Ιστορία
07/06/2016
Του Γιώργου Καλογεράκη
Το Φεβρουάριο του 2010, ο Κωστής Καργάκης, (γιος του Γεωργίου Καργάκη ή Ψαρογιώργη), από τους πρώτους αντάρτες του Πετρακογιώργη, μου έδωσε τρεις κασέτες με την αφήγηση του Βασίλη Σπαχή για τη μάχη της Μαδαρής. Μετέτρεψα την προφορική αφήγηση του Σπαχοβασίλη σε γραπτό κείμενο, το οποίο σας στέλνω στη μνήμη του. (ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗΣ)
Η ΜΑΧΗ ΤΗΣ ΜΑΔΑΡΗΣ
Είμαι ο Βασίλης Σπαχής από τ’Ανώγεια. Σε ηλικία 83 ετών θέλω να γράψω ένα ιστορικό γεγονός και να το δώσω σε ένα εκλεκτό φίλο μου εκπαιδευτικό. Λόγω ενός προβλήματος που έχω, ένα ιδιοπαθές τρέμουλο, αδυνατώ να γράψω γραπτό κείμενο και κάνω αυτήν την ηχογράφηση σε μαγνητοταινία για να τη στείλω στο γιο ενός εξαιρετικού παλικαριού από το χωριό Βορίζα, το γιο του Γιώργη Καργάκη ή Ψαρογιώργη.
Αφορά η εξιστόρισή μου γεγονότα της κατοχής, όταν τα ανθρωπόμορφα τέρατα της «αρίας» φυλής μολύναν με τη φασιστική μπότα τους την κοιτίδα του Μινωικού πολιτισμού, την ωραία Κρήτη μας.
Είχα κι εγώ το προνόμιο, νεαρό παιδί δεκαεφτά χρονών, να βρεθώ κοντά σε μια δράκα παλικαριών, διαλεχτών, από τους δυο νομούς Ρεθύμνης και Ηρακλείου υπό την αρχηγία του σπουδαίου αρχηγού Γεωργίου Πετρακογιώργη. Της μεγαλύτερης κατά την άποψή μου φυσιογνωμίας που ανέδειξε η Αντίσταση Κρήτης. Εκεί λοιπόν είχα τη χαρά και την τιμή να ζήσω όλα τα γεγονότα, κι αυτά που θα ιστορήσω εδώ, περισσότερο είναι για να καταγράψω ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά γεγονότα που συνετελέστη στην Κρήτη τα χρόνια της κατοχής. Αφορά τη μάχη της Μαδαρής η οποία έγινε ακριβώς σ’ ένα χρόνο από την άλλη θρυλική μάχη του Τραχηλιού. Στο δε Τραχήλι η ομάδα Πετρακογιώργη βρέθηκε κυκλωμένη πανταχόθεν κι είναι θαύμα που γλιτώσανε αυτοί που εγλιτώσανε, στη δε Μαδαρή, ακριβώς ένα χρόνο μετά, ο Πετρακογιώργης λες και ήθελε να εκδικηθεί το αίμα των συντρόφων του, έστησε ενέδρα στους Γερμανούς η οποία ήταν άκρως σημαντική επιχείρηση.
Θα πω παρακάτω τις λεπτομέρειες με απόλυτη ακρίβεια και παρακαλώ το φίλο μου τον Κώστα, αυτά που θα ακούσει στη μαγνητοταινία μου να τα λάβει υπ’όψιν του ως πολύτιμα και απόλυτα ντοκουμέντα και να τα διαφυλάξει. Τον εμπιστεύομαι απολύτως γιατί και υψηλές κεραίες πατριωτισμού έχει και καλλιεργημένος άνθρωπος είναι και άνθρωπος που υπέφερε απ’αυτή την τρομερή δοκιμασία της πατρίδας μας είναι. Γιατί το παλικάρι ο Γεώργιος Καργάκης ή Ψαρογιώργης είχε το προνόμιο να είναι μεταξύ των τριανταπέντε που επικύρηξε ο κατακτητής μόλις κατάκτησε την Κρήτη. Δηλαδή αυτός είναι ξεχωριστός τίτλος τιμής και για τον ίδιο και για την οικογένειά του. Είχε δε τη δοκιμασία, εκτός που έλαβε μέρος σε όλες τις επιχειρήσεις σε όλη την κατοχή, πρωτοπαλίκαρο του αρχηγού, χαρισματικός άντρας, ωραίος, γενναίος σε σημείο υπερβολής, δεινός σκοπευτής, είχε όλα τα χαρίσματα ενός παλικαριού, είχε κι αυτός το δυσάρεστο προνόμιο όπως κι εγώ που κάηκε το σπίτι μου να καεί το σπίτι του. Είναι λοιπόν συγκλονιστικό αυτό που έχουμε σ’αυτή την απόσταση των γεγονότων όταν περνώντας από τους Κισσούς είδα την οικογένεια του Ψαρογιώργη με τα έξι παιδιά του αν δεν κάνω λάθος και τη γυναίκα του να μαγειρεύει κάτω από μιαν ελιά. Ξεσπιτωμένη οικογένεια, ο πατέρας στο βουνό, τι πιο συγκλονιστικό. Και μου έκανε τραπέζι η Ψαρογιώργαινα με όσπρια, δεν θυμάμαι ακριβώς τι ήτανε, αλλά έφαγα κάτω από την ελιά. Το πιο σπουδαίο τραπέζι που μου έχει γίνει στη ζωή. Έχω λοιπόν εμπειρίες από το χώρο αυτό κι επειδή ο Ψαρογιώργης ήταν ένα από τα εξαιρετικά παλικάρια του Πετρακογιώργη και οι δεσμοί μου με την οικογένεια είναι πληθωρικοί τα δε παιδιά του όλα με τιμούν με τη φιλία τους και τα αγαπώ κι εγώ σαν δικούς μου ανθρώπους.
Κάνω λοιπόν την εξιστόρηση για τη μάχη της Μαδαρής, που δεν έχει περιγράψει κανείς ακόμα λεπτομερώς, πως έγινε και γιατί έγινε.
Βρισκόμαστε λοιπόν στο 1944 στις 7 Αυγούστου. Ο συνεργάτης του απαγωγέα του στρατηγού Κράιπε Στάνλεϋ Μος, όταν πήγανε το στρατηγό στη Μέση Ανατολή, το Αγγλικό κράτος απένειμε το μεγαλύτερο παράσημο που είχε η Μεγάλη Βρετανία τότε στον Πάτρικ Λη Φέρμορ. Ο Στάνλεϋ Μος πήρε μικρότερο παράσημο. Γύρισε λοιπόν πίσω και το λέω αυτό γιατί πολλές φορές αυτοί οι σύμμαχοι ναι μεν παίξανε βαρύτατο και σπουδαίο ρόλο εναντίον του κατακτητού αλλά και πολλές φορές οι προσωπικές των φιλοδοξίες στοιχίσανε πάρα πολλά θύματα στην πατρίδα μας. Γύρισε λοιπόν πίσω με απόφαση να κάνει σαμποτάζ στις Αρχάνες και να σκοτώσει τους αξιωματικούς Γερμανούς. Η Οργάνωση Ηρακλείου Κρήτης, η Εθνική Οργάνωσις ΕΟΚ όπως λεγόταν, πληροφορήθηκε το γεγονός και αντέδρασε με αποτέλεσμα να εμποδίσει αυτό το περιστατικό και να καταφύγει ο Μος με μια ομάδα Ανωγεινών και έξι Ρώσους στο χωριό Δαμάστα και να κάνει το περίφημο σαμποτάζ της Δαμάστας.
Το λέω με κάποια συντομία λόγου διότι δεν έχω πρόθεση εδώ να περιγράψω το πώς ακριβώς έγινε και ποιοι ελάβανε μέρος. Σημασία έχει ότι κάμανε μια σημαντική φθορά με αποτέλεσμα να εκτελέσουν οι Γερμανοί κατόπιν τριανταπέντε Δαμαστιανούς. Αυτό δηλαδή ήταν το τίμημα της φιλοδοξίας του Στάνλεϋ Μος. Επίσης τις ίδιες ημέρες, την 8η Αυγούστου, απαγάγουνε οι αριστεροί του ΕΛΑΣ Ανωγείων τον επικεφαλής του Φυλακίου του Γενή Γκαβέ με το ψευδώνυμο Σήφης και Ιταλούς τους οποίους πήραν στο βουνό και τους σκοτώσανε. Οι έχοντες λοιπόν την ευθύνη τότε των επιχειρήσεων στην Κρήτη, παρά το ότι εμείς οι Έλληνες παίζαμε σημαντικότατο ρόλο, την κατεύθυνση τη δίδανε αυτοί γιατί κυρίαρχη δύναμη τότε στο συμμαχικό χώρο ήταν η Αγγλία. Επικεφαλής εδώ της Φορς 133 ήταν ένας αντισυνταγματάρχης ο Τομ Ταμπάμπιν. Έρχεται λοιπόν στον Πετρακογιώργη και του δίδει εντολή για να θεωρηθεί ότι το σαμποτάζ της Δαμάστας και των Ανωγείων ήταν γενική κινητοποίηση των ανταρτών, να κάμει διάφορες δολιοφθορές, σαμποτάζ η ομάδα Πετρακογιώργη στη μεσαριά. Πράγματι ο αρχηγός υιοθετεί την εντολή τη συμμαχική γιατί συνεργαζόταν με το αρχηγείο το δικό μας στη Μέση Ανατολή και με την κυβέρνηση, συνεπώς οι διαταγές που δίδανε ήτανε σχεδόν υποχρεωτικές. Κάνει λοιπόν η ομάδα μας το σαμποτάζ της Γέργερης, στο Ζαρό, στους Εφτά Πόρους, έξε άντρες πάνε κι ανατινάζουν και σκοτώνουνε όλη τη δύναμη του Φυλακίου, βάζουν νάρκες μια άλλη μικρή ομάδα στο δρόμο Ηρακλείου Τυμπακίου κι ανατινάζουν ένα αυτοκίνητο, μια άλλη μικρότερη ομάδα ανατινάζει μια γέφυρα μεταξύ Γρηγοριάς και Καλοχωραφίτη για να εμποδιστεί η άνοδος των Γερμανών προς τα πάνω. Το δε μεγαλύτερο τμήμα της ομάδος επήγε για να κάνει το περίφημο σαμποτάζ στη Φανερωμένη. Την ομάδα ακολούθησα κι εγώ κι ήμουν προμηθευτής στο πολυβόλο του Γρηγόρη Χρυσού από τα Λιβάδια. Δεν μπορώ να θυμηθώ ακριβώς πόσοι άντρες ήτανε στην ομάδα. Σημασία έχει ότι ένα μεγάλο τμήμα της ομάδας μας έκανε αυτήν την επιχείρηση και όταν έληξε η επιχείρηση συμπτυχθήκαμε προς το βουνό. Τρία άτομα από την ομάδα αυτή, ο Μανόλης Παπαδομανωλάκης από το Μαγαρικάρι, ο Γιώργης Αναγνωστάκης από την Κυργιάννα Ρεθύμνης και ο Αντώνης Χουστουλάκης από τους Κισσούς έμειναν παραπίσω κι επειδή ο Αντώνης ήτανε από τους Κισσούς εκάτσανε για να τους ψήσει η μάνα του έναν κόκορα να τόνε φάνε. Κάνω κι αυτήν την παρένθεση για να πω πως έγινε το δράμα των Σκουρβουλιανών εκτελέσεων. Μάθανε οι Σκουρβουλιανοί ότι έγινε το σαμποτάζ, ακούσαν τους πυροβολισμούς, να σημειώσω δε ότι στη Φανερωμένη δεν είχαμε κανένα θύμα πλην τον τραυματισμό του Σπύρου Νταμπάκη. Ξεθαρρεύονται λοιπόν οι Σκουρβουλιανοί με το να βλέπουνε να χτυπιούνται σε διάφορα σημεία οι Γερμανοί, φαίνεται νομίσανε ότι κάτι επίκειται, δεν μπορώ να ερμηνεύσω τη σκέψη τους, μαθαίνουν ότι είναι αντάρτες στους Κισσούς πηγαίνουν και ζητούνε να πάνε να σκοτώσουνε δυο Γερμανούς που ερχόταν στα Σκούρβουλα και παίρνανε αγγαρεία. Σε πρώτη φάση οι τρεις αντάρτες που ανέφερα αντιστάθηκαν. Εμείς δεν έχομε τέτοια εντολή από τον αρχηγό και δεν μπορούμε να το κάνομε. Αν δε’ ρθείτε, δώστε μας τα τουφέκια σας κι εμείς θα τους σκοτώσομε. Από την επιμονή λοιπόν των Σκουρβουλιανών, δεν ξέρω πόσοι ακριβώς ήτανε, επήγανε και σκοτώσαν τους Γερμανούς. Εδώ λοιπόν έγινε ένα πολύ μεγάλο λάθος εκ μέρους των κατοίκων των Σκουρβούλων, το αναφέρω επακριβώς όπως τότε μαθεύτηκε, δεν πήγανε να βρεθούνε δυο σοβαροί άνθρωποι να χώσουνε τους σκοτωμένους αλλά απεναντίας επήγαν διάφοροι ανεύθυνοι άνθρωποι, γιατί μόνο ανεύθυνοι άνθρωποι κάνουν τέτοιες πράξεις, και κόψανε τα γεννητικά όργανα των Γερμανών, τα αυτιά, τις μύτες, και επήγαν οι Γερμανοί το πρωί και βρίσκουνε το αίσχος αυτό και λένε – αυτό μας μεταφέρθηκε και πρέπει να είναι γεγονός – ότι οι σφαίρες αυτές πρέπει να είναι «Ίγγλις κομάντος» αλλά αυτά τα πράγματα δεν τα κάνουνε οι κομάντος. Και πιάνουν λοιπόν και εκτελούνε αν δεν κάνω λάθος τριάντα πέντε γυναίκες και άντρες, οι περισσότερες γυναίκες που εκτελεστήκανε στην Κρήτη. Έρχονται λοιπόν στη Νίδα που είμαστε και κρατούνε τα όπλα. Ο υπεύθυνος άνθρωπος ο Πετρακογιώργης ξέρει ότι αυτό το πράγμα θα έχει κόστος. Κάνει δριμύτατη κατσάδα στους πρωταγωνιστές. Αφού δεν είχατε εντολή γιατί το κάμετε, θα δείτε τι αντίποινα θα γίνουνε. Και πράγματι γίνανε. Τα λέω αυτά τα γεγονότα για να δείξω για ποιο λόγο τελικά αποφασίζουν οι Γερμανοί με μια δύναμη της τάξεως των διακοσίων ανδρών να βγούνε προς το βουνό να χτυπήσουν τους αντάρτες. Βγαίνουνε λοιπόν κι έρχουνται και στρατοπεδεύουν στο χωριό Καμάρες. Ο Πετρακογιώργης αντιλαμβάνεται τις προθέσεις και λέει θα τους χτυπήσομε. Είχαμε μια δύναμη ογδόντα τρεις περίπου άντρες. Παράλληλα εις τα Ανώγεια δίδει κι εκεί εντολή ο Τομ Ταμπάμπιν να χτυπηθούν οι Γερμανοί. Έρχονται τρία άτομα Ανωγειανοί να τοσε δώσομε εμείς όπλα που είχαμε περίσσα. Δώσαμε λοιπόν δώδεκα μακρύκανα αμερικάνικα όπλα που είχαμε από μια πρόσφατη ρίψη που μας είχαν κάνει οι Αμερικάνοι στα «Κόλλητα». Τα άτομα αυτά ήτανε ένας Αεράκης Γιώργης ή Πολωγιώργης, ένας Δυσσέας Καλομοίρης και ένας Νικόλαος Δραμουντάνης ή Σπαλάτζης. Παίρνουν λοιπόν τα όπλα με τη βεβαιότητα ότι κι αυτοί θα χτυπήσουν τους Γερμανούς που ήταν σίγουρο ότι θα κατευθύνονταν προς το βουνό. Οι Γερμανοί όμως κάνουν ένα τέχνασμα και προτού κινηθούν προς το βουνό κυκλώνουν το χωριό και πιάνουν χίλια πεντακόσια γυναικόπαιδα – γιατί οι άντρες είχαν φύγει – και γίνεται σύσκεψη στα Πετροδολάκια και αποφασίζουν οι Ανωγειανοί να μη χτυπήσουν γιατί υπολογίσανε ότι θα σκοτώσουν τα γυναικόπαιδα. Απόφαση κατά την άποψή μου σωστή αλλιώς θα είχαμε θρηνήσει πάρα πολλά γυναικόπαιδα. Όταν λοιπόν ελήφθη αυτή η απόφαση μας ειδοποιούνε τα μεσάνυχτα, τον Πετρακογιώργη, έχομε λημέρι στις «Κουτσουνάρες» και το σχέδιο του Αρχηγού είναι να χτυπήσομε. Κάτω από τσι Κουτσουνάρες είναι μια χαράδρα, νομίζω λέγεται «τ’Αμιρά». Με κυκλωτική κίνηση, είχαμε πάρα πολλά αυτόματα όπλα, δυο οπλοπολυβόλα και σίγουρα αυτή η επιχείρηση αν εξελισσόταν κατ’αυτόν τον τρόπο θα είχε τεράστια επιτυχία. Λέει λοιπόν ο αρχηγός εμείς θα χτυπήσομε κι ας μην μείνει ένας μας. Για θα μου πούνε οι χωριανοί μου, εδώ είναι και η γενναιότης αυτού του υπεύθυνου παλικαριού, έρχεσαι στα σπίθια μας και κάνεις τον παλικαρά και βγαίνουν οι Γερμανοί στο βουνό και χώνεσαι. Δίδει λοιπόν εντολή να πάνε τρία άτομα με επικεφαλής τον Κωστή Σαριδάκη από τις Καμάρες να είναι πάνω από τον «Ανδρακόλακα» σε ένα επίκαιρο σημείο να παρακολουθούν την άνοδο των Γερμανών και να μας δίδουν πληροφορίες. Και στέλνει τον Κωστή Καναβάκη από το Μαγαρικάρι στη «Μαύρη Κορφή» να παρακολουθεί με τα κιάλια από τη μεριά του Ανωγειανού αοριού μήπως έρχουνται Γερμανοί να μη μασε πλευροκοπήσουνε από πάνω. Και κάνομε την κυκλωτική διάταξη στη χαράδρα των Αμιρών κάτω από τσι Κουτσουνάρες. Γύρω γύρω λοιπόν κι από την απέναντι μεριά και προς την κορφή του Βοριζανού αοριού από πέρα έχομε κυκλώσει. Εγώ με το Γρηγόρη Χρυσό ως προμηθευτής πάντοτε, με έναν Παπαδουράκη Γιώργη από τη Γρηγοριά βγαίνομε στην «Πρινόσκαλα» το λένε ένα σημείο στο οποίο δίδει εντολή ο Πετρακογιώργης ότι δεν θα βάλετε παρά μόνον όταν περάσει όλη η φάλαγγα μέσα από τη χαράδρα. Οι Γερμανοί λοιπόν το πρωί αρχίσαν να αναπτύσσονται προς το βουνό και ο Σαριδάκης που έχομε παρατηρητή στέλνει στον αρχηγό πληροφορίες ότι βγαίνουν οι Γερμανοί, είναι τόσοι, έχουν τόσα μεταγωγικά και κάθεται σ’ένα επίκαιρο σημείο ο αρχηγός. Κάποια στιγμή φτάνουνε στο μέσον της πλαγιάς Μαδαρής, όσοι ξέρουν τον τόπο είναι ένας δρόμος για ζώα που διακλαδίζεται, κι ο ένας δρόμος πάει «στω Τζελέκηδω» το μητάτο πάνω στη Μαδαρή και ο άλλος μπαίνει προς τη χαράδρα «των Αμιρών». Έχουνε επιτάξει έναν οδηγό από τη Γρηγοριά, δεν θυμάμαι το όνομά του, σκοτώθηκε εκεί κι αυτός, ο οποίος τώρα δεν είχε καμιά ευθύνη ούτε ήταν συνεργάτης, τον είχαν επιτάξει για να τους φέρει στο βουνό. Βλέποντας λοιπόν εκεί τους δυο δρόμους, προφανώς στην ερμηνεία που τη δίνω τώρα εγώ εκ των υστέρων κι έτσι τη συζητούσαμε και τότε, δεν ήξερε ο οδηγός ποιος ακριβώς δρόμος πήγαινε προς τη Νίδα και σχηματίζονται δυο φάλαγγες. Μια προς τη χαράδρα «των Αμιρών» και η άλλη προς «τω Τζελέκηδω» το μητάτο. Στην κατάσταση αυτή ο αρχηγός δίδει την εντολή να χαλάσει η διάταξη κλοιού που είχαμε και να κόψομε εγκάρσια το βουνό πάνω από το σπήλιο «της Λυγκιάς» προς το Καμαριανό αόρι να τους χτυπήσομε μετωπικά και κάθετα. Πράγματι τα παλικάρια, που ένας κι ένας ήταν διαλεχτοί στην ομάδα μας, σε χρόνο μηδέν έχουν αλλάξει τη διάταξη και κόβουν εγκάρσια το βουνό και τοποθετούνται πάνω από το σπήλαιο της «Λυγκιάς» το ένα πολυβόλο και το άλλο πολυβόλο εκεί που είμαστε εμείς με το Γρηγόρη Χρυσό. Αλλά αγαπητέ μου φίλε Κώστα στο σημείο που είμαστε, αυτό τώρα έχει περίσσια σημασία, το πως βρέθηκα δηλαδή εγώ δίπλα στον αρχηγό. Όταν άρχισε η ανάβαση των Γερμανών μου λέει ο Γρηγόρης που έβλεπε τους Γερμανούς να ανεβαίνουνε τη χαράδρα και χανότανε, είχανε απυρόβλητο προς εμάς, μου λέει λοιπόν ο Γρηγόρης – γιατί πάντοτε ο Πετρακογιώργης είχε κυρίαρχη γνώμη – Βασιλιό πήγαινε να πεις του αρχηγού να μας δώσει την εντολή να βγούμε στο παραπάνω πολυβολείο, είχαμε κάμει ένα άλλο πολυβολείο, γιατί απ’εδώ μόλις αρχίξει η συμπλοκή γίνεται νεκρά γωνία και δεν θα μπορέσομε να κάνομε τίποτα. Φεύγω πραγματικά και φτάνω στον αρχηγό, είναι στη μέση της διάταξης ακριβώς και την ώρα που κουβεντιάζω το θέμα αυτό στον αρχηγό μια εμπροσθοφυλακή με τον πολίτη οδηγό έχουν προβάλει προς το Καμαριανό αόρι και έρχουνται προς τα εδώ, υπολογίζαμε ότι πρέπει να ήταν γύρω στους τριάντα. Έχει δώσει εντολή ο αρχηγός δεν θα βάλετε παρά μόνον να πέσουν κοντά στις κάνες των όπλων σας. Ήθελε πράγματι αυτή η επιχείρηση να είναι άκρως αποτελεσματική όπως και πράγματι ήταν. Κάποια στιγμή αντιλαμβάνονται οι δικοί μας ότι τους έχουν αντιληφθεί οι Γερμανοί και αρχίζουν να κροταλίζουν τα πολυβόλα και τα ταχυβόλα, μια κόλαση πυρός. Αλλά αυτομάτως ένας παράγοντας τον οποίο εμείς δεν είχαμε υπολογίσει ήταν το γερμανικό πυροβολικό. Αρχινά λοιπόν από το Τυμπάκι καταιγισμό το πυροβολικό και για καλή μας τύχη η σκόπευση φαίνεται δεν ήταν ακριβής γιατί πέσαν αρκετές οβίδες μέσα στους Γερμανούς με αποτέλεσμα να ρίξουν κόκκινες φωτοβολίδες, που προφανώς είχαν την έννοια να γίνει επιμήκυνση της βολής, και αρχίξανε μετά να βάζουνε οβίδες που πηγαίνανε πίσω στη Νίδα. Οι πρώτες οβίδες ήταν τόσο πυκνές απάνω στο χώρο μας που τα θραύσματα των βλημάτων και οι πέτρες ήταν κόλαση. Σ’αυτή τη φάση οι αντάρτες βλέποντας έναν παράγοντα που δεν τον είχαν υπολογίσει σταματούν ακαριαίως τα πυρά. Η γενναία μορφή ο αρχηγός μας, άνθρωπος με περίσσια ευφυΐα, τινάζεται όρθιος κι αρχίζει να πυροβολεί για να δώσει το σύνθημα προς τους άντρες να συνεχίσουνε και λέει αυτή τη φράση την οποία καταχωρώ αυτούσια.
-Απάνω τους ρε γαμώ τη σημαία ντως ! Όσο κοντά τόσο μη φοβάστε τις οβίδες!
Πράγματι αυτή είναι η λογική της μάχης. Εγώ λοιπόν βλέπω το γίγαντα αυτό να πυροβολεί και του είχα απέραντο σεβασμό και του λέω αρχηγέ θα σε σκοτώσουνε και μου λέει Βασιλιό σιωπή. Έκατσε και πάλι στον πρίνο ο Πετρακογιώργης μόνον όταν άκουσε τα πυρά να γενικεύονται και να παίρνουν την πρωτοβουλία οι άντρες μας.
Η εμπροσθοφυλακή, όσοι δεν σκοτωθήκανε και τους υπολογίσαμε μαζί με τον πολίτη εφτά, πήγαν και μπήκαν στο μητάτο των «Τζελέκων». Που είναι ακριβώς στο ύψωμα της Μαδαρής. Όταν λοιπόν αρχίσανε να γίνονται αψιμαχίες να ρίχνουμε αυτοί να ρίχνομε κι εμείς, όλοι στόχο είχαμε το μητάτο. Ο δυστυχής ο πολίτης που είναι μέσα ξέρει βέβαια ορισμένα ονόματα και νομίζει ότι μπορούμε να του φανούμε χρήσιμοι. Φώναζε λοιπόν Αγησίλαε, τους Λενακάκηδες, όποιους ήξερε ότι ήταν εκεί πέρα και γύρευε έλεος, να τον βοηθήσομε. Εμείς βέβαια δεν μπορούσαμε να του κάνομε τίποτε αλλά είχαμε και την αίσθηση ότι ήταν κανείς δωσίλογος που συνόδευε τους Γερμανούς. Κάποια στιγμή υπάρχει ένας Καστρινάκης Λευτέρης με τον πατέρα του εκεί και τον αδερφό του το Στελή ο οποίος ήξερε τα γερμανικά. Και φωνάζει στους Γερμανούς να παραδοθούνε. Οι Γερμανοί φωνάζουνε ελάτε να μας πάρετε. Γίνεται λοιπόν ένας διάλογος, φωνάζει στον αρχηγό ο Λευτέρης, αρχηγέ μας λένε να πάμε να τους παραλάβουμε. Του δίδει εντολή ο Πετρακογιώργης και του λέει πες τους να βγούνε όξω με τα χέρια ψηλά και να προχωρήσουνε προς εμάς. Στη διάρκεια αυτού του διαλόγου, ένα πολύ σημαντικό παλικάρι ο Αντώνης Κρυοβρυσανάκης ή Ηλιαντώνης, από το χωριό Λοχριά, ξετρυπώνει μια χειροβομβίδα και πλησιάζει για να τη ρίξει από τον πόρο του μητάτου μέσα. Πλησιάζοντας προφανώς άκουσε κάποιος Γερμανός τα βήματά του και πετάγεται έξω με ένα ταχυβόλο και γυρίζει και υψώνει το ταχυβόλο και ασφαλώς θα σκότωνε τον Ηλιαντώνη εάν ένα άλλο παλικάρι ο Μιχάλης Κλαρίνης από το Μέρωνα μ’ένα τόμιγκαν δεν προλάβαινε να γαζώσει το Γερμανό και να μη βλάψει τον Αντώνη. Γυρίζουνε λοιπόν πίσω, δεν επιχειρήσαμε προσέγγιση του μητάτου γιατί ήταν πάρα πολύ δύσκολο, ήτανε δε απάνω στην κορυφογραμμή αλλά συνέβη το εξής το οποίο το παρακολουθήσαμε εμείς μετά. Εδώ σε μια παρένθεση θα πω ότι η μάχη αυτή κράτησε οχτώ ολόκληρες ώρες. Από το πρωί στις 9 μέχρι το απόγευμα. Κάποια στιγμή όταν σκοτώθηκε ο επικεφαλής της εμπροσθοφυλακής δίνουνε στον πολίτη το όπλο του για να φύγει προς τα κάτω. Έχω την αίσθηση ότι τον κάνανε πείραμα για να δούνε αν μπορέσει να γλιτώσει. Στα πρώτα βήματα έπεσε ο πολίτης και για να μην καθυστερώ την περιγραφή, μ’αυτόν τον τρόπο σκοτωθήκανε και οι εφτά που είχαν μπει μέσα στο μητάτο. Αυτή η κατάσταση συνεχίζεται. Μας βάνει το πυροβολικό αλλά δεν μας ενοχλεί πια γιατί έχει κάνει επιμήκυνση κι εμείς είμαστε κοντά στους Γερμανούς. Υπάρχει εδώ ένα περιστατικό το οποίο είναι διστακτικό να περιγράψω αλλά επειδή πρέπει να είναι ακριβής η περιγραφή θα πρέπει να το πω γιατί στοίχισε και τη ζωή ενός ανθρώπου. Την παραμονή της μάχης έρχεται ένας από τους Δρόσους και λεγόταν Ανωγειανάκης Σοφοκλής. Αυτόν τον πήρε ο Μπαχρής σαν προμηθευτή στο πολυβόλο και κάποια στιγμή από το φόβο παραίτησε το Μπαχρή με το πολυβόλο. Τα πολυβόλα που είχαμε όταν ζεσταινόταν έπρεπε να κάνεις αλλαγή της κάνης γιατί τα πυρά ήτανε πολύ ώρα και κάψαμε άφθονα πυρομαχικά. Κάποια στιγμή φωνάζει ο Μπαχρής σφαίρες δεν έχω και κάνη να αλλάξω. Εγώ λοιπόν, το μικρό Βασιλιό, δεν το λέω για να περιαυτολογήσω, φεύγω αμέσως από το σημείο που είμαι και τρέχω και πάω και παίρνω από ένα σημείο που είχαμε σφαίρες σε ένα τσουβαλάκι αλλά δεν έβρηκα τον άλλο με την κάνη και τις πάω στο Μπαχρή. Ο άλλος λοιπόν τι έγινε, έφυγε, δεν μπορώ να περιγράψω. Λένε πως αυτός ο άνθρωπος όταν φύγανε οι Γερμανοί επήγε ο Κώστας Καρπουζάκης από το Ζαρό να υψώσει τη σημαία την πρώτη ημέρα που φύγανε οι Γερμανοί κι επειδή δεν είχε στεμό τελικά μ’αυτήν την συμπεριφορά στο λημέρι τον είχαν πάρει στο ψιλό και περνούσε από κάτω και τον ειρωνεύτηκε ο Καρπουζόκωστας, το ωραίο αυτό παλικάρι και του λέει πόσους μωρέ Γερμανούς σκότωσες. Και γονατίζει αυτός ενώ στη μάχη δεν είχε την ψυχραιμία και πυροβολεί τον Κώστα και τον σκοτώνει. Αυτές είναι οι πληροφορίες μου κι είναι κι αυθεντικές. Αυτός δηλαδή που ενώ εδείλιασε στη μάχη εσκότωσε ένα πολύ χαρισματικό παλικάρι.
Λοιπόν η μάχη στη Μαδαρή συνεχίζεται. Όταν εγώ επιστρέφω στο Μπαχρή, με τα δεκαεφτά χρόνια δεν έχω εμπειρία πολέμου. Και πήγαινα χωρίς να κάνω χρήση του εδάφους. Οι Γερμανοί μπορεί να μην τους βλέπαμε αλλά μας βλέπανε αυτοί. Με πυροβολούν λοιπόν με τέτοια πυκνότητα πυρών κι άκουγα τις σφαίρες να περνούνε και άργησα να καταλάβω ότι αυτό το σφύριγμα που ακουγόταν δίπλα μου ήταν σφαίρες και έπεσα κάτω και χρησιμοποίησα το έδαφος για να πάω στο πολυβόλο του Γρηγόρη. Θέλω να πω δηλαδή την ασχετοσύνη μου αλλά εν πάση περιπτώσει τα κατάφερα πολύ καλά χωρίς να θέλω να ευλογήσω τα γένια μου. Όταν πήγα στου Γρηγόρη το πολυβόλο βαστούσα μια ταυτότητα που μου την είχανε βγάλει στ’Ανώγεια που είχα πάει την παραμονή που έγινε το σαμποτάζ της Δαμάστας για μια μέρα και γύρισα. Μου την είχε βγάλει ο πατέρας μου από τον Πρόεδρο τότε, αν είχε και με ιδούνε οι Γερμανοί που κινούντανε τότε να μπορέσω να αποφύγω. Και σηκώνω μια πλάκα κοντά στο πολυβολείο και τη βάνω από κάτω. Ήμουνα δε αφελής λιγάκι γιατί δε σκέφτηκα να πάω παραπέρα και την έβαλα δίπλα στο πολυβολείο με αποτέλεσμα μετά τη μάχη, όταν γυρίσαμε πίσω, την ταυτότητα μου την είχαν πάρει οι Γερμανοί. Το χωριό μας όμως κάηκε που κάηκε και δεν πήγαν να ψάξουν να βρούνε τους συγγενείς μου. Η μάχη συνεχίζεται. Κρατούμε επαφή με αραιούς πυροβολισμούς και είχαμε την ανησυχία μήπως από τη μεριά των Ανωγείων πλησιάσει δύναμη και δεν μπορούσαμε γιατί ήταν πράγματι εντυπωσιακός ο πανικός που δείξανε οι Γερμανοί στις πρώτες ριπές από τα πολυβόλα μας. Θα μπορούσαμε να τους κυνηγήσουμε μέχρι κάτω αλλά αυτή την ευχέρεια δεν την είχαμε και κρατήσαμε τη θέση μας χωρίς να εμβαθύνομε κάτω προς «τον Αμιρά». Όταν αρχίσανε οι Γερμανοί κατά το απόγευμα να οπισθοχωρούνε, το πυροβολικό άρχισε να πυκνώνει τα πυρά του προς εμάς. Είχαμε ένα παλικάρι από το Καβούσι και λεγόταν Μανωλεσάκης Παναγιώτης, πάρα πολύ χαρισματικό παλικάρι, ήτανε λοχίας στο πυροβολικό και μας έδινε οδηγίες όλη την ώρα με ποιο τρόπο να προφυλαγόμαστε από το γερμανικό πυροβολικό. Αυτός ο δυστυχής βρέθηκε όρθιος και σκα μια οβίδα δίπλα του και του παίρνει όλο το αριστερό λαγγόνι, τον έκοψε δηλαδή κυριολεκτικά ολόκληρο. Έτυχε να έχω το θλιβερό προνόμιο να είμαι κοντά, ο Αρτέμης ο Νταμπάκης, ο Αναγνωστάκης ο Γιώργης και ένας Λευτέρης Αλεξάκης από την Πατσό. Λένε οι άλλοι οι πιο μεγάλοι κουράγιο Παναγιώτη. Αυτό λοιπόν το μεγάλο παλικάρι σαν να έλεγε το πιο κοινό πράγμα είπε φύγετε δεν έχω ελπίδα. Και πράγματι ξεψύχησε μέσα σε δυο λεπτά χύθηκε όλο του το αίμα. Τον αφήνουμε εμείς εκεί. Όταν τελείωσε η μάχη αρχίξαμε κι εμείς να συμτυσόμαστε στο Βοριζανό αόρι στα «Κόλλητα». Βγήκαμε λοιπόν και εξωμείναμε στου «Νικολάκη το Χαράκι». Είναι μια πηγή εκειά κι έχει νερό. Έχομε αφήσει τα πράγματά μας όλα γιατί βγήκαμε απάνω βεβιασμένα στην οπισθοχώρηση και λέει ο αρχηγός αύριο θα πάτε να πα πάρετε τα πράγματα και θα θάψετε τον Παναγιώτη. Θα αποφύγετε επαφή με τους Γερμανούς γιατί αυτοί θα έχουνε βγει να πάρουνε κι αυτοί σκοτωμένους ότι έχουνε και τα πυρομαχικά μας είναι λίγα. Πράγματι ήταν λίγα, είχαμε κάψει πάρα πολλά όλη μέρα. Είχαμε μια αποθήκη προς τη μεριά των Κουρουτών αλλά ήτανε μακριά για να προμηθευτούμε πυρομαχικά. Θα κάμετε μόνο μια γραμμή που να χωρίζει το σημείο που ήτανε οι Γερμανοί με το δικό μας και μόλις τελειώσετε την ταφή του Παναγιώτη θα πάρετε απάνω. Πράγματι αυτό κάναμε. Τον Παναγιώτη τον πετρώσαμε με πέτρες, πήραμε ο καθένας ότι μπορούσαμε και προς τιμήν των παλικαριών μας επήρανε και περίπου χίλια παντακόσα ζα τω Βοριζανώ και τα κάναμε κάτω στον πόρο της «Αγουδουράς» για να μην τα πάρει ο κατακτητής. Αυτή η υπεύθυνη συμπεριφορά της ομάδας του Πετρακογιώργη αξίζει να επισημανθεί. Όχι μόνο εξανοίγανε να γλιτώσουνε αλλά σου λέει οι άνθρωποι αυτοί που μας στηρίζουνε πρέπει να προστατεύσομε και τα ζα ντωνε. Εν συνεχεία εφύγαμε και πήγαμε σ’ένα σημείο πάνω από τα Πλατάνια, το λένε «Στου Τσικαλά το τυροκομείο». Λέει ο Πετρακογιώργης ότι οι Γερμανοί κινούνται από πάσα κατεύθυνση. Εγώ θα φύγω γιατί είχε προγραμματιστεί μια συνάντηση με τους Άγγλους αλλά δεν ξέρω ακριβώς σε ποιο σημείο με συνοδό του το Μπαχρή. Ογδόντα τόσοι άντρες δεν μπαίνουν σε σπήλιο. Θα κρατήξετε ένα ύψωμα κι αν πέσουν απάνω μας οι Γερμανοί θα πολεμήσομε και τη νύχτα θα χτυπήσομε να φύγομε προς μια κατεύθυνση. Κάτι που είχε προτείνει και στον «Πριγιό» και που δυστυχώς δεν ακούστηκε κι έγινε αυτό το δράμα. Πράγματι πιάσαμε ένα ύψωμα, οι Γερμανοί περνούνε από απόσταση κοντινή από μας, τους βλέπομε. Την επαύριο θωρούμε που αρχινούνε να καίνε τα χωριά του Αμαρίου. Παρέλειψα να πω ότι ο Πετρακογιώργης πήγε στη συνάντηση και παραλίγο να πιαστεί από τους Γερμανούς τη νύχτα και την επαύριο ξετρύπησε στο λημέρι. Και είδαμε την καταστροφή των εφτά χωριών του Αμαρίου να καίγονται χωρίς να μπορούμε να προσφέρομε τίποτα. Είμαστε κι εμείς εγκλωβισμένοι. Η γενναία λοιπόν αυτή μορφή ο Πετρακογιώργης με απόλυτη ψυχραιμία και με υπεύθυνη συμπεριφορά ηγείτο της ομάδος μέχρι που έληξε η γερμανική κατοχή και αρχίξανε να συμπτύσσονται. Στη μάχη αυτή της Μαδαρής διακριθήκανε μερικά παλικάρια πραγματικά με πρωτόγνωρο θάρρος, παρ’ότι όλοι ήσανε ένας κι ένας εκλεκτός χωρίς την περίπτωση της εξαιρέσεως που είπα, ο οποίος αυτός δεν ήταν καν δικός μας άνθρωπος. Είχε έρθει την παραμονή της μάχης. Θυμούμαι μάλιστα ότι φορούσε ένα πολιτικό σακάκι κι είχε ένα τσατσαράκι στο τσεπάκι και περίσσευε και μου έκαμε εντύπωση. Μεταξύ των οποίων είχανε έρθει κι άλλοι δυο ένας Παπαλέξης από το χωριό Πετροκεφάλι που σκοτώσανε οι Γερμανοί μπροστά το μοναχογιό του και τον έφερε η απελπισία στην ανάγκη να φύγει στο βουνό μαζί με έναν Ζανδουλάκη από το χωριό Πόμπια και προστεθήκανε αλλά αυτοί δείξανε εξαιρετική διαγωγή. Μόνο ο άλλος θα’ πρεπε, επειδή είναι ένα μακρινό γεγονός να το αποσιωπήσω, αλλά επειδή ήτονε κατάπτυστη η πράξη του να σκοτώσει ένα παλικάρι σαν το Καρπουζάκη δεν μπορούσα να του το συγχωρήσω. Εκεί λοιπόν στη μάχη διακριθήκανε πάρα πολλοί. Ο Πετρακογιώργης ασυζητητί που με απόλυτη γενναιότητα και υπευθυνότητα κατηύθυνε την επιχείρηση. Ο Ψαρογιώργης ο σπουδαίος φίλος μου, ο Μανουσομανόλης, ο Μπαλάσκας, ο Σκουρομανόλης ο Τζίτζικας, ο Ηλιαντώνης ο Μιχάλης Κραούνης από το Μέρωνα, ο Λευτέρης Καστρινάκης ο Ηρακλειώτης, είχανε σκοτώσει τον αδερφό του, μια άλλη ιστορία σημαντική αλλά για να αναφερθεί δε με παίρνει ο χρόνος, ο Αγησίλαος Πετράκης, οι Μαυράκηδες από το Μαγαρικάρι, μια οικογένεια παλικάρια πρωτόγνωρα, μεταξύ των οποίων ήταν κι αυτός που έκανε την εκτέλεση του δωσίλογου στις Μοίρες, ο Γιώργης Μαυράκης που σκοτώθηκε στου «Παπά το Πέραμα». Όλοι αυτοί γράψανε τη σημαντική εξέλιξη η οποία για μένα αγαπητέ κι εκλεκτέ φίλε μου Κώστα, που σε σένα απευθύνομαι, αυτό το λεπτομερειακό κείμενο αλλά χωρίς καμία υπερβολή, θέλω να μου κάμεις τη χάρη να το καταχωρήσεις σε ένα γραφτό να μη χαθεί. Είναι η πιο αυθεντική περιγραφή που μπορεί να ακούσεις γι’αυτά τα γεγονότα. Με αυτόν τον τρόπο διεξήχθη αυτή η μάχη κι απώλεια είχαμε μόνο το παλικάρι αυτό από το Καβούσι τον Παναγιώτη Μανωλεσάκη οι δε ανθρώποι που αποτελούσαν την ομάδα ήταν τόσο διαλεχτοί ένας προς έναν, δεν θέλω να ξεχωρίσω γιατί θα αδικήσω πολλούς και όλοι δείξανε εξαιρετική συμπεριφορά.
Όσον αφορά δε εσένα που απευθύνομαι να ξέρεις ότι τα αισθήματά μου προς το σπίτι σας είναι πληθωρικά γιατί είπα παραπάνω με ποιο τρόπο γνώρισα το δράμα που βίωσε η οικογένειά σας. Αλλά είχα κι ένα άλλο προνόμιο, ήτανε να φύγω με το μακαρίτη το Φανούρη για τη Μέση Ανατολή κι από σύμπτωση πληροφορήθηκε την αναχώρησή μου ο πατέρας μου και ειδοποίησε τον αρχηγό και δεν πήγα εγώ και πήγε ο Φανούρης και βρήκε αυτή τη σημαντική ευχέρεια να φύγει από τη μάστιγα της κατοχής και τον κίνδυνο κι όταν τον είδα ως στρατιώτης εγώ τεχνίτης αεροπλάνων, τον καμάρωσα, αλλά είχε την ατυχία να χαθεί αυτό το παλικάρι άδικα στο ατύχημα που έγινε. Μπορεί να σου θυμίζω θλιβερές μνήμες αλλά μετέχω κι εγώ σ’αυτήν την απώλεια. Να’σαι λοιπόν Κώστα περήφανος για την οικογένειά σου και για το χωριό σου, είχε σημαντική συμμετοχή στα γεγονότα της κατοχής κι εγώ μια συγκυρία φτώχειας μ’έφερε να βρεθώ στο Μαγαρικάρι στην κήρυξη του πολέμου και να μείνω εκεί στην κατοχή και να γνωρίζω του καθενός το ρόλο λεπτομερειακά. Μπορεί να ξεχνώ και να είμαι σε ηλικία ογδόντα τριών ετών αλλά τα γεγονότα είναι μπροστά μου αυτούσια όπως τα βίωσα. Και δεν έχω ποτέ πρόθεση να μειώσω ούτε να παινέσω κανέναν περισσότερο. Το σύνολο της ομάδας του Πετρακογιώργη ήταν παλικάρια διαλεχτά που έγραψαν μια σημαντική ιστορία και η μάχη της Μαδαρής με τη δική μου άποψη και με το γεγονός ότι δεχόμαστε καταιγισμό πυροβολικού ολόκληρο το οχτάωρο που είμαστε σε επαφή με τον εχθρό, τη θεωρώ μια από τις σημαντικότερες συμπλοκές που έγινε στην κατεχόμενη Κρήτη και επίσης τη θεωρώ ως ρεβάνς με τη μάχη του Τραχηλιού. Δηλαδή στο χρόνο απάνω ο Πετρακογιώργης με τα παλικάρια του έστησε θανάσιμη ενέδρα στους Γερμανούς και σίγουρα σκότωσε περισσότερους παρά όσους του σκοτώσανε.
Την αφήγηση την αφιερώνω στον Κώστα Καργάκη τον καλό μου φίλο δάσκαλο και τον παρακαλώ πολύ να τη μεταφέρει σε κάποιο γραπτό κείμενο γιατί λόγω ηλικίας και που περνά ο καιρός δεν θα μπορούσα να την περιγράψω. Ασφαλώς και τώρα έχω κάνει μερικές παραλήψεις αλλά η ουσία είναι αυτή. Ότι η κινητοποίηση έγινε για να υπηρετήσουνε γενικότερους σκοπούς οι Άγγλοι και πληρώσανε πολλοί άνθρωποι. Και οι Σκουρβουλιανοί και οι Δαμαστιανοί γιατί οι εκτελέσεις είχαν σχέση μ’αυτό και τόσα άλλα χωριά που καήκανε. Σε αυτήν την καταγραφή πιστεύω ότι άφησα ένα κομμάτι από τις εμπειρίες μου, πιστεύω να είναι κατανοητό και ο καλός μου φίλος ο Κώστας να το αφήσει σε γραπτό κείμενο να μην χαθούν οι εντυπώσεις μου απ’αυτόν το χρόνο. Το κάνω δε αυτό όχι για να περιαυτολογήσω αλλά γιατί λατρεύω τιμώ και αγαπώ αυτά τα συγκλονιστικά γεγονότα όταν μια μικρή δράκα παλικαριών αψηφούσε τους φασίστες και ρίσκαραν τη ζωή τους σε αποστολές, σε σαμποτάζ, σε μετακινήσεις, σε συλλογή συμμάχων. Όλες αυτές οι πράξεις ήταν πατριωτικές και δυστυχώς βλέπω τώρα, στην ειρηνική περίοδο που ζούμε, να μην τηρούνται με τον ίδιο τρόπο που τα παλικάρια αυτά προτάσσανε τα στήθη των για να κρατήσομε μια πατρίδα ελεύθερη.
Αγαπητέ Κώστα λέω πάλι είμαι ο Βασίλης ο Σπαχής ογδόντα τριών χρονών, κάτοικος ακόμη στα Ανώγεια και ο οποίος έζησα ενώ ήμουν Ανωγειανός την κατοχή όλη στην περιοχή τη δική σας, γνωρίζω κάθε πατουχιά του αοριού σας, τους ανθρώπους όλους που συμπράξανε, τη μεγάλη προσφορά των Βοριζανών, τη θυσία των Βοριζών και είμαι πάρα πολύ υπερήφανος που είχα αυτήν τη δυνατότητα να ζήσω κοντά σας. Σας τιμώ και σας αγαπώ τη δε οικογένειά σας ιδιαιτέρως θα τιμώ και θα αγαπώ όσο ζω. Γεια σου αγαπημένε μου φίλε Κώστα Καργάκη ευαίσθητε άνθρωπε. Γιατί σ’έχω ακούσει να περιγράφεις γεγονότα και προκύπτει ότι και σένα μέσα σου υπάρχουν αυτές οι αξίες που αυτοί οι ανθρώποι υπηρετήσανε.
Βασίλης Σπαχής
Φεβρουάριος 2010.
Ο Βασίλης Σπαχής, με το όπλο στο χέρι, ήταν ο πιο μικρός σε ηλικία αντάρτης, της Ομάδας του Πετρακογιώργη
Του Γιώργη Μπαγκέρη
Ένας σπουδαίος άνθρωπος και καλός Ανωγειανός, ο Βασίλειος Σπαχής, πέρασε πριν λίγες ώρες στην αιωνιότητα και η Ανωγειανή γη ετοιμάζεται να υποδεχθεί ένα γνήσιο και άξιο τέκνο της που την τίμησε στα 89 χρόνια της ζωής του. Ο Σπαχο-Βασίλης με σπουδαία δράση της περίοδο της Κατοχής ως ο μικρότερος αντάρτης της ομάδας του Πετρακογιώργη, είχε γεννηθεί στις 11 Μαρτίου 1928. Πάλεψε ενάντια στον Ναζισμό και στα χρόνια της ελευθερίας μεγάλωσε με κόπο την πολυμελή οικογένεια του. Άνθρωπος της γνώσης, “βιβλιοφάγος” όπως λέμε χαρακτηριστικά, ήταν ανέκαθεν στα Ανώγεια η φωνή της σύνεσης και της λογικής σε στιγμές έντασης. Δήμαρχος Ανωγείων επί σειρά ετών την δεκαετία του ’70 άφησε πίσω του έργο και παρακαταθήκη που δεν αμφισβητήθηκε ποτέ ούτε και από τους πολιτικούς του αντιπάλους. Η «Ανωγή» σας παρουσιάζει σήμερα που τα Ανώγεια πενθούν το χαμό του, ένα δικό του κείμενο για τα χρόνια της Κατοχής και της γνωριμίας του με τον Πετρακογιώργη που έγραψε μια δεκαετία πριν:
ΑΝΑΜΝΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΑΦΗΓΗΣΕΙΣ…..
του ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ ΣΠΑΧΗ ΑΠΟ ΤΗΝ ΓΕΡΜΑΝΙΚΗ ΚΑΤΟΧΗ ΚΟΝΤΑ ΣΤΟ ΜΕΓΑΛΟ ΑΓΩΝΙΣΤΗ ΓΕΩΡΓΙΟ ΠΕΤΡΑΚΟΓΙΩΡΓΗ
Σε ηλικία 79 χρονών αποφασίζω να καταγράψω σε μαγνητοταινίες τις εμπειρίες μου για μια κρίσιμη για την πατρίδα περίοδο. Η συγκυρία φτώχειας και δυστυχίας που βίωνε τότε όλος ο Κρητικός χώρος,με ώθησε να αναζητήσω την τύχη μου μακριά από τα Ανώγεια όπου κατοικούσα και να πάω σε άλλο μέρος, προκειμένου να εργαστώ και να προσφέρω κάτι στην πολυμελή οικογένειά μας, γιατί την εποχή εκείνη τα μέσα που συντηρούμασταν όλοι οι ορεινοί πληθυσμοί ήταν πολύ πενιχρά.
ΕΙΣΑΓΩΓΗ
Πρέπει να κάνω ένα πρόλογο και να πω ότι η τύχη με έφερε κοντά σε μια από τις μεγαλύτερες μορφές του Κρητικού Αντιστασιακού Αγώνα σ’αυτή την φοβερή περίοδο για την ιδιαιτέρα πατρίδα μας την Κρήτη,σε μια θρυλική μορφή που έζησε και έδρασε κατά την διάρκεια της Γερμανικής κατοχής. Πρόκειται για τον αρχηγό μου τον Γεώργιο Πετρακογιώργη, αυτό τον γίγαντα ήθους και πατριωτισμού και όλων των αρετών που πρέπει να έχει ένας μεγάλος πατριώτης και ένας γενναίος άνθρωπος.
Είχα την ευτυχία και την χαρά τις πολύ δύσκολες εκείνες μέρες για τον Κρητικό λαό να μυηθώ και εγώ κατά ένα ποσοστό στις αξίες του. Έχω δε την πεποίθηση ότι ποτέ δεν πρόδωσα όλες αυτές τις νουθεσίες και τα υποδείγματα που έλαβα από αυτή την σημαντική προσωπικότητα.
28η Οκτωβρίου 1940
Έφυγα λοιπόν από τα Ανώγεια με κατεύθυνσης το χωριό Μαγαρικάρι,στις 28 Οκτωβρίου 1940 την ημέρα που κηρύχθηκε ο Ελληνογερμανικός πόλεμος. Θα διηγηθώ τα γεγονότα εν συντομία γιατί επιθυμώ αυτή η περιγραφή μου να είναι όσο μπορώ πιο πειστική και να έχει την αξία της.Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου 1940 βρέθηκα στο Ηράκλειο ,τη στιγμή που χτυπούσαν οι καμπάνες και οι σειρήνες και ανήγγειλαν την κήρυξη του πολέμου από τους Ιταλούς κατά της πατρίδας μας. Προορισμός μου ήταν το χωριό Μαγαρικάρι για να εργαστώ ως βοσκάκι στον αδελφό του Γεωργίου Πετρακογιώργη,ιατρό Μιχαήλ Πετράκη.
Ο λόγος που εγώ είχα αυτόν τον προορισμό ήταν ότι ο αδελφός του Πετρακογιώργη,του οποίου μέχρι εκείνη την στιγμή δεν γνώριζα ούτε το όνομα,είχε στείλει στα Ανώγεια ένα πρώτο του εξάδελφο,τον Αγησίλαο Πετράκη,για να του βρει ένα βοσκάκι να βλέπει τα εξήντα οικόσιτα πρόβατα που διατηρούσε ο γιατρός στο Μαγαρικάρι.
Ο άνθρωπος αυτός,ο Αγησίλαος,είχε βαφτίσει μια ξαδέλφη μου και είχαμε όλοι ενδιαφερθεί να τον εξυπηρετήσουμε να βρει παιδί για τις ανάγκες του συγγενούς του,του ιατρού Πετράκη .Επειδή λοιπόν δεν μπόρεσε να βρει προσφέρθηκα εγώ, παρά το νεαρό της ηλικίας μου, λόγω και των πιεστικών οικονομικών αναγκών της οικογένειάς μου, να πάω να καλύψω αυτήν την ανάγκη, παρά το γεγονός ότι δεν είχα καμία απολύτως σχέση με την κτηνοτροφία.
Όταν ο πατέρας μου άκουσε τις κωδωνοκρουσίες και τις σειρήνες, προσπάθησε στο Ηράκλειο που βρισκόμαστε να με αποτρέψει και να γυρίσουμε πίσω λέγοντας μου: «Ο γιατρός που πηγαίνεις εσύ θα στρατευθεί και ποιος θα σε υποδεχθεί στο Μαγαρικάρι,τι θα γίνεις σε ένα ξένο χωρίο;».
Εγώ λοιπόν ανήσυχη φύση από μικρός επ’ουδενί λόγο ήθελα να γυρίσω πίσω.Τελικά μπήκα στο λεωφορείο και έφθασα στο Μαγαρικάριτο βράδυ της 28ης Οκτωβρίου 1940.Παρουσιάστηκα στον γιατρό Μιχαήλ Πετράκη τον πολύ ευγενή αυτόν άνθρωπο ο οποίος ήταν συμμαθητής με έναν άλλο συγχωριανό μου γιατρό τον Νικόλαο Μανούσο που κι αυτός ήταν εξίσου ευγενής και γλυκύτατος άνθρωπος.
Μόλις με αντίκρισε ο γιατρός έτσι μικρόσωμο και αδύνατο, απόρησε πως εγώ ένα μικρό παιδί,θα μπορούσα να ανταποκριθώ στα καθήκοντά του βοσκού, να βλέπω εξήντα πρόβατα, λαμβανομένου υπ’όψη ότι η περιοχή ήταν γεωργική, η γη καλλιεργήσιμη, και οι ζημιές θα μπορούσαν να είναι πάμπολλες.
Με ρώτησε λοιπόν ο γιατρός,αν θα τα κατάφερνα και του απάντησα: «Γιατρέ μη σε ξεγελά το ανάστημα και τα χρόνια μου,έχω μέσα μου όλο το δυναμισμό που χρειάζεται για να μην σε εκθέσω στη δουλειά που θα μου αναθέσεις».
Την πρώτη μέρα της παραμονής μου στο Μαγαρικάρι, δηλαδή την επαύριο, διαπίστωσα ότι το σπίτι των Πετράκηδων είχε αρκετό υπηρετικό προσωπικό. Είχε ζευγάδες, μαζώχτρες, όταν ήταν οι ελιές κ.λπ. Μου δίδει ο γιατρός το πρωί έναν από τους υπαλλήλους του και με πήγε σε μια περιοχή που ήταν τα δικά του χωράφια για να βλέπω τα πρόβατα.
Μόλις έφυγε ο άνθρωπος αυτός αφού μου έδειξε την περιοχή και με άφησε μόνο ,είπα στον εαυτό μου: «Οτιδήποτε άλλο επάγγελμα θα κάνω στη ζωή μου εκτός από αυτό του κτηνοτρόφου», διαπιστώνοντας ότι αυτή η εργασία ήθελε ένα άνθρωπο μέρα – νύχτα κοντά της .Έκαμα έξι μήνες και ο γιατρός με είχε τόσο πολύ αγαπήσει, που πολλές φορές ερχόταν στο δρόμο για να με προϋπαντήσει ,όταν έφερνα τα ζώα για να τα βάλω μέσα. Ανταποκρίθηκα λοιπόν επάξια εκατό τοις εκατό στις προσδοκίες του γιατρού.Και να σημειώσουμε εδώ ότι η αμοιβή που θα έπαιρνα για έξι μήνες ήταν 3.500 δρχ εις χρήμα και ένα ζευγάρι υποδήματα.
Όταν έφτασε η ημερομηνία να φύγω από το Μαγαρικάρι,τον Απρίλιο – Μάιο του 1941 και αφού είχα τελειώσει την υποχρέωσή μου,είχε αρχίσει ο καταιγιστικός βομβαρδισμός της Κρήτης,από τα φασιστικά αεροπλάνα του Χίτλερ τα περίφημα στούκας, αεροπλάνα καθέτου εφορμήσεως.
Τα αεροπλάνα αυτά είχαν εμφυσήσει τέτοιο πανικό στον κόσμο, ον άμαχο πληθυσμό, που οι άνθρωποι είχαν πάρει τα γυναικόπαιδα τους και είχαν βγει στις ρεματιές κάτω από τα δένδρα για να κρυφτούν και να προφυλαχθούν από αυτή την φοβερή απειλή, η οποία είχε και ένα επί πλέον πανικό. Τα αεροπλάνα αυτά είχαν εφοδιαστεί εκτός από τις βόμβες και με σειρήνες για να αυξάνουν τον τρόμο στον κόσμο.
Στην περιοχή που βρισκόμουνα δεν έπεσαν αλεξιπτωτιστές αλλά έγιναν βομβαρδισμοί. Τις δώδεκα μέρες που κράτησε η επίθεση για την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς, στην περιοχή του Τυμπακίου δεν έγινε χρήση πυρών. Παρά το γεγονός ότι υπήρχε συμμαχική δύναμη, για να μη προδοθεί η θέση της επειδή γνώριζαν ότι οι επιτιθέμενοι υπερτερούσαν στις δυνάμεις που δεν ήταν εύκολο να τις αντιμετωπίσουν. Μου είπε λοιπόν ο γιατρός αυτός ο θαυμάσιος άνθρωπος:«Βασιλειό κάτσε παιδί μου, μη φύγεις ακόμη μέχρι να καταλαγιάσουν τα πράγματα».Ήταν βέβαια πολύ μεγάλος ο πανικός που επικρατούσε στον πληθυσμό της περιοχής και μεταξύ αυτού και σε εμένα.
Η Γνωριμία μου με τον Πετρακογιώργη
Μια μέρα μου λέει ο γιατρός: «Πάρε αυτά τα πράγματα Βασιλειό και ακολούθα με να τα πάμε σένα σημείο όπου θα συναντήσουμε κάποιους ανθρώπους». Εγώ μέχρι τότε δεν γνώριζα ούτε το όνομα Πετρακογιώργης ούτε ότι ο γιατρός είχε άλλο αδελφό.
Πήρα λοιπόν κάποια πράγματα, προφανώς τρόφιμα και μεταβήκαμε σένα κτήμα της οικογένειας Πετράκηδων μεταξύ των χωριών Καμαρών και Γρηγοριάς,που λέγεται Τεμενέλι. Εκεί η οικογένεια Πετρακογιώργη έχει ένα μεγάλο κτήμα, ελιές, περιβόλι και ένα σπίτι εξοχικό για να εξυπηρετεί τις ανάγκες των εργασιών.
Μόλις φτάσαμε εκεί είδα μπροστά μου έναν ωραίο εντυπωσιακό άνδρα ,μια μυθική μορφή,με τα φυσεκλίκια ζωσμένο, μ ένα ωραίο μουστάκι και μούσι με άλλους τρεις ακόμη αν δεν με απατά η μνήμη μου.Ο ένας ήταν ο Μανόλης ο Κουκλινός,ένα πολύ σημαντικό παλικάρι από τη Γρηγοριά, ο οποίος τελικά εκτελέστηκε. Ο άλλος νομίζω ήταν ο Γεώργιος ο Μαυράκης από το Μαγαρικάρι.
Είδα τον Πετρακογιώργη εξοπλισμένο με μια ειδική εξάρτηση. Φορούσε φυσεκλίκια και κρατούσε ένα βελγικό βραχύκαννο όπλο, όπως έμαθα εκ των υστέρων είχε πάει στα Χανιά να συναντήσει την Κυβέρνηση Τσουδερού,που είχε κατέβει από την Αθήνα με το Βασιλιά διότι η υπόλοιπη Ελλάδα είχε καταληφθεί από του Γερμανούς.
Θα κάνω μια μικρή παρένθεση στο σημείο αυτό.Ο Πετρακογιώργης ήταν βιομήχανος. Είχε εργοστάσιο τουβλοποιίας, σαπωνοποιίας και πυρηνελαιουργείου. Ήταν δε συν της άλλης πολύ μεγάλος παράγοντας του κόμματος Ελευθερίου Βενιζέλου και εκπροσωπούσε στην περιοχή τον Γιώργη Μαρή,Υπουργό Οικονομικών της κυβέρνησης Βενιζέλου.Ήταν λοιπόν ήδη γνωστή προσωπικότητα στην περιοχή,με εντυπωσιακό κύρος,και η τότε κρατούσα κατάσταση τον υπολόγιζε σαν ένα σημαντικό Κρητικό.
Τις πληροφορίες που αναφέρω τις άκουσα εκ των υστέρων.Όταν η κυβέρνηση Τσουδερού κατέβηκε στα Χανιά μαζί με τον Βασιλιά,κάλεσε παράγοντες από τον Κρητικό χώρο μεταξύ των οποίων και τον Πετρακογιώργη για νασκεφθούν πως θα αντιμετώπιζαν την πτώση αλεξιπτωτιστών.
Ο Πετρακογιώργης πήγε στα Χανιά με δικό του αυτοκίνητο ένα φορτηγό,γιατί όπως προανέφερα ήταν βιομήχανος και είχε πάρει ως οδηγό τον πρωτότοκο γιό του τον Μανόλη, ένα χαρισματικό παλικάρι πανύψηλο και ωραίο νέο 19 ετών.Σε κάποια στιγμή λοιπόν ο Πετρακογιώργης έδωσε εντολή στο Μανόλη,αφού έμεινε αυτός για περαιτέρω συνεννοήσεις στα Χανιά και του είπε να φύγει το φορτηγό και να γυρίσει στην έδρα τους.Ο Μανόλης όμως επιστρέφοντας έξω από το Ηράκλειο στη θέση Γιόφυρο έπεσε σε βομβαρδισμό των γερμανικών αεροπλάνων. Είδε έναν στρατιώτη του τακτικού στρατού να εγκαταλείπει το πολυβόλο του και να φεύγει. Το χαρισματικό αυτό παλικάρι, παρά το ότι ήταν αστράτευτος και δεν είχε πολεμική πείρα, εγκατέλειψε το αυτοκίνητό του που οδηγούσε και πήγε στο πολυβόλο για να το χρησιμοποιήσει, έτσι σκοτώθηκε στο πολυβόλο απάνω.
Την στιγμή που συνάντησα τον Πετρακογιώργη δεν είχε ακόμη πληροφορηθεί τον σκοτωμό του γιου του. Το παλικάρι αυτό τάφηκε από ένα χασάπη μαζί με άλλο ένα νέο Ηρακλειώτη στον πόδα της καμάρας του ποταμού στη Γιόφυρο. Κατά την εκταφή του Μανόλη,του παλικαριού αυτού, μετά το τέλος του πολέμου, έτυχα εκεί και θυμάμαι ότι είχαν δέσει τους δύο νέους με ένα σύρμα και ο Μανόλης αναγνωρίστηκε από τη διαφορά του ύψους του αφού ήταν γύρω στο 1,90μ.
Ο πατέρας λοιπόν Πετρακογιώργης γύρισε στη Μεσαριά και πρώτη του φροντίδα ήταν να μάθει για τον γιό του Μανόλη επειδή δεν είχε εμφανιστεί ακόμη. Οι πληροφορίες μου είναι ότι έστειλε τον Γεώργιο Χατζάκη πρώτο του ξάδερφο από τις Καμάρες, μετέπειτα μεγάλο τυροκόμο, να έρθει προς το Ηράκλειο και να μάθει τα νέα για το γιό του και προφανώς ο Χατζογιώργης τον πληροφόρησε για τον θάνατο του παιδιού του.
Ο Πετρακογιώργης όταν έμαθε το τόσο θλιβερό αυτό νέο στενοχωρήθηκε πολύ. Οι προηγούμενες κινήσεις του ,και πριν την είδηση του θανάτου του γιου του, αποδεικνύουν ότι ήταν αποφασισμένος να μην αναγνωρίσει τα τετελεσμένα γεγονότα και να σχηματίσει αντάρτικη ομάδα εναντίον του κατακτητή.
Ρωτά λοιπόν ο μεγαλοπρεπής αυτός άνθρωπος τον αδελφό του τον γιατρός: « Τι παιδί είναι αυτό που σέρνεις γιατρέ;» Ο γιατρός του απαντά ότι είμαι βοσκάκι από τα Ανώγεια και ετοιμάζομαι να φύγω για το χωριό μου.Ο Πετρακογιώργης θέλοντας προφανώς να ειδοποιήσει μερικούς γνωστούς του ανθρώπους για νά ρθουν κοντά του για συνεννόηση ,μου απευθύνει ένα κοπλιμέντο και μου λέει: «Βασιλειό εσείς οι Ανωγειανοί κάνετε τσι καλούς άντρες, φοβάσαι μπρε; Θέλω να ειδοποιήσεις ορισμένους ανθρώπους για να τους συναντήσω.»
Εγώ λοιπόν συνειδητοποιώντας ότι δεν έπρεπε να φανώ κατώτερος των περιστάσεων ,καίτοι νεαρός που ήμουνα,είπα στον Πετρακογιώργη:«Πιστεύω κύριε Γιώργο να το καταφέρω».
Έτσι για πρώτη φορά με έστειλε στο χωριό Καμάρες να ειδοποιήσω τον μετέπειτα μεγάλο τυροκόμο Γεώργιο Χατζάκη –Χατζογιώργη, εν συνεχεία στα Βορίζα να ειδοποιήσω τον Εμμανουήλ Βεισάκη,τον Διονύσιο Φραγκιαδάκη και τον Γεώργιο Καργάκη.Επίσης με έστειλε στη Λοχριά Αμαρίου να ειδοποιήσω τον Αντώνη Κρυοβρυσανάκη και στον Πλάτανο τον Ιωάννη Εφταμηνιτάκη.
Αυτά τα πρόσωπα μαζί με τον Γεώργιο Μαυράκη και τον Μιχάλη Κουκλινό ήταν ο πρώτος πυρήνας της ομάδας Πετρακογιώργη. Μόλις σχηματίστηκε ο πρώτος αντάρτικος πυρήνας της ομάδας Πετρακογιώργη, πρώτη φροντίδα του ήταν να προστατεύσει την οικογένειά του,τη γυναίκα του τις τέσσερις κόρες του και τον επιζήσαντα γιό του Ηρακλή. Έστειλε πάλι τον Γεώργιο Χατζάκη από τις Καμάρες να περιμαζέψει την οικογένειά του και να τους μεταφέρει στο «Καμαριανό Βουνό» σε μια πηγή που λέγεται «η μάνα του νερού» και βρίσκεται κοντά στο Καμαραϊκό σπήλαιο,όπου έχουν βρεθεί τα Καμαραϊκά αγγεία τα οποία φυλάσσονται στο αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου.
Στο σημείο αυτό έμεινε η οικογένειά του για αρκετό καιρό.
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗ ΣΤΗΝ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΩΝ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΤΟΥ ΚΚΕ ΑΝΩΓΕΙΩΝ
Αγαπητοί φίλοι Ανωγειανοί Βασίλη Φασουλά, Γιώργη Βρέντζο, Βαγγέλη Βρέντζο, Στέλιο Σταυρακάκη του Πανιά, Χαράλαμπε Σταυρακάκη, Στελή Σταυρακάκη του Ζαχαράκη, Αριστείδη Σμπώκο, Γιάννη Φασουλά του Πολυζώη, Γιάννη Καλομοίρη – Τσικ και Αντώνη Ρούλιο.
Αδράζοντας τη φράση «Ό,τι γράφτηκε με το αίμα του λαού δε σβήνεται με το μελάνι του κ. Καλογεράκη», τίτλος του άρθρου σας που δημοσιεύτηκε στη διαδικτυακή εφημερίδα ΑΝΩΓΗ στις 11 Απριλίου 2016, σημειώνω :
Μου αποδίδετε χαρακτηρισμούς βαρύτατους όπως «κατ’επάγγελμα ερευνητής», «ιστορικός και ότι κατά καιρούς έχω δηλώσει», «αποσιωπώ και εξαφανίζω πλήρως τη δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και φυσικά του ΚΚΕ», «τα γραφτά μου είναι μνημείο κατάφωρης διαστρέβλωσης και εμπάθειας της ιστορίας του λαού και του τόπου μας», «δεν το κάνω πρώτη φορά», «παραπληροφορώ», «λαθροχειρώ σε βάρος της ιστορίας των Ανωγείων», «παλιά μου τέχνη κόσκινο», «χωρίς ντροπή εξαφανίζω την ύπαρξη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ», «αποσιωπώ τη μάχη στο Σφακάκι», «ανιστόρητος και θλιβερός ιστορικός νεκροθάφτης», «συνεισφέρω στο ξαναγράψιμο της ιστορίας», «αποκρύπτω το ρόλο της άρχουσα τάξης την περίοδο της δεκαετίας του’40», «άξιος ο μισθός μου», «και εις ανώτερα».
Ισχυρίζεστε αυτά, όταν για τα Ανώγεια :
Α. Έχω γράψει τέσσερα βιβλία :
- «Μερτζανοζαχαράκης – ο ήρωας της Μικράς Ασίας», Ηράκλειο 2004,
Β΄ έκδοση 2008. (Σημ. : ο γιος του Μερτζανοζαχαράκη, Στελής Σταυρακάκης, υπογράφει το δημοσίευμα).
- «Του Χάρου ο Μουσαφίρης», Ηράκλειο (Το βιβλίο αναφέρεται στο Μανόλη Σπιθούρη ή Νταμπακομανόλη και τιμήθηκε με Έπαινο από τη Διεθνή Ακαδημία Γραμμάτων και Τεχνών «Θεά Αθηνά»). Το βιβλίο παρουσιάστηκε στην αίθουσα του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου
Ανωγείων, στις 8 Οκτωβρίου 2006.
- «Γιάννης Δραμουντάνης-Στεφανογιάννης», Ηράκλειο 2008 (Αρχηγός Ανωγείων και Άνω Μυλοποτάμου, έδωσε το αίμα του για την πατρίδα στις 13 Φεβρουαρίου 1944). Το βιβλίο παρουσιάστηκε στο Ωδείο Ρεθύμνου, στις 13 Μαρτίου 2009, στα Υακίνθεια, στις 25 Ιουλίου 2009, στο Ηράκλειο, αίθουσα Πνευματικού Κέντρου πλατεία Αγίου Μηνά, στις 27 Μαΐου 2009 και στην αίθουσα του Συλλόγου Ανωγειανών Αθήνας τον Ιούνιο του 2009.
- Χριστομιχάλης Ξυλούρης (Αρχηγός Ανωγείων, αντικατέστησε στην Αρχηγία το νεκρό ήρωα Στεφανογιάννη, έργο δίτομο, σελίδες 1150, υπό έκδοση).
Β. Παρουσίασα την επιστημονική εργασία στο Ι΄ Διεθνές Κρητολογικό Συνέδριο :
«Ο Παπαγιάννης Σκουλάς στη Μάχη της Κρήτης, στην Αντίσταση και τη Μέση Ανατολή», Χανιά 1-8 Οκτωβρίου 2006. Η εργασία συμπεριλήφθηκε στο Γ2 τόμο των πεπραγμένων σελ. 479-504.
Γ. Συμμετείχα στην τηλεοπτική εκπομπή :
Κανάλι ΚΡΗΤΗ ΤV, Αποτύπωμα, Τετάρτη 25 Ιανουαρίου 2006, Το
σαμποτάζ της Δαμάστας (Νταμπακομανόλης).
Δ. Συμμετείχα στην Εκπομπή-αφιέρωμα του BBC στον Πάτρικ Λη Φέρμορ :
Στο αφιέρωμα του Βρετανικού τηλεοπτικού Σταθμού BBC στον Πάτρικ Λη Φέρμορ, απαγωγέα του Στρατηγού Κράιπε, συμβούλευσα και συμμετείχα στα γυρίσματα που έγιναν στα ορεινά του χωριού Κασταμονίτσα και στο Οροπέδιο της Νίδας (στα Πετροδολάκια) το Σαββατοκύριακο 17-18 Μαρτίου 2007 από την βρετανική κινηματογραφική εταιρεία ICON FILMS. Στα γυρίσματα συμμετείχαν ο ηθοποιός Benedict Allen, o σκηνοθέτης Richard Chambers, οι τεχνικοί Adam Scott και Jon Sayers και ο διερμηνέας Jonathan Peat.
Ε. Έχω εκφωνήσει δέκα ομιλίες μετά από πρόσκληση των Δημάρχων Νικολάου Ξυλούρη, Σωκράτη Κεφαλογιάννη, Ρούσσου Κυπριωτάκη και των Μιχάλη Σπιθούρη του Νταμπακομανόλη, Γιάννη Δραμουντάνη του Ζαχαρία, Γιάννη Σκουλά του Γεωργίου, Βαγγέλη Σκουλά του Παπαγιάννη, Μανόλη Ξυλούρη του Θόδωρου, Άριστου Σταυρακάκη του Βασιλέα :
«Μνήμη Μανόλη Σπιθούρη-Νταμπακομανόλη», Ανώγεια, 22 Νοεμβρίου
2003.
«Η Μεγάλη Κρητική Επανάσταση του 1866 και η συμμετοχή των
Ανωγείων», Ανώγεια 7 Νοεμβρίου 2004.
«Η μάχη της Κρήτης και η Αντίσταση», Αρκάδι Μονοφατσίου,
- Μαΐου
«Η πολιτική διαθήκη του Ελευθερίου Σκουλά-Κανονολευτέρη,
Ανώγεια, 31 Ιανουαρίου 2009.
«Μνήμη Βασίλη Σταυρακάκη-Βασιλέα, Περαχώρι 9 Ιουλίου 2009.
«Εις Κρήτην πάσαν Ελευθερίαν», Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλάς, 1820-1866, επέτειος ολοκαυτώματος Αρκαδίου, Ανώγεια, 9 Νοεμβρίου 2013.
«Μνήμη Ζαχαρία Ιωάννου Δραμουντάνη», ναός Αγίου Τίτου Ηρακλείου, Σάββατο 19 Δεκεμβρίου 2014.
«Μνήμη Γεωργίου Σκουλά», ναός Αγίου Μηνά Ηρακλείου, Πέμπτη 7 Μαΐου 2015.
«Το μεγάλο ΟΧΙ του Ιωάννη Σκουλά-Πιτοπούλιου», πλατεία Περαχώρι Ανωγείων, Σάββατο 23 Μαΐου 2015.
«Μνήμη Θεόδωρου Ξυλούρη», Καλού, Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου 2016.
ΣΤ. ΄Ημουν ομιλητής στα αποκαλυπτήρια προτομών των Ανωγειανών :
Ιωάννη Σκουλά-Πιτοπούλιου, Αρκάδι Μονοφατσίου, 26 Ιουνίου
2006.
Τηλέμαχου Χαιρέτη, Ανώγεια, Δανούζα, καλοκαίρι 2010.
Παπαγιάννη Σκουλά, Περαχώρι, 26 Απριλίου 2014.
Ζ. Έχω λάβει έπαινο-απονομή τιμητικής πλακέτας από :
Το Σύλλογο των Ανωγειανών της Αθήνας «Το Ιδαίον Άντρον» στο Γιώργο
Καλογεράκη για την ανάδειξη της αντίστασης των Ανωγειανών και της
Αντίστασης των Ανωγείων, Μάρτιος 2010.
Η. Τα δημοσιεύματά μου για τα Ανώγεια είναι :
Σαράντα τέσσερα (44) στην εφημερίδα «Πατρίς».
Τριάντα τρία (33) στην εφημερίδα (έντυπη) «Ανώγη».
Τριάντα (30) στην εφημερίδα «Η φωνή των Ανωγείων».
Ένα (1) στην εφημερίδα «Η άποψη του Νότου».
Ένα (1) στην εφημερίδα «Ηχώ της Βιάννου».
Ένα (1) στην εφημερίδα «Ορθόδοξη Αλήθεια».
Τρία (3) στην εφημερίδα «Ρεθεμνιώτικα Νέα».
Ένα (1) στο περιοδικό «Ελληνόραμα».
Ένα (1) στο περιοδικό «Του Ψηλορείτη οι Στράτες».
Σύνολο δημοσιευμάτων έντυπου τύπου, εκατόν δέκα πέντε (115).
Δημοσιεύματα σε διαδικτυακούς τόπους για τα Ανώγεια, αρκετές δεκάδες.
Ραδιοφωνικές εκπομπές για τα Ανώγεια, αρκετές δεκάδες.
Θ. Παρουσίασα το βιβλίο :
«Νίκη στη νεκρή ζώνη», των Γιάννη Φασουλά και Κώστα Σκάλκου,
Ηράκλειο αίθουσα Ανδρόγεω, Τρίτη 19 Ιουλίου 2011.
Αγαπητοί μου φίλοι Ανωγειανοί
Αν ήθελα να συμπληρώσω τον κατάλογο με τις δράσεις μου, που αναφέρονται στην περίοδο της Κατοχής και της κρητικής Αντίστασης, πιστέψτε με θα έπιαναν χώρο 142 σελίδων αυτού του δημοσιεύματος. Υπερβαίνουν τα χίλια (1000) άρθρα σε εφημερίδες, πενήντα (50) σε περιοδικά, τριακόσια (300) σε διαδικτυακές σελίδες. Συμμετείχα σε πλήθος τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών. Ήμουν εισηγητής σε τέσσερα Συνέδρια. Υπερβαίνουν τις εκατό (100) οι ομιλίες μου (σε όλη την Ελλάδα και το εξωτερικό). Διοργανώσεις Επιστημονικών Ημερίδων τοπικής ιστορίας περιόδου 1940-1945, παρουσιάσεις βιβλίων, ομιλητής σε αποκαλυπτήρια προτομών, (Σαμποτάζ αεροδρομίου Ηρακλείου Καρκαδιώτισσα, Σταύρου Ανωγειανάκη Αγία Βαρβάρα, καπετάν Μανόλη Μπαντουβά Ηράκλειο, μνημείο πεσόντων Κρουσώνα, μνημείο πεσόντων Σμάρι, μνημείο πεσόντων Διαβαϊδέ κ.α.), δώδεκα (12) βιβλία, επιμέλειες βιβλίων, συμμετοχή με άρθρα σε βιβλία, εκδόσεις περιοδικών, μέλος Πολιτιστικών Επιτροπών. Έχω λάβει δώδεκα εύφημες μνείες-διακρίσεις και βραβεύσεις. Για τη μελέτη και έρευνα την περίοδο 1940-1945, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Ηρακλείου με επέλεξε ως Μέλος της Επιτροπής επεξεργασίας του θέματος της Τοπικής Ιστορίας στα Σχολεία της Πρωτοβάθμιας και Δευτεροβάθμιας Εκπαίδευσης του Νομού και υποβολή πρότασης στο Υπουργείο Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων και το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο. (Συγκρότηση Επιτροπής : Ηράκλειο 22 Αυγούστου 2005, αριθμ. πρωτ. 146/ΠΕ, Απόφαση Νομάρχου Δημητρίου Σαρρή).
Ξεκινώντας λοιπόν από την αρχή και διαβάζοντας το άρθρο σας, απευθύνομαι στις Ανωγειανές οικογένειες των Σταυρακάκηδων (του Βασιλέα), των Σπιθούρηδων (του Νταμπακομανόλη), των Δραμουντάνηδων (του Στεφανογιάννη), των Σκουλάδων (του Παπαγιάννη, του Πιτοπούλιο, του Πυρπολητή, του Κανονολευτέρη), των Ξυλούρηδων, των Ξυλούρηδων (του Καλού), των Χαιρέτηδων, (του Τηλέμαχου), τις επιστημονικές επιτροπές κρίσης Εισηγήσεων των Συνεδρίων, των Πανεπιστημίων, Δημάρχων και Νομαρχών που με προσκάλεσαν σε ομιλίες, των συγγραφέων που παρουσίασα τα βιβλία τους, των αρχισυντακτών των εφημερίδων, της εφημερίδας ΑΝΩΓΗ, της εφημερίδας Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ, τους τηλεοπτικούς παραγωγούς, τους υπεύθυνους σύνταξης των περιοδικών, τις επιτροπές ανέγερσης μνημείων, τους Πολιτιστικούς Συλλόγους που με προσκαλούν σε επετείους ομιλητή, σε όλους,… και με θάρρος τους λέω :
Πηγαίνετε να συγκεντρώσετε τα βιβλία, του Αρχηγού Ανωγείων Γιάννη Δραμουντάνη-Στεφανογιάννη, του Νταμπακομανόλη, του Αρχηγού Ανωγείων Χριστομιχάλη, του Μερτζανοζαχαράκη, όλα τα βιβλία στο Αρμί και κάψτε τα. Είμαι ανιστόρητος και διαστρεβλωτής της ιστορίας. Όλους εσάς σας ξεγέλασα. Τόσα χρόνια σας κορόιδευα, δε με πήρατε χαμπάρι. Εξαφανίστε τα γραφτά μου. Γκρεμίστε τα αγάλματα και τα μνημεία που μίλησε ο Καλογεράκης !!! Σβήστε τις κόπιες των τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών εκπομπών !!!
Αγαπητοί μου φίλοι Ανωγειανοί.
Από την ηλικία των είκοσι χρόνων ασχολούμαι με την περίοδο της Κατοχής και της Κρητικής Αντίστασης. Μοιράζω το χρόνο μου εξίσου στη δουλειά μου, την οικογένειά μου και την έρευνα. Θέλω να σας ομολογήσω ότι η έρευνα απαιτεί χρόνο, κόπο και μεράκι. Έχω ξοδέψει χιλιάδες ώρες στη μελέτη αρχειακού υλικού, επειδή το θέλω και με ενθουσιάζει. Ένα από τα αρχεία που έχω μελετήσει και το έχω στο σπίτι μου σε μορφή αντιγράφου, (μου το έχει δωρίσει με αφιέρωση ο αείμνηστος Ζαχαρίας Ιωάννου Δραμουντάνης), είναι το αιματοβαμμένο αρχείο της Ανεξάρτητης Ομάδος Ανωγείων. Του ένδοξου χωριού σας. Το οποίο χωριό τιμώ και σέβομαι απεριόριστα. Για τους διαχρονικούς αγώνες και τις θυσίες των κατοίκων του. Φανταστείτε ότι έχω αφιερώσει τόσες ώρες στη μελέτη του αρχείου, ώστε να το γνωρίζω απ’έξω, σελίδα προς σελίδα, έγγραφο προς έγγραφο. Κατά τη γνώμη μου, είναι ένα από τα σπουδαιότερα αρχεία που διασώθηκαν την περίοδο της Κατοχής στην Κρήτη. Απ’αυτό το αιματοβαμμένο αρχείο, που τέθηκε στη διάθεσή μου, γράφτηκαν τα βιβλία του Στεφανογιάννη, του Νταμπακομανόλη και του Χριστομιχάλη, που σύντομα θα παρουσιαστεί στο Περαχώρι. Ο Καλογεράκης όμως, ως διαστρεβλωτής και πλαστογράφος της ιστορίας, άλλαξε τα έγγραφα, παρουσίασε πλαστά, συμπλήρωσε με δικά του λόγια και γράμματα, ψαλίδισε σελίδες και έγραψε νόθα βιβλία. Γι’αυτό τώρα που τον πήρατε χαμπάρι, είναι ευκαιρία τα βιβλία του να καούν. Στο Αρμί. Σε δημόσια θέα. Να προλάβουμε και το δίτομο έργο του Χριστομιχάλη Ξυλούρη. Τώρα που είναι καιρός και δεν έχει παρουσιαστεί ακόμη.
Αγαπητοί μου φίλοι Ανωγειανοί.
Είμαι από τους ανθρώπους που πιστεύω ότι η δημόσια αντιπαράθεση για την κατοχική περίοδο δεν ωφελεί. Πρώτιστα δεν ωφελεί την ιστορική προσέγγιση των ετών 1940-1945, και κατόπιν όσους ασχολούνται με τα αποτελέσματα του γερμανοϊταλικού φασισμού. Πιστεύω ότι όσοι μελετούμε τα γεγονότα αυτής της περιόδου, έχουμε ένα κοινό σκοπό. Να τα αναδείξουμε, να τα προβάλουμε και να τα καθορίσουμε ως φάρους ζωής, που θα ακολουθήσουν οι νέοι του τόπου μας, ιδιαίτερα αυτές τις δύσκολες εποχές. Η περίοδος της ΚΑΤΟΧΗΣ κινείται σε ένα ιστορικό πλαίσιο αναφοράς. Ξεκινά λίγο πριν την έναρξη του Ελληνοϊταλικού πολέμου και τελειώνει στις 9 Μαΐου 1945, με την παράδοση άνευ όρων της γερμανίας. Προσωπικά ερευνώ μόνο αυτήν την περίοδο. Ο εμφύλιος που ακολούθησε δεν είναι στο πεδίο της μελέτης μου. Για έναν απλό λόγο. Η ιστορία, τους εμφυλίους πολέμους, τους τοποθετεί ως τους πιο δύσκολους πολέμους του κόσμου. Είναι αδελφοκτόνοι, άγριοι, βάρβαροι, και το μόνο που αφήνουν είναι μίσος μεταξύ ομόφυλων, το οποίο δε σβήνει εύκολα. Υπάρχουν άνθρωποι που θλίβονται, λυπούνται και δεν μπορούν να δεχτούν έναν εμφύλιο στη χώρα τους. Ένας απ’αυτούς είμαι κι εγώ. Γι’αυτό δεν ασχολούμαι. Δεν θέλω να μελετώ αδελφοκτόνα αρχεία. Ας το κάνουν άλλοι. Και για να σας λύσω και την απορία, ξεφεύγοντας λίγο από τη σειρά των απαντήσεων, (πιο κάτω θα ακολουθήσουν οι απαντήσεις στα ερωτήματά σας), το ερώτημα που μου θέτετε για τον καπετάν Γιάννη Ποδιά και τον αποκεφαλισμό του, σας λέω με θάρρος ναι ! καταδικάζω με αποτροπιασμό αυτό το γεγονός. Δεν έπρεπε να συμβεί. Ποιος είναι αυτός ο Έλληνας που θα μπορούσε να μην το καταδικάσει ; Το ίδιο το γεγονός δεν περιποιεί τιμή στην Κρήτη. Ούτε σ’εκείνους που το προκάλεσαν, ούτε σ’εκείνους που το εκτέλεσαν. Τιμώ και σέβομαι όλους τους νεκρούς του Εμφυλίου. Σε όποια παράταξη κι αν ανήκαν. Ο θάνατος ενός παλικαριού δεν κοστολογείται. Ψυχικά και ηθικά.
Αγαπητοί μου φίλοι.
Απευθύνομαι σε όλους, και σε σας που στείλατε το άρθρο στην ΑΝΩΓΗ και σ’όλους τους Ανωγειανούς. Θα προχωρήσω στις απαντήσεις των ερωτημάτων βήμα προς βήμα, σειρά προς σειρά, αν κι αυτό ίσως έχει μια ανακολουθία. Δηλαδή, εκείνοι που με αποκαλούν ανιστόρητο, διαστρεβλωτή και πλαστογράφο της ιστορίας, το πρώτο πράγμα που κάνουν είναι να κλείνουν τα αυτιά τους. Τι αξία έχουν λοιπόν τα ερωτήματα όταν εκ των προτέρων οι απαντήσεις δεν θα τους ακουμπήσουν καθόλου και δε θα τις δεχτούν ; Γι’αυτό απευθύνομαι σε όλους σας. Σκεφτείτε λίγο όσοι διαβάζετε τα κείμενά μου, αναμασώ και αναπαράγω κατακτημένη γνώση της κατοχικής περιόδου, ή παρουσιάζω νέα γνώση με έγγραφα και τεκμήρια που πρώτη φορά έρχονται στη δημιοσιότητα ; Αντιγράφω συγγραφείς, ή παρουσιάζω την ιστορική τεκμηρίωση με τη δική μου μεθοδολογία και την αρχή που πιστεύω, δηλαδή της ιστορικής προσέγγισης ; Πιστεύω στην προσωποκεντρική προσέγγισης της ιστορίας. Με ενδιαφέρει να μελετώ ως πρόσωπα το Στεφανογιάννη, το Γιαννάκο Μανουρά, το Ταμπακομανόλη, το Χριστομιχάλη, το παιδί Στεφανή Ξυλούρη, τους Σμπρούληδες, τον Αλισαβογιάννη, τον Ταμπακομανόλη, τον Κουντόκωστα, … ο κατάλογος δεν έχει τέλος.
Εσείς που υπογράφεται το άρθρο στην ΑΝΩΓΗ, πολιτικά είστε μέλη του ΚΚΕ. Ένα κόμμα που τιμώ για τους αγώνες και τις θυσίες των ανθρώπων του, ένα κόμμα που πιστεύει στη Δημοκρατία και την Ελευθερία των λαών, στην Ειρήνη, που υπερασπίζεται τους αδύναμους, την Ελευθεροτυπία, τη διαφορετική άποψη. Το δημοσίευμά σας όμως εμπεριέχει μίσος προς εμένα, με βαρύτατους και απαράδεκτους χαρακτηρισμούς. Αρκεί ένας τρίτος αναγνώστης να το διαβάσει για να σας πει ότι ναι, στο δημοσίευμα υπάρχει μίσος προς τον Καλογεράκη. Αυτό συνάδει με τα πολιτικά σας πιστεύω ; Οι χαρακτηρισμοί είναι γνώρισμα των δημοκρατικών ιδεολογιών σας ; Αποφεύγετε την εντιμότητα του διαλόγου ; Να πείτε ευθαρσώς στον Καλογεράκη σε ποιο βιβλίο του, σε ποιο κεφάλαιο και σε ποια σελίδα παραποιεί γεγονότα. Σε ποιο δημοσίευμα, σε ποια εφημερίδα και πότε γράφει ανακρίβειες. Σε ποια ομιλία του, σε ποια επιστημονική εργασία, σε ποια παράγραφο, λαθροχειρεί σε βάρος της ιστορίας ;
Αντί να κάνετε αυτό, μπερδεύεται τα πάντα σε ένα συνονθύλευμα ύβρεων για να καταλήξετε ότι ο Καλογεράκης είναι τελικά ο θλιβερός νεκροθάφτης της ιστορίας. Εσείς λοιπόν που είστε ιστορικοί, γιατί δεν ακολουθήσατε αυτό το δρόμο ; Να καταλάβουν και οι αναγνώστες, πού βασίζονται οι κατηγορίες και οι ύβρεις σας. Να καταλάβουν ποιος είναι αυτός που «ξέθαψα» χωρίς αξίες και τον έκανα ήρωα. Αυτό δε σημαίνει νεκροθάφτης της ιστορίας ; Ο Νταμπακομανόλης ; Ο Στεφανογιάννης ;
Ο Χριστομιχάλης ; Ο Παπαγιάννης Σκουλάς ; Ο Μερτζανοζαχαράκης ; Ο Πιτοπούλιος ; Ο Κανονολευτέρης ; Ο Τηλέμαχος Χαιρέτης ;
Και γιατί όλα αυτά ; Γιατί
ο κ. Καλογεράκης αγνοεί πλήρως τις προσπάθειες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, για την ενιαία αντίσταση του λαού στα Ανώγεια και μάλιστα στην αρχή με αρχηγό τον Στεφανογιάννη, για τις άοκνες προσπάθειες και συναντήσεις όλων των οργανώσεων στην τοποθεσία «Ζωνού Μύλος».
Και μόνον από την πρώτη παράγραφο του κειμένου σας διαφαίνεται ότι τα γραφτά μου δεν τα διαβάζεται καθόλου. Γιατί στο βιβλίο του Στεφανογιάννη, στις σελίδες 668 -678 κάνω εκτενή αναφορά στου Ζωνού το Μύλο μέσα από τη διήγηση που μου παραχώρησε ο Ζωνογιώργης. Αν διαβάσετε τις παραπάνω σελίδες και το διαπιστώσετε, τότε ποιος αγνοεί τα γεγονότα ; Εγώ ή εσείς ;
το Γεγονός αυτό (σημ. : της ενιαίας αντίστασης του λαού), είχε γίνει κατορθωτό σε ολόκληρη την Κρήτη ως το Χειμώνα-Άνοιξη του 1942-1943, οπότε και οι Άγγλοι πράκτορες ιδρύουν την ΕΟΚ με στόχο τη διάσπαση και τη διάλυση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, ώστε να κατασταλεί η ένοπλη πάλη του λαού που αντικειμενικά άλλαζε το συσχετισμό υπέρ των λαϊκών συμφερόντων.
Γνωρίζετε τη σημασία της λέξης σύμμαχοι ; Οι «εχθροί» Άγγλοι λοιπόν ήθελαν τη διάσπαση. Εχθροί αυτοί που πολεμούσαν το γερμανοϊταλικό φασισμό και ναζισμό μαζί με τους Έλληνες και τους Σέρβους αντάρτες. Από την έναρξη του β΄ παγκοσμίου πολέμου το 1939. Τελικά ποιοι ήταν οι εχθροί την περίοδο 1940-1945 ; Οι Άγγλοι ή οι γερμανοί ; Αργότερα, μετά την επίθεση του Χίτλερ στη Ρωσία, (επιχείρηση Μπαρμπαρόσα), στις 22 Ιουνίου 1941, μπήκαν και οι Ρώσοι στον πόλεμο. Η επίθεση του Χίτλερ κατήργησε τη γερμανοσοβιετική συμφωνία των Υπουργών εξωτερικών Γερμανίας Ρωσίας Ρίμπεντροπ-Μολότοφ που είχε υπογραφεί στη Μόσχα στις 23 Αυγούστου 1939. Και ευτυχώς, γιατί με την είσοδο των Ρώσων στον πόλεμο, στράφηκε τελικά η ρότα του νικητή στους συμμάχους. Η διάσπαση του αντάρτικου στην Κρήτη έγινε το φθινόπωρο του 1943. Μέχρι τότε η αντίσταση ήταν ενωμένη. Η διάσπαση δεν έγινε το χειμώνα Άνοιξη του 1942-43 αλλά δέκα μήνες αργότερα. Αν από τις μελέτες σας το διαπιστώσετε, ποιος παραποιεί την ιστορία ; Ο Καλογεράκης ή εσείς ;
Αποσιωπά και αγνοεί πλήρως προκλητικότατα την μάχη που έδωσε η ομάδα του εφεδρικού ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στο «Σφακάκι» στις 7/8/1944, απελευθερώνοντας 92 γυναικόπαιδα ομήρους από τους γερμανούς φασίστες, με επικεφαλής και υπεύθυνο τον Μανώλη Μανουρά ή Σμαϊλη.
Ακόμη μια απόδειξη ότι δεν με διαβάζετε. Στο βιβλίο του Ταμπακομανόλη, στις σελίδες 187-189 παρουσιάζω τη μάχη με όλες τις λεπτομέρειες. Έχω δημοσιεύσει τουλάχιστον δέκα άρθρα στις εφημερίδες, (οι ημερομηνίες και τα ονόματα των εφημερίδων στη διάθεσή σας), που αναφέρομαι στη μάχη στο Σφακάκι. Αν είναι έτσι, όταν λέτε ότι αγνοώ τη μάχη στο Σφακάκι, ποιος διαστρεβλώνει και παραποιεί την ιστορία ; Ο Καλογεράκης ή εσείς ;
Προκαλεί ο Καλογεράκης και δείχνει να μην γνωρίζει για τις επίπονες προσπάθειες του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ προς τις άλλες Οργανώσεις, να αντισταθούν όλες μαζί και να χτυπήσουν τις γερμανικές δυνάμεις, για να αποφευχθεί το κάψιμο και η καταστροφή των Ανωγείων τον Αύγουστου του 1944, μιας και οι Γερμανοί ήδη είχαν χάσει τον πόλεμο και αποχωρούσαν από την Ανατολική προς τη Δυτική Κρήτη Γνωρίζει καλά ότι αυτό δεν έγινε κατορθωτό, γιατί οι Άγγλοι πράκτορες που εκθειάζει στο άρθρο του, απέτρεψαν και εμπόδισαν τις άλλες οργανώσεις. Γιατί άραγε?
Από τις 11 ως τις 15 Αυγούστου 1944, η ηγετική ομάδα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ που βρίσκεται στα Τσουνιά, στέλνει εφτά επιστολές στο Χριστομιχάλη Ξυλούρη. Έχουν δημοσιευτεί στο βιβλίο του Γεωργίου Κάββου «Γερμανοϊταλική Κατοχή και Αντίσταση Κρήτης 1941-1945» καθώς και σε ένθετο της έντυπης εφημερίδας ΑΝΩΓΗ με τίτλο «Το Αριστερό, Κομμουνιστικό και ΕΑΜικό Κίνημα στην περιοχή των Ανωγείων», σελ. 20-22. Όλες διασώζονται στο αρχείο της ΑΟΑ.
Την περίοδο της καταστροφής των Ανωγείων, ο Χριστομιχάλης ανταλλάσσει επιστολές με τον Πετρακογιώργη, (που υπέγραφε με το ψευδώνυμο Οδυσσέας). Διαπιστώνουμε πως από την πρώτη στιγμή διατηρήθηκε στενή και συνεχής επαφή μεταξύ των δύο Αρχηγών μέσω αγγελιοφόρων. Ο Πετρακογιώργης και οι άντρες του πλήρως εξοπλισμένοι όπως γράφει και ο ίδιος στην έκθεσή του προς το ΓΕΣ …διέθετα άφθονον πολεμικόν υλικόν και καινουργή οπλοπολυβόλα δια των οποίων προσφάτως με είχον εφοδιάσει οι Αμερικάνοι…προσφέρει δώδεκα από τα όπλα αυτά στο Χριστομιχάλη Ξυλούρη ο οποίος από την πρώτη στιγμή του είχε ζητήσει βοήθεια σε πολεμικό υλικό. Ο Πετρακογιώργης γνωρίζει ότι οι ενέργειες των Γερμανών είναι συντονισμένες και προειδοποιεί το Χριστομιχάλη Ξυλούρη. Αποφασίζουν από κοινού να αντισταθούν μέχρις εσχάτων εναντίον των εισβολέων και ο Πετρακογιώργης δίδει ηρωική μάχη την 14η Αυγούστου 1944 στη θέση Μαδαρή της περιοχής Καμαρών καθ’όλη τη διάρκεια της ημέρας, εμποδίζοντας τα στρατεύματα του Αντ/ρχη Πεζικού Κρούτζερ να ενωθούν από τα νότια του Ψηλορείτη με τις υπόλοιπες Γερμανικές δυνάμεις που βρισκόταν ήδη στα Ανώγεια. Οι απώλειες του εχθρού είναι σημαντικές αλλά η υπεροχή των αντιπάλων σε άνδρες και πολεμικό υλικό είναι φανερή. Ο Πετρακογιώργης αναγκάζεται να υποχωρήσει την επόμενη ημέρα 15 Αυγούστου στη θέση «Κοπράνες» ειδοποιώντας συγχρόνως το Χριστομιχάλη.
Η ηγεσία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στις επιστολές που στέλνει στο Χριστομιχάλη Ξυλούρη ζητά όπλα, άνδρες και συμφωνία για οργανωμένη αντίσταση κατά του εχθρού. Ο Χριστομιχάλης Ξυλούρης στις απαντήσεις του (που δυστυχώς αυτά τα έγγραφα δεν σώζονται ή και εάν σώζονται δεν έχουν δει μέχρι σήμερα το φως της δημοσιότητας), ανακοινώνει πως έχει αποφασίσει να αντισταθεί στους Γερμανούς. Στο λημέρι του όμως, (Πετροδολάκια), έχουν καταφτάσει τουλάχιστον 600 άνδρες εγκαταλείποντας το χωριό από την 13η Αυγούστου. Ο ίδιος διαθέτει 100 οπλισμένους. Αν είχε περίσσευμα όπλων θα φρόντιζε να εξοπλίσει τους δικούς του άνδρες. Η δύναμη του ΕΑΜ- ΕΛΑΣ βρίσκεται στη θέση «Τσουνιά». Γνωρίζουν και αυτοί ότι όλοι οι άνδρες του χωριού το έχουν εγκαταλείψει καταφεύγοντας στο βουνό αφού και στο δικό τους λημέρι έχει καταφτάσει ικανός αριθμός Ανωγειανών.
Από το έγγραφο με ημερομηνία 14 Αυγούστου 1944 του ΕΛΑΣ προς το Χριστομιχάλη Ξυλούρη, διαπιστώνουμε ότι οι τελικές προτάσεις του Χριστομιχάλη έγιναν δεκτές από την ηγεσία του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ αφού αναγράφεται σ’αυτό ότι …αγαπητέ Μιχάλη, συμφωνούμε με τα γραφόμενά σας, θα ενισχύσουμε τον Πίπερο μέχρι Σκήνακα και όλα τα επίκαιρα σημεία των δύο υψωμάτων…
Τι σημαίνει η φράση συμφωνούμε με τα γραφόμενά σας ; Σε τι άραγε να συμφώνησαν Χριστομιχάλης και ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ; Σε ποια πρόταση ; Ποιος την έκανε ;
Αυτός που συμφωνεί ; Και τι άραγε θα έλεγε η πρόταση του Χριστομιχάλη προς το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ ; Να μη δώσουν μάχη και να εγκαταλείψουν τον Ψηλορείτη πιάνοντας θέσεις μάχης ;
Στον Ψηλορείτη, τον Αύγουστο του 1944, υπήρχε ένα κλιμάκιο ασυρμάτου με τους υπευθύνους Άγγλους Αξιωματικούς Τομ Ταμπάμπιν, Τζων Λιούις και Μπιλ Μος. Ο Τομ Ταμπάμπιν είχε αναχωρήσει για τα Χανιώτικα λίγο πριν την κύκλωση του Ψηλορείτη αφήνοντας στη θέση του το Τζων Λιούις. Ο Άγγλος Μπιλ Μος, μετά το σαμποτάζ της Δαμάστας, είχε ανακληθεί από το Στρατηγείο Μέσης Ανατολής. Στις 12 Αυγούστου, μια μέρα πριν την κύκλωση του Ψηλορείτη, έφυγε με τον Τζων Λιούις αφού έκρυψαν τον ασύρματο. Κατευθύνθηκαν στο Αμάρι περιμένοντας το σκάφος που θα έπαιρνε το Μπιλ Μος για τη Μέση Ανατολή. Στον Ψηλορείτη και στο λημέρι του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ βρισκόταν ο Αμερικάνος Ταγματάρχης Μπιλ Ρόυς. Στην επιστολή του Τζων Λιούις προς το Χριστομιχάλη Ξυλούρη, (17 Αυγούστου 1944), φαίνεται να τον ενοχλεί αυτό το γεγονός και προτρέπει τον Αρχηγό να μην τον εμπιστεύεται. Του λέει επίσης ότι ο ίδιος ενημερώθηκε για το κάψιμο του χωριού τους στο λημέρι και με τη σειρά του το γνώρισε στον Τομ Ταμπάμπιν στα Χανιά. Αναγνωρίζοντας όμως οι Βρετανοί πως ο μη εξοπλισμός της Ανωγειανής ομάδας κατά τη διάρκεια της τετράχρονης κατοχής με σύγχρονα όπλα ήταν λάθος των συμμάχων, σπεύδει ο Τζων Λιούις να ενημερώσει το Χριστομιχάλη ότι στις 24 Αυγούστου θα ριχθεί στη Νίδα οπλισμός τρόφιμα και ρούχα από τη Μέση Ανατολή με αλεξίπτωτα. Δυστυχώς όμως αυτό δεν πραγματοποιείται γιατί στις 24 Αυγούστου βρίσκονταν ακόμη οι Γερμανοί στη Νίδα.
Το άλλο κλιμάκιο ασυρμάτου του Άγγλου αξιωματικού Ραλφ Στόκμπριτζ με ασυρματιστή το Τζων Στάνλεϋ και το Λευτέρη Καλιτσουνάκη δεν βρισκόταν στον Ψηλορείτη τις μέρες της καταστροφής.
Η ομάδα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ αποχωρεί από τον Ψηλορείτη στις 15 Αυγούστου 1944 ενημερώνοντας με σημείωμα το Χριστομιχάλη Ξυλούρη. Μαζί με την ομάδα διαφεύγει και ο Αμερικανός Ταγματάρχης Μπιλ Ρόυς.
Ο Καπετάν Χριστομιχάλης Ξυλούρης παραμένει στο βουνό περιμένοντας τον εχθρό μέχρι την 16η Αυγούστου. Τα Ανώγεια για τέταρτη ημέρα έχουν παραδοθεί στην πυρά και τη λεηλασία. Αντιλαμβανόμενος τη δύναμη των Γερμανών (5.000 οπλισμένοι σαν αστακός εχθροί) και αναλογιζόμενος την τύχη των γυναικοπαίδων, (2.500 σε αιχμαλωσία), τη νύχτα της 16ης Αυγούστου δίδει το σύνθημα της αποχώρησης και της εξόδου από τον ασφυκτικό κλοιό του εχθρού. Τον Ψηλορείτη έχουν ήδη εγκαταλείψει οι Άγγλοι αξιωματικοί και ο Αμερικανός Ταγματάρχης, η δύναμη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και ο Καπετάν Πετρακογιώργης έχει αποσυρθεί στις «Κοπράνες». Στο λημέρι του έχουν συγκεντρωθεί περίπου 600 άνδρες από τους οποίους μόνο 100 οπλισμένοι καθώς και πολλά γυναικόπαιδα. Προτάσσει τη διασφάλιση της ζωή τους ως κύριο σκοπό και βάζει σε δεύτερη μοίρα τα σπίτια και τις περιουσίες του χωριού του. Στο τέλος μετά από πολλές περιπέτειες κατορθώνουν και διαφεύγουν από τον εχθρικό κλοιό.
Το μόνο που δεν επεδίωξε να αποφύγει ο Καπετάν Χριστομιχάλης ήταν η συμπλοκή με τους Γερμανούς. Ο Χριστομιχάλης δε φοβήθηκε τους εχθρούς. Έστησε τους άντρες του σε θέση μάχης, με αστείο οπλισμό, μπροστά σε πάνοπλους εχθρούς, (οι οποίοι υποστηρίζονταν και από όλμους και πυροβολικό), επί τέσσερις ημέρες. Κατέστρωνε τη στρατηγική του και συνομιλούσε ταυτόχρονα με : α) Τον Καπετάν Πετρακογιώργη. β) Τον Αρχηγό Ρεθύμνου Χρίστο Τζιφάκη. γ) Τον Άγγλο Αξιωματικό Τζων Λιούις. δ) Το Αρχηγείο του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στον Ψηλορείτη.
Αυτή είναι η αλήθεια για την καταστροφή των Ανωγείων. Αυτός που εγκατέλειψε τελευταίος τον Ψηλορείτη ήταν ο Χριστομιχάλης. Διαφωνείται ; Καταθέστε την γνώση σας με τα τεκμήρια που διαθέτετε.
Αντί να κάνετε αυτό, κρίνεται έναν Αρχηγό, (γιατί ο Αρχηγός αναλαμβάνει όλες τις ευθύνες), ότι δεν πολέμησε τους γερμανούς. Έναν άνθρωπο που πήρε μέρος στη ζωή του σε δεκαέξι (16) μάχες, τις περισσότερες που έδωσε διαχρονικά Ανωγειανός μετά τον Εμμανουήλ Ξυλούρη ή Τζιτζή, που πολεμούσε όρθιος, που δε δίστασε να κυνηγήσει δύο συγχωριανούς του που έδειξαν δειλία στη μάχη της Μανωλιάσσας (Νοέμβριος 1912-Ιανουάριος 1913), έναν άνθρωπο που πέθανε φτωχός αφήνοντας παρακαταθήκη μόνον την ηθική του. Αντί να αδράξετε τα ιστορικά γεγονότα, ότι δηλαδή οι Οργανώσεις ΑΟΑ και ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, παρά το ότι ήταν χωρισμένες, βρέθηκαν σε πλήρη σύμπνοια και συμφωνία τις δύσκολες μέρες των Ανωγείων και να προβάλετε την ενωμένη και πάλι αντίσταση του χωριού σας, ψιθυρίζετε ότι ο Χριστομιχάλης δεν πολέμησε, ότι δεν του το «επέτρεψαν» οι Άγγλοι σύμμαχοι. Κανείς από τους Βρετανούς αξιωματικούς Συνδέσμους δε βρίσκονταν στον Ψηλορείτη όπως προανέφερα. Ο μόνος αξιωματικός Σύνδεσμος στον Ψηλορείτη τις ημέρες της καταστροφής, ήταν ο Αμερικανός Ταγματάρχης Μπιλ Ρόυς, στο λημέρι του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στα Τσουνιά. Αυτή είναι η ιστορική σας αλήθεια ; Μελετήστε όλα τα παραπάνω και τα έγγραφα που τα συνοδεύουν. Ανατρέξτε στις εφημερίδες ΕΘΝΙΚΟΣ ΚΗΡΥΞ 20 Σεπτεμβρίου 1945, 5 Οκτωβρίου 1945, 14 Οκτωβρίου 1945, ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΚΡΗΤΗ 26 Σεπτεμβρίου 1945 και 3 Οκτωβρίου 1945, να διαβάσετε τις επιστολές που αντάλλαξαν ο Χριστομιχάλης Ξυλούρης και ο Γιάννης Ποδιάς και δημοσιεύονται στις παραπάνω εφημερίδες. Βγάλτε τα συμπεράσματα μόνοι σας. Και απαντήστε ποιος διαστρεβλώνει και ξαναγράφει την ιστορία. Ο Καλογεράκης, το μόνο που κάνει, είναι να υπηρετεί την αλήθεια.
Αγνοεί ο Καλογεράκης την άνιση μάχη που έδωσε ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, τον ίδιο μήνα, μόνος του πλέον μετά την άρνηση των άλλων οργανώσεων, στη θέση «Βιτσιλιά» και στην θέση «Στεφάνα» για να εμποδίσει τις Γερμανικές δυνάμεις να κάψουν και να ισοπεδώσουν τελικά το χωριό?
Για τις παραπάνω μάχες σε Βιτσιλιά και Στεφάνα, το μόνο που γνωρίζω είναι μία αναφορά σε έγγραφο της ΑΟΑ, με ημερομηνία 13 Αυγούστου 1944 και ώρα 7.30 το πρωί , η οποία κατά λέξη είναι : «…κατά την αυγήν εις τας θέσεις των κομμουνιστών (βιτσιλιά) αντιλάγησαν εκατέρωθεν πυροβολισμοί χωρίς κανένα θύμα…». Το έγγραφο έθεσα υπ’όψιν του Γιάννη Φασουλά, ο οποίος στην κεντρική του ομιλία στο μνημόσυνο του χωριού σας πριν μερικά χρόνια, το ανέγνωσε. Ρωτήστε τον. Περιμένω όμως να δημοσιοποιήσετε τις λεπτομέρειες των παραπάνω μαχών, τόπο και ημερομηνία, ώρα και διάρκεια μάχης, νεκροί και τραυματίες, αποτελέσματα, για να τις εντάξω στο αρχείο μου και να αναφέρομαι από δω και στο εξής σ’αυτές με λεπτομέρειες.
Γνωρίζετε μήπως κ. Καλογεράκη ότι ενώ ο ΕΛΑΣ απελευθέρωνε την Ελλάδα το φθινόπωρο του 1944 (στις 11/10/1944 το Ηράκλειο, στις 12/10/1944 την Αθήνα, στις 30/10/1944 τη Θεσσαλονίκη κοκ), οι Γερμανικές δυνάμεις δημιούργησαν στα Χανιά το λεγόμενο «Οχυρό Κρήτης», υπό την προστασία και την εγγύηση των Άγγλων πρακτόρων που εσείς εκθειάζετε, με μόνο σκοπό να μην πέσει στα χέρια του ΕΛΑΣ ο γερμανικός οπλισμός;
Ομολογώ ότι αυτό δεν το γνώριζα. Μέχρι τη δημοσίευση του άρθρου σας γνώριζα ότι την Ελλάδα, (και το Ηράκλειο), ελευθέρωσαν οι αγώνες όλων των Ελλήνων. Ειδικά για το Ηράκλειο γνώριζα ότι τον πρώτο λόγο, από 13 Αυγούστου 1944, είχε ο Στρατιωτικός Διοικητής Ηρακλείου Αντ/ρχης Ανδρέας Νάθενας. Κάτω από τις διαταγές του μπήκαν όλες οι ανταρτικές ομάδες. Στις 30 Σεπτεμβρίου 1944, σε απόρρητη προσωπική διαταγή του αναφέρει :
«…διαταγή κινήσεως και εγκαταστάσεως εν τη πόλει των Ανταρτικών Ομάδων Ι) Αι πληροφορίαι φέρουσι τον εχθρόν ως εγκαταλείποντα την πόλιν Ηρακλείου εντός ελαχίστων ημερών ΙΙ) Αι Εθνικαί ένοπλοι δυνάμεις θα εισέλθωσι κατόπιν διαταγής μου άμα τη αποχωρήσει των Γερμανών δια την τήρησιν της τάξεως.
Αι Εθνικαί ανταρτικαί Ομάδες εισερχόμεναι εντός της πόλεως δια των πλησιεστέρων δρομολογίων θα εγκατασταθώσιν εις τους κάτωθι οριζομένους δι εκάστην τομέα ένθα υπ’ευθύνη των Δ/των αυτών θα τηρήσωσι παραδειγματικήν τάξιν… 2) Η Ομάς Ποδιά θα εισέλθη δια της Καινούριας Πόρτας και θα καταλάβη Καινούρια Πόρτα (ναι) μέχρι Μεϊντάνι (το 1/3 της πλατείας). Δυτικόν όριον Πηγάιδα (όχι), οδός Αγίου Μηνά (ναι) μέχρι Πλατειάς Στράτας (ναι) από του σημείου που συναντά η οδός Αγίου Μηνά την Πλατειά Στράτα μέχρι του σημείου που η οδός Αγίων Δέκα συναντά την Πλατειά Στράτα. Από του σημείου αυτού μέχρι Μεϊντάνι – Πλαταιά Στράτα (όχι). Θα στρατωνισθή εις Βαλιντέ Τζαμί και 2 διμοιρίαι εις κτίρια Στρατώνων…».
Για τη σύμπτυξη των γερμανών στα Χανιά και τι ακολούθησε συμφωνώ μαζί σας. Αν μελετούσατε τα κείμενά μου, έχω αναφερθεί στα γεγονότα δεκάδες φορές με λεπτομέρειες και αδημοσίευτα έγγραφα. Αν διαβάσετε τη διαταγή του Αντ/ρχη Ανδρέα Νάθενα, (αρχείο Ανδρέα Νάθενα, Β.Δ.Β.Η. φακ.1, αριθμ. 37), ποιος τελικά παραποιεί την ιστορία, ο Καλογεράκης ή εσείς ;
Γνωρίζετε μήπως κ. Καλογεράκη ότι οι Γερμανοί έφυγαν από τα Χανιά τον Μάιο του 1945 καταστρέφοντας τον οπλισμό τους στο λιμάνι της Σούδας, ενώ νωρίτερα στη μάχη της Παναγιάς Χανίων στις 12-14/11/1944 επιχείρησαν ανεπιτυχώς να συντρίψουν τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, με σημαντικές απώλειες για τους ίδιους, εξοφλώντας έτσι τη στήριξη που τους παρείχαν οι «άγγλοι σύμμαχοι»?
Στη μάχη της Παναγιάς πήρε μέρος ο πατέρας της συζύγου μου Σοφίας, Στυλιανός Σεργάκης, (ανατρέξτε στα χαρτιά σας), και στο αρχείο μου υπάρχει το ημερολόγιο της μάχης που έγραψε ο ίδιος (28 σελίδων). Θα ήταν πολύ χρήσιμο να σας παραδώσω ένα αντίγραφο για το δικό σας αρχείο. Για τον οπλισμό των γερμανών έχω αναφερθεί στα γραφτά μου δεκάδες φορές με λεπτομέρειες. Είναι δημοσιευμένα, βρείτε και διαβάστε τα.
Γνωρίζετε μήπως κ. Καλογεράκη ότι ενώ οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ συγκέντρωναν τις δυνάμεις τους από ολόκληρη την Κρήτη στην περιοχή των Χανίων για την πλήρη εκδίωξη και εξόντωση των φασιστικών στρατευμάτων, οι, καθοδηγούμενοι από τους «άγγλους συμμάχους», ΕΟΚίτες & ΕΟΡίτες επιχειρούσαν το Γενάρη του 1945 να εξοντώσουν τον ΕΛΑΣ και τους αρχηγούς του στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο, ενώ νωρίτερα στις 13/10/1944 επιδίωξαν ανεπιτυχώς τη δολοφονία του καπετάνιου του ΕΛΑΣ Γιάννη Ποδιά στο Ηράκλειο;
Στα Χανιά μετέβησαν όλοι οι άντρες της κρητικής αντίστασης για να συνεχίσουν τον αγώνα εναντίον των γερμανών. Τα αίτια του γεγονότος του τραυματισμού του Γιάννη Ποδιά από τον Αναστάση Μπουτζαλή, στις 13 Οκτωβρίου 1944, είμαι σίγουρος ότι τα γνωρίζετε πολύ καλά. Αν δεν τα γνωρίζετε, διαβάστε το βιβλίο του Δημητρίου Ξυριτάκη «Συγνώμη Αναστάση». Δεν ήταν προσχεδιασμένη ενέργεια αλλά μία προσωπική υπόθεση μεταξύ των δύο ανδρών. Ο Ξυριτάκης δίδει όλες τις λεπτομέρειες. Και τα φοβερά μηνύματα που αντάλλαξαν οι δυο άντρες πριν συμβεί. Εκείνο όμως που δεν προσεγγίζετε, είναι το έγκλημα που ακολούθησε. Ο Μπουτζαλής, ο ήρωας του Μικρασιατικού πολέμου, με δική του ομάδα στη μάχη της Κρήτης και την Κρητική Αντίσταση, εκτελέστηκε για μια ενέργεια (τραυματισμού του Γιάννη Ποδιά) που δεν τιμωρείται με θάνατο. Ποια είναι η γνώμη σας γι’αυτό ;
Στη συνέχεια του δημοσιεύματός σας για το λημέρι στα Τσουνιά, το θάνατο του Ποδιά την περίοδο του Εμφυλίου, το κόψιμο και την περιφορά του κεφαλιού του, αναφέρθηκα προηγουμένως. Όσο για το ξαναγράψιμο της ιστορίας και τη συμβολή μου σ’αυτό, τα αφήνω στην κρίση των Ανωγειανών και όλων όσων διαβάζουν
τα κείμενά μου.
Αγαπητοί φίλοι Ανωγειανοί
Θα σχολιάσω τώρα το δημοσίευμα, που κατά τη γνώμη μου σας ενόχλησε και είχε ως αποτέλεσμα την έκδοση της ανακοίνωσης και τις ύβρεις σας προς εμένα. Στις 2 Απριλίου 2016, σε ένα μικρό άρθρο μου στη διαδικτυακή εφημερίδα ΑΝΩΓΗ, αναφέρθηκα στο μνημόσυνο του Θοδωρή Ξυλούρη στο χωριό Καλού. Συμπλήρωσα το άρθρο με μία αναφορά στην Ανεξάρτητη Ομάδα Ανωγείων Α.Ο.Α. όπου μεταξύ άλλων έγραψα : η Ανεξάρτητη Ομάδα Ανωγείων ήταν η μία από τις τέσσερις ένοπλες Αντιστασιακές Ομάδες που έδρασαν καθ’όλη τη διάρκεια της γερμανοϊταλικής κατοχής στην Κρήτη. (Οι άλλες ήταν του Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά, του Καπετάν Πετρακογιώργη και του Αντώνη Γρηγοράκη-Σατανά).
Να σας θυμίσω ότι η αναφορά μου αυτή βρίσκεται στο βιβλίο του Στεφανογιάννη στη σελίδα 9. Δεν τη διαβάσατε ; Δεν ενοχληθήκατε ; Ξέχασα όμως ότι τότε ζούσε ο αείμνηστος Ζαχαρίας Δραμουντάνης. Του οποίου έχω ένα χειρόγραφο κείμενο, μου το παρέδωσε λίγες ημέρες πριν το θάνατό του, (θα έχει μεγάλη σημασία για σας όταν δημοσιευτεί). Αμφισβητείτε τα παραπάνω, λέγοντας ότι ενήργησα με σκοπιμότητα και το έκανα αφού είμαι κατ’επάγγελμα ιστορικός. Γράφετε στη συνέχεια ότι τιμάτε και σέβεστε το Θοδωρή Ξυλούρη για τους αγώνες και τη δράση του. Τιμάτε και σέβεστε το Θοδωρή Ξυλούρη αποκαλώντας διαστρεβλωτή, λαθροχείρα, ιστορικό νεκροθάφτη, ανιστόρητο, τον Καλογεράκη, που μίλησε στην τελετή της κηδείας του, άρα ότι είπα και έγραψα ήταν όλα ψέματα και νόθα. Τιμάται και σέβεστε το Στεφανογιάννη, το Νταμπακομανόλη, το Μερτζανοζαχαράκη, που έχω γράψει τα βιβλία τους, χαρακτηρίζοντάς με όπως παραπάνω. (Εξαιρώ το Χριστομιχάλη, αφού το βιβλίο δεν έχει κυκλοφορήσει ακόμη και δεν το γνωρίζετε). Ωραία τιμή κάνετε σε ανθρώπους που δόξασαν το χωριό σας. Ζηλευτή. Και αξιοθαύμαστη. Και αφού είμαι κατ’επάγγελμα ιστορικός, θα φωνάξω τις παραπάνω Ανωγειανές οικογένειες να τους επιστρέψω τα χρήματα που τους πήρα για τα βιβλία που έγραψα. Και το Γιάννη Μανουρά της εφημερίδας σας Η ΦΩΝΗ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ, το Γιάννη Φασουλά της έντυπης ΑΝΩΓΗ και τον παπά Ανδρέα Κεφαλογιάννη της διαδικτυακής ΑΝΩΓΗ. Να πάρουν κι αυτοί τα χρήματά τους πίσω. Για τα δεκάδες δημοσιεύματα που έχω κάνει στις εφημερίδες τους.
Γνωρίζω καλά την Ελληνική γλώσσα και απευθύνομαι σε σας τους υβριστές μου. Ποιο από τα παραπάνω που έγραψα και σας ενόχλησε είναι ψέματα ; Γνωρίζετε τι σημαίνει η φράση Καθ’όλη τη διάρκεια της Κατοχής ; Γνωρίζετε ποιες Ανταρτικές ομάδες έδρασαν από το καλοκαίρι του 1941 ως το Μάιο του 1945 στην Κρήτη ; Φυσικά και δεν ήταν μόνο αυτές στη διάρκεια της σκλαβιάς. Φυσικά και στην ιεραρχία των Οργανώσεων βρίσκεται σε ψηλή θέση και η Ανταρτική Ομάδα του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Εγώ όμως έγραψα τη φράση ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΗ (καθ’όλη τη διάρκεια της κατοχής, 1/6/41 ως 9/5/45). Τι σας ενόχλησε ; Η πρωτοπορία της αντίστασης του χωριού σας ; Στην Α.Ο.Α. δεν ήταν ενταγμένοι από την πρώτη στιγμή οι Ανωγειανοί του ΕΑΜ ; Το λέτε κι εσείς στην ανακοίνωσή σας. Η αντίσταση των Ανωγείων ξεκίνησε ενωμένη. Το λέει και ο Ζωνογιώργης (διαβάστε το βιβλίο του Στεφανογιάννη). Όταν λοιπόν αναφέρομαι στην ΑΟΑ και λέω ότι έδρασε καθ’όλη τη διάρκεια της Κατοχής, δεν αναφέρομαι άραγε και στο ΕΑΜ Ανωγείων ; Γιατί ενοχληθήκατε ; Που είναι το ψέμα και η διαστρέβλωση ;
Ο Καπετάνιος του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ Γιάννης Ποδιάς, μετά τη μάχη της Κρήτης, κατέφυγε στο χωριό του Λαράνι. Εντάχτηκε στην Ομάδα του Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά. Το ιστορικό της ένταξής του είμαι σίγουρος πως το γνωρίζετε. Αν δεν το γνωρίζετε, υπάρχει στο αρχείο μου κείμενο δεκατριών (13) σελίδων με τίτλο : «Συνέντευξη με τον Καπετάν Γιάννη Ποδιά» που περιγράφει ο ίδιος τα γεγονότα. Το πρωτότυπο, καταχωρημένο με κωδικούς, βρίσκεται σε επίσημο αρχείο της πόλης του Ηρακλείου. Θα σας ήταν χρήσιμο να το διαβάσετε. Κλείνετε όμως τις πόρτες. Και υβρίζετε τον Καλογεράκη, ο οποίος δε βρίσκεται απέναντί σας. Ο Γιάννης Ποδιάς έμεινε στην ομάδα του Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά από τις 24 Νοεμβρίου 1941 ως τα τέλη Σεπτεμβρίου 1943, συνεργάστηκε και πολέμησε μαζί του. Όταν λοιπόν αναφέρομαι στην Ομάδα του Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά και γράφω ότι έδρασε καθ’όλη τη διάρκεια της κατοχής, δεν αναφέρομαι άραγε και στον Ποδιά και στους άντρες του ΕΑΜ που ήταν ενταγμένοι υπό τον Καπετάν Μανόλη Μπαντουβά; Τι σας ενόχλησε ; Πού είναι το ψέμα και η διαστρέβλωση ; Ο Καλογεράκης αναφέρεται στο ΕΑΜ- ΕΛΑΣ με πλήθος δημοσιευμάτων, ιδιαίτερα την περίοδο από τα τέλη Μαρτίου αρχές Απριλίου 1944, όταν σύμφωνα με τις πηγές του, εγκαταστάθηκε το Αρχηγείο του ΕΑΜ -ΕΛΑΣ στα Τσουνιά με καπετάνιο το Γιάννη Ποδιά. Αν το Αρχηγείο έγινε νωρίτερα και δημοσιεύσετε τα τεκμήρια της εγκατάστασή του στα Τσουνιά, είμαι έτοιμος να αναθεωρήσω τις απόψεις μου.
Διαβάστε το τελευταίο μου βιβλίο με τίτλο : «Οι Δόμηδες της Αντίστασης, Αντώνης και Δημήτρης Δομαλάκης» και θα διαπιστώσετε με έκπληξη πόσες αναφορές κάνω στο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και πόσα έγγραφα εντάσσω στα κείμενα.
Αγαπητοί φίλοι Ανωγειανοί Βασίλη Φασουλά, Γιώργη Βρέντζο, Βαγγέλη Βρέντζο, Στέλιο Σταυρακάκη του Πανιά, Χαράλαμπε Σταυρακάκη, Στελή Σταυρακάκη του Ζαχαράκη, Αριστείδη Σμπώκο, Γιάννη Φασουλά του Πολυζώη, Γιάννη Καλομοίρη – Τσικ και Αντώνη Ρούλιο.
Θα συνεχίσω να γράφω για το μεγαλείο της Κρητικής Αντίσταση 1941-1945, παρά τις δικές σας ενστάσεις. Θα εξακολουθήσω να έρχομαι στο ηρωικό χωριό σας. Θα παραμείνω πιστός στις επάλξεις της αλήθειας. Τιμώ το ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, τιμώ όλες τις Οργανώσεις που αντιπάλεψαν το φασισμό, τιμώ όλους τους νεκρούς σε όποια πολιτική παράταξη κι αν ανήκαν, τιμώ κι εσάς που με υβρίζετε. Ένα μόνον δεν πρόκειται να κάνω. Να στέλνω τα βιβλία, τις επιστημονικές εργασίες, τις ομιλίες και τα άρθρα μου, στα γραφεία σας στα Ανώγεια για έγκριση. Τους χαρακτηρισμούς που μου απευθύνατε, τους αφήνω στην κρίση όλων των Ανωγειανών και όσων τους διαβάσουν. Δεν πρόκειται να επανέλθω με νέα απάντηση. Αν σας δημιουργήθηκαν νέα ερωτήματα, σας προσκαλώ στην παρουσίαση του βιβλίου του Χριστομιχάλη Ξυλούρη στο Περαχώρι. Θα μπορέσουμε να κοιταχτούμε στα μάτια και να συζητήσουμε. Θα επαναλάβω και πάλι, απαντώντας στο θεώρημά σας ότι ο Καλογεράκης «αποσιωπά και εξαφανίζει πλήρως τη δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και φυσικά του ΚΚΕ», να μου πείτε σε ποιο βιβλίο μου, σε ποιο κεφάλαιο και σε ποια σελίδα αγνοώ τη δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ. Σε ποιο δημοσίευμα, σε ποια εφημερίδα και πότε γράφω ανακρίβειες. Σε ποια ομιλία μου, σε ποια επιστημονική εργασία, σε ποια παράγραφο, λαθροχειρώ σε βάρος της ιστορίας. Σε ποια παρουσίαση βιβλίου, σε ποια αποκαλυπτήρια μνημείων και ανδριάντων, σε ποια ραδιοφωνική ή τηλεοπτική εκπομπή, διαφαίνεται η εμπάθεια μου απέναντι στην ιστορία του λαού και του τόπου μας ;
Τέλος άφησα την απάντηση για τον αυτοπροσδιορισμό μου. Αναρωτιέστε άκομψα, ειρωνικά και υβριστικά, ότι αναφέρομαι ως «ιστορικός και ότι κατά καιρούς έχω δηλώσει». Διαβάστε λοιπόν τι ακριβώς είναι ο Καλογεράκης :
- Επιστημονικός Συνεργάτης Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
- Υποψήφιος Διδάκτορας Ιστορίας της Εκπαίδευσης Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
- Πρόεδρος Δημοτικού Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού Περιβάλλοντος ΔΟΠΑΠ Δήμου Μινώα Πεδιάδας.
- Πρόεδρος Δευτεροβάθμιας Σχολικής Επιτροπής Δήμου Μινώα Πεδιάδας.
- Διευθυντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου Πεδιάδος.
Καστέλλι, 25 Απριλίου 2016
Υ.Σ. Η Ιστορία δεν έχει ανάγκη ούτε εμένα ούτε κι εσάς. Γιατί στηρίζεται σε μια βασική αρχή. Ότι :
Δεν παραγράφεται…
Δεν αλλοιώνεται…
Δε λογοκρίνεται…
Δημοσιεύθηκε σε: Ιστορία
Η ΑΝΩΓΗ έλαβε την επιστολή που ακολουθεί από τον κ. Κώστα Σταυρακάκη
« Στις 11-2-2016, αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα σας ένα κείμενο, που υπογράφεται από τους Γιαννάκο Ξυλούρη του Μανταλιώτη και Γιώργη Ξυλούρη του Καραβανά.
Το προσβλητικό ύφος, οι προσωπικές επιθέσεις και κυρίως η ιστορική άγνοια και η σύγχυση των επιστολογράφων, δεν άξιζε καν απάντησης. Αρκετοί, όμως, συγχωριανοί και όχι μόνο, μαζί με την έκπληξή τους για τα γραφόμενα, μου ζήτησαν να απαντήσω, για χάρη της ιστορικής αλήθειας. Και βέβαια, δεν προτίθεμαι να ανοίξω διάλογο. Αντ΄ αυτού, θα παραθέσω γεγονότα και ντοκουμέντα.
1. Η έκδοση του βιβλίου «ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΑΝΤΑΡΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΟΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΜΕΡΙΣΜΑΤΟΣ ΑΝΩ ΜΥΛΟΠΟΤΑΜΟΥ ΑΠΟ 20 ΜΑΙΟΥ 1941
ΜΕΧΡΙ 1 ΜΑΡΤΙΟΥ 1945», πιστό αντίγραφο αυτής που υποβλήθηκε και υπάρχει στο ΓΕΣ, ήταν όχι μόνο αναγκαία αλλά και επιθυμία όλων όσων ασχολούνται με την ιστορική εκείνη περίοδο, αφού από το 1947 μέχρι το 2005, δεν υπήρχε πρόσβαση στο αρχείο της Οργάνωσης, που κρατούταν ζηλότυπα κρυφό!
Και βέβαια, αποκόμισα από την έκδοση κέρδη (αιδώς Αργείοι!), όσα και ο Αεροπόρος στα χρόνια της Κατοχής, εκδίδοντας με προσωπικό κίνδυνο τα Δελτία Ειδήσεων και την Εφημερίδα «ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ».
2. Συντάκτης της «ΕΚΘΕΣΙΣ ΠΕΠΡΑΓΜΕΝΩΝ ΤΗΣ ΑΝΤΑΡΤΙΚΗΣ ΟΜΑΔΟΣ ΑΝΩΓΕΙΩΝ», είναι ο Αεροπόρος. Το αποδεικνύουν τα χειρόγραφά της και η πληθώρα των εγγράφων που εμπεριέχονται αυτούσια στην Έκθεση.
3. Από όσα γράφουν οι επιστολογράφοι διαπιστώνεται ότι, ο Χριστομιχάλης είχε συντάξει, (30 Ιανουαρίου 1972) λίγους μήνες πριν από το θάνατο του χειρόγραφη έκθεση, «…συμπλήρωση του Χριστομιχάλη Ξυ-λούρη στο κείμενο της ΕΚΘΕΣΗΣ της Α.Ο.Α….», όπως οι ίδιοι υπογραμμίζουν. Δηλαδή, συμπλήρωσε κατά το δοκούν, την πρωτότυπη, η οποία από το έτος 1946, έχει υποβληθεί στο ΓΕΣ. Επομένως, εκτός από την επίσημη υπάρχει και παραεπίσημη, η οποία μάλιστα φυλάσσεται σε απόρρητο αρχείο!.
4. Δεν αντιλαμβάνομαι το νόημα της έκφρασης που χρησιμοποιούν οι επιστολογράφοι για «…χειρόγραφη μαρτυρία του πατέρα σας…», τον λόγο παράθεσης και την υπογράμμισή της. Θα ήταν πολύ χρήσιμο να εξηγήσουν τι εννοούν ή υπαινίσσονται.
Εάν στοχεύουν στη σκίαση της εικόνας του Αεροπόρου, θα απαντούσα “ ἔξεστι Κλαζομενίοις ἀσχημονεῖν ”.
Υπ΄όψιν, ότι το συγκεκριμένο έγγραφο δεν υπάρχει στο αρχείο της Οργάνωσης, αυτό που κατατέθηκε στο Δημαρχείο το 2005.
Και πρέπει να τονισθεί ότι ότι ο Αεροπόρος είχε σε όλη τη διάρκεια της κατοχής την ευθύνη της φύλαξης του Αρχείου και μέχρι το τέλος του 1947, οπότε το παρέδωσε ΑΚΑΙΡΑΙΟ στον Χριστομιχάλη, που τότε ασκουσε την οικονομική διαχείρηση της Κοινότητας.
5. Σε καμιά σελίδα, σε καμιά παράγραφο του εισαγωγικού σημειώματος του παραπάνω βιβλίου, ούτε βέβαια των ΑποΜνημονευμάτων του Αεροπόρου, υπάρχει απαξιωτική αναφορά στον Χριστομιχάλη. Ούτε ήταν δυνατόν να υπάρξει. Είναι γνωστή η εντιμότητα και η ευθύτητα του Αεροπόρου.
Η αμφισβήτηση του Χριστομιχάλη προέρχεται από το συγγενικό περιβάλλον των επιστολογράφων, που προσέφυγε
«Ενώπιον
Της Επιτροπής Κρίσεως του άρθρου 13 του Ν.Δ. 179/69 Αρχηγείου Ενόπλων Δυνάμεων, ΠΕΠΑΘΑ Γρ. Εθνικής Αντιστάσεως
ΚΑΤΑ
1)Της υπ΄αριθμ. Φ. 482/109/865281/14-8-1973 αποφάσεως Υ.Ε.Θ.Α……………………………..και 2) ΚΑΘ’ ΑΠΑΣΩΝ ΤΩΝ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ ΠΕΡΙ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΕΩΣ ΗΓΕΣΙΑΣ ΤΗΣ Ε.Α.Ο. ΑΝΩΓΕΙΩΝ
6. Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι, μετά τον θάνατο του Αρχηγού Στεφανογιάννη, δεν έγινε εκλογή προς ανάδειξη νέου αρχηγού της Ε.Ε.Α.Δ. Την εισήγηση έκαμε ο ίδιος ο Χριστομιχάλης, που πρότεινε να οριστεί μια τετραμελής επιτροπή, από τον ίδιο, τον Αεροπόρο, τον Χριστόδουλο Σμπώκο και τον Εμμαν. Σκουλά ή Φρουδά, εισήγηση που εγκρίθηκε. Η απόφαση αυτή κοινοποιήθηκε και στο Χρ. Τζιφάκη, αρχηγό των ανταρτικών ομάδων Ρεθύμνης. «…Σᾶς ὑποβάλλομεν κατάστασιν τῶν μελῶν τῆς Π. Ἐπιτροπῆς, ὅπως αὕτη συνεπληρώθη μετά τόν θάνατον τοῦ Ἀρχηγοῦ της αϋμνήστου Στεφανογιάννη. Δέν ἐκάμαμεν έκλογήν πρός ἀνάδειξιν Προέδρου τῆς Ἐπιτροπῆς τιμῆς ἔνεκεν πρός τόν ἐκλιπόντα μεγάλον πατριώτην καί ἡ ὑπηρεσία καί ἐργασία αὐτῆς ἐκτελεῖται τῇ ἐντολῇ τῶν μελῶν αὐτῆς ἀπό τό μέλος ταύτης Ν.Σ. ὁ ὁποῖος ἦτο καί ἀναπληρωτής τοῦ ἐκλιπόντος…».
7. Είναι γεγονός καταγεγραμμένο ότι, η ανάθεση της αρχηγίας στο Χριστομιχάλη έγινε από τον Τομ Νταμπάμπιν, ( επίσημη έκθεση της οργάνωσης που υποβλήθηκε στο ΓΕΣ τον Ιούνιο του 1946). Απόφαση της Επιτροπής για την ανάδειξη νέου αρχηγού δεν υπήρξε. Στα ΑποΜνημονεύματα του ο Αεροπόρος αναφέρει… « Ἀλλά, ἡ κατά τοιοῦτον τρόπον, ἀνάθεσις τῆς ἀρχηγείας εἰς τόν Μιχ. Ξυλούρην, ἦτο ἀντικαταστατική, χωρίς τοῦτο νά σημαίνη ὅτι ἐγένετο παρ᾽αξίαν…»
Ο Αεροπόρος, επομένως, ευθέως και ευθαρσώς αμφισβητεί την διαδικασία (που ήταν αντίθετη με το καταστατικό της Οργάνωσης) και όχι τον Χριστομιχάλη.
8. Είναι γεγονός ότι, στις 24 Ιανουαρίου 1942 ο Χριστομιχάλης ήταν στο Ηράκλειο, «…δεν είχε ΒΓΕΙ (και όχι ΜΠΕΙ) ακόμη στην οργάνωση». Είναι καταφάνερο ότι ο Αεροπόρος αναφέρεται στη συγκεκριμένη χρονική περίοδο. «Δῆλον ἐστι καί τυφλῶ».
9. Είναι γεγονός ότι, ανεξάρτητα υπαιτιότητας, τα σχετικά με την αναγνώριση του Αεροπόρου δικαιολογητικά έγραφα, δεν έφθασαν ποτέ στην αρμόδια επιτροπή του ΓΕΣ. Με τον ίδιο φάκελο που τα έστειλε στον Χριστομιχάλη, προς υποβολή στην αρμόδια επιτροπή του ΓΕΣ, του επεστράφησαν δύο μήνες πριν από τον θάνατο του, το 1973. Ο σχετικός φά-κελος με όλα τα στοιχεία, στη διάθεση των.
Τέλος, ευχαριστώντας σας για τη φιλοξενία, επιτρέψτε μου να εκφράσω την άποψη ότι, τα σημαντικά αυτά θέματα θα πρέπει, να αποτελέσουν αντικείμενο συναντήσεων και συνεδρίων. Αυτό έχω κατά καιρούς προτείνει, να γίνει στα Ανώγεια.»
Κώστας Ν. Σταυρακάκης
Ηράκλειο 20 Απριλίου 2016
Δημοσιεύθηκε σε: Ιστορία
Στις 2/4/2016 σε άρθρο του στην ιστοσελίδα της ΑΝΩΓΗ, ο κατ’επαγγελμα «ερευνητής» , «ιστορικός» και ότι κατά καιρούς έχει δηλώσει , ο κ.Καλογερακης , δημοσίευσε με αφορμή το 40ημερο μνημόσυνο για θάνατο του Ξυλούρη Θοδωρή , αντάρτη στην Ανεξάρτητη Ομάδα των Ανωγείων την περίοδο της κατοχής 1941-44 , ένα άρθρο που σκόπιμα –πιστεύουμε- αποσιωπά και εξαφανίζει πλήρως τη δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ και φυσικά του ΚΚΕ, που αποτέλεσε τον κύριο αιμοδότη της πάλης του λαού συνολικά τη δεκαετία του 1940, στα Ανώγεια, στην Κρήτη και γενικότερα στην Ελλάδα.
Καταρχήν σε ότι αφορά τους αγώνες και την δράση του Ξυλούρη Θοδωρή ,αποτείουμε την οφειλόμενη τιμή και σεβασμό .
Για τα γραφόμενα όμως του κ. Καλογεράκη, αποτελούν μνημείο κατάφωρης διαστρέβλωσης και εμπάθειας της ιστορίας του λαού και του τόπου μας. Δεν είναι άλλωστε η πρώτη του φορά . Κάτι ανάλογο είχε κάνει και στο παρελθόν . «Παλιά του τέχνη κόσκινο» .Όμως όλα έχουν και ένα όριο και δεν θα του επιτρέψουμε να συνεχίσει την παραπληροφόρηση και την λαθροχειρία σε βάρος της ιστορίας των Ανωγείων στην Εθνική Αντίσταση .
Αναφέρει συγκεκριμένα στο άρθρο του ότι «τέσσερις ένοπλες Αντιστασιακές ομάδες έδρασαν καθ’όλη τη διάρκεια της Γερμανοϊταλικής Κατοχής στην Κρήτη» και αφού τις κατονομάζει , με τρόπο προκλητικό και χωρίς ντροπή εξαφανίζει ως δια μαγείας την ύπαρξη του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ! Αυτός ο υποτιθέμενος ερευνητής ιστορικός ή με ότι άλλο αυτοπροσδιοριζεται δεν ειδε και δεν άκουσε για την δράση του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ .
Αποτελεί πραγματικά ντροπή και κατάντια, ώστε απροκάλυπτα να γίνεται τέτοιας μορφή αποσιώπησης της δράσης του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, που ήταν ο κύριος αιμοδότης της Εθνικής Αντίστασης .
Αυτοί όμως οι ισχυρισμοί του κ.Καλογερακη αποτελούν κατάφωρη και προκλητική ενέργεια για την ιστορία και την ιστορικής μνήμη των Ανωγειανων.
Ο κ.Καλογερακης αγνοεί πλήρως τις προσπάθειες του ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, για την ενιαία αντίσταση του λαού στα Ανώγεια και μάλιστα στην αρχή με αρχηγό τον Στεφανογιάννη , για τις άοκνες προσπάθειες και συναντήσεις όλων των οργανώσεων στην τοποθεσία «Ζωνού Μύλος». Γεγονός αυτό είχε γίνει κατορθωτό σε ολόκληρη την Κρήτη ως το Χειμώνα-Άνοιξη του 1942-1943, οπότε και οι Άγγλοι πράκτορες ιδρύουν την ΕΟΚ με στόχο τη διάσπαση και τη διάλυση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ, ώστε να κατασταλεί η ένοπλη πάλη του λαού που αντικειμενικά άλλαζε το συσχετισμό υπέρ των λαϊκών συμφερόντων.
Αποσιωπά και αγνοεί πλήρως προκλητικότατα την μάχη που έδωσε η ομάδα του εφεδρικού ΕΑΜ-ΕΛΑΣ στο «Σφακάκι στις 7/8/1944, απελευθερώνοντας 92 γυναικόπαιδα ομήρους από τους γερμανούς φασίστες, με επικεφαλής και υπεύθυνο τον Μανώλη Μανουρα ή Σμαιλη.
Προκαλεί ο κ.Καλογερακης και δείχνει να μην γνωρίζει για τις επίπονες προσπάθειες του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ προς τις άλλες Οργανώσεις , να αντισταθούν όλες μαζί και να χτυπήσουν τις γερμανικές δυνάμεις, για να αποφευχθεί το κάψιμο και η καταστροφή των Ανωγείων τον Αύγουστου του 1944, μιας και οι Γερμανοί ήδη είχαν χάσει τον πόλεμο και αποχωρούσαν από την Ανατολική προς τη Δυτική Κρήτη . Γνωρίζει καλά ότι αυτό δεν έγινε κατορθωτό, γιατί οι Άγγλοι πράκτορες που εκθειάζει στο άρθρο του, απέτρεψαν και εμπόδισαν τις άλλες οργανώσεις. Γιατί άραγε?
Αγνοεί ο κ.Καλογερακης την άνιση μάχη που έδωσε ο ΕΑΜ-ΕΛΑΣ, τον ίδιο μήνα, μόνος του πλέον μετά την άρνηση των άλλων οργανώσεων ,στη θέση «Βιτσιλιά» και στην θέση «Στεφάνα» για να εμποδίσει τις Γερμανικές δυνάμεις να κάψουν και να ισοπεδώσουν τελικά το χωριό?
Γνωρίζετε μήπως κ.Καλογερακη ότι ενώ ο ΕΛΑΣ απελευθέρωνε την Ελλάδα το φθινόπωρο του 1944 (στις 11/10/1944 το Ηράκλειο, στις 12/10/1944 την Αθήνα, στις 30/10/1944 τη Θεσσαλονίκη κοκ), οι Γερμανικές δυνάμεις δημιούργησαν στα Χανιά το λεγόμενο «Οχυρό Κρήτης», υπό την προστασία και την εγγύηση των Άγγλων πρακτόρων που εσείς εκθειάζετε, με μόνο σκοπό να μην πέσει στα χέρια του ΕΛΑΣ ο γερμανικός οπλισμός;
Γνωρίζετε μήπως κ.Καλογερακη ότι οι Γερμανοί έφυγαν από τα Χάνια τον Μάιο του 1945 καταστρέφοντας τον οπλισμό τους στο λιμάνι της Σούδας, ενώ νωρίτερα στη μάχη της Παναγιάς Χανίων στις 12-14/11/1944 επιχείρησαν ανεπιτυχώς να συντρίψουν τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, με σημαντικές απώλειες για τους ίδιους, εξοφλώντας έτσι τη στήριξη που τους παρείχαν οι «άγγλοι σύμμαχοι»?
Γνωρίζετε μήπως κ.Καλογερακη ότι ενώ οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ συγκέντρωναν τις δυνάμεις τους από ολόκληρη την Κρήτη στην περιοχή των Χανίων για την πλήρη εκδίωξη και εξόντωση των φασιστικών στρατευμάτων, οι, καθοδηγούμενοι από τους «άγγλους συμμάχους», ΕΟΚίτες & ΕΟΡίτες επιχειρούσαν το Γενάρη του 1945 να εξοντώσουν τον ΕΛΑΣ και τους αρχηγούς του στο Ρέθυμνο και το Ηράκλειο, ενώ νωρίτερα στις 13/10/1944 επιδίωξαν ανεπιτυχώς τη δολοφονία του καπετάνιου του ΕΛΑΣ Γιάννη Ποδιά στο Ηράκλειο;
Όλα αυτά είμαστε βέβαιοι ότι τα γνωρίζετε καλά ,αλλά να σας θυμίσουμε και κάποια εντελώς πληροφορικά στοιχεία που σκόπιμα τα αποσιωπάτε και αυτό από μόνο του δείχνει την εμπάθεια σας : Το λημέρι του ΕΛΑΣ, για την ακρίβεια του 43ου Συντάγματος της 5ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ που άνηκε και η ομάδα του ΕΛΑΣ Ανωγείων, ήταν στη θέση «Τσουνιά» στον Ψηλορείτη και καπετάνιος ήταν ο Γιάννης Ποδιάς , τον οποίο κάποιος από τους αρχηγούς που αναφέρατε και εκθειάζετε στο άρθρο σας , του έκοψε το κεφάλι και το χέρι, και τα περιέφερε σε όλο το Ηράκλειο για να τον διαπομπεύσει την περίοδο του εμφυλίου τον Ιούνη-Ιούλη του 1947.
Ο κατάλογος της δράσης του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και του ΚΚΕ είναι, δυστυχώς για εσάς, ατέλειωτος κ. Καλογερακη . Όλα αυτά τα γνωρίζουν καλά οι Ανωγειανοί , η Κρήτη και όλη η Ελλάδα. Μόνο εσείς δείχνετε να τα αγνοείται . Όμως όσες προσπάθειες και αν καταβάλετε, οι Ανωγειανοί γνωρίζουν τη δράση και τη στάση όλων ανεξαιρέτως και ευτυχώς δεν δίνουν καμιά σημασία σε ανιστόρητους και θλιβερούς όπως εσάς ιστορικούς νεκροθάφτες .
Πάντως οφείλουμε να σας αναγνωρίσουμε κ. Καλογερακη και μια μεγάλη «συνεισφορά» σας στο ξαναγράψιμο της ιστορίας, καθήκον στο οποίο φυσικά δε διεκδικείτε τα πρωτεία. Ξαναγράψιμο που στοχεύει στην απόκρυψη του ρόλου της άρχουσας τάξης την περίοδο της 10ετίας του 1940, να δικαιώσει το ρόλο των άγγλων και μετέπειτα αμερικάνων πρακτόρων και στρατευμάτων, οι οποίοι αφού δημιούργησαν τις ελεγχόμενες από αυτούς ομάδες (τον ΕΔΕΣ στην ηπειρωτική Ελλάδα, την ΕΟΚ στην Κρήτη, με στόχο την εξόντωση του ΕΛΑΣ, του ΕΑΜ και του ΚΚΕ και όχι των κατοχικών δυνάμεων) στη συνέχεια ανοικτά στράφηκαν στην ένοπλη καταστολή του λαϊκού κινήματος στη χώρα μας, αρχικά το Δεκέμβρη του 1944 και στη συνέχεια την περίοδο της ηρωικής δράσης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας (ΔΣΕ 1946-1949).
Η προσπάθεια αυτή αποτελεί διαχρονική επιδίωξη και στρατηγική της άρχουσας τάξης , που θέλει προφανώς να ξεμπερδεύει με τις ηρωικές παραδόσεις του λαού μας, τον πρωτοπόρο ρόλο του ΚΚΕ τότε όπως και σήμερα, τη γνωριμία και την ανυπότακτη διαπαιδαγώγηση των νεότερων γενιών.
Δεν θα ξεμπερδέψουν όμως τόσο εύκολα, γιατί έχουν γνώση οι φύλακες.
Όσο για σας «Άξιος ο μισθός σας και εις ανώτερα» .
ΑΝΩΓΕΙΑ 8/04/2016
ΦΑΣΟΥΛΑΣ ΒΑΣΙΛΗΣ ,ΒΡΕΝΤΖΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ,ΒΡΕΝΤΖΟΣ ΕΥΑΓΓΕΛΟΣ, ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ (του ΠΑΝΙΑ) , ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ ΧΑΡΑΛΑΜΠΟΣ, ΣΤΑΥΡΑΚΑΚΗΣ ΣΤΕΛΗΣ (ΖΑΧΑΡΑΚΗ), ΣΜΠΩΚΟΣ ΑΡΙΣΤΕΙΔΗΣ, ΦΑΣΟΥΛΑΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (του ΠΟΛΥΖΩΗ), ΚΑΛΟΜΟΙΡΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ (ΤΣΙΚ) ,ΡΟΥΛΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ ΔΗΜΟΤΙΚΟΣ ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΣΤΟΝ ΔΗΜΟ ΑΝΩΓΕΙΩΝ με την ΛΑΙΚΗ ΣΥΣΠΕΙΡΩΣΗ
Ο συγγραφέας κ. Γιώργος Πύργαρης
Του συγγραφέα Γιώργου Πύργαρη
Μου ζητήθηκε από την ιστοσελίδα www.anogi.gr να δημοσιεύσω μια αναφορά για τον ρόλο των Ανωγειανών στην Κρήτη και στην επανάσταση του 1821, βασισμένη στα απομνημονεύματα του Ευστρατίου Πίσσα. Αν και η εργασία μου –η μεταφορά δηλαδή των στοιχείων από το χειρόγραφο πρωτότυπο σε αναγνώσιμη μορφή και η μετατροπή της βαριάς καθαρεύουσας που χρησιμοποιεί ο Πίσσας σε δημοτική- δεν έχει τελειώσει ακόμη, δέχτηκα να κάνω αυτήν την μικρή αναφορά για συναισθηματικούς λόγους. Αν και δεν έχω επισκεφθεί ποτέ την Κρήτη, τρέφω μια ιδιαίτερη αγάπη για αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του. Αγαπώ την καθαρότητα και την λεβεντιά τους, αγαπώ τον γήινο αλλά και ουράνιο χαρακτήρα του πολιτισμού τους. Μου είναι δύσκολο λοιπόν να αρνηθώ στην Κρήτη και στους ανθρώπους της μια επιθυμία. Θα προσπαθήσω λοιπόν εδώ, να κάνω σύντομα μια μικρή αναφορά στον ρόλο των Ανωγειανών μέσα στην επανάσταση του 1821, που είναι βασισμένη στα απομνημονεύματα του στρατηγού Πίσσα.
Πριν όμως από αυτήν την αναφορά, θα πρέπει να πω δυο λόγια για τον ίδιο τον Πίσσα. Καταγόταν από τις Κυδωνίες (Αϊβαλί) της Μικράς Ασίας από εύπορη οικογένεια. Μετά την καταστροφή-αποτέφρωση των Κυδωνιών από τους Τούρκους τον Ιούνιο του 1821, ήρθε μαζί με την οικογένειά του στην Ελλάδα και μαζί με τ’ αδέλφια του, έλαβε μέρος στην ελληνική επανάσταση εναντίον των Τούρκων, σε πολλά μέρη της Ελλάδας όπως στην Πελοπόννησο, στην Στερεά, σε διάφορα νησιά, κυρίως όμως στην Κρήτη, όπου πολέμησε ως καπετάνιος του σώματος των Ελλαδιτών, από τις αρχές περίπου του 1822 έως το 1824. Η αναφορά στον Κρητικό αγώνα κατά την περίοδο της επανάστασης, είναι πολύ σημαντική και ο Πίσσας αφιερώνει μεγάλο μέρος των απομνημονευμάτων του σε αυτόν τον αγώνα. Φωτίζει με ιδιαίτερο τρόπο τις διάφορες μάχες της Κρήτης εναντίον των Οθωμανών και παρέχει καταπληκτικά στοιχεία για τις συνθήκες του πολέμου της εποχής, τις δυσκολίες, τις νίκες και τις ήττες των Κρητών και τον φόρο του αίματος που πλήρωσε η Κρήτη εκείνη την εποχή, στοιχεία που είναι για πολλούς εντελώς άγνωστα σήμερα. Ευελπιστώ όταν με το καλό εκδοθεί το βιβλίο, να γίνει περισσότερο γνωστός αυτός ο μεγάλος αγώνας.
Η πρώτη επαφή του Πίσσα με τους Ανωγειανούς, έγινε από τον πρώτο καιρό που εκείνος πάτησε το πόδι του στην Κρητική γη. Τους παρουσιάζει στην αρχή σαν ορεσίβιους αρχέγονους ποιμένες που τριγυρνούσαν με τα ποίμνιά τους, στα ελληνικά καπετανάτα και τα αντάρτικα, παρέχοντας εκτός από τροφή στους Έλληνες πολεμιστές, σημαντικότατες πληροφορίες για τον τόπο, την μορφολογία του εδάφους, για τις οδούς και τα κρυμμένα μονοπάτια, αλλά κυρίως σημαντικές πληροφορίες για τον εχθρό. Οι Ανωγειανοί ήταν εκείνο τον πρώτο καιρό, τα μάτια και τα αυτιά των Ελλήνων επαναστατών. Επειδή το μοναδικό όπλο που κρατούσαν στα χέρια τους ήταν οι χουρχούδες, κατόρθωναν να μπαίνουν στην περιοχή των εχθρών με τα ποίμνιά τους χωρίς εκείνοι να τους υποψιάζονται και να κλέβουν πληροφορίες για την θέση, την δύναμη και τις προθέσεις του εχθρού, πληροφορίες που μετέδιδαν αμέσως στους Έλληνες πολεμιστές και καπετάνιους. Εντύπωση είχε κάνει στον Πίσσα και η γρηγοράδα των Ανωγειανών. Ας δούμε όμως ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα από τα απομνημονεύματά του…
«…να πω λίγα λόγια για τους Ανωγειανούς, οι οποίοι είναι ονομαστοί σε όλο το νησί για την γρηγοράδα τους. Θαύμασα αυτούς πολλές φορές κατά την διάρκεια της παραμονής μου στην Κρήτη, γιατί ήμουν αυτόπτης μάρτυρας σε διάφορες περιστάσεις που αποδείχτηκε αυτή η γρηγοράδα. Λόγου χάρη είδα με τα μάτια μου Ανωγειανό, να συλλαμβάνει αγριοκάτσικα που έτρεχαν σαν αστραπή προς τους βράχους. Έρχονταν αυτοί στα διάφορα στρατόπεδά μας, κρατώντας μόνο τα πολεμικά τους ραβδιά που τα έλεγαν χουρχούδες. Είχαν εξογκωμένη κεφαλή γεμάτη με διάφορες ύλες. Τα ραβδιά αυτά τα μεταχειρίζονταν με μεγάλη μαεστρία την ώρα της καταδίωξης των εχθρών και προξενούσαν μεγάλη ζημιά. Στην αρχή της μετάβασής μου στη Κρήτη, ρώτησα κάποιον Ανωγειανό, πώς μπορούν αυτοί εφόσον είναι εντελώς άοπλοι, να φανούν σε μας χρήσιμοι κατά την ώρα της μάχης και πήρα την απάντηση… «Γιουργάρετέ μας τσι καπετάνιε μου κι αφήσετέ μας τσι!» που σημαίνει περίπου… βγάλτε τους εσείς απ’ τις φωλιές, κάντε τους να τραπούν σε φυγή καπετάνιο κι αφήστε τους μετά σε μας. Τότε θα δείτε!…»
Βέβαια τα Ανώγεια πλήρωσαν και αυτά το τίμημά τους στην ελληνική επανάσταση. Μετά την απόβαση του Αιγυπτιακού στρατού που είχε έρθει για βοήθεια στους Οθωμανούς και τις αιματηρές μάχες που ακολούθησαν, οι εχθροί στρατοπέδευσαν μια νύκτα στα Ανώγεια. Οι περισσότεροι κάτοικοι είχαν εγκαταλείψει το χωριό, αλλά είχαν αφήσει πίσω κάποιους ηλικιωμένους. Αλλά ας αφήσουμε τον Πίσσα να μας τα διηγηθεί…
«… Ακριβώς τότε μάθαμε ότι 3000 Οθωμανοί κατασκήνωσαν στο χωριό Ανώγεια και οι 500 ένοπλοι κάτοικοι χριστιανοί έφυγαν από κει. Ξεκινήσαμε από τα Τηγάνια και φθάσαμε πολύ μετά την δύση στον Ψηλορείτη (που ήταν ο λαβύρινθος). Εκεί διανυκτερεύσαμε με σκοπό να επιτεθούμε την άλλη μέρα κατά των εχθρών. Με την αυγή εφορμήσαμε στο χωριό φωνάζοντας μήπως ήταν κανένας Ανωγέας, αλλά δεν βρήκαμε παρά 5-6 γριές και γέρους σκοτωμένους που είχαν απομείνει στο χωριό και τους βρήκαν οι Τούρκοι. Έξω από τις ανοιχτές πόρτες 500 περίπου σφαγμένα χοιρινά με τα εντόσθια έξω και πολλά πράγματα που παρασκεύαζαν οι κάτοικοι, παστά κρέατα, τουρσιά, σύγκλινα όλα χυμένα κάτω. Εγκαταλείψαμε αμέσως το χωριό και τρέξαμε πίσω από τον εχθρό, την πορεία του οποίου μαθαίναμε από διαφόρους βοσκούς…»
Βλέπουμε πως το χωριό Ανώγεια, είναι πια εχθρικό για τους Οθωμανούς. Παρόλο που δεν βρήκαν εκεί τους κατοίκους παρά μονάχα κάποιους ηλικιωμένους και ίσως άρρωστους και ανάπηρους, τους σκοτώνουν όλους και προκαλούν ζημιές στης περιουσίες τους, γνωρίζοντας πια τον ρόλο και την θέσης τους μέσα στην επανάσταση. Όσο διαρκούσε όμως η επανάσταση, αυτός ο αρχικός ρόλος των Ανωγειανών, μονάχα παρατήρηση δηλαδή των εχθρών και μεταφορά πληροφοριών, αρχίζει να εξελίσσεται. Στην μάχη του Κρουσώνα, οι Ανωγειανοί χρησιμοποιούνται πιο μεθοδικά στην μάχη. Λέει ο Πίσσας…
«…Στον Άγιο Μύρωνα συγκεντρώθηκαν μετά από αυτό όλοι οι Οθωμανοί. Ήρθε ακόμη και ο Αιγύπτιος πασάς και ο φρούραρχος του Ηρακλείου και ο Γενικός Διοικητής της Κρήτης με 6-7000 στρατιώτες. Στρατοπέδευσε δε αυτός μαζί με τους υπόλοιπους στο χωριό του Αγίου Μύρωνα, αφού έστειλε πρώτα την σωματοφυλακή του -που αποτελούνταν από 360 περίπου αξιωματικούς Αλβανούς από τους εκλεκτότερους- ως εμπροσθοφυλακή στο χωριό Κρουσώνα. Τις δυνάμεις και την τοποθέτηση του εχθρού σε αυτά τα μέρη, πληροφορηθήκαμε εμείς από χωρικούς των χωριών Κρουσώνα και Ανωγείων. Όταν σηκωθήκαμε από τον ύπνο το πρωί της επομένης και αφού μαζευτήκαμε αποφασίσαμε να επιτεθούμε στους εχθρούς με τον εξής τρόπο… Όλη η δύναμή μας ήταν περίπου 2500 άντρες συν τους Ανωγειανούς, οι οποίοι Ανωγειανοί όμως, ήταν εντελώς άοπλοι. Αποφασίσαμε λοιπόν τα μεν 2/3 της δύναμής μας, δηλαδή 1800 άντρες, να φύγουν από τα Λειβάδια, να πάνε στον Άγιο Μύρωνα και να επιτεθούν από πίσω στο σύνολο της δύναμης του Οθωμανικού στρατού. Οι υπόλοιποι 800 –μέρος των οποίων αποτελούσα και εγώ μαζί με το σώμα μου- να επιτεθούμε στην εμπροσθοφυλακή των εχθρών που βρισκόταν στον Κρουσώνα. Γι’ αυτό και στείλαμε 12-15 γρήγορους Ανωγειανούς βοσκούς στον Κρουσώνα, με την εντολή να πλησιάσουν όταν ανατείλει ο ήλιος το χωριό, κρατώντας μόνο τις ποιμενικές τους ράβδους, προσποιούμενοι πως βρίσκονται εκεί για προσωπικές τους ανάγκες. Όταν πλησιάσουν να κατευθύνουν τα ποίμνιά που προς το σημείο που τους είχαμε υποδείξει και θα είχαμε ήδη καταλάβει εμείς τη νύκτα. Μετά από αυτές τις συνεννοήσεις, κατεβήκαμε, κρυφτήκαμε σε κάποιους βράχους κοντά στο χωριό και εκεί διανυκτερεύσαμε.»
Βλέπουμε δηλαδή να έχουν πιο ενεργητικό ρόλο πια. Στέλνονται επίτηδες εκεί, για να παρασύρουν τον εχθρό πάνω στους κρυμμένους Έλληνες. Και συνεχίζει ο Πίσσας…
«…Το πρωί, όπως είχαμε συμφωνήσει, οι μεν σταλμένοι Ανωγειανοί με φωνές και κραυγές άρχισαν να οδηγούν τα κοπάδια τους προς το μέρος μας, οι δε Οθωμανοί που εν τω μεταξύ είχαν ξυπνήσει, έτρεξαν και άρχισαν να τους κατακτυπούν. Όταν αυτοί πλησίασαν κοντά μας, επιτεθήκαμε με μεγάλη ορμή εναντίον τους. Μετά από μια μικρή στην αρχή αντίδραση, εκείνοι τράπηκαν σε φυγή και τους καταδιώξαμε σαν ένα σώμα μέχρι το χωριό. Οι Οθωμανοί καλυπτόμενοι και υποχωρώντας από σπίτι σε σπίτι, κατέφυγαν στο τέλος και συγκεντρώθηκαν στην εκκλησία του χωριού, όπου και οχυρώθηκαν περιμένοντας βοήθεια από το Οθωμανικό στρατόπεδο. Μάταια όμως οι ταλαίπωροι ανέμεναν αυτήν την βοήθεια, καθόσον ο Οθωμανικός στρατός που βρισκόταν στον Άγιο Μύρωνα, βρισκόταν και κείνος ταυτόχρονα σε μάχη με τους εκεί δικούς μας και δεν μπορούσε να φροντίσει γι’ αυτούς. Γι’ αυτό οι υπόλοιποι Αλβανοί γύρω στους 170-200, αφού αντιστάθηκαν στην αρχή, στο τέλος αναγκάστηκαν να κλειστούν ολότελα στο ναό. Νομίζοντας μάλιστα πως αυτό θα θεωρούνταν και άσυλο και δεν θα τους επιτιθόμασταν εκεί, απέκρουσαν κάθε πρότασή μας για παράδοση…»
Κρητικός που κρατάει χουρχούδα ή σπαθόβεργα
Στην συγκεκριμένη μάχη οι Έλληνες καίνε όλους τους Οθωμανούς μέσα στην εκκλησία και όπως είδαμε, η συνεισφορά των Ανωγειανών είναι καθοριστική. Στην συνέχεια όμως, σε μάχη που έγινε στον Άγιο Μύρωνα την ίδια μέρα και έληξε πάλι με νίκη υπέρ των ελληνικών όπλων, παρατηρούμε για πρώτη φορά τους Ανωγειανούς να αφήνουν τις χουρχούδες τον παραδοσιακό δηλαδή τρόπο και να εξοπλίζονται πια με όπλα. Διαβάζουμε στα απομνημονεύματα του Πίσσα…
«…Η δική μας άφιξή όμως, αποθάρρυνε τόσο τους εχθρούς, ώστε μετά από λίγο άρχισαν βιαστικά να υποχωρούν προς το Ηράκλειο. Ένώ άρχισαν να τρέπονται σε φυγή, τους καταδιώξαμε μέχρι το πρωί επί δυόμισι ώρες και τους φτάσαμε μέχρι τις πύλες του Ηρακλείου. Έπεσαν δε σε αυτή τη μάχη, γύρω στους 1000 Οθωμανούς και 15-20 δικοί μας. Από τους δικούς μας, πάνω από 120 Ανωγειανοί εξοπλίστηκαν με Οθωμανικά όπλα…»
Θα πρέπει βέβαια να πούμε εδώ, πως η λαφυραγωγία των νεκρών, ήταν ο μοναδικός τρόπος εκείνη την εποχή να αποκτήσει κάποιος μη εύπορος ένα όπλο. Γιατί τα όπλα ήταν πανάκριβα. Για παράδειγμα ένα γιαταγάνι κυμαινόταν το φθηνότερο από 150-200 γρόσια και το ακριβότερο μπορούσε να φτάσει και τα 2000 και τα 3000 γρόσια ανάλογα με την διακόσμησή του. Το φθηνότερο πιστόλι έκανε 100 γρόσια και μπορούσε να φτάσει μέχρι 2000 γρόσια. Τα καριοφίλια επίσης πανάκριβα. Την στιγμή που ο μισθός ενός στρατιώτη της εποχής, ήταν 20-25 γρόσια το μήνα. Σημασία όμως εδώ έχει, ότι όσο διαρκεί η επανάσταση, οι Ανωγειανοί αρχίζουν να χάνουν τον παραδοσιακό τους ρόλο και να γίνονται κι αυτοί πολεμιστές. Δεν σταματούν όμως ποτέ, να χρησιμοποιούν άριστα τις χουρχούδες για να πάρουν κανονικά πολεμικά όπλα, όπως θα δούμε στο παρακάτω απόσπασμα του Πίσσα…
«…Πολλά έπαθαν οι Οθωμανοί σε αυτή τη καταδίωξη, χωρίς να βρουν πουθενά σωτηρία. Στην περίπτωση αυτή μου έγινε καταφανής η γρηγοράδα των Ανωγειανών και αποδείχθηκαν αληθινά τα λόγια τους ότι καίτοι άοπλοι, θα μας ήταν χρήσιμοι στο στρατό σε περιπτώσεις που καταδιώκαμε τον εχθρό. Κάποια στιγμή κυνηγούσα έναν Οθωμανό αξιωματικό που είχε πληγωθεί το άλογό του. Ενώ ήμουν έτοιμος να τον συλλάβω ζωντανό και του φώναζα «φίου Τουρκιά φίου!» κοροϊδεύοντας τον ίδιο και το έθνος τους για την αισχρή φυγή τους, ξαφνικά άκουσα πίσω μου μια μαινόμενη φωνή Ανωγειανού. Απείχε αρκετά από μένα και κραύγαζε… «Στάσου αγά πούφαγες τα σύγκληνά μας!» Ταυτόχρονα, είδα την ποιμενική του ράβδο να πέφτει με ορμή πάνω στο κεφάλι του τρισάθλιου γέροντα Οθωμανού, που έπεσε κάτω νεκρός, ενώ ο Ανωγειανός τον αφόπλισε ακαριαία μπροστά μου. Και στην μάχη αυτή εξοπλίσθηκαν από τα λάφυρα των Τούρκων πάνω από 300 Ανωγειανοί, οι οποίοι τελικά δημιούργησαν ένα δικό τους σώμα που αποτελούνταν από 500 άνδρες καλά εξοπλισμένοι, ενώ μέχρι τότε δεν κρατούσαν κανένα όπλο…»
Πολύ σημαντική αυτή η πληροφορία του Πίσσα. Εδώ βλέπουμε για πρώτη φορά οι Ανωγειανοί, όχι μόνο να εξοπλίζονται, αλλά να συγκροτούν πια δικό τους πολεμικό σώμα! Δυστυχώς ο Πίσσας δεν μας αναφέρει τον αρχηγό αυτού του σώματος. Ίσως το δούμε παρακάτω εφόσον η εργασία μου συνεχίζεται.
Θα μου επιτρέψετε όμως να κλείσω εδώ αυτήν την μικρή αναφορά για τους Ανωγειανούς και τον ρόλο τους στην επανάσταση τους 1821, που ήταν πράγματι σημαντικός και καθοριστικός. Οι Ανωγειανοί πρόσφεραν πολλά στον αγώνα, είτε ως παρατηρητές και κατάσκοποι, είτε ως τροφοδότες του ελληνικού στρατού, είτε ως πληροφοριοδότες για τον τόπο και την μορφολογία του, είτε ως πραγματικοί πολεμιστές. Η συνεισφορά τους θα μείνει ανεξίτηλη στην ιστορία του τόπου.