To πάνελ με τους ομιλητές

Ιστορικές στιγμές έζησαν  τ΄Ανώγεια στην κατάμεστη από κόσμο Πλατεία Αρμί όπου παρουσιάστηκε την Δευτέρα 1^η Αυγούστου το βιβλίο «ΝΙΚΗ» στη Νεκρή Ζώνη» και το ντοκιμαντέρ που το συνοδεύει «Ήρωες χωρίς παράσημα..» των δημοσιογράφων της ΝΕΤ Γιάννη Φασουλά και Γιάννη Σκάλκου, παρουσία των ίδιων των πρωταγωνιστών της μοναδικής στα χρονικά των ενόπλων δυνάμεων επιχείρησης τον Ιούλιο του ΄74.

«Το βιβλίο είναι ξεχωριστό και φωτίζει άγνωστες στο ευρύτερο κοινό πλευρές μιας στρατιωτικής επιχείρησης που δεν έχει προηγούμενο» επισήμανε στο χαιρετισμό ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας Ιωσήφ Ιωσήφ, εκπροσωπώντας στην εκδήλωση τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια. Και πρόσθεσε: «Ότι η αρχική καταγραφή των συνεντεύξεων με εικόνα και ήχο, το καθιστούν σημαντική πρωτογενή πηγή πληροφοριών».

«Το βιβλίο-ντοκιμαντέρ αποτελεί μια ιστορική παρακαταθήκη καθώς έρχεται να καλύψει ένα κενό στην σύγχρονη βιβλιογραφία και ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας» σημείωσε ο δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης, τονίζοντας ταυτόχρονα ότι «το μήνυμα των «300» του ΄74 είναι επίκαιρο όσο ποτέ. Κράτησαν Θερμοπύλες εκεί που πήγαν, είπαν όχι στον Αττίλα, αντιστάθηκαν με κάθε μέσο στην πολλαπλή προδοσία σε βάρος της Κύπρου. Η ιστορική Α΄Μοίρα Καταδρομών με έδρα το Μάλεμε, έχει περάσει πλέον στις χρυσές σελίδες της νεότερης ιστορίας, γιατί κράτησε ψηλά τη σημαία της αξιοπρέπειας και του πατριωτισμού. Οι 29 καταδρομείς και οι 4 αεροπόροι που έχασαν τη ζωή τους το κρίσιμο βράδυ της 21ης προς 22ας Ιουλίου, ανάμεσα τους και αρκετοί Κρητικοί, από εκεί ψηλά που μας βλέπουν στέλνουν ένα καθαρό μήνυμα: «Ο αγώνας για λευτεριά, δημοκρατία, εθνική αξιοπρέπεια συνεχίζεται…»

Ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης Μπάμπης Αποστολάκης, έφεδρος ανθυπολοχαγός το 1974, περιέγραψε την επιχείρηση «ΝΙΚΗ» καθώς και τις μάχες που έδωσε η Α΄ Μοίρα Καταδρομών στην Κύπρο.

Η έκπληξη της βραδιάς ήταν η ζωντανή συνέντευξη που έδωσε στους συγγραφείς ο ηρωικός πιλότος Ευάγγελος Πετρουλάκης, κυβερνήτης του αεροσκάφους «ΝΙΚΗ 15». Ο ρεθεμνιώτης πιλότος ανέφερε πως παρέκαμψε διαταγές και εντολές και παρά την απαγόρευση πτήσεων πέταξε για την Κύπρο μεταφέροντας τρεις τόνους πυρομαχικά.

Στο χαιρετισμό του ο παπα- Ανδρέας Κεφαλλογιάννης στάθηκε στο μήνυμα που εκπέμπει η έρευνα υπογραμμίζοντας χαρακτηριστικά ότι: « Σε μια εποχή που το δίχτυ του οικονομικού ΝΑΖΙΣΜΟΥ και του Δ΄Ραϊχ έχει απλωθεί και πάλι στην Ευρώπη θέτοντας υπό ομηρεία τους λαούς και αφαιρώντας μέρος της εθνικής κυριαρχίας χωρών, όπως και της δικής μας, έρχεται αυτή η αποκαλυπτική έρευνα του Γιάννη Φασουλά και του Γιάννη Σκάλκου, για τη δράση των 3οο του Μάλεμε της Α΄Μοίρας να στείλει ένα πεντακάθαρο μήνυμα, να υπογραμμίσει μια μεγάλη αλήθεια:  Ό,τι όσοι δεν λιποψυχούν, δεν υποχωρούν, δεν συμβιβάζονται, δεν υποτάσσονται πετυχαίνουν να κρατήσουν ζωντανά τα ιερά και τα όσια της φυλής».

Οι συγγραφείς Γιάννης Φασουλά και Γιάννης Σκάλκος τόνισαν από την πλευρά τους: «Το βιβλίο-ντοκιμαντέρ γράφτηκε και γυρίστηκε, στα σημεία όπου έλαβαν χώρα τα γεγονότα το μαύρο 1974. Στο ιστορικό Μάλεμε της Κρήτης, όπου είναι και η έδρα της Α΄ΜΚ και στην Κύπρο, στο εγκαταλελειμμένο σήμερα αεροδρόμιο της Λευκωσίας, εκεί όπου έδωσαν μια καθοριστική μάχη για το μέλλον τόσο της κυπριακής πρωτεύουσας όσο και της Κύπρου γενικότερα.Με ρώτησαν πολλοί γιατί γράψατε το βιβλίο. Τους απάντησα για να αναδείξουμε την προσφορά και την γνωστή-άγνωστη ΝΙΚΗ των 300 του Μάλεμε αλλά και να καταδείξουμε την αγνωμοσύνη και την αχαριστία της ελληνικής πολιτείας που επιμένει να μην αναγνωρίζει τους μαχητές της Κύπρου, αλλά να τους αναγνωρίζει ως πολεμιστές του Β΄Παγκοσμίου Πολέμου. Θα αναρωτηθείτε το γιατί; Γιατί η Ελλάδα δεν θέλει να παραδεχτεί επισήμως ότι ήρθε σε σύγκρουση με την Τουρκία.

Για τους 29 Καταδρομείς και τους 4 πιλότους που χάθηκαν κανείς δεν πλήρωσε, κανείς δεν τιμωρήθηκε. Ξέρετε τι έγραψαν στο πόρισμα που έβγαλαν: «ότι ουδέν φυσικό πρόσωπο τυγχάνει υπεύθυνον προκλήσεως των εν λόγω απωλειών…» Ετσι απλά κανείς δεν έφταιξε…

Όμως, κανένα πόρισμα δεν μπορεί να διαγράψει την ηρωίκή θυσία και προσφορά των 29 καταδρομέων και των τεσσάρων αεροπόρων.Οι 300 όπου κλήθηκαν να δώσουν μάχη είχαν ουσιαστικό αποτέλεσμα. Βασίλης Μανουράς και Γιώργος Παπαμελετίου αγνόησαν διαταγές, πιέσεις στρατιωτικές και πολιτικές που θα οδηγούσαν σε καταστρεπτικά αποτελέσματα. Τις αγνόησαν και πήραν την κατάσταση στα χέρια τους, προσφέροντας στην Κυπριακή Δημοκρατία μια τελευταία πικρή, αλλά πολύτιμη διπλωματική νίκη με αντίκρισμα στο μέλλον και- τολμώ να πω- γεωστρατηγική αναφορά.

Μια νίκη οι συνέπειες της οποίας ακόμα δεν έχουν επαρκώς μετρηθεί. Εάν δεν το έπρατταν, η διεθνής θπεση της μεταπολεμικής Κυπριακής Δημοκρατίας θα ήταν πιο δύσκολη από ότι υπήρξε. Καθοριστική για την μοίρα της Λευκωσίας ήταν και η μάχη που δόθηκε στον ΑΤΤΙΛΑ 2, όπου απέκοψαν την προέλαση των τουρκικών αρμάτων μάχης προς την κυπριακής πρωτεύουσα».

Χαιρετισμό απηύθυναν ο πρόεδρος του Συλλόγου «Κομάντος ΄74» Παναγιώτης Αφάλης, ο γενικός διευθυντής της CYTA Μιχάλης Αχιλλέως και ο εκδότης του ΑΓΑΘΟΥ ΛΟΓΟΥ Διονύσης Μακρής. Τη συζήτηση συντόνισε ο διευθυντής της Νέας Τηλεόρασης Γιώργος Παπακωνσταντής.

Της εκδήλωσης προηγήθηκε επιμνημόσυνη δέηση για τους πεσόντες του 1974.

Το βιβλίο «ΝΙΚΗ» ΣΤΗ ΝΕΚΡΗ ΖΩΝΗ- Η Αντίσταση της Α΄Μοίρας Καταδρομών απέναντι στον “Αττίλα” και την Προδοσία» (εκδόσεις ΑΓΑΘΟΣ ΛΟΓΟΣ) των δημοσιογράφων της ΝΕΤ Γιάννη Φασουλά και Γιάννη Σκάλκου, που συνοδεύεται από το ντοκιμαντέρ -ντοκουμέντο  «Ήρωες χωρίς παράσημα…» με σπάνιο κινηματογραφικό υλικό από την δράση της Α΄ΜΚ στην Κύπρο το 1974 και νέα ντοκουμέντα για την κυπριακή τραγωδία θα παρουσιαστεί στα Ανώγεια τη 1^η Αυγούστου, ημέρα Δευτέρα, στις 9 μ.μ. στην Πλατεία Αρμί, στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου.

Στο ντοκιμαντέρ προβάλλονται για πρώτη φορά, από το 1974, κινηματογραφικές εικόνες  που καταγράφουν τις προετοιμασίες των καταδρομέων λίγο πριν την αναχώρηση τους  από τη Σούδα, καθώς επίσης και εικόνες  κατά την διάρκεια της παρουσίας τους στην Κύπρο το ματωμένο Ιούλη της τουρκικής εισβολής.

Στην εκδήλωση, όπου κρύβει πολλές εκπλήξεις, πέρα από τους συγγραφείς, για τα γεγονότα θα μιλήσουν οι ίδιοι οι πρωταγωνιστές ( ο τότε έφεδρος ανθυπολοχαγός Χαράλαμπος Αποστολάκης και ο ηρωϊκός  πιλότος του «ΝΙΚΗ 15» Ευάγγελος Πετρουλάκη,) της αεροαποβατικής επιχείρησης,  της μοναδικής στα χρονικά των ενόπλων δυνάμεων με τη κωδική ονομασία «ΝΙΚΗ».

Θα χαιρετίσουν ο πρέσβης της Κυπριακής Δημοκρατίας Ιωσήφ Ιωσήφ ως εκπρόσωπος του προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας Δημήτρη Χριστόφια, ο πρόεδρος του Συλλόγου «Κομάντος ΄74» Παναγιώτης Αφάλης, ο γενικός διευθυντής της CYTA Μιχάλης Αχιλλέως που στηρίζει την εκδήλωση για την παρουσίαση του βιβλίου και ο π. Ανδρέας. Παρεμβάσεις θα γίνουν από τους συγγραφείς και τον εκδότη του ΑΓΑΘΟΥ ΛΟΓΟΥ Διονύση Μακρή. Χαιρετισμό θα απευθύνει και ο π. Ανδρέας Κεφαλογιάννης. Τη συζήτηση θα συντονίσει ο διευθυντής της Νέας Τηλεόρασης Γιώργος Παπακωνσταντής.

Της εκδήλωσης θα προηγηθεί επιμνημόσυνη δέηση για τους πεσόντες του 1974. Χορηγός επικοινωνίας είναι η ηλεκτρονική εφημερίδα ΑΝΩΓΗ (www.anogi.gr).

– ΝΕΑ ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΥΠΡΙΑΚΟ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΤΩΝ « 300» ΑΠΟ ΤΟ ΜΑΛΕΜΕ ΣΤΗ ΛΕΥΚΩΣΙΑ

Το βιβλίο «Νίκη» στη Νεκρή Ζώνη»  που συνοδεύεται από το ντοκιμαντέρ «Ήρωες χωρίς παράσημα…» (τη μουσική έχει γράψει ο Βασίλης Σκουλάς) επιχειρεί να ρίξει φως, σε άγνωστους δρόμους και διαδρόμους, της νεότερης εθνικής καταστροφής που εξελίχθηκε στην Κύπρο, πριν από 37 χρόνια, μέσα από την έρευνα για την αποστολή της Α΄ Μοίρας Καταδρομών από την Κρήτη στην Κύπρο.

Η έρευνα απαντάει σε κρίσιμα ερωτήματα, όπως: Ποιες ήταν οι επιδιώξεις του ελληνικού Πενταγώνου εκείνα τα κρίσιμα 24ωρα; Γιατί τελικά επιλέχθηκε να πάει στην Κύπρο η Α΄Μοίρα Καταδρομών και όχι η Β΄ΜΚ από τη Θεσσαλονίκη, όπως ήταν προγραμματισμένο;

Ποιοι και γιατί χτύπησαν τα ελληνικά αεροσκάφη με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 29 καταδρομείς και τέσσερις αεροπόροι; Τι αποκαλύπτουν για πρώτη φορά Κύπριοι χειριστές των αντιαεροπορικών; Είχε ή όχι ενημερωθεί η Λευκωσία; Ποιοι ευθύνονται για την κατάρριψη;

Τι αποκαλύπτουν οι καταθέσεις αξιωματικών που περιλαμβάνονται στον φάκελο της Κύπρου και βγαίνουν για πρώτη φορά στο φως της δημοσιότητας;  Ποιοι και γιατί διέταξαν Α΄ΜΚ να προστατεύσει την αμερικανική πρεσβεία στη Λευκωσία; Ποια σχέδια του «Αττίλα 2» ματαίωσε η μάχη στο ύψωμα Κολοκασίδη;

(Απόσπασμα από το βιβλίο….)

«Στην Κύπρο με προφορική διαταγή…»

«…Στο Μάλεμε η αγωνία για το ποια θα είναι η τύχη των «300 της Α΄ΜΚ» είχε κορυφωθεί.  Με την προφορική διαταγή του Γιάννακα-γραπτή ήρθε αρκετές μέρες αργότερα και μετά από πιέσεις του Παπαμελετίου-η Α’ ΜΚ ετοιμάστηκε για την μοναδική στα χρονικά των ενόπλων δυνάμεων αεροαποβατική επιχείρηση.

«Οι φήμες μεταξύ των καταδρομέων για το που θα πάμε έδιναν και έπαιρναν. Άλλοι έλεγαν ότι θα μπούμε σε κάποια αποβατικά για να πάμε στα νησιά κι άλλοι ότι θα φύγουμε από το αεροδρόμιο, κανείς ωστόσο δεν γνώριζε ότι θα πάμε Κύπρο», θυμάται ο λοχίας Αργύρης Μαλακωνάκης, από το Κολυμπάρι Χανίων.

Ο διοικητής στη συγκέντρωση της Μοίρας στο προαύλιο του στρατοπέδου, δίνει εντολές αναπροσαρμογής των φόρτων. Πριν ξεκινήσουν για την 115 Πτέρυγα Μάχης στη Σούδα, ο διοικητής Γιώργος Παπαμελετίου, πέρασε από τα λεωφορεία και ενημέρωσε καθαρά και ξάστερα τους κομάντος: «Παιδιά θα πάμε στην Κύπρο, δεν ξέρουμε τι προβλήματα θα αντιμετωπίσουμε, πάντως η αποστολή θα είναι σύντομη και το πρόβλημα μέχρι αύριο θα έχει λυθεί. Ζητάω από εσάς απόλυτη πειθαρχία» Και τους εξήγησα τι πειθαρχία θέλω. «Και δυο στρατιώτες να είναι, ο ένας τους είπα, θα ακούει τον αρχαιότερο…»

«Ήταν ψυλλιασμένοι…»

«Οι στρατιώτες, με την απόβαση των Τούρκων στην Κύπρο, από τις 20 Ιουλίου, ήταν ψυλλιασμένοι και γνώριζαν ότι η Μοίρα έτσι κι αλλιώς θα έπαιρνε κάποια στιγμή μέρος σε πολεμική επιχείρηση, είτε στα νησιά, είτε στην Κύπρο» επισημαίνει ο τότε ταγματάρχης Βασίλης Μανουράς, μιλώντας πρώτη φορά, μετά από 38 χρόνια για τα ιστορικά γεγονότα εκείνων των ημερών: «Ξεκινήσαμε γρήγορα για την αναπροσαρμογή των φόρτων, στόχος μας ήταν να ελαφρύνουμε τους φόρτους , να πάρουμε μόνο τα όπλα μας και τα πυρομαχικά. Μαζί με τους βοηθούς μου, τον Χαράλαμπο Αποστολάκη, και τον Γιώργο Γιατίλη, συμπληρώσαμε τις καταστάσεις επιβίβασης στα αεροσκάφη. Από τις 5.30 έως τις 7.30 το απόγευμα έγινε η συγκρότηση των τμημάτων».

«Ο διοικητής ζήτησε να εμψυχώσουμε τους καταδρομείς, να αλλάξουν τις φαιοπράσινες φόρμες που φορούσαν και να φορέσουν φόρμες παραλλαγής, να πάρουμε τον ελαφρύ οπλισμό της Μοίρας, χειροβομβίδες και έναν ορισμένο αριθμό αντιαρματικών όπλων και πυρομαχικών», αναφέρει ο έφεδρος ανθυπολοχαγός Χ. Αποστολάκης και προσθέτει: «Μετά την σύσκεψη των αξιωματικών κλήθηκα από τον ταγματάρχη Βασίλη Μανουρά Διευθυντή του 3ου Γραφείου και με διέταξε να αναλάβω εξ ολοκλήρου καθήκοντα ως βοηθός του, αφήνοντας τα καθήκοντα του διμοιρίτη στον 43ο  Λόχο.

Οι καταδρομείς με υψηλό το ηθικό ήταν ετοιμοπόλεμοι, όπως φάνηκε στη αναφορά Μοίρας. Στις 20.30 περίπου άρχισε η επιβίβαση σε επιταγμένα λεωφορεία που είχαν φθάσει λίγο νωρίτερα στη Μοίρα».

«Πότε θα κάνει ξαστεριά…»

Η αντίδραση των καταδρομέων ήταν αυτή που έπρεπε «πειθαρχημένη και σωστή, χωρίς ωστόσο να λείπει η αγωνία, μια αγωνία βέβαια που την είχαμε όλοι μας, γιατί κανείς δεν ήξερε τι μας ξημέρωνε…» τονίζει ο Γιώργος Παπαμελετίου.

Τα λεωφορεία «για την αλλοδαπή» όπως γράφει και η ημερήσια διαταγή, ξεκίνησαν από το Μάλεμε της ιστορίας για το αεροδρόμιο της Σούδας.

Ο διοικητής ζήτησε από τους «300» επειδή βράδιαζε και υπήρχε μεγάλη κίνηση μέσα στα Χανιά -από όπου θα περνούσαν- να μη θορυβούν και να μην τραγουδούν γιατί θα ανησυχήσει ο κόσμος.

Ο υποδιοικητής Άγγελος Αβραμίδης, ένας αξιωματικός με ξεχωριστές ικανότητες που σήμερα δεν είναι ανάμεσα μας, ήταν τύπος ενθουσιώδης και τραγούδησε μαζί με τους στρατιώτες το  συμβολικό ριζίτικο «Πότε θα κάνει ξαστεριά…».

« Όταν περνούσαμε από το χωριό Πλατανιάς οι στρατιώτες τραγουδούσαν πότε θα κάνει ξαστεριά» θυμάται με συγκίνηση, ο τότε υπολοχαγός Δημοσθένης Ρούκας και αναφέρεται στο τραγικό παιγνίδι που έπαιξε η μοίρα σε έναν καταδρομέα: «Στο διπλανό  κάθισμα ήταν ο Λοχίας Νίκος Καβροχωριανός από το χωριό Μονή Ηρακλείου, ο οποίος είχε τοποθετηθεί στο λόχο πριν από μια εβδομάδα, με απελθόντα τον Αντώνη το Λιακό από την Περαχώρα Κορινθίας. Ήταν φαίνεται της μοίρας γραφτό, να σκοτωθεί ο Καβροχωριανός με την κατάρριψη του αεροσκάφους «ΝΙΚΗ 4» και να σωθεί ο Λιάκος, ο οποίος πριν μια βδομάδα είχε πάρει μετάθεση, για το ΚΕΜΚ, στο Μεγάλο Πεύκο. Ο Καβροχωριανός, ένας πραγματικός λεβέντης, μόλις παρουσιάστηκε στο λόχο μου στο Ηράκλειο, στην πρώτη έξοδο του μου γνώρισε τον πατέρα του, που διατηρούσε κατάστημα με είδη κρητικών δώρων στην Πλατεία «Λιοντάρια» και στον οποίο ο ΔΕΑ Τσαμκιράνης είχε παραγγείλει να του βρει ένα γερμανικό κράνος της Κατοχής.»

«Ο κόσμος είχε σταματήσει δεξιά και αριστερά του κεντρικού δρόμου και μας καλοστράτιζε, λέγοντας μας καλό βόλι. Οδεύοντας για το αεροδρόμιο εμείς εξακολουθούσαμε να τραγουδάμε, κάποια στιγμή βλέπω μια μαυροφορεμένη γυναίκα να βγάζει το κεφάλι της από το παράθυρο και να τραβάει τα μαλλιά της, ίσως να είχε κάποιο γιο στρατιώτη…» σημειώνει ο Αργύρης Μαλακωνάκης.

«Οι δρόμοι είχαν πλημμυρήσει από κόσμο. Μας επευφημούσαν. Τραγουδούσαμε με ενθουσιασμό και το «Μακεδονία ξακουστή…» Κάποια στιγμή ο Παναγιώτης ο Αφάλης έβγαλε το κεφάλι του στο παράθυρο και φωνάζει: «Πάλι θα γυρίσουμε να πιούμε καφέ»,  σύμφωνα με την μαρτυρία του καταδρομέα Σωτήρη Λεμόνη.

Οι Χανιώτες αντιλαμβάνονται αμέσως ότι τα παιδιά αυτά πάνε σε πόλεμο. Άρχισαν άλλοι να χειροκροτούν, άλλοι να κλαίνε, άλλοι να επευφημούν, άλλοι να προσπαθούν να τους σφίξουν το χέρι. Η κεντρική αγορά των Χανίων ζει σκηνές από ένα άλλο ‘40. …»

Το βιβλίο-ντοκιμαντέρ θα παρουσιαστεί με πολλές εκπλήξεις τη 1^η Αυγούστου στα Ανώγεια, στις 9 μ.μ. στην Πλατεία Αρμί.

Mέσα σε κλίμα συγκίνησης, με αφορμή τη συμπλήρωση 37 χρόνων από το έγκλημα σε βάρος της Κύπρου, παρουσιάστηκε στην κατάμεστη αίθουσα του Δήμου Ηρακλείου στην «Ανδρόγεω», το βιβλίο-ντοκιμαντέρ των Γιάννη Φασουλά και Γιάννη Σκάλκου «Νίκη» στη Νεκρή Ζώνη» – Η Αντίσταση της Α΄ΜΚ στον «Αττίλα» και την Προδοσία», σε συνεργασία με το βιβλιοπωλείο «Ελευθερουδάκης» και τις εκδόσεις «Αγαθός Λόγος». Να σημειωθεί ότι το βιβλίο ντοκιμαντέρ θα παρουσιαστεί στα Ανώγεια την 1^η Αυγούστου στις 9 μ.μ στο πλαίσιο των πολιτιστικών εκδηλώσεων του Δήμου Ανωγείων, με πολλές εκπλήξεις…

Στην χθεσινή εκδήλωση μίλησαν ο τότε υπολοχαγός Βασίλης Φθενός, στηλιτεύοντας τη στάση της ελληνικής πολιτείας η οποία μετά από 37 χρόνια εξακολουθεί να κλείνει τα μάτια και να μην αναγνωρίζει την θυσία και την προσφορά των «300» του Μάλεμε και των ηρωϊκών αεροπόρων της επιχείρησης «Νίκη», που με το χάρο παρέα πέταξαν το βράδυ της 21^ης προς 22ας Ιουλίου από τη Σούδα προς τη Λευκωσία.

Αίσθηση προκάλεσε η αποκάλυψη του βετεράνου πιλότου Γιώργου Νεονάκη ότι κατά τη διάρκεια της πτήσης προς τη φλεγόμενη Λευκωσία, ο αείμνηστος συνάδελφος του από το «ΝΙΚΗ 4», επισμηναγός Βασίλης Παναγόπουλος του ζήτησε να περάσει αυτός μπροστά, με αποτέλεσμα το συγκεκριμένο αεροσκάφος να χτυπηθεί και να καταρριφθεί από φίλια πυρά χάνοντας τη ζωή τους 27 καταδρομείς και τα τέσσερα μέλη του πληρώματος.

Ο Γιώργος Νεονάκης, για το οποίον η τύχη κείνο το ιστορικό βράδυ της 21^ης Ιουλίου 1974, στάθηκε απλόχερη όπως εξελίχθησαν τα γεγονότα, ανέλυσε στη συνέχεια πως και κάτω από ποιες συνθήκες πραγματοποιήθηκε η αποστολή των 15 «Noratlas» από τη Σούδα στη Λευκωσία.

Ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης, ιστορικός ερευνητής Γιώργος Καλογεράκης τόνισε ότι η έρευνα των δυο συγγραφέων ήρθε να συμπληρώσει ένα κενό στη βιβλιογραφία αναφορικά με τα τραγικά γεγονότα εκείνης της περιόδου. Το βιβλίο με το ντοκιμαντέρ ντοκουμέντο –είπε- αποτελούν μια παρακαταθήκη για τις νεότερες γενιές αλλά και για τους ιστορικούς του μέλλοντος.

Στη συζήτηση παρενέβη ο ιστορικός και συγγραφέας Αντώνης Σανουδάκης ο οποίος αφού συνεχάρη τους συγγραφείς για την έρευνα, ζήτησε να συνεχιστεί αυτή η προσπάθεια προκειμένου να καταγραφούν εκτενώς όλες οι μαρτυρίες των συμμετεχόντων στην επιχείρηση.

Χαιρετισμό στην παρουσίαση του βιβλίου απηύθυνε ο αντιδήμαρχος Ηρακλείου Γιώργος Αεράκης και η εκπρόσωπος της κυπριακής παροικίας στο Ηράκλειο κυρία Ελένη Παπαδοπούλου- Αστρινάκη.

Πριν από την προβολή του ντοκιμαντέρ «Ηρωες χωρίς παράσημα…» οι ομιλητές και ο ένας από τους δυο συγγραφείς ο Γιάννης Φασουλάς ( ο Γιάννης Σκάλκος λόγω ανειλημμένων υποχρεώσεων στο κοινοβουλευτικό ρεπορτάζ δεν μπόρεσε να παραστεί στην εκδήλωση) απάντησαν στις ερωτήσεις του κοινού γύρω από την έρευνα.

Με την ολοκλήρωση του ντοκιμαντέρ η αίθουσα «Ανδρόγεω» σείστηκε από τα χειροκροτήματα του κοινού, επιβραβεύοντας με αυτόν τον τρόπο την έρευνα των δυο συγγραφέων που κράτησε τέσσερα χρόνια.

Τη συζήτηση συντόνισε ο δημοσιογράφος του ΚΡΗΤΗ ΤV Γιώργος Σαχίνης όπου στην πολύ καλή εκπομπή «ΑΝΤΙΘΕΣΕΙΣ» που παρουσιάζει, θα έχει φιλοξενούμενο την Παρασκευή το βράδυ το Γιάννη Φασουλά σε μια δίωρη συζήτηση για το παρασκήνιο του βιβλίου-ντοκιμαντέρ.

Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ ΓΙΩΡΓΟΥ ΚΑΛΟΓΕΡΑΚΗ, Επιστημονικού  Συνεργάτη του  Εργαστηρίου  Ιστορίας  Νεότερης  Ελλάδας  και  Νεοελληνικού  Πολιτισμού Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

“Eίναι πολύ συγκινητικό κι ενθαρρυντικό το γεγονός ότι υπάρχουν ακό-μη σήμερα ανάμεσά μας πνευματικοί άνθρωποι που έχουν στρέψει τα ενδια-φέροντά τους προς την Ιστορία και φωτίζουν σκιερές ιστορικές πτυχές και μάλιστα μιας περιόδου, που διάφοροι λόγοι και συγκυρίες, εμπόδισαν και εμποδίζουν  ακόμη  την ανακάλυψη, επεξεργασία, δημοσιοποίηση και τελική καταγραφή τους.

Και είναι ακόμη πιο σημαντικό το γεγονός ότι επιχειρείται, πάντα μέσα από την εύρεση ανέκδοτων μάλιστα τεκμηρίων η συγγραφή ιστορικών έργων – αναφορών μέσα από την  έρευνα  και σύνθεση των οποίων αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος ατόμων, ομάδων και τοπικών κοινωνιών, σε κρίσιμες ιστορικές στιγμές του έθνους  μας.

Δυο  φίλοι,  ο Γιάννης  Φασουλάς  και  ο  Γιάννης  Σκάλκος ανέλαβαν οικειοθελώς την επίπονη αποστολή  ευθύνης να εκπονήσουν το αναχείρας ιστορικό, ερευνητικό έργο  πραγματεία, με το οποίο προβάλλεται η δράση της  ηρωικής  Α^ης Μοίρας  Καταδρομών  εναντίον  του  Αττίλα  και  της  προδοσίας της  Κύπρου.

Οι  συγγραφείς θεώρησαν σκόπιμο να σταθούν  σ’όλες εκείνες τις λεπτομέρειες, σε όλα τα γεγονότα και τα συμβάντα, να κρατήσουν στα χέρια τους σπάνια ιστορικά τεκμήρια. Ν’ αλληλογραφήσουν με τους πρωταγωνιστές ή τους οικείους τους. Να ακούσουν δια ζώσης  και  να  αφουγκραστούν  τους βετεράνους. Ν’ ανασυνθέσουν το παρελθόν και να μας μεταφέρουν αβίαστα και συγκροτημένα στο παρόν. Έτσι έχουμε στα χέρια μας την πραγματεία ενός αυθεντικού ιστορικού γεγονότος, που υλοποιήθηκε από  Έλληνες  καταδρομείς  στην  μαρτυρική  Κύπρο, οι οποίοι έδωσαν το στίγμα της δράσης τους κατά του  Αττίλα  όπως αποδεικνύεται από τα ίδια  τα  γεγονότα.

Αποτελεί μεγάλη τιμή για τον ομιλούντα η ανάθεση παρουσίασης του βιβλίου αυτού με τίτλο : «Νίκη  στη  νεκρή  ζώνη-η  Αντίσταση  της  Α’  μοίρας  Καταδρομών  στον  Αττίλα  και την  προδοσία»   και  γι’αυτό  τους  ευχαριστώ  πολύ.

ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Στις 288 σελίδες του πολύ φροντισμένου και άρτια ιστορικού αυτού

έρ­γου, αποτυπώνονται με επαγγελματική ευσυνειδησία, επιστημονική πληρότητα  και τεκμηρίωση,  οι διαστάσεις της επιχείρησης, “ΝΙΚΗ”, μέσα από μαρτυρίες των  πρωταγωνιστών, από ανέκδοτα έγγραφα, φω­τογραφίες, βιβλιογραφία και αρχειακό υλικό. Μέσα από ένα απλό, ρέοντα αφηγηματικό λόγο, που συναρπάζει για την αριστοτεχνική χρήση του από τους συγγραφείς  κοινωνούς  των  μέσων  μαζικής  ενημέρωσης.

Ο πολύ περιεκτικός Πίνακας περιεχομένων στην αρχή του βιβλίου, μετά τα εσώφυλλα, δίδει πολύ παραστατικά στον αναγνώστη την πρώτη

γενική εικόνα της υπόθεσης του έργου, που απαρτίζεται από δώδεκα (12)

χωριστά κεφάλαια.

Τα Προλογικά σημειώματα αφενός του  Πρέσβη  της  Κύπρου  στην  Ελλάδα κ.  Ιωσήφ  Ιωσήφ  και  αφετέρου  των  συγραφέων  προδιαθέτουν τον αναγνώστη και τον φορτίζουν θετικά, ώστε να γίνει κοινωνός των πληροφοριών και  των  συμπερασμάτων  της  έρευνας  που προσφέρουν  απλόχερα οι συγγραφείς στη συνέχεια.

Η δισέλιδη Εισαγωγή των συγγραφέων, έχει βαρύνουσα σημασία και μεγάλη αξία για τον αναγνώστη, γιατί  εξαρχής,  σε  δεκαπέντε αμείλικτα ερωτήματα  που  οι  ίδιοι  οι  συγγραφείς  αλλά  και η  ιστορία  θέτει  στο  πεδίο της  έρευνας,  καλούνται  να  δώσουν  τις  απαντήσεις με το  βιβλίο  τους ή  εκεί  όπου  δε  δίδονται,  να  προβληματίσουν

Στη  συνέχεια  με  γλαφυρότητα παραθέτουν τα γεγονότα, που εκτυλίσσονται περίπου ως εξής :

Στις  15 Ιουλίου  1974  ο  Δημήτριος  Ιωαννίδης  εκτελεί  πραξικόπημα  εναντίον  του  Αρχιεπισκόπου  Μακαρίου  στην  Κύπρο.  Με την  πράξη  του  αυτή  ο δικτάτορας  κονιορτοποιεί  την  απόφαση  των  τριών  εγγυητικών  δυνάμεων  της  Ελλάδας  της  Τουρκίας  και  της  Αγγλίας  που  αφορά  την  αυτονομία  της Κύπρου  και  έτσι  ανοίγει  την  Κερκόπορτα  για  να  επέμβουν  οι  Τούρκοι. Πέντε  ημέρες  μετά,  στις  20  Ιουλίου  1974,  ακολουθεί  η  τουρκική  εισβολή. Η  Α’  ΜΚ  που  έδρευε  στο  Μάλεμε  Χανίων  με Διοικητή  τον  Ταγματάρχη  Γεώργιο  Παπαμελετίου  διατάχτηκε  τότε  να  εκτελέσει  μια  πολύ  δύσκολη  πολεμική  αποστολή.  Θα  μεταφερόταν  στην  Κύπρο  με  αεροσκάφη  Noratlas. Θα  έπαιρνε τη  θέση  της  Β΄ΜΚ  που  έδρευε  στη  Θεσσαλονίκη  και  στα  αρχικά  σχέδια  των  πραξικοπηματιών  ήταν  να  μεταφερθεί  αυτή  με επιταγμένα  αεροσκάφη  Boing  της  Ολυμπιακής  Αεροπορίας στην  Κύπρο  για  να  ενισχύσει  τις Ελληνοκυπριακές  στρατιωτικές  δυνάμεις τις  πρώτες κρίσιμες ώρες  της  τουρκικής  εισβολής.

Οι  ανώτεροι  αξιωματικοί  του  ΓΕΕΘΑ  σε  πλήρη  σύγχυση  και  υπό  το  βάρος της προδοσίας που  εξυφαινόταν  στην  Κύπρο,  συνάμα  και  με  τις  αλλοπρόσαλλες διαταγές  τους,  χάνουν  κρίσιμο  χρόνο  για  μια  αποτελεσματική  αντίδραση  από  την  πρώτη  στιγμή.  Στις  4.30  το  απόγευμα  της  21^ης Ιουλίου  1974,  ο ταξίαρχος  Αλέξανδρος Γιαννακάς,  Διοικητής  της  Διοίκησης  Καταδρομών  του  Αρχηγείου  Στρατού,  τηλεφωνεί  στο  Διοικητή  της  Α’ ΜΚ  ταγματάρχη  Γεώργιο  Παπαμελετίου  και του  δίνει  προφορική  διαταγή  η  μοίρα  να κινηθεί  άμεσα  προς  την 115  ΠΜ  στη  Σούδα  όπου  θα  προσγειώνονταν  τα  γερασμένα  αεροσκάφη  Noratlas  που  θα  μετέφεραν τη  μονάδα στην  Κύπρο. Στις  8.30  το  δειλινό άρχισε  η  επιβίβαση  σε επιταγμένα  λεωφορεία  και  η  Α’  ΜΚ  ξεκίνησε  από  το Μάλεμε  για  το  αεροδρόμιο  της Σούδας.  Η  αποστολή πήρε την  κωδική  ονομασία  ΝΙΚΗ  και  στις  10.30  το  βράδυ  το  πρώτο Noratlas  απογειώθηκε  για  την  Κύπρο.  Συνολικά  15  Noratlas  με  καταδρομείς  πέταξαν  για  την  Κύπρο  από  τα  οποία  τέσσερα  απωλέστηκαν  από  φίλια  πυρά  στην  προσέγγισή  τους  στο  αεροδρόμιο  της  Λευκωσίας  λόγω  της  εγκληματικής  αμέλειας  των  ανδρεικέλων  αξιωματικών  της  Χούντας  που  δεν  είχαν ενημερώσει  τις επίγειες  δυνάμεις.  Το αποτέλεσμα ήταν  τραγικό.  Είκοσι  εννέα  καταδρομείς  και τέσσερις  πιλότοι  νεκροί.  Δώδεκα  τραυματίες.  Κι ένα  γιατί  να  βαραίνει ακόμη  μετά  από  37  χρόνια.

Τη  μεθεπόμενη  ημέρα  το  πρωί,  23  Ιουλίου,  η  Α’ ΜΚ  έδωσε  μια  τιτάνια  μάχη  για  να κρατήσει  το  αεροδρόμιο  της Λευκωσίας  και  να  μην  πέσει  στα  χέρια  των  Τούρκων. Στη  μάχη  αυτή  αναδεικνύεται  η παλικαριά  και  η  ηγετική  μορφή  του  Βασίλη  Μανουρά.  Το  αεροδρόμιο  τελικά,  παρά  τις  προσπάθειες  των  Τούρκων  και  των  εκεί  δυνάμεων  του  ΟΗΕ  που έδειχναν  καθαρά  τις  φιλοτουρκικές τους  διαθέσεις,  παραμένει  σε  Ελληνικά  χέρια.

Στη  συνέχεια  και  μετά  την  εκεχειρία,  οι  καταδρομείς  της  Α΄ μοίρας  παραμένουν  στις εγκαταστάσεις  του  εφεδρικού  σώματος  νότια της  Λευκωσίας  10-12  ημέρες. Στις  14  Αυγούστου  1974  στις  6.30  το  πρωί  η  Τουρκία  εξαπολύει  τον «Αττίλα 2».  Σκοπός τους  να  καταλάβουν  τη  Λευκωσία  κα  να  αποκόψουν το  δρόμο  Λευκωσίας – Λεμεσού.  Άνδρες  της  Α΄ ΜΚ  δίδουν  νέα  σκληρή  μάχη στο  ύψωμα  «Κολοκασίδη».  Μια  μάχη  καθοριστική  της  οποίας  η  νικηφόρα έκβαση  απέτρεψε  την  πορεία  των Τούρκων  προς τη  Λευκωσία.

Μετά την εξιστόρηση των γεγονότων και μόνο η ανάγνωση των τίτλων των δώδεκα κεφαλαίων που απαρτίζουν το βιβλίο, όπως προαναφέρθηκε, δίδουν το στίγμα της βαρύτητας, της ποιότητας και της εγκυρότητάς του :

Κεφάλαιο 1 : Τον  καιρό εκείνο …

Κεφάλαιο 2 :  Διαταγή  με  μισόλογα

Κεφάλαιο 3 : «ΝΙΚΗ»  από τη  Σούδα

Κεφάλαιο 4 : Αιφνιδιασμός

Κεφάλαιο 5 : Τα  βαρέα  της  Γ΄ μοίρας

Κεφάλαιο 6 : Η  τραγωδία

Κεφάλαιο 7 : Χάος  στη  Λευκωσία

Κεφάλαιο 8 : Η  αναγνώριση των  νεκρών  καταδρομέων

Μακεδονίτισσα

Κεφάλαιο 9 : Ψηλά  τα πράσινα  μπερέ

Κεφάλαιο 10 : Οι  νικητές να  εγκαταλείψουν  σαν  ηττημένοι

Κεφάλαιο 11 : Το όχι  στον  «Αττίλα  2»

Κεφάλαιο 12 : Από Α’  σε 35^η

Ακολουθεί  ένα  τετρασέλιδο Αντί Επιλόγου όπου  και  πάλι  οι  συγγραφείς  θέτουν  καίρια  ερωτήματα  και  ένα  δίκαιο  παράπονο  των  βετεράνων καταδρομέων  της  Α΄ μοίρας.  Γιατί  η  Ελληνική πολιτεία  όσους  έχασαν  τη  ζωή  τους  ή  τραυματίστηκαν  σε αυτό το  παράτολμο  εγχείρημα τους  αναγνωρίζει  ως  πολεμιστές του  Δευτέρου  Παγκοσμίου  Πολέμου ;

Δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο κι ασχολίαστο το μέρος,  που

οριοθετείται  ως Παράρτημα Ντοκουμέντων του βιβλίου. Στις σελίδες του κατα­χωρούνται επιμελώς φροντισμένα, ενισχυτικά και υποστηριχτικά της θεματι­κής στοιχεία, όπως αποσπάσματα  ημερήσιων  διαταγών,  τα αεροσκάφη  και  τα  ονόματα  των  πληρωμάτων  των  Noratlas, τα  σήματα, οι  αποκαλυπτικές  μαρτυρίες  των  αξιωματικών για την  κατάρριψη  των  Noratlas,  το πόρισμα  της  ντροπής και  τέλος  τα  ονόματα  ένα  προς  ένα  των  344  ηρώων  που  πήραν  μέρος στην  επιχείρηση  «ΝΙΚΗ»

Στην πλούσια Βιβλιογραφία, που παρατίθεται στη συνέχεια,

καταχωρού­νται  ελληνόγλωσσες  βιβλιογραφικές πηγές.

Στον Κολοφώνα του βιβλίου τέλος, που φέρει δηλωτικά της         παρου­σίας του συγγράμματος στον κόσμο του βιβλίου και της εθνικής αρχειοθεσίας με τον κωδικό αριθμό ISBN: 978-960-99749-5-0, δηλώνεται η έκδοση και  κυκλοφορία του, που  έγινε  στην Αθήνα  το  2011  από  τις  εκδόσεις  «Αγαθός  Λόγος».

Τέλος  να  σημειώσω  ότι  το  εξώφυλλο του  βιβλίου  επιμελήθηκε  ο  Κωνσταντίνος  Χρυσανθακόπουλος  και  συνοδεύεται  από  ένα  DVD με τίτλο  «ήρωες  χωρίς  παράσημα»  διάρκειας  59  λεπτών  και  45  δευτερολέπτων

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Οι  συγγραφείς  Γιάννης  Φασουλάς  και  Γιάννης  Σκάλκος, γνωστοί από  τη θητεία  τους  στα  Μέσα Μαζικής  Ενημέρωσης  αφιέρωσαν μεγάλο  μέρος  του  χρόνου  τους στη συλλογή, μελέτη, έρευνα, ανάλυση,  σύνθεση, καταγραφή, ταξινόμηση ερεθισμάτων, πληροφοριών, εικονιστικού υλικού, μαρτυριών, δηλώσεων και άλλου είδους συναφούς υλικού,  εργάστηκαν  αδιάλειπτα, μεθοδικά και αξιοθαύμαστα, ώστε να συνθέσουν και προσφέρουν στο κοινωνικό σύνολο τους καρπούς των εργασιών και του έργου τους.  Με υπομονή επιμονή και μεθοδικότητα ζητούν να συναντήσουν «…την των πραγμάτων αλήθεια». Σημειωτέον ότι η περίοδος και  το  θέμα με το οποίο ασχολούνται και μελετούν, δεν έχει κατασταλάξει και οριστικοποιηθεί ακόμη. Απαιτεί, επομένως λεπτούς χειρισμούς, μεγάλη προσοχή ενώ εγκυμονεί πολλούς κινδύνους. Παρ’ όλα αυτά, επιχειρούν  με λεπτότητα και χειρουργική ακρίβεια, με πάθος και συνέπεια. Αξιολογούν, διαχωρίζουν  κάθε στοιχείο πληροφοριών. Επιλέγουν το γνήσιο, το πραγματικό, το

αληθινό και απορρίπτουν τα υπόλοιπα.  Και  τέλος  προβληματίζουν  τον  αναγνώστη  αφού  συνεχώς  τίθενται  ερωτήματα  γύρω  από  την προδοσία  της  Κύπρου  και  της  ατιμωρησίας  των  υπευθύνων.

Τα  χρόνια  περνούσαν, λέει  ο  Σωτήρης Λεμόνης,  καταδρομέας  της Α΄ μοίρας. Ουδεμία  κίνηση στον  ορίζοντα  για  τα  θύματα  της  προδοσίας  και  της  κυπριακής  τραγωδίας. Οι  Έλληνες  στρατιώτες  της ΕΛΔΥΚ   και  οι  καταδρομείς  της  Α΄ ΜΚ  που  πήραν  μέρος  στην  αποστολή  αυτοκτονίας  ήταν  σαν  να  μη  γεννήθηκαν,  σαν  να  μην  υπηρέτησαν,  σαν  να  μην  υπήρξαν στα μητρώα  αρρένων,  καταλήγει  ο Λεμόνης.

Και  φυσικά  ούτε  έχουν  παρασημοφορηθεί, ούτε  έχει  δοθεί  καμιά  ηθική  αμοιβή,  ούτε  καν  έχει  αναγνωριστεί  αυτή  η ίδια  η  επιχείρηση  «ΝΙΚΗ».

Στο  σημείο  αυτό  θα  μου  επιτρέψετε  να κάνω  ένα  μικρό  σχόλιο.  Ζούμε  σε  μια  εποχή  παραλογισμού.  Σήμερα  το  τίποτα ανάγεται  σε  σπουδαίο  και  σημαντικό.  Οι  μέτριοι οδηγούν  τους  αρίστους.  Οι  ικανοί  έπονται  των  ανάξιων. Η  προδοσία προηγείται  του  πατριωτισμού.  Τα  πρότυπα  της  χώρας μας  εξαντλούνται  στη  Γιουροβίζιον, στο  Greek  Idol,  στα  SMS  και σε  τέτοιου  είδους  σοβαρές  εκδηλώσεις. Τι  κι  αν  η  επιχείρηση  «ΝΙΚΗ»  ήταν  ίσως  η  πιο  παράτολμη  στα  παγκόσμια  στρατιωτικά  χρονικά  και  διδάσκεται  ως μάθημα  σε  πολλές  στρατιωτικές  σχολές ;  Για  ποιες  ηθικές  αμοιβές  να  μιλάμε ;  Για  ποια  αναγνώριση ;

Κυρίες και  κύριοι

Θα  τελειώσω  με  ένα  απόσπασμα  από  την  εισαγωγή  του  βιβλίου  του  κ.  Ιωσήφ  Ιωσήφ,  Πρέσβη  της  Κύπρου  στην  Ελλάδα :  …η  Κύπρος  είναι  πολύ  μικρή  για  να  παραμείνει  μοιρασμένη,  είναι  όμως  αρκετά  μεγάλη  για  να  χωρέσει  όλους  τους  νόμιμους  κατοίκους  της  σε  ένα  κράτος  ειρήνης  και  ευημερίας,  όπου  θα  έχουν  τις  ίδιες  ευκαιρίες  ατομικής  και  συλλογικής  προκοπής  και  καταξίωσης…

Σας ευχαριστώ πολύ !!!”

ΟΜΙΛΙΑ ΒΑΣΙΛΗ ΦΘΕΝΟΥ

Εκλεκτοί προσκεκλημένοι, φίλες και φίλοι των Ειδικών Δυνάμεων, αγαπητοί συνάδελφοι. Σας καλωσορίζουμε στην αποψινή μας εκδήλωση και σας ευχαριστούμε που τόσο πρόθυμα ανταποκριθήκατε στο κάλεσμα μας.

Μέρα μνήμης και τιμής η σημερινή αφιερωμένη σε όλους τους άνδρες των Ειδικών Δυνάμεων, ιδιαιτέρως όμως στους καταδρομείς οι οποίοι την 21/22 Ιουλίου του 1974 ντυμένοι με στολή εκστρατείας , με διαταγή του Γ.Ε.Σ εκτέλεσαν την μοναδική στα παγκόσμια χρονικά επιχείρηση ενισχύσεις με αερομεταφορά της εθνικής φρουράς της Κύπρου, με μεταγωγικά αεροσκάφη μη συνοδευόμενα από μαχητικά , ιπτάμενα επί δίωρον εντός εναερίου χώρου ο οποίος κυριαρχείτο από την Τουρκική Πολεμική Αεροπορία.

Στις 20 Ιουλίου 1974 το μαρτυρικό νησί της Κύπρου δέχεται την απρόσκλητη , βάρβαρη και άνανδρη επίθεση των ορδών του ΑΤΤΙΛΑ. Ο Κυπριακός λαός αιφνιδιάζεται αλλά αντιστέκεται είναι αβοήθητος όμως και προδομένος. Την κρίσιμη εκείνη στιγμή προσβλέπει στην μητέρα Ελλάδα και πιστεύει ότι θα τον βοηθήσει για να αναχαιτίσει και να απωθήσει τις επιθέσεις των Τούρκων. Πράγματι η μητέρα Ελλάδα δεν την εγκαταλείπει αβοήθητή και αποφασίζει να ενισχύσει την άμυνα της με μια μονάδα Καταδρομών την Ά Μοίρα Καταδρομών η οποία είχε έδρα το Μάλεμε Χανίων.

Για διάφορους λόγους η Ά Μοίρα Καταδρομών ήταν η μοναδική ενίσχυση η οποία στάλθηκε στο νησί και την ιστορία αυτής της ομάδας παρουσιάζει το βιβλίο το οποίο έχετε στα χέρια σας και παρουσιάζεται σήμερα στο κοινό του Ηρακλείου από τον εκλεκτό ιστορικό ερευνητή κ. Καλογεράκη Γεώργιο.

Στις 21 Ιουλίου 1974 και περί ώρα 17:00 δίδεται στον διοικητή της Μοίρας η διαταγή να βρίσκεται το ίδιο βράδυ στην Κύπρο. Μέσα σε δυο ώρες με μεθοδικότητα και ακρίβεια η Μοίρα είναι έτοιμη για αναχώρηση και στις 21:00 η φάλαγγα ξεκινά με προορισμό το αεροδρόμιο του Ακρωτηρίου.

Οι αντιδράσεις είναι παράξενες και αλλόκοτες. Ο καταδρομέας Πατέλης Ανδρέας δεν θέλει να παραμείνει φρουρά στο στρατόπεδο, θέλει να μας ακολουθήσει και κρεμιέται στην σχάρα του λεωφορείου μέχρι το χωριό Μάλεμε, όπου και τον αποβιβάσαμε. Στο λεωφορείο επικρατεί ενθουσιασμός, σε όλη την διαδρομή τον «Εθνικό Ύμνο» διαδέχεται το «Πότε θα κάνει ξαστεριά» και ο Χανιώτικος λαός στα παράθυρα και στους δρόμους κουνάει μαντήλια και κατευοδώνει με την ευχή «Στο καλό και καλή επιστροφή».

Στις 22:30 της ίδιας μέρας, η μοναδική στα χρονικά επιχείρηση ενίσχυσης αρχίζει.17 αεροπλάνα απογειώνονται με προορισμό το αεροδρόμιο Λευκωσίας.15 από αυτά πετώντας χαμηλά με σιγή ασυρμάτου, χωρίς συνοδεία μαχητικών και μέσα από φιλικά και εχθρικά πυρά καταφέρνουν χάρη στον άριστο σχεδιασμό, στην γενναιότητα, το υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και την αυτοθυσία των πληρωμάτων να φτάσουν στην Κύπρο και να προσγειωθούν στο αεροδρόμιο  Λευκωσίας παρά την πλήρη συσκότιση και το γεγονός ότι όλα τους σχεδόν είχαν βληθεί.

Ένα όμως από αυτά δεν θα καταφέρει να προσγειωθεί. Λίγα μέτρα πριν το αεροδρόμιο βαριά πληγωμένο θα συντριβεί και 27 καταδρομείς συνάδελφοι μας μαζί με το τετραμελές πλήρωμα θα αφήσουν την τελευταία τους πνοή. Άλλα 3 φλεγόμενα θα επιχειρήσουν αναγκαστική προσγείωση και ακόμα 2 καταδρομείς  θα ανασυρθούν από τα συντρίμμια νεκροί ενώ 9 τραυματίες θα μεταφερθούν σε κρίσιμη κατάσταση στο νοσοκομείο Λευκωσίας.

Μεταξύ των πεσόντων και 6 επίλεκτα μέλη της Κρητικής κοινωνίας .Ο Λοχίας Καβροχωριανός Νικόλαος από την Μονή Ηρακλείου. Ο Λοχίας Τζιλιβάκης Στέφανος από την Χαλέπα Χανίων , ο καταδρομέας  Γιαννακάκης Κοσμάς από το Ζουνάκι Χανίων, ο καταδρομέας  Οικονομάκης Κωνσταντίνος από τον Ζαρό Ηρακλείου, ο  καταδρομέας  Πρινιανάκης Στυλιανός από τους Στόλους Ηρακλείου και ο καταδρομέας  Τούλης  Ηλίας από το Μάραθος Ηρακλείου.

Μετά την ανασυγκρότηση και κατά την διάρκεια των επιχειρήσεων η Ά Μοίρα Καταδρομών χάρη στην σύμπνοια και την αγάπη που διαφέντευε τις σχέσεις Αξιωματικών-Οπλιτών, στον επαγγελματισμό , την άρτια εκπαίδευση και το πνεύμα των Λοκατζήδων, εξετέλεσε κατά τρόπο άψογο και με μηδενικές απώλειες όλες τις αποστολές που τις ανατέθηκαν προσφέροντας και στον ψυχολογικό τομέα με την τόνωση του ηθικού των αδελφών μας Κυπρίων και τη δημιουργία ανησυχίας, προβληματισμού και αναστάτωσης στον εισβολέα.

Επιχειρήσεις στις οποίες έλαβε μέρος και οι οποίες είχαν καθοριστικό αποτέλεσμα ήταν :

α) Επιχείρηση υπεράσπισης του αεροδρομίου Λευκωσίας .Πρώτες πρωινές ώρες της 23ης Ιουλίου 1974 η Ά Μοίρα Καταδρομών έλαβε εντολή να μετακινηθεί στο αεροδρόμιο  Λευκωσίας , το οποίο επιχειρούσαν να καταλάβουν οι Τούρκοι. Εφαρμόζοντας την προσφιλή τους τακτική κινήθηκαν εναντίον του αεροδρομίου το οποίο όμως είχε προφθάσει να επανδρώσει μέρος της Μοίρας. Με συνδυασμό Αρμάτων- Πεζικού επιτέθηκαν επί 8ωρο εναντίον του αεροδρομίου. Απέναντι τους όμως βρήκαν τους καταδρομείς οι οποίοι όχι μόνο δεν υποχώρησαν στη θέα των Αρμάτων αλλά ετοιμάστηκαν για αντεπίθεση με αποτέλεσμα να ζητήσουν την άμεση παρέμβαση των δυνάμεων του ΟΗΕ (των οποίων οι πράξεις και οι προθέσεις αμφισβητούνται). Αυτό είχε σαν αποτέλεσμα μετά από διαβουλεύσεις ωρών να παραδοθεί στον ΟΗΕ , αφού πρώτα οι δυνάμεις του ΟΗΕ εγκαταστάθηκαν στις θέσεις τις οποίες κατείχαμε.

β) Επιχείρηση κύκλωσης της Λευκωσίας. Οι Τουρκικές δυνάμεις αφού επί 6ημερο απέτυχαν να διασπάσουν το μέτωπο της Λευκωσίας, στις 16 Αυγούστου επιχείρησαν κυκλωτική κίνηση και από τα δυο πλευρά του μετώπου της πόλης. Η Ά Μοίρα Καταδρομών πήρε εντολή να ενισχύσει την άμυνα της Λευκωσίας με δυο τμήματα, ένα στην ανατολική και ένα στην δυτική. Τα τμήματα έσπευσαν αμέσως και αφού πήραν πληροφορίες από τους τοπικούς διοικητές έλαβαν θέσεις μάχης. Εφαρμόζοντας την ίδια τακτική συνδυασμού Αρμάτων-Πεζικού, επιτέθηκαν και στο μεν ανατολικό πλευρό αποκρούστηκαν εύκολα , στο δυτικό όμως (ύψωμα Κολακασίδη) η κατάσταση ήταν περισσότερο κρίσιμη. Βρήκαν όμως πάλι μπροστά τους καταδρομείς οι οποίοι όχι μόνον δεν φοβήθηκαν στη θέα των αρμάτων αλλά αφού έκαψαν τον πρώτο ουλαμό άρχισαν πυρά κατά στόχων περιοχής με αποτέλεσμα την άτακτη υποχώρηση των επιτιθεμένων.

Αυτή πολύ περιληπτικά είναι η δράση της Ά Μοίρας Καταδρομών, (λεπτομέρειες θα βρείτε στο βιβλίο που παρουσιάζεται σήμερα) η οποία δράση έπαιξε καταλυτικό ρόλο στην συνέχεια των επιχειρήσεων με αποτέλεσμα το μεν αεροδρόμιο  να μην καταληφθεί από τους Τούρκους η δε πόλη της Λευκωσίας να παραμείνει σε ελληνικά χέρια. Σε διαφορετική περίπτωση οι συνέπειες τόσο για την Κύπρο όσο και για τον ελληνισμό ολόκληρο θα ήταν ολέθριες. Μέσα στην όλη εθνική καταστροφή αποτελεί την μοναδική αναλαμπή.

Μετά από όλα αυτά πλανάτε το ερώτημα ποια ήταν η αντιμετώπιση από την πολιτεία; Εκθέσεις πολεμικής δράσεως  μεταβολές στα Δελτία Υπηρεσίας μεταβολών και προτάσεις ηθικών αμοιβών διαγράφηκαν από παντού, στις κανονιστικές πράξεις των πεσόντων κυριαρχούν εκφράσεις τύπου « εφονεύθει» αλήθεια από ποιόν ή « απεβίωσε» στην αλλοδαπή από τι; Καρκίνο; Καρδιά; κτλ. Οι πεσόντες και οι τραυματίες εντάχθηκαν στον Νόμο περί αναπήρων και θυμάτων πολέμου του 1940. Η όλη επιχείρηση θεωρείτε ως μη γενόμενη , Γιατί; Εκείνο που μπορώ να σας διαβεβαιώσω είναι ότι μόνο για τουρισμό δεν βρεθήκαμε εκεί. Επιβεβαιώνεται το ρητό ότι « η Ελλάδα τρώει τα παιδιά της»!!

Το σημερινό βιβλίο των Γιάννη Σκάλκου και Γιάννη Φασουλά ,τους οποίους ευχαριστώ, επιχειρεί να ρίξει φως σε άγνωστες λεπτομέρειες και αναπάντητα ερωτηματικά της Κυπριακής τραγωδίας, φέρνει στο φως άγνωστα ντοκουμέντα και απαντά στο ερώτημα « υπήρξε ή όχι προδοσία στην Κύπρο;» Αλήθεια γιατί δεν ανοίγει επιτέλους ο φάκελος της Κύπρου; Mετά από 37 χρόνια πότε θα μάθουμε ποιοι ήταν οι αίτιοι του θανάτου 33 Ελλήνων Ηρώων της σύγχρονής ιστορίας; Όπως και χιλιάδων άλλων παλικαριών οι οποίοι έχυσαν το αίμα τους στο μαρτυρικό νησί της Κύπρου, των οποίων επετειακή μνήμη τιμούμε τις μέρες αυτές;

ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ

Η ομιλία της Ελένης Αστρινάκη

τ. Πρόεδρου Συλλόγου Κυπρίων Κρήτης

Με πολλή συγκίνηση και υπερηφάνεια χαιρετίζω την εκδήλωση για τους ηρωικούς καταδρομείς των οποίων οι πράξεις, ο πατριωτισμός, ο ηρωισμός και η αυτοθυσία έγραψαν ιστορία η οποία πρέπει να διατρανισθεί στον απανταχού Ελληνισμό.

Ειδικά σήμερα που οι αγώνες έχουν χάσει το νόημα τους είναι επιτακτικό ο ηρωικός αγώνας τους να διδαχθεί στα σχολεία ώστε τα νέα παιδιά να εμπνευσθούν από τους ήρωες και να διδαχθούν πως με ψυχή κερδίζονται οι αγώνες ακόμα κι όταν είναι προδομένοι.

Ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να απονεμηθούν τα παράσημα στους ηρωικούς αυτούς άνδρες, οι υπηρεσίες των οποίων δεν αναγνωρίστηκαν επισήμως από την Πολιτεία.

Τέτοιες πρωτοβουλίες σαν την σημερινή πρέπει να επαναληφθούν σε όλη την Ελλάδα και την Κύπρο ώστε να γίνουν γνωστά τα αληθινά γεγονότα εκείνης της νύχτας της 21ης Ιουλίου και των ημερών που επακολούθησαν.

Στο σημείο αυτό θα ήθελα να συγχαρώ τους συγγραφείς του βιβλίου αυτού για την εξαιρετική δουλειά τους καθώς και τους διοργανωτές αυτής της εκδήλωσης.

Η 37η επέτειος της Τούρκικης Εισβολής βρίσκει την Κύπρο ακόμη μοιρασμένη, χωρίς εθνική δικαίωση.

Ναι, όλα ήταν προδομένα το ’74, οι πράξεις των υπευθύνων το αποδεικνύουν.

Κι όμως, οι 344 καταδρομείς μαζί με τους ηρωικούς χειριστές των αεροσκαφών, μακριά από τα παιχνίδια της ηγεσίας, αμύητοι στην προδοσία, πέταξαν στην Κύπρο με μοναδικό σκοπό να μην αφήσουν ούτε ένα κομμάτι ελληνικού εδάφους να πέσει στα χέρια των Τούρκων.

Ετοιμοπόλεμοι και άριστα εκπαιδευμένοι, με φρόνημα υψηλό και βαθύ αίσθημα καθήκοντος, την νύχτα εκείνη της 21ης Ιουλίου πήγαν συνειδητά σε πόλεμο, για να νικήσουν.

Εξάλλου ήταν αδιανόητο γι αυτούς να μείνουν πίσω καθώς, άξιοι συνεχιστές των εθνικών αγώνων των προγόνων μας, φύλαξαν τις Θερμοπύλες της Κύπρου, προσφέροντας απλόχερα τις ζωές τους θυσία για την ελευθερία της.

Μέσα σε άνισες πολεμικές συνθήκες έλαμψε για ακόμα μια φορά ο πατριωτισμός και η ανδρεία του Έλληνα αξιωματικού, του Έλληνα στρατιώτη, του βασικού συντελεστή όλων των αγώνων της Νεότερης Ελληνικής Ιστορίας.

Και νίκησαν.

Παρά τις μεθοδεύσεις του καθεστώτος της εποχής και την ύπουλη στάση των οργάνων του ΟΗΕ, εκείνοι, με αποφασιστικότητα, νηφαλιότητα στους χειρισμούς και άρτια επιχειρησιακή κατάρτιση και ετοιμότητα, έφεραν σε πέρας την αποστολή τους με επιτυχία και κράτησαν τις δικές τους Θερμοπύλες, ακυρώνοντας τα σχέδια του Αττίλα για περαιτέρω προέλαση του.

Κι αν οι ίδιοι αναγνωρίστηκαν από την επίσημη Κυβέρνηση ως αγωνιστές του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου, κι αν η επιχείρηση “ΝΙΚΗ” επισήμως δεν υπήρξε ποτέ, αυτοί ο μιμητές του Λεωνίδα, που ακόμα στέκουν στις Θερμοπύλες αγωνιστές, υπάρχουν στις καρδιές όλων των Ελλήνων Κυπρίων που ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ τους πρόσφυγες, ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ τους αγνοούμενους, ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ αυτούς που θυσιάστηκαν, ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ αυτούς που ακόμα αγωνίζονται, ΔΕΝ ΞΕΧΝΟΥΝ ότι ακόμα υπάρχουν Θερμοπύλες!

Εγώ προσωπικά σαν Ελληνίδα Κύπρια θα χρωστώ αιώνια ευγνωμοσύνη στους ήρωες αυτούς που υπερασπίστηκαν την ιδιαίτερη πατρίδα μου.

Αποσπάσματα από το βιβλίο

Η δύσκολη σχέση με τον Μητσοτάκη

Ο παλαίμαχος πολιτικός εξιστορεί το παρασκήνιο της εκλογής του στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας και τη μετέπειτα ρήξη τους

Αγνωστες πτυχές της σύγχρονης πολιτικής ιστορίας της χώρας περιγράφει στο βιβλίο του “Το χρονικό μιας πορείας. Πενήντα χρόνια αγώνων” ένας από τους βασικούς πρωταγωνιστές επί μισό αιώνα στον δημόσιο βίο.

Πρόκειται για τον κ. Ι. Κεφαλογιάννη, ο οποίος συνέγραψε ένα βιβλίο που κατά κάποιον τρόπο έχει την έννοια του ημερολογίου. Μέσα από τις αναφορές στην προσωπική πολιτική δραστηριότητα του συγγραφέα, ο αναγνώστης ανακαλύπτει άγνωστα στιγμιότυπα, επιλογές και κινήσεις που σφράγισαν τα τελευταία 50 χρόνια της πολιτικής ζωής της χώρας.

Οπως είναι φυσικό, εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα γεγονότα στο εσωτερικό της συντηρητικής παράταξης, της ΝΔ, την οποία ο κ. Ι. Κεφαλογιάννης υπηρέτησε πιστά καθ’ όλη τη διάρκεια της παρουσίας του στην πολιτική.

H πικρία
Το “Εθνος της Κυριακής” παρουσιάζει σήμερα ένα απόσπασμα του βιβλίου του κ. Ι. Κεφαλογιάννη που αναφέρεται στη δύσκολη σχέση του συγγραφέα με την οικογένεια Μητσοτάκη. Πρόκειται για τα όσα προηγήθηκαν της εκλογής του πρώην πρωθυπουργού στην ηγεσία της ΝΔ το 1985, όταν ο συγγραφέας στήριξε το εγχείρημα του επίσης Κρητικού πολιτικού.

Από το ΕΘΝΟΣ ΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΗΣ -Του Γιάννη Σαραντάκου

Αγνωστες λεπτομέρειες από τη ζωή, τη δράση και το έργο του βρετανού συγγραφέα ταξιδιωτικής λογοτεχνίας, όπως τα αφηγείται ειδικά για «Το Βήμα» η δημοσιογράφος Χαρά Κιοσσέ

Από την Πέμπτη 16 Ιουνίου ο σερ Πάτρικ Λι Φέρμοραναπαύεται στο μικρό κοιμητήριο που βρίσκεται στον περίβολο του ναού του Αγίου Πέτρου στο Ντάμπλτον της Αγγλίας, δίπλα στο μνήμα της συζύγου του Τζόαν. Είναι μια ήσυχη πράσινη πλαγιά περιτριγυρισμένη από ψηλά δέντρα.

Στη μυθολογία οι ήρωες δεν ήταν αθάνατοι- και κάπως είναι και στη σημερινή ζωή. Η μνήμη όμως του Πάτρικ Λι Φέρμορ, του Πάντι, όπως τον φώναζαν οι φίλοι του, του κυρ-Μιχάλη για τους Μανιάτες και τους Κρητικούς, θα μείνει αθάνατη. Συγγραφέας με πλατιά ανθρωπιστική μόρφωση, αυτοδίδακτος, ατίθασος, ήρωας, καλός και γενναιόδωρος φίλος με ιδιότυπο χιούμορ, άφοβος και παράτολμος, επίμονος ταξιδιώτης με ακόρεστη δίψα για να γνωρίσει τον κόσμο, πολύγλωσσος και γενικότερα άνθρωπος με βαθιά γνώση των κλασικών και της Ιστορίας, ο Φέρμορ κράτησε όλα αυτά τα στοιχεία ως το τέλος της ζωής του.

Ακόμη, είχε το χάρισμα να σαγηνεύει τους συνομιλητές του και ήταν εξαιρετικά αγαπητός σε όλες τις παρέες. Την τελευταία ημέρα του στην Καρδαμύλη, το μεσημέρι στο τραπέζι απήγγειλε με τη βραχνή πια φωνή του ένα μεγάλο ποίημα του Γουίτιερ. Ναι, είχε μνήμη! Οχι όμως μηχανική. Ακούγοντάς τον να απαγγέλλει και ταυτόχρονα να υποδύεται τον ήρωα του ποιήματος είχες τη βεβαιότητα ότι γνώριζε σε βάθος το νόημα κάθε στίχου, κάθε φράσης, κάθε λέξης.

Στο νοσοκομείο της Αθήνας την πρώτη φορά βαφτιστήρια και φίλοι από την Κρήτη και τη Μάνη βρέθηκαν δίπλα του, λες και είχαν ειδοποιηθεί με σήματα μορς. Ανάμεσά τους υπήρχε μια αυθόρμητη σχέση αγάπης και σεβασμού- όπως και εκείνος αγάπησε και σεβάστηκε την Ελλάδα. Ναι, το σπάνιο στοιχείο αυτής της σχέσης του με την Ελλάδα ήταν ο σεβασμός που έδειξε στον τόπο.

Μετά την πρώτη επέμβαση επέστρεψε στην Καρδαμύλη, ελπίζοντας ότι είχε ξεπεράσει για κάμποσο καιρό το πρόβλημα της υγείας του και ότι θα πρόφταινε να τελειώσει το βιβλίο του. Τρεις εβδομάδες αργότερα, την ημέρα που ο δήμαρχος της Καρδαμύλης θα του έδινε το χρυσό κλειδί της πόλης, χρειάστηκε να επιστρέψει εσπευσμένα στο νοσοκομείο. Και ύστερα από μια δεύτερη επέμβαση πήρε την απόφαση να γυρίσει στην Αγγλία, γνωρίζοντας πως δεν θα επέστρεφε ποτέ πια. Το ταξίδι είχε τελειώσει.

Ο Πάντι τιμήθηκε στη ζωή του όσο λίγοι συγγραφείς ή ακόμη και ήρωες. Την πρώτη φορά που θέλησαν να του απονείμουν τον τίτλο του ιππότη (ΟΒΕ), αρνήθηκε, λέγοντας ότι δεν τον άξιζε. Τελικά έγινε σερ το 2004, «κα θώς δεν θα ήταν… ευγενικό να αρνηθεί δεύτερη φορά». Πάντως ποτέ δεν ακούστηκε κάποιος να τον αποκαλεί «σερ». Ολοι τον φώναζαν Πάντι και στην Καρδαμύλη και στην Κρήτη «κυρ Μιχάλη»- ήταν το ψευδώνυμό του στα βουνά της Κρήτης και το δεύτερο χριστιανικό του όνομα, που κανείς δεν το ήξερε, παρ΄ όλα αυτά όμως οι Ελληνες το γιόρταζαν.

Διακρίσεις, διπλώματα- όσα δεν πήρε στα μαθητικά του χρόνια-, ασημένιες πλακέτες και πάλι διακρίσεις υπάρχουν στη Μάνη, περισσότερο ως έργα τέχνης, καδράκια σπαρμένα στα διάφορα δωμάτια. «Κυρ Μιχάλη, πρέπει να πιείτε αυτό το φάρμακο», «Κυρ Μιχάλη,έξω περιμένει ο τάδε, να έρθει;», «Κυρ Μιχάλη,ήρθε η βαφτιστικιά σου η Αγγλία»… Και ο κυρ Μιχάλης έγνεφε καταφατικά.

Του άρεσε να έχει κόσμο όταν δεν ήταν σκυμμένος στα χαρτιά του. Κατά βάθος του άρεσε και το «κυρ-Μιχάλης», καθώς στο πίσω μέρος του μυαλού του υπήρχαν πάντα η Κρήτη και οι συναγωνιστές του. Βαριά άρρωστος στο νοσοκομείο, τις νύχτες έβλεπε πως ήταν στη σπηλιά στα Ανώγεια και έτρεχε στο μπαλκόνι να το σκάσει, και άλλοτε πως τον κυνηγούσαν και έτρεχε για να μην τον πιάσουν.

Υπό τους ήχους μιας γκάιντας

Εκείνη την Πέμπτη ο καιρός ήταν χαρούμενος στη μικρή πολίχνη του Ντάμπλτον. Ο ήλιος μπαινόβγαινε στα σύννεφα πάνω από την εκκλησία όπου συγκεντρώθηκαν φίλοι και συγγενείς και παλιοί συμπολεμιστές του. Οταν έφθασε η σορός σκεπασμένη με τη βρετανική σημαία, ο ιερέας βρισκόταν στην άκρη του φράχτη περιμένοντας να δώσει την τελευταία ευχή. Μετά προχώρησαν μαζί στην εκκλησία, όπου στην πόρτα περίμεναν να αποδώσουν τιμές βετεράνοι της Ιρλανδικής Φρουράς. Μέσα στον ναό η τελετή ήταν σύντομη, χωρίς λόγους.

Η σοπράνο Σάρα Γκάμπριελ τραγούδησε ασυνόδευτη ένα απόσπασμα από τον «Ντον Τζιοβάνι» του Μότσαρτ, το εκκλησίασμα έψαλε δύο ύμνους, διαβάστηκαν δύο σύντομα αποσπάσματα από την «Κήπο του Κύρου» του σερ Τόμας Μπράουν και από το «Απόκρυφο Βιβλίο» του Πρωτευαγγελιστή, και το εκκλησίασμα ακολούθησε τη σορό στον περίβολο της εκκλησίας υπό τους ήχους μιας γκάιντας. Κοντά στο μνήμα ένας μουσικός της Ιρλανδικής Φρουράς σάλπισε το σιωπητήριο. Αυτό ήταν. Η σημαία διπλώθηκε, η σορός κατέβηκε, ενώ την έραιναν ροδοπέταλα και μια χούφτα χώμα που ήρθε από την Ελλάδα. Μετά σιωπή.

Δίπλα στο μαξιλαράκι με τα παράσημα- ανάμεσά τους ξεχωρίζει ο ελληνικός Φοίνικας- βρίσκονταν τα στεφάνια. Εκείνο από την Ελληνική Πρεσβεία στο Λονδίνο (άλλωστε ο πρέσβης κ. Α. Σάντης παρέστη στην κηδεία), ένα δάφνινο από το Μουσείο Μπενάκη με την ευχή «στο καλό Πάντι», ένα από τον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Στρατού της Ελλάδος, ένα από τους Βυρωνιστές, άλλα από την οικογένεια του συναγωνιστή και φίλου του λόρδου Τζέλικο, από την Αδελφότητα των Ελλήνων Βετεράνων, από το Βritish Council της Αθήνας, από βαφτισιμιές… και πολλά μικρά μπουκέτα αγριολούλουδα από φίλους.

Καρδαμύλη, «το σπίτι του»

Τους τελευταίους μήνες της ζωής του ο Πάτρικ Λι Φέρμορ τούς πέρασε στην Καρδαμύλη της Μάνης. Εκεί ήταν «το σπίτι του». Οταν τον ρωτούσαν οι δημοσιογράφοι ποια από τις δύο χώρες θεωρούσε πατρίδα του, ποιο από τα δύο σπίτια ένιωθε περισσότερο δικό του, εκείνο της Αγγλίας με τον παλιό μύλο, το ρυάκι και τα πανύψηλα δένδρα ή το άλλο, της Μάνης, «Πατρίδα είναι εκεί που έχει κανείς τα βιβλία του» απαντούσε. Και η αλήθεια είναι ότι τα βιβλία του Ντάμπλτον δεν μπορούν να συγκριθούν με τις βιβλιοθήκες της Καρδαμύλης. Εφέτος, στις αρχές του χρόνου, ο Πάτρικ Λι Φέρμορ επέστρεψε στην Καρδαμύλη, όπου προσπάθησε απελπισμένα να τελειώσει τον τρίτο τόμο της τριλογίας του. Πρόκειται για το τελευταίο μέρος του οδοιπορικού ενός 18άρη που ξεκίνησε από την Ολλανδία για να διασχίσει με τα πόδια όλη την Ευρώπη, ως την Κωνσταντινούπολη. Οι πρώτοι δύο τόμοι που εκδόθηκαν με τις αναμνήσεις αυτής της περιπέτειας, «Α time of Gifts» (1977) και «From the Woods to the Water» (1986) – έχουν μεταφραστεί στα ελληνικά-, γνώρισαν μεγάλη επιτυχία.

Σε αυτό το ταξίδι ο Φέρμορ μόλις που πρόλαβε να γνωρίσει έναν κόσμο ο οποίος, με τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, θα χανόταν για πάντα. Ενα συστατικό γράμμα σε κάποιον ευγενή στη Γερμανία άνοιξε τη μία μετά την άλλη τις πόρτες των αρχοντικών και των κάστρων της Μεσευρώπης με τις πολύτιμες συλλογές έργων τέχνης και τις παλιές βιβλιοθήκες. Λίγα χρόνια αργότερα, μετά τον Πόλεμο, τίποτε από αυτά δεν υπήρχε. Ολα είχαν χαθεί, μαζί και ο τρόπος ζωής των φεουδαρχών αρχόντων και του αγροτικού πληθυσμού. Οι βομβαρδισμοί και το σοβιετικό καθεστώς έσβησαν έναν ολόκληρο κόσμο από τον χάρτη της Οικουμένης.

Οι Βρετανοί είχαν από καιρό ανακηρύξει τον Πάτρικ Λι Φέρμορ τον μεγαλύτερο ταξιδιωτικό συγγραφέα τους- ίσως τον κορυφαίο σε ολόκληρο τον κόσμο. Ο Φέρμορ δεν ήταν όμως μόνο ένας εξαιρετικός ταξιδιωτικός συγγραφέας. Οι περιγραφές του δεν περιορίζονταν στη διαδρομή. Τον ενδιέφερε η φύση, αλλά και ο άνθρωπος, οι ιστορίες που έλεγαν οι πέτρες και τα κτίσματα. Τον σαγήνευαν οι μικρές αφηγήσεις που άκουγε στα καφενεία. Τον βοηθούσαν να καταλάβει τους ανθρώπους και να κατανοήσει ό,τι κράτησαν από τον πολιτισμό τους. Σε αυτό τον βοήθησε πολύ και η ευκολία του στην εκμάθηση ξένων γλωσσών. Ακόμη και πρόσφατα διόρθωνε εκφράσεις και λέξεις συνομιλητών του στα ρουμανικά. Και εκείνοι δεν πίστευαν στα αφτιά τους…

ΓΙΑΤΙ ΔΕΝ ΕΠΕΣΤΡΕΨΕ ΣΤΗΝ ΚΡΗΤΗ – Η ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΙΚΗ ΒΙΟΓΡΑΦΙΑ

Ο Πάτρικ Λι Φέρμορ καταγόταν από προνομιούχο οικογένεια.Ο πατέρας του,ο σερ Λούις,ήταν διευθυντής του Γεωλογικού Ινστιτούτου στην Ινδία,με αποτέλεσμα αυτός και η γυναίκα του να κρατηθούν για ένα πολύ μεγάλο διάστημα μακριά από τον γιο τους.Παιδάκι τον εμπιστεύθηκαν σε μια αγροτική οικογένεια και μεγάλωσε ελεύθερος στη φύση.Σε αυτή την ελευθερία οφείλεται ίσως ο ατίθασος χαρακτήρας του,αλλά και μια περίεργη,αυστηρή πειθαρχία,προσαρμοσμένη όμως στους δικούς του όρους.

Οταν,μετά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μαζεύτηκε η οικογένεια,στο σπίτι γινόταν πολλή κουβέντα για πουλιά,για λουλούδια και για τόπους μακρινούς.Η μητέρα του,θέλοντας να του ανοίξει τους ορίζοντες- αφού το ένα μετά το άλλο τα σχολεία τον έδιωχναν-,του διάβαζε ποίηση και κλασικούς.Η οικογένεια τον προόριζε για στρατιωτικό.Γι΄ αυτό και εκείνος αποφάσισε να φύγει για την Ευρώπη.Χωρίς χρήματα,χωρίς χρονικούς περιορισμούς,σχεδόν χωρίς πρόγραμμα.Στο σακίδιό του είχε την κλασική ανθολογία ποίησης των εκδόσεων Οξφόρδης,τις Ωδές του Οράτιου,ίσως και κάποιο έργο του Σαίξπηρ.

Για να κρατά συντροφιά στον εαυτό του, όσο περπατούσε απήγγελε ποίηση,με αποτέλεσμα να τη μάθει απέξω,ενώ επαναλάμβανε όσα πρόφταινε να αρπάξει από τη γλώσσα κάθε τόπου από τον οποίο περνούσε.Κοιμόταν σε καπηλειά και αχυρώνες με την ίδια άνεση που έμενε σε πύργους και άκουγε τις ιστορίες των ανθρώπων που συναντούσε αναζητώντας τις ρίζες και τους μύθους των τόπων τους.Για να κερδίζει κάποια χρήματα έκανε ό,τι δουλειά έβρισκε- ενώ σχεδίαζε και προσωπογραφίες.Κάποια στιγμή έφθασε στον προορισμό: την Πρωτοχρονιά του 1935 τη γιόρτασε στην Κωνσταντινούπολη.Αλλά κάπου κατά τη διάρκεια του ταξιδιού οι σημειώσεις είχαν χαθεί.

Εφυγε από την Κωνσταντινούπολη με ένα ακόμη συστατικό γράμμα στην τσέπη.Αυτή τη φορά ήταν από τον έλληνα πρόξενο προς τον Πέτρο Σταθάτο στο Μόδι της Μακεδονίας.Υστερα από έναν σταθμό στο Αγιον Ορος,προχώρησε στο Μόδι.Η ατμόσφαιρα ενός ελληνικού σπιτιού και η αρχοντιά του οικοδεσπότη τού άνοιξαν τις πόρτες της Ελλάδας.Με ένα άλογο τριγύρισε στη Μακεδονία.Πλησίασε τους Σαρακατσάνους- για τους οποίους και έγραψε-,ώσπου κατέληξε στη Θεσσαλονίκη,όπου βρέθηκε στη μέση μιας σύρραξης ανάμεσα σε βασιλικούς και βενιζελικούς.Καθώς οι Σταθάτοι ήταν βασιλικοί και το άλογο ήταν δικό τους,προσχώρησε- πού αλλού;- στο στρατόπεδο των βασιλικών.Πάντως ο Φέρμορ δεν ήταν πολιτικοποιημένος.Αλλά ακόμη και αν ήταν,το έκρυβε τόσο καλά,ώστε κανείς δεν μπορούσε να τον τοποθετήσει σε «στρατόπεδο».

Το περιστατικό που τον σημάδεψε

Για τη ζωή και τις περιπέτειές του έχουν γραφτεί πολλά και έχουν ειπωθεί περισσότερα.Για την ιστορία της Κρήτης ο ίδιος έχει μιλήσει πολύ λίγο,ενώ δεν έχει γράψει τίποτε.Επρεπε να βρίσκεται παρέα με πάρα πολύ στενούς φίλους και να έχουν πιει πολύ κρασί για να πιάσει τη διήγηση.Και πάλι όμως,έκανε την ιστορία του ελαφριά,σχεδόν διασκεδαστική και εξωπραγματική.

Υπάρχει ένα τραγικό περιστατικό σε αυτή την ιστορία,που χάραξε τη ζωή του Φέρμορ και για το οποίο ο ίδιος δεν μίλησε ποτέ,ενώ ούτε ο υπαρχηγός του,στρατηγός Στάνλεϊ Μός,το αναφέρει στο βιβλίο του «Ιll met by moonlight» («Κακό συναπάντημα στο φεγγρόφωτο»),που είναι αφιερωμένο στην απαγωγή του στρατηγού Κράιπε.Το έψαξε η βιογράφος του Αρτεμις Κούπερ στα αρχεία του υπουργείου Πολέμου.

Στη Μάνη ο Φέρμορ διάβαζε και ξαναδιάβαζε το χοντρό ντοσιέ με τα χειρόγραφα και τις δακτυλογραφημένες σελίδες που ήταν γεμάτα διορθώσεις με τα τρεμουλιαστά και όπως πάντα δυσανάγνωστα γράμματά του.Ο τόμος είχε σχεδόν τελειώσει.Ηθελε ίσως κάποιο «χτένισμα» και υπολογιζόταν να κυκλοφορήσει πριν από τα Χριστούγεννα του 2011. Την επιμέλεια είχε η Αρτεμις Κούπερ,η οποία είχε επιμεληθεί και την έκδοση του «Words of mercury» το 2003.

Οι Βρετανοί έχουν από καιρό ανακηρύξει τον Πάτρικ Λι Φέρμορ τον μεγαλύτερο ταξιδιωτικό συγγραφέα τους- ίσως τον κορυφαίο στον κόσμο.Ο Φέρμορ δεν ήταν όμως μόνο ένας εξαιρετικός ταξιδιωτικός συγγραφέας.Οι περιγραφές του δεν περιορίζονταν στη διαδρομή.Τον ενδιέφερε η φύση,αλλά και ο άνθρωπος,οι ιστορίες που έλεγαν οι πέτρες και τα κτίσματα.Τον σαγήνευαν οι μικρές αφηγήσεις που άκουγε στα καφενεία.Τον βοηθούσαν να καταλάβει τους ανθρώπους και να κατανοήσει ό,τι κράτησαν από τον πολιτισμό τους.Σε αυτό τον βοήθησε πολύ και η ευκολία του στην εκμάθηση ξένων γλωσσών.Ακόμη και πρόσφατα διόρθωνε εκφράσεις και λέξεις συνομιλητών του στα ρουμανικά.Και εκείνοι δεν πίστευαν στα αφτιά τους…