Ιστορία
Στην φωτογραφία ο Ελευθέριος Βενιζέλος με τον Βασίλειο Σκουλά και ο διορισμούς του Γεωργίου Σκουλά ή “Τσιριντάνη” ως Πρωτοδίκη Ηρακλείου.
Άρθρο του Γεωργίου Σκουλά
2) Η ΠΡΩΤΗ ΤΟΥ ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΣΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΓΝΩΡΙΜΙΑ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΣΚΟΥΛΑ
-Τι το έχετε το παιδί τούτο κύριε Ταταράκη;
Και ο Ταταράκης απήντησεν:
-Γραμματικό το έχω στο γραφείο μου.
Και ο παπά – Μιχαλάκης συνεπαρμένος από τον λόγον και τας αντιλήψεις του Βενιζέλου περί επελευθερώσεως της Κρήτης εξέφυγεν, διά της απαντήσεώς του προς τον Ταταράκη, της οφειλομένης φιλοφροσύνης. Και λέει στον Ταταράκη:
-«Άι κακομοίρη! Τη αλήθεια συ είσαι γραμματικός αυτού του παιδιού; Αυτός θα ελευθερώση την Κρήτη και γρήγορα!…»
“Η Συνέχεια επί του κειμένου….”
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος κατά την διάρκεια της πολιτικής του καριέρας σε Ελλάδα και Κρήτη, απέκτησε φανατικούς υποστηρικτές αλλά ταυτόχρονα και φανατικούς εχθρούς.
Η οικογένεια Σκουλά, ήταν στο σύνολό της και από την αρχή της πολιτικής του πορείας, από την Κρήτη έως και τον θάνατό του στο πλευρό του Ελ. Βενιζέλου. Μία σχέση που συνεχίστηκε από τα παιδιά του Ελ. Βενιζέλου, ως αναγνώριση κυρίως της προσφοράς του Β. Σκουλά στον πατέρα τους, αλλά και γενικότερα την προσφορά όλης της οικογένειας.
Ο Μιχ. Γεωργίου Σκουλάς στα απομνημονεύματά του, αναφέρει τις δηλώσεις που του είχε κάνει ο Σοφοκλής Βενιζέλος το 1947, αναφερόμενος στην σχέση του πατέρα του και του Β. Σκουλά: «…μου έλεγεν το 1947, ομιλών διά το πολιτικόν ήθος των ανδρών των ημερών του πατρός του ότι, ο Βασίλειος Σκουλάς ήτο το ωραιότερον και λαμπρότερον φαινόμενον εις τον πολιτικόν χώρον του Ελευθερίου Βενιζέλου και ότι όμοιόν του δεν ενεφανίσθη εις το πρόσωπον ουδενός εκ των νεωτέρων.
Η ανιδιοτέλειά του, η πίστις του προς τον αρχηγόν, η αφοσίωσίς του προς τάς αρχάς του Κόμματος, ο πατριωτισμός του, η πολιτική του ευφυΐα, η ορθή σύλληψις και εκτίμησις των πολιτικών πραγμάτων της χώρας, και η άτεγκτος προσήλωσίς του προς πάσαν έννοιαν πολιτικής και ηθικής αρετής τον επέβαλλον εις τον σεβασμόν και τον θαυμασμόν των συγχρόνων του, φίλων και αντιπάλων.
Διά τούτο, έλεγεν ο Σοφοκλής Βενιζέλος θεωρώ χρέος όλων ημών να του στήσωμεν την μαρμάρινην προτομήν του εις την γενέτειρά του, τ’ Ανώγεια, όχι μόνον διά την απόδοσιν του οφειλόμενου φόρου τιμής προς τον γίγαντα της πολιτικής ηθικής και αρετής, αλλά και διά να έχουν πάντοτε πρό οφθαλμών οι νεώτεροι το ασύγκριτον πολιτικόν ύψος του».
Ο Βασίλειος Σκουλάς γεννήθηκε στα Ανώγεια το 1872. Ήταν γιος του Ιωάννη Αναγνώστη (Βασιλείου)Σκουλά. Τα υπόλοιπα αδέλφια του πατέρα του ήταν ο Γεώργιος (Μπογκιόρνος), Μιχάλης (ο αρχηγός Μυλοποτάμου), ο Νικόλαος και ο Εμμανουήλ (πυρπολητής της ιεράς μονής Αρκαδίου).
Είχε σπουδάσει γιατρός στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Πριν την ενασχόλησή του με την πολιτική, άσκησε το επάγγελμα του γιατρού στην επαρχία Μυλοποτάμου, έχοντας ανοίξει ιατρείο στο Γαράζο.
Χαρακτηριστικό του πράου του χαρακτήρα, είναι το γεγονός που μας παραδίδει ο ανεψιός του, Μιχ. Γεωργίου Σκουλάς ή Καπετανομιχάλης, στο βιβλίο που έχει γράψει για τον Βασίλειο Σκουλά: Μετά από μια εκλογική αποτυχία του κόμματος και του ιδίου του Β. Σκουλά, επί Κρητικής Πολιτείας, (πιθανότατα στις εκλογές του 1903). Ο Β. Σκουλάς επιστρέφει στα Ανώγεια. Εκεί τον «υποδέχονται» κάποιοι χωριανοί του πολιτικοί αντίπαλοι, (σελ. 11 και 12 του βιβλίου).
«Όταν ο Βασίλειος Σκουλάς διήρχετο από το Αρμί, (συνοικία των Ανωγείων), καβαλάρης αλλά ηττημένος, προ του ομίλου, του ομίλου αυτού, ηγέρθη ο Χαιρέτης με την πρόθεσιν και την απόφασιν να τον προσβάλη και να τον χλευάση διά την ήττα του. Και απευθυνόμενος προς τον Βασίλειον Σκουλάν, του είπε: «Καλώς ώρισες κ. Καρβουνιάρη», υπενθυμίζων εις τούτον διά του τοιούτου χαιρετισμού την μαυρίλαν την οποίαν είχε υποστή εις τάς κόλπους της εκλογής εκείνης.
Ο Βασίλειος Σκουλάς, χωρίς να αισθανθή συγκίνησιν ή σύγχυσιν, και διατηρών όλη του την αξιοπρέπειαν και την αρχοντιά του, απήντησεν εις τον λοιδωρήσαντα αυτόν: «Ευχαριστώ κύριε Χαιρέτη» και ταυτοχρόνως ανεσήκωσεν το καπέλο του εκ της κεφαλής του εις ένδειξιν πανηγυρικού και πολιτισμένου χαιρετισμού προς τον υβριστήν αντίπαλον.
Ο Χαιρέτης ησθάνθη την προσβολήν και έμεινεν άναυδος. Διηγείτο δε αργότερον ότι η απάντησις αύτη του Β. Σκουλά εις την ύβριν και την πρόκλησίν του, ήτο δι’ αυτόν η μεγαλυτέρα προσβολή ήν εδέχθη και ησθάνθη εις όλην του την ζωήν από πολιτικόν του αντίπαλον».
Για τον Βασίλειο Σκουλά, τα πρακτικά του συνεδρίου που έγινε στα Χανιά το 2009, αναφέρουν: (ΘΕΡΙΣΣΟΝ 1905 ΣΕΛ. 330 και 331).
«Ο Βασίλειος Ι. Σκουλάς (1872 – 1944) από τα Ανώγεια Μυλοποτάμου, από τους πρωτεργάτες της επανάστασης Θερίσσου, υπήρξε διά βίου επιστήθιος φίλος και προσωπικός γιατρός του Ελευθερίου Βενιζέλου, συνδέοντας άρρηκτα τη ζωή του με τα οράματα και τις περιπέτειες του ιστορικού αρχηγού.
Υπήρξε πρόσωπο κλειδί στις προσπάθειες συνεννόησης μεταξύ πρίγκιπα και Βενιζέλου στο διάστημα μεταξύ του 1901 και 1905, αλλά και μεταξύ της επανάστασης και της ελληνικής κυβέρνησης.
Ο πρίγκιπας αναφέρεται αρκετές φορές στον Βασίλειο Σκουλά, στο βιβλίο του «Αναμνήσεις εκ Κρήτης», προκειμένου να δείξει ότι ενδιαφερόταν για την επίτευξη προσέγγισης με τον Βενιζέλο. Γράφει ότι, σε κάποια από τις συναντήσεις τους, όπου κατηγόρησε τον Βενιζέλο ως «ακολουθούντα οδόν ελάχιστα πατριωτικήν και ότι έκανε το πάν διά να τον επαναφέρει εις την ευθείαν οδόν», κατέληξε λέγοντας στο Σκουλά.
«Ως άνθρωπος έντιμος δεν μπορείτε να παραμένετε πολιτικός του φίλος και οπαδός!
-Ο Σκουλάς ωχρίασε, μου έδωσε το χέρι και εξήλθε χωρίς να είπη λέξιν.
Ουδέποτε επανήλθε να με ίδη, διότι όπως και οι Επίσκοποι (εννοεί τον Πέτρας Τίτο και τον Ρεθύμνης Διονύσιο), έπασχε εκ της Ελληνικής ταύτης νόσου – της πολιτικής – η οποία υπονομεύει τους χαρακτήρας και αναγκάζει τους ανθρώπους να θέτουν τα πολιτικά των συμφέροντα υπεράνω από τα πατριωτικά των καθήκοντα».
Μνεία του επεισοδίου κάνει και ο Παπαντωνάκης, συμπληρώνοντας ότι «ο πρίγκηψ οργισθείς ετερμάτισε την ακρόασιν και ηπείλησεν τον ειρημένον βουλευτήν, ότι θα συντρίψη αυτόν, μεταβαίνων εις την ιδιαιτέραν του επαρχίαν και κηρύττων εις τε συγγενείς τε και φίλους, ότι είναι οπαδός αντεθνικής πολιτικής».
Ο Βενιζέλος σε επιστολή του μεταγενέστερη των γεγονότων του Θερίσσου προς τον Κανελλίδη, όπου κάνει βραχεία ανασκόπηση των τότε πραγμάτων, γράφει ότι είχε αποστείλει τον Βασίλειο Σκουλά με τον Μίνωα Πετυχάκη ως επίσημους αντιπροσώπους της επανάστασης προς την ελληνική κυβέρνηση, ατυχώς χωρίς αποτέλεσμα.
Τότε ο Σκουλάς, φρόντισε και τύπωσε στην Αθήνα κρυφά τα γραμματόσημα της επανάστασης, τα οποία μετέφερε στα Χανιά, σε πολλές χιλιάδες, ανάμεσα στα ενδύματά της η γνωστή Παρασκευούλα Βλουμ, για να μην περιπέσουν στα χέρια των αρμοστειακών αρχών.
Ο Σκουλάς, διετέλεσε κατ’ επανάληψη βουλευτής και υπουργός και κατέλειπε μνήμη αγαθή για την επιστημονική του επάρκεια και την πολιτική του αρετή.
Η πρώτη επαφή του Ελευθερίου Βενιζέλου με τα Ανώγεια και την οικογένεια Σκουλά έγινε, όταν ήταν ακόμα ασκούμενος δικηγόρος, στο γραφείο του Ρεθύμνιου δικηγόρου, Ταταράκη.
Ήταν Αύγουστος του 1893, όταν ο Ιωάννης Σκουλάς ή Παπαδογιαννάκος, βουλευτής τότε Μυλοποτάμου στην μεικτή Τουρκοκρητική Βουλή, κάλεσε τον Ταταράκη στα Ανώγεια να βαφτίσει την κόρη του. Ο Ταταράκης στην συνοδεία του είχε μαζί και τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Την πρώτη αυτή άφιξη του Ελ. Βενιζέλου στα Ανώγεια την περιέγραψε ο Β. Σκουλάς στον Μ. Γ. Σκουλά, ο οποίος και την συμπεριέλαβε στο βιβλίο του. (Σελ. 13).
«Ήτο Αύγουστος, μας διηγείτο ο αείμνηστος Β. Σκουλάς, του 1893. Ήμουν φοιτητής της Ιατρικής και περνούσα τάς διακοπάς μου στα Ανώγεια. Ένας θείος μου, ο Ιωάννης Σκουλάς ή Παπαδογιαννάκος, εκ των τα πρώτα φερόντων τότε εις την κωμόπολιν Ανωγείων, είχε καλέσει τον Δικηγόρον Ταταράκην από το Ρέθυμνον, εις το γραφείον του οποίου ησκείτο τότε ως πτυχιούχος της Νομικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο Ελευθέριος Κ. Βενιζέλος, διά να βαπτίση την κόρην του. Και ο Ταταράκης πήρε μαζί του τον Βενιζέλον. Εις την κεντρικήν πλατείαν των Ανωγείων, «Αρμί», υπεδέχθησαν οι Σκουλάδες τον Ταταράκην, ο οποίος συνέστησεν εις αυτούς και τον Βενιζέλον ως γραμματικόν του…
…’Εγινε η βάπτισις, μόλις νύκτωσε, εις την Εκκλησίαν της Παναγίας από τον Μιχ. Σκουλά ή παπά – Μιχαλάκη. Ο Ταταράκης ωνόμασε το παιδί Ελευθερία και εν συνεχεία οι παρευρεθέντες στο Μυστήριον υπό το φως των λαμπάδων και κεριών μετέβησαν εις το μεγάλο αρχοντόσπιτο του Παπαδογιαννάκου, εις τον οποίον ανέμενεν τους κουμπάρους πλήθος συγγενών και φίλων. Μετά την παράδοσιν της νεοφωτίστου Ελευθερίας υπό του Ταταράκη εις τους γονείς της ήρχισε το πλούσιο φαγοπότι, διά το οποίον ο Βενιζέλος έλεγε συχνά αργότερα ότι δεν θα ξεχάση ποτέ και ιδίως τα καλιτσούνια…
…πώς πηγαίνει το Κρητικό ζήτημα κύριε Ταταράκη; Ηρώτησεν ο παπά – Μιχάλης Σκουλάς με φωνήν δυνατή, η οποία επέβαλε πλήρη σιωπή εις τους θορύβους εκείνων που έτρωγαν και έπιναν ακόμη. Όλοι τώρα εκρέμοντο από τα χείλη του Ταταράκη, διότι, όλοι εφλέγοντο από τον πόθον ν’ ακούσουν τάς νεωτέρας πληροφορίας που ήρχοντο από την πρωτεύουσαν του Νομού, και από έγκυρα, τάχα χείλη, και που ήλπιζαν να είναι ευχάριστες διά την απελευθέρωσιν της Κρήτης από του τουρκικού ζυγού.
Ο Ταταράκης εν μέσω μυστηριακής σιωπής, ήρχισε ν’ ανακοινώνη τάς τελευταίας ειδήσεις περί της εξελίξεως του κρητικού ζητήματος και να εκφράζη τάς προσωπικάς του αντιλήψεις περί του πώς και πότε θα ήτο δυνατόν ν’ απελευθερωθή η Κρήτη. Φαίνεται, ότι οι εκτεθείσαι αντιλήψεις του Ταταράκη δεν ικανοποίησαν το κοινόν ούτε τον Βενιζέλον.
Εν συνεχεία έλαβε τον λόγον ο Ελευθέριος Βενιζέλος, ο οποίος εκθέτων τάς αντιλήψεις του επί του κρητικού ζητήματος , φαίνεται ότι δεν συνεμερίζετο εκείνας του Ταταράκη και ότι ικανοποιεί πληρέστερον τους πόθους και τας προσδοκίας των συνδαιτημόνων και ιδιαιτέρως του παπά – Μιχαλάκη Σκουλά. Τερματίζων μάλιστα τον λόγον του ο Ελευθέριος Βενιζέλος, είπεν ότι: «Η Ελευθερία την οποίαν εβαπτίσαμεν προ ολίγου είναι ο προάγγελος της συντόμου Ελευθερίας της Κρήτης».
Τότε σηκώθηκε από την θέσιν του ο παπά – Μιχαλάκης και ηρώτησε τον Ταταράκη:
-Τι το έχετε το παιδί τούτο κύριε Ταταράκη;
Και ο Ταταράκης απήντησεν:
-Γραμματικό το έχω στο γραφείο μου.
Και ο παπά – Μιχαλάκης συνεπαρμένος από τον λόγον και τας αντιλήψεις του Βενιζέλου περί επελευθερώσεως της Κρήτης εξέφυγεν, διά της απαντήσεώς του προς τον Ταταράκη, της οφειλομένης φιλοφροσύνης. Και λέει στον Ταταράκη:
-«Άι κακομοίρη! Τη αλήθεια συ είσαι γραμματικός αυτού του παιδιού; Αυτός θα ελευθερώση την Κρήτη και γρήγορα!…»
Πράγματι, η Ελευθερία που βαφτίστηκε εκείνη την ημέρα, όπως ευχήθηκε ο Ελευθέριος Βενιζέλος, υπήρξε ο προάγγελος της Ελευθερίας της Κρήτης μετά από λίγα χρόνια. Μεγαλώνοντας παντρεύτηκε τον Εμμ. Σταυρακάκη και εγκαταστάθηκαν στο χωριό Αρμανώγεια του Ηρακλείου, όπου και κατοικούν σήμερα οι απόγονοί τους.
Την ημέρα επίσης εκείνη της βαπτίσεως, o Ελευθέριος Βενιζέλος έμελλε να γνωρίσει στα Ανώγεια δύο νέους, οι οποίοι θα τον ακολουθούσαν στην πολιτική του σταδιοδρομία, χωρίς καμία παρέκκλιση ή ταλάντευση, έως την ημέρα του θανάτου του. Τον φοιτητή ιατρικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Β. Σκουλά και τον γιο του Παπαδογιