Ιστορία

 

anogeia_0ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ ΑΝΩΓΕΙΑ 12 & 13 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2015

Αίθουσα «Μανώλης Κεφαλογιάννης» Τράπεζα Πειραιώς

‘’ΙΣΤΟΡΙΚΕΣ ΑΝΑΦΟΡΕΣ ΑΠΟ ΤΗ ΝΕΩΤΕΡΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ’’

ΤΑ ΤΡΙΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΑ

ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΗΜΕΡΙΔΑ

1η ΜΕΡΑ: Τετάρτη 12 Αυγούστου 2015

 

1η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: Πρόεδρος   κ. Σμπώκου   Ελένη-Φιλόλογος

  • 00: Προσέλευση
  • 20: Χαιρετισμός Δημάρχου Ανωγείων κ. Μανώλη Καλλέργη.
  • 30: Η ιστορία και το αίτημα της Αλήθειας. Σκέψεις και                 προβληματισμοί. Το παράδειγμα των Ανωγείων. Σαλούστρος  ΔημήτρηςΦιλόλογος.
  • 50: Σημειώσεις για τον πολιτισμό των ορέων. Χαρωνίτης Λευτέρης–   Σκηνοθέτης
  • 10: Ο πολιτισμός των ορέων- Ανωγειανός Πηδηχτός ή όρτσες Ανωγείων ή Μυλοποτάμου. Τσουχλαράκης ΘρασύβουλοςΠολιτισμολόγος.
  • 30: Διάλειμμα
  • 45: Οι Ανωγειανοί στις μεγάλες κρητικές επαναστάσεις. Δακανάλης Μανώλης Συνταξιούχος Αγρονόμος.
  • 05: Το 1ο  Ολοκαύτωμα των Ανωγείων. Σκουλάς ΓεώργιοςPh.D(YORK)/Καθηγητής Πολιτικής Θεωρίας και Ανάλυσης Πανεπιστημίου Μακεδονίας..
  • 35: Το 2ο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων. Παπαϊωάνου Απόστολος – Καθηγητής Νεώτερης Ιστορίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
  • 00:ΣΥΖΗΤΗΣΗ
  • 00: ΓΕΥΜΑ

 

2η ΣΥΝΕΔΡΙΑ: Πρόεδρος  κ. Σαλούστρος Δημήτρης-φιλόλογος

  • 30: Τα Ανώγεια στην επανάσταση του Θερίσσου. ΧαρωνίτηςΒασίλης-εκπαιδευτικός/συγγραφέας.
  • 50: Το 3ο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων . Σμπώκος Γεώργιος- Συνταξιούχος εκπαιδευτικός – Πρώην Δήμαρχος Ανωγείων/συγγραφέας.
  • 20: Η Έκθεσις 9 Μαρτίου 1945 της Γενικής Διοικήσεως Κρήτης για την ολοκληρωτική καταστροφή Ανωγείων από τους Γερμανούς. Παπαϊωάνου Απόστολος – Καθηγητής Νεώτερης Ιστορίας Πανεπιστημίου Ιωαννίνων.
  • 40: Η γενική εκπαίδευση στα Ανώγεια από τον 19ο αιώνα έως και τα μέσα του 20ου ,ειδήσεις και πληροφορίες. Μανουράς Στέργιος-δικηγόρος/συγγραφέας.
  • 00: ΣΥΖΗΤΗΣΗ
  • 30: ΔΕΙΠΝΟ
  • 30: Μουσική εκδήλωση από το συγκρότημα ΕΝΑ+ΕΝΑ στο θέατρο Νίκος Ξυλούρης.

2η ΜΕΡΑ: Πέμπτη 13 Αυγούστου 2015

 3η  ΣΥΝΕΔΡΙΑ: Πρόεδρος κ. Χαρωνίτης  Λευτέρης –Σκηνοθέτης

  • 00:Προβολή ταινίας του Λευτέρη Χαρωνίτη <<Tα φιλόξενα χωριά>>
  • 40: Αντίσταση-Δικαιοσύνη-Αποζημείωση . Συγγελάκης Ι. Αριστομένης –Διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών. Μέλος  της Σ.Ε του Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα.
  • 00: Ενημέρωση για την πορεία και την τύχη των αποφάσεων για τις αγωγές των Ανωγειανών που έχουν εκδικαστεί. Εκπρόσωπος  Δικηγορικού Συλλόγου Ρεθύμνου.
  • 20: Η Ιστορική αλήθεια και δικαίωση των θυμάτων. Ντανιέλα Μαρούδα – Καθηγήτρια Παντείου Πανεπιστημίου.
  • 19.40:ΣΥΖΗΤΗΣΗ
  • 20.00: ΔΕΙΠΝΟ
  • 30:Μουσική εκδήλωση από το συγκρότημα του Βασίλη Σταυρακάκη στο θέατρο Νίκος Ξυλούρης.

 

 

11850852_10204629938453545_574792998_nΤο βίντεο από την εκδήλωση- Πατήστε εδώ ΤΟ ΣΦΑΚΑΚΙ ΤΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ ΚΑΙ ΤΗΣ ΔΟΞΑΣ ΣΤΟΥΣ ΑΝΩΓΕΙΑΝΟΥΣ ΕΛΑΣΙΤΕΣ 7-8-2015

Η ενορία του Αί Γιώργη τίμησε και φέτος τους ήρωες του Σφακακιού που  πριν από 71 χρόνια οργάνωσαν μια από τις αρτιότερες επιχειρήσεις του Β’ Παγκοσμίου πολέμου, απελευθερώνοντας 98 γυναικόπαιδα χωρίς να τραυματιστεί κανένας αντάρτης ή πολίτη.

Μετά την Θεία Λειτουργία ακολούθησε ομιλία από τον π. Ανδρέα Κεφαλογιάννη που ανέλυσε τους παραλληλισμούς της Μάχης στο Σφακάκι με την σημερινή δύσκολη εποχή.

Αναλυτικά όλη η ομιλία έχει ως εξής:

«Αγαπητοί συγχωριανοί,

Ο  Αϊ Γιώργης τιμά και φέτος  την Μάχη στο Σφακάκι, μια μάχη εφτά δεκαετίες μετά, στέλνει σήμερα τα δικά της ισχυρά μηνύματα, σε μια εποχή που οι μάχες σε όλα τα λαϊκά μέτωπα συνεχίζονται με αμείωτη ένταση, στην μεγάλη προσπάθεια να αποκρουστούν οι ανηλεείς  επιθέσεις που δέχεται  εδώ και μια 5ετία η χώρα, από τα καπιταλιστικά ευρω-διευθύντρια των Βρυξελλών και των Ταμείων της άλλης όχθης του Ατλαντικού.

Τι δείχνει το ηρωϊκό Σφακάκι; Το Σφακάκι  δείχνει πολύ καθαρά ότι χωρίς αποφασιστικότητα, ενότητα και συντονισμό των λαϊκών δυνάμεων τίποτε δεν μπορεί να επιτευχθεί.

Το Σφακάκι σηματοδοτεί τους διαχρονικούς αγώνες αυτού εδώ του τόπου για λευτεριά, δημοκρατία, κοινωνική δικαιοσύνη και πάνω από όλα αξιοπρέπεια.

Οι ήρωες του Σφακακιού, μελετώντας την ενέργεια τους, μας λένε πολύ καθαρά ότι ο φασισμός όποια μορφή και να έχει αυτός, μπορεί μόνο να πολεμηθεί και να καταπολεμηθεί, κρατώντας στο ένα χέρι το τουφέκι και στο άλλο το λάβαρο της λευτεριάς.

Για να δούμε όμως, ορισμένους παραλληλισμούς της εποχής εκείνης με το σήμερα. Τότε είχαμε μια σκληρή Γερμανο-ιταλική φασιστική Κατοχή, τα χρόνια της σκλαβιάς είχαν επιστρέψει το ίδιο μαύρα κι άραχνα. Σήμερα επίσης έχουμε μια ευρω- κατοχή και μια σκλαβιά που κανείς δεν ξέρει πότε θα τελειώσει.

Τότε, οι κατακτητές  ερχόντουσαν στα χώρια μας και ζητούσαν άνδρες και γυναίκες για αγγαρείες με στόχο τον εξευτελισμό και για τους πιο άτυχους το κλείσιμο σε κάποιο Αουσβιτς ή σε κάποιο Νταχάου, με τα γνωστά αποτελέσματα.  Σήμερα  εξαναγκάζονται χιλιάδες νέα παιδιά να πάρουν το δρόμο της εξορίας για να βρουν ένα κομμάτι, σε κάθε περίπτωση πικρό κομμάτι κι αυτή τη φορά πάλι στη Γερμανία, το Βέλγιο,  την Αυστραλία και την Αμερική.

Τότε ο λοιμός είχε θερίσει την Ελλάδα, χιλιάδες πέθαναν στους δρόμους από την πείνα, σήμερα χιλιάδες είναι αυτοί που περιμένουν στις ουρές των συσσιτίων, χιλιάδες επίσης είναι αυτοί που έχουν αυτοκτονήσει, χιλιάδες είναι αυτοί που ζουν στα όρια της εξαθλίωσης και εκατομμύρια αυτοί που ζουν στα όρια της φτώχειας.

Τότε πήραν από μόνοι τους το Κατοχικό Δάνειο χωρίς ποτέ να το επιστρέψουν, το οποίο μαζί με τις επανορθώσεις φτάνει στα 160 ΔΙΣ ΕΥΡΩ. Σήμερα μας φορτώνουν με δάνεια για να  επιστραφούν πάλι σε αυτούς, με στόχο όχι να μας σώσουν, αλλά να σώσουν τις τράπεζες τους, με το λαό να πληρώνει και τις επόμενες γενιές να πληρώνουν τη νύφη.

11844287_10204629938253540_553609566_nΤότε μας έκαιγαν και μας ξερίζωναν, όπως εδώ στα Ανώγεια,  στην Βιάννο, στην Κάνδανο, στο Αμάρι, στα Καλάβρυτα, στο Δίστομο, στο Χορτιάτη και σε δεκάδες άλλα σημεία της μαρτυρικής αυτής χώρας. Τότε μας εκτελούσαν,  μας έστηναν στους τοίχους των Ανωγείων, της Καισαριανής, του Ηρακλείου, των Χανίων στο Κοντομαρί, στα 11 βήματα, στο όνομα του Γ΄Ραίχ, στο όνομα της «Νέας Τάξης Πραγμάτων» που είχε ονειρευτεί ο σατανικός Αδόλφος Χίτλερ.

Σήμερα οι εκτελέσεις συνεχίζονται στους ίδιους τοίχους με άλλα όπλα, τα θύματα ίδια, όλα από τις φτωχές λαϊκές τάξεις, από τον κόσμο του μεροκάματου, από τον κόσμο της πείνας και της καταφρόνιας.

Γιατί «εκτέλεση» λογίζεται σήμερα η απόλυση από τη δουλειά, γιατί «εκτέλεση» είναι η περικοπή της πενιχρής σύνταξης από τη γιαγιά, γιατί «εκτέλεση» είναι η περικοπή του μισθού όταν μάλιστα έχεις να θρέψεις και κοπέλια, γιατί εκτέλεση είναι να πηγαίνεις στο δημόσιο νοσοκομεία και να σου λένε να φέρεις σεντόνια και χαρτιά από το σπίτι σου, γιατί εκτέλεση είναι να βλέπεις να αποδομούνται και να φυλλοροούν οι υποδομές της πρόνοιας, γιατί εκτέλεση είναι μέσα στον  λεγόμενο παράδεισο όπως μας τον είχαν παρουσιάσει του ευρώ να έχεις χάσει τον ύπνο σου και να μην γνωρίζεις τι σου ξημερώνει, με την κόλαση να φαντάζει πολύ κοντά. Γιατί εκτέλεση είναι να μην μπορείς πλέον να θρέψεις την οικογένεια σου,  εκτέλεση είναι να μην μπορείς να σπουδάσεις τα παιδιά σου, εκτέλεση είναι όλο αυτό το μαρτύριο που ζούμε τα τελευταία πέντε χρόνια κι από ότι φαίνεται θα το ζήσουμε για άλλα πέντε ακόμα.

 Αγαπητοί συγχωριανοί,

Κι εδώ μπαίνει το ερώτημα, τι κάνουμε; Ή τι μπορούμε να κάνουμε; Το δίλλημα είναι ξεκάθαρο: «ή με τις αλυσίδες ή με τα όπλα». Οι αλυσίδες είναι ήδη περασμένες στα χέρια μας και τα πόδια μας, ας αναζητήσουμε τα δικά μας όπλα, τα όπλα της νέας  εποχής για να σπάσουμε αυτές τις αλυσίδες, κι είναι πολλά αυτά τα όπλα και τα διαθέτει αρκεί να κινηθούν συντεταγμένα, οι λαϊκές τάξεις.

 Η κάθε μορφή λευτεριάς και απελευθέρωσης χρειάζεται θυσίες, αν δεν γίνουν αυτές οι θυσίες οι επόμενες γενιές θα μας καταριούνται.

Και για να έρθω στο επετειακό γεγονός, οι μαχητές του Σφακακιού επέλεξαν τα όπλα, είπαν όχι στις αλυσίδες της σκλαβιάς, όχι στο Φασισμό, όχι στο Ναζισμό, όχι στο Γ’ Ραϊχ.

 foto agonistonΑγαπητοί συγχωριανοί

Πολλές μάχες δόθηκαν στην διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου από αντιστασιακές ομάδες , όμως η Μάχη στο Σφακάκι ξεχωρίζει για πολλούς λόγους μεταξύ αυτών επισημαίνω τους εξής:

1.Οργανώθηκε όχι από ένα μάχιμο κομμάτι της αντίστασης αλλά από ανθρώπους της διπλανής πόρτας, όταν είδαν ότι ο κατακτητής στόχευε να καταφρονέψει γυναίκες και παιδιά

2.Σχεδιάστηκε άψογα, κι αυτό φάνηκε από το αποτέλεσμα. Πιάστηκαν αιχμάλωτοι οι Γερμανοί με τους Ιταλούς ενώ κανένα γυναικόπαιδο δεν τραυματίστηκε

3.Έστειλε το μήνυμα παντού, ότι όπου υπάρχει θέληση και αποφασιστικότητα ο εχθρός μπορεί να νικηθεί

4.Οι μαχητές του Σφακακίου κουρέλιασαν το γόητρο του  υποτίθεται ανίκητου Γ’ Ράιχ

5.Ενίσχυσαν το ηθικό όλων  των Κρητών, στην προσπάθεια και στον αγώνα να απαλλαγεί το νησί και η χώρα ολόκληρη από τις ορδές του Γερμανικού φασισμού.

6.Ήταν ένα από τα «επειδή» που επικαλέστηκαν οι Γερμανοί για να κάψουν το χωριό.

7.Ήταν η πρώτη ουσιαστική πράξη ένοπλης αντίστασης στην περιοχή κατά του κατακτητή

 Eίμαι βέβαιος ότι και σήμερα θα βρεθεί ένας Σμαίλομανώλης, ένας Λαμπρινομανωλης, ένας Γιαννιός της Χρόναινας, ένας Νταρολευτέρης, ένας Φρυσαλοχαραλάμπης, ένας Νταγιαντομανωλης, ενας Γυπαρης, ενας Θοδωροπετρος, ενας Ξημερογιωργης, ενας Καφατσης, ενας Περβολιος,ένας Δημοσθένης Πασπαράκης…  να σταθούν στο ύψος των περιστάσεων,  υψώνοντας το τείχος της αντίστασης και της αξιοπρέπειας απέναντι στους νέους κατακτητές, στους νεοφασίστες, στους νέο-Μπουραντάδες, στους συνεχιστές και εκφραστές των ιδρυτών  ταγμάτων ασφαλείας, των γερμανοτσολιάδων.

Οι αγωνιστές του Σφακακιού κουβαλούσαν μέσα τους την ανδρειοσύνη, την ντομπροσύνη και το αδούλωτο πνεύμα της ανωγειανής ψυχής. Συγκρούστηκαν με τον κατακτητή υπερασπιζόμενοι τα ιερά και τα όσια της πατρίδας, υπερασπιζόμενοι την ιδέα της ελευθερίας και της δημοκρατίας, την ιδέα της εθνικής ανεξαρτησίας, την ιδέα της οικογένειας, την ιδέα ότι οι επόμενες γενεές πρέπει να ζήσουν λεύτερες και περήφανες.

11830729_10204629938293541_1955469430_nΑς κρατήσουμε  ψηλά τα μηνύματα και τα διδάγματα των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης, γιατί λαός που ξεχνά την ιστορία του θα την ξαναζήσει.

Θα κλείσω με μερικές μαντινάδες του Μίχαλου Δραμουντάνη για τους ήρωες του Σφακακίου..

Αντρες σεμνοί κι αθόρυβοι

μα με ψυχή μεγάλη

μια ιστορία γράψανε

σε τούτο το μασκάλι..

 —————————-

Αυτοί που αψηφήσανε

η  των εχθρών τα βέλη

ήσανε άντρες που συχνά

η λευτεριά τσι θέλει..

 —————————-

Αυτοί που στο κατακτητή

εστήσανε καρτέρι

πίστευαν η αντίσταση

τη λευτεριά θα φέρει..

 ——————————-

Τιμή και δόξα να χουνε

και θα χουνε για πάντα

μα μείς ξεχνούμε που και που

και δε γατέχω γιάντα..

 

 

Τιμή και Δόξα στους ήρωες του ΣΦΑΚΑΚΙΟΥ

ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΗΝ ΕΝΩΜΕΝΗ ΕΘΝΙΚΗ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

ΑΙΩΝΙΑ ΤΟΥΣ Η ΜΝΗΜΗ!

 

 

Του Γιώργη Καλογεράκη, Δ/ντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου , 

υπ. Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων

Νέα έγγραφα ντοκουμέντα από τα γερμανικά αρχεία

Συμπληρώνονται φέτος 69 χρόνια από το σαμποτάζ της Δαμάστας το οποίο πραγματοποιήθηκε στις 8 Αυγούστου 1944 στον κεντρικό δρόμο Ηρακλείου Ρεθύμνου στη θέση «Δαμαστός». Συμμετείχαν 14 άντρες της Αντίστασης. Οι άντρες αυτοί ήταν :

2Ουίλιαμ Στάνλεϋ Μος, (επικεφαλής), Νικόλαος Σταυρακάκης ή Αεροπόρος (ΑΟΑ Ανωγείων),  Ι. Κ. Σμπώκος  ή  Κωστακογιάννης, (ΑΟΑ Ανωγείων), Ε. Β. Σπιθούρης, (ΑΟΑ Ανωγείων), Ε. Γ. Κοντόκαλος, (ΑΟΑ Ανωγείων), Κ. Β. Κεφαλογιάννης  ή  Κουντόκωστας, (ΑΟΑ Ανωγείων), Ελευθ.  Ε.  Σκουλάς, (ΑΟΑ Ανωγείων), Ζαχαρ.  Χαιρέτης (Αυγενική), Γεώργ.  Τυράκης (Αμάρι), Γεώργ. Σμπώκος (Άγιος Θωμάς), Ανθυπολοχαγός Βάνυα, (Ρώσος)  Χολιακώφ (Ρώσος)  Φαραφοκώφ (Ρώσος),  Πετρώφ (Ρώσος), Σμακώφ (Ρώσος),  Μπορισώφ (Ρώσος).

Για το εγχείρημα, το σχεδιασμό, τη σκοπιμότητα, τις επιπτώσεις και την εκτέλεση των Δαμαστιανών έχουν γραφεί πολλά βιβλία και έχουν αναλυθεί τα γεγονότα. Εκείνο που θα μας απασχολήσει στο σημερινό μας άρθρο είναι οι απώλειες των συμπλεκομένων και ο αριθμός των νεκρών Γερμανών του σαμποτάζ.

3Οι απώλειες των ανταρτών ήταν ένας Ρώσος νεκρός ο Ανθυπολοχαγός Βάνυα, ένας βαριά τραυματίας ο Μανόλης Σπιθούρης ή Νταμπακομανόλης και ένας ελαφρύτερα ο Κωνσταντίνος Κεφαλογιάννης ή Κουντόκωστας. Υπήρξαν ακόμη δύο νεκροί Ηρακλειώτες, τους οποίους οι Γερμανοί είχαν μαζί τους οδηγώντας τους σε αγγαρεία κοπής ξύλων, οι Αργυράκης  Ιωάννης του Παναγιώτη  ετών  44 και  Σκεπεντζής  Ελευθέριος του Παρασκευά  ετών  29.

Όλες  οι  βιβλιογραφικές αναφορές  των  πρωταγωνιστών  του  σαμποτάζ,  καθώς  και  πολλών  γραπτών  μαρτυριών, έχουν  ένα  κοινό  σημείο. Το μεγάλο αριθμό των  νεκρών  Γερμανοϊταλών που ξεπερνούν  τις  τρεις  δεκάδες.

4Βέβαια  ο  αριθμός  των  νεκρών  δεν  έχει  καμιά  σημασία  «…γιατί  η  αξία  ενός  εγχειρήματος  δεν  μετράται  από  τον  αριθμό  των  νεκρών  του  αντιπάλου αλλά από  το  μέγεθος της αποκοτιάς αυτού που το επιχειρεί και την ψυχική αποσταθεροποίηση  που δημιουργεί στον αντίπαλο και μάλιστα σε στιγμές που ο αντίπαλος πιστεύει ότι  είναι απλησίαστος και αήττητος…», αναφέρει Νικόλαος  Χαρίδημου  Σαρρής στο βιβλίο του «Η  Δαμάστα  στο  πέρασμα του  χρόνου».

O Αntony Beevor στο βιβλίο του «Κρήτη  η  μάχη και  η  Αντίσταση», στη σελίδα.  451 αναφέρει : …συνολικά  σκοτώθηκαν  περίπου  τριάντα  Γερμανοί  συμπεριλαμβανομένων  δώδεκα  περίπου  αιχμαλώτων  που  εξετέλεσαν  αργότερα  οι  άνδρες  του  Ξυλούρη.  Σύμφωνα  με  την  συνήθη  πρακτική  των  κρητικών  τα  πτώματα  πετάχτηκαν  σε υπόγεια  σπήλαια. (Σημ. Οι  αιχμάλωτοι του σαμποτάζ ήταν  οχτώ  Ιταλοί και  τους  εκτέλεσαν  στον Ψηλορείτη οι  Ρώσοι  της  ομάδας  του  Μος  με  την σύμφωνη  γνώμη  του.  Ο  Χριστομιχάλης  Ξυλούρης, Αρχηγός της Ανεξάρτητης Ομάδος Ανωγείων Α.Ο.Α., δεν  πήρε  μέρος  σ’αυτό  το  τραγικό  γεγονός  ούτε  εκείνος  ούτε  οι  άντρες του).

5Έγγραφο  του  προέδρου  της Κοινότητας  Δαμάστας  Ιωάννου  Μαυράκη  με  ημερομηνία  30  Αυγούστου  1945  προς τον  Νομάρχη  Ηρακλείου αναφέρει :

…μετά  ημίσειαν  ώραν  διήρχετο  το  ταχυδρομείον  από  Ηρακλείου  στα  Χανιά  και  άρχισε  η  συμπλοκή  κατά  την  οποίαν  εφονεύθησαν  28  Γερμανοί  και  εσυνελήφθησαν  επτά.  Εκ  των  ανταρτών  δεν  εσημειώθη  ουδεμία  απώλεια…

Στο βιβλίο του Αντώνη Σανουδάκη «Γιώργη  Τυράκη Επιχείρηση  Κράιπε» στη σελίδα  98 αναφέρει : …και  εν  συνεχεία  τώρα,  το  αυτοκίνητο  σχεδόν  ξουδετερώθηκενε  όπως  ελάβαμε  πληροφορίες  ύστερα  απ’τσι  δικούς  μας  απ’το  Ηράκλειο  κάπου  τριανταδύο  σκοτωμένους  Γερμανούς  εκουβαλήσαν  εις  το  Ηράκλειο  οι  Γερμανοί…

Στο βιβλίο του Γεωργίου  Κάββου,  «Γερμανοϊταλική  Κατοχή  και  Αντίσταση  Κρήτης  1941-1945», στη σελίδα  521 αναφέρει : …για  το  σαμποτάζ  της  Δαμάστας  κατά  το  οποίο  από  τους  35  Γερμανούς  που  βρίσκονταν  στο  στρατιωτικό  αυτοκίνητο  οι  30  περίπου  σκοτώθηκαν  από  τα  πυρά  της  Ομάδας  των  σαμποτέρ…

6Υπάρχει όμως και ένα εμπιστευτικό Γερμανικό έγγραφο προς το Διοικητή Φρουρίου Κρήτης με ημερομηνία την επομένη του σαμποτάζ (9 Αυγούστου 1944) που αναφέρεται στις γερμανικές απώλειες.

Εμπιστευτικόν  Διοικητής  Φρουρίου  Κρήτης

Ια  Βτ. Β  Αριθμ.  1058/44  απόρρητο  Γεν.  Στρατηγείο  9.8.44

Προς  τους  Διοικητάς :

  1. Επί της οδού  μεταξύ  Ρεθύμνου  και  Ηρακλείου  εις  περιοχήν  βορείως  Ανωγείων  αιφνιδιαστική  επίθεσις  κατά  συνοδείας  ταχυδρομείου  με  σύγχρονον  χρήσιν  υπονόμων.  Απώλειαι :  8  νεκροί,  8  βαρέως  τραυματισμένοι,  8  ελαφρώς,  πολλοί  εξαφανισθέντες.

Επανειλημμένως  ήδη  επέστησα  την  προσοχήν  των  κ.  Διοικητών  επί  της  σοβαρότητος  της  καταστάσεως  η  οποία  εδημιουργήθη  εις  την  νήσον. Επανειλημμένως  διετάχθη  όπως  αι  συνοδείαι  εξασφαλίζονται  επαρκώς  και  κανένα  τμήμα  να  μη  αποστέλληται  εις  την  περιοχήν  των  ανταρτικών  ομάδων  δυνάμεως  μικροτέρας  της  διμοιρίας,  εάν  δυνατόν  μάλιστα  με  δύναμιν  λόχου. Τα  τελευταία  γεγονότα  επί  της νήσου  δείχνουν  καθαρά  ότι  ο αγών  των  ανταρτικών  ομάδων  ήναψε  επί  ευρέως  μετώπου…

(Αρχεία  Εθνικής  Αντίστασης  1941-1944  ΓΕΣ/ΔΙΣ τόμος 6, σελ. 71)

…………………………………………………………………………………………

damastaΑνασύραμε από το Αρχείο της Γερμανικής Στρατιωτικής Διοικήσεως Κρήτης έξι έγγραφα που επιβεβαιώνουν τη γερμανική αναφορά. Στο σαμποτάζ της Δαμάστας σκοτώθηκαν εννέα Γερμανοί και αιχμαλωτίστηκαν 8 Ιταλοί.

Το πρώτο έγγραφο με ημερομηνία 8 Αυγούστου 1944 είναι της Kreiskommandantur  Ηρακλείου. Ο Φρούραρχος Ηρακλείου διατάσσει να παραδοθούν από τρία εργαστήρια φερετροποιών του Ηρακλείου εννέα φέρετρα για τους Γερμανούς στρατιώτες που σκοτώθηκαν «σήμερα υπό των ανταρτών» και δίδει προθεσμία παράδοσης την 10η πρωινή της ενάτης Αυγούστου 1944. Τα εργαστήρια είναι των αδελφών Κωνσταντίνου και Νικολάου Τυλλιανάκη, του Γεωργίου Διακάκη και του Μιχαήλ Μηλιαράκη. Ο διορισμένος Κατοχικός Νομάρχης Ηρακλείου Εμμανουήλ Ξανθάκης εκτιμά το κόστος του ενός φερέτρου σε εννέα οκάδες λάδι και οι φερετροποιοί πληρώνονται με λάδι. Έτσι οι αδελφοί Τυλλιανάκη για ένα φέρετρο πληρώνονται με εννέα οκάδες λάδι, (έγγραφα 2 και 6), ο Γεώργιος Διακάκης για δύο φέρετρα παίρνει δεκαοχτώ οκάδες λάδι (έγγραφο 3), ο Δήμαρχος Ηρακλείου Μάνθος Πλεύρης επιβεβαιώνει την πληρωμή του Γεωργίου Διακάκη (έγγραφο 4) και ο Μιχαήλ Μηλιαράκης για έξι φέρετρα πληρώνεται με πενήντα τέσσερις οκάδες λάδι (έγγραφο 5). Το λάδι καλείται να παραδώσει η Ένωση Γεωργικών Συνεταιρισμών Νομού Ηρακλείου. Αυτό που απομένει στην έρευνα είναι να μελετηθεί αν από τους οκτώ βαριά τραυματίες Γερμανούς κατέληξαν κάποιοι τις επόμενες ημέρες.

 

 

 

 

foto agonistonΤην Παρασκευή 7 Αυγούστου 9.30 το πρωί η εκκλησία του Άι Γιώργη τιμά τους ήρωες του Σφακακιού. Θα τελεστεί θεία λειτουργία και μνημόσυνο στη μνήμη των ηρώων της Αντίστασης… Θα ακολουθήσει κήρυγμα από τον π.Ανδρέα Κεφαλογιάννη ο οποίος αναφέρει χαρακτηριστικά για το Σφακάκι και τον παραλληλισμό του με τη σημερινή εποχή:

”…Κι εδώ μπαίνει το ερώτημα, τι κάνουμε; Ή τι μπορούμε να κάνουμε; Το δίλλημα είναι ξεκάθαρο: «ή με τις αλυσίδες ή με τα όπλα». Οι αλυσίδες είναι ήδη περασμένες στα χέρια μας και τα πόδια μας, ας αναζητήσουμε τα δικά μας όπλα, τα όπλα της νέας εποχής για να σπάσουμε αυτές τις αλυσίδες, κι είναι πολλά αυτά τα όπλα και τα διαθέτει αρκεί να κινηθεί συντεταγμένα, οι λαϊκές τάξεις.
Η κάθε μορφή λευτεριάς και απελευθέρωσης χρειάζεται θυσίες, αν δεν γίνουν αυτές οι θυσίες οι επόμενες γενιές θα μας καταριούνται.
Και για να έρθω στο επετειακό γεγονός, οι μαχητές του Σφακακιού επέλεξαν τα όπλα, είπαν όχι στις αλυσίδες της σκλαβιάς, όχι στο Φασισμό, όχι στο Ναζισμό, όχι στο Γ’ Ραϊχ…” καταλήγει ο π.Ανδρέας

 

ΛΙΓΑ ΛΟΓΙΑ ΓΙΑ ΤΗ ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΣΦΑΚΑΚΙ

Στις 7 Αυγούστου 1944, ο Γερμανός λοχίας των SS Γιόζεφ Ολενχάουερ, γνωστός στην περιοχή του Μυλοποτάμου σαν «Σήφης» συνοδευόμενος από ισχυρή ομάδα Γερμανών και Ιταλών στρατιωτών, θα μεταβεί στα Ανώγεια από το γειτονικό χωριό Γενί-Γκαβέ (σημερινή Δροσιά) όπου είχε την έδρα του και θα συλλάβει 98 γυναικόπαιδα, με σκοπό να τα μεταφέρει στο Ρέθυμνο και από εκεί στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Γερμανίας.
Η οκταμελής ομάδα του ΕΛΑΣ Ανωγείων οπλίζεται κατάλληλα και περιμένει στην θέση Σφακάκι. Εκεί θα αιφνιδιάσουν τον Σήφη και την παρέα του και θα ελευθερώσουν από τα χέρια τους τα γυναικόπαιδα. Άπαντες οι γερμανοϊταλοί σκοτώνονται ή αιχμαλωτίζονται. Κανείς από τους αντάρτες και τους ομήρους δεν θα τραυματιστεί. Ο αιφνιδιασμός υπήρξε απόλυτος και η επιχείρηση κρίθηκε από τις πιο επιτυχημένες του Β Παγκοσμίου Πολέμου. Επικεφαλής της αποστολής ήταν ο Μανόλης Μανουράς (Σμαϊλομανόλης).

Η μάχη στο Σφακάκι θα είναι ένα από τα πέντε «επειδή» που θα αναφέρει η απόφαση Γερμανού διοικητή της Κρήτης για την καταστροφή των Ανωγείων. Αναφέρει χαρακτηριστικά η διαταγή:
«Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρο της αγγλικής κατασκοπείας εν Κρήτη και επειδή οι ανωγειανοί εξετέλεσαν τον φόνο του λοχίου φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτών φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον Στρατηγόν Φον Κράιπερ χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διαμετακομιδής τα Ανώγεια, διατάσσωμεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου».

 

damastaΗ ΑΝΩΓΗ φέρνει στο φως νέα στοιχεία 71 χρόνια μετά το σαμποτάζ της Δαμάστας.

Η έρευνα του Γιώργου Καλογεράκη στα γερμανικά αρχεία αποκαλύπτει τον ακριβή αριθμό των Γερμανών που σκοτώθηκαν στην επιχείρηση της 8ης Αυγούστου 1944 στη Δαμάστα.

Το έγγραφο που προδημοσιεύουμε με ημερομηνία 8 Αυγούστου 1944 είναι της Kreiskommandantur  Ηρακλείου. Ο Φρούραρχος Ηρακλείου διατάσσει να παραδοθούν από τρεις φερετροποιούς του Ηρακλείου εννέα φέρετρα για τους Γερμανούς στρατιώτες που σκοτώθηκαν «σήμερα υπό των ανταρτών» και δίδει προθεσμία παράδοσης την 10η πρωινή της ενάτης Αυγούστου 1944.

Τα Ανώγεια είναι πολύ κοντά στην καρδιά μου.Δεν είναι εύκολο για μένα είμαι φορτισμένη συναισθηματικά όταν φτάνω εδώ που έδρασε ο πατέρας μου.Ευχαριστώ τους Ανωγειανούς και τον Δήμαρχο για την θερμή υποδοχή.

Με αυτά τα λόγια στην Ανωγή εξέφρασε τα έντονα συναισθήματα της σήμερα Πέμπτη 23 Ιουλίου 2015 η Γκαμπριέλα Μπούλοκ η κόρη του λοχαγού Ουίλιαμ Στάνλει Μος, που βρέθηκε με τον σύζυγο της στα Ανώγεια.

20150723_131418_resizedΗ κ.Μπούλοκ προσέφερε πέρσι 2.300 ευρώ στον Δήμο Ανωγείων για να διανεμηθούν σε αριστούχους μαθητές των σχολείων μας στο χωριό στη μνήμη του πατέρα της που πολέμησε με τους Ανωγειανούς, με κυριότερες δράσεις την συμμετοχή στο σαμποτάζ της Δαμάστας και της απαγωγής του Στρατηγού Κράιπε.

Η ίδια βρέθηκε στο Δημαρχείο Ανωγείων όπου συναντήθηκε με τον Δήμαρχο κ.Μανόλη Καλλέργη ,τον Αντιδήμαρχο Βασίλη Σμπώκο και την υπεύθυνη δημοτική σύμβουλο σε θέματα Παιδείας κ.Μαίρη Σταυρακάκη-Μπαγκέρη.

Ο κ.Καλλέργης της παρέδωσε χειρόγραφο με τις ευχαριστίες των Ανωγειανών αλλά και τα ονόματα των παιδιών που πήραν τις υποτροφίες. Αναλυτικά τα όσα αναφέρει στο έγγραφο ο κ.Καλλέργης είναι τα εξής:

“Ο Δήμαρχος Ανωγείων και το Δημοτικό Συμβούλιο θα ήθελαν να σας ευχαριστήσουν για την δωρεά σας στην μνήμη του πατέρα σας William Stanley Moss.
Η χορήγηση της υποτροφίας για το σχολικό έτος 2014-2015, με βάση την ενημέρωση που είχαμε από τις διευθύνσεις των σχολείων, έγινε στους παρακάτω μαθητές που αρίστευσαν :
Από το Λύκειο Ανωγείων :
1. Μανουρά Ελπίδα του Γεωργίου
2. Σαλούστρος Ιωάννης του Κων/νου

Από το Γυμνάσιο Ανωγείων :
1. Βουϊδάσκη Αντιγόνη του Δημοσθένους
2. Χαιρέτης Γιάννης του Μιχαήλ

Από το Δημοτικό Ανωγείων :
1. Κονιός Χάρης του Εμμανουήλ
2. Μανουρά Μαρία του Αριστείδου
3. Σαλούστρου Δέσποινα του Νικολάου
4. Χαιρέτης Γιώργος του Μιχαήλ

Η κατανομή και η χορήγηση της υποτροφίας έγινε με ευθύνη του Δήμου σε αντίστοιχες τελετές στην γιορτή λήξης του σχολικού έτους του κάθε σχολείου με αναφορά στην ιστορία και στον σκοπό της δωρεάς, και η οποία έκανε θετική εντύπωση στον κόσμο που παρακολούθησε τις τελετές.
Και πάλι σας ευχαριστούμε.” κατέληξε ο Δήμαρχος Ανωγείων.

Πριν αναχωρήσουν με προορισμό την Αγγλία όπου μένουν ο Δήμος Ανωγείων παρέθεσε γεύμα στους εκλεκτούς φιλοξενούμενους σε παραδοσιακή ταβέρνα στο χωριό.

Η Γκαμπριέλα Μπούλοκ αξίζει να αναφερθεί ότι πριν λίγες μέρες βραβεύτηκε και από το Πανεπιστήμιο Κρήτης σε ειδική τελετή στο Ρέθυμνο καθώς εδώσε και εκεί δυο υποτροφίες, μια για το τμήμα Ιστορίας και μια για το τμήμα Αρχαιολογίας. Η ίδια έχει ισχυρούς δεσμούς φιλίας με την οικογένεια του Εμμανουήλ Σπιθούρη (Νταμπακομανώλη). Τα έσοδα για τις υποτροφίες της στα Ανώγεια και στο Πανεπιστήμιο Κρήτης προήλθαν από πωλήσεις βιβλίων του πατέρα της. Στην Αγγλία μαθαίνει Ελληνικά τα τελευταία χρόνια και έτσι αποχωρώντας από τα Ανώγεια έδωσε στον Δήμαρχο ένα χειρόγραφο της κείμενο στα Ελληνικά το οποίο αναφέρει τα εξής:

”Είναι υπέροχο για μένα να βρίσκομαι εδώ σήμερα και είναι επίσης μεγάλο προνόμιο.Θέλω να αρχίσω με τις ευχαριστίες μου σε όλους σας για την πρόσκληση σας και για το γενναιόδωρο και ευγενικό καλωσόρισμα που προσφέρετε από την πρώτη φορά που ήρθα στα Ανώγεια πριν πέντε χρόνια.
Τα βραβεία έχουν το όνομα του πατέρα μου δεν έχουν σκοπό να τιμήσουν εκείνον ,αλλά στο όνομα του να τιμήσουν την προσπάθεια των μαθητών.
Η χρηματοδότηση των βραβείων που απονέμονται σήμερα προέρχεται από τα έσοδα από τις πωλήσεις των δυο βιβλίων του πατέρα μου, William Stanley Moss.
Σε αυτόν τον πολύ αβέβαιο και δύσκολο καιρό για μια ακόμη φορά για τη χώρα σας εσείς είστε το μέλλον της.

Gabriela Bullock κόρη Moss

-->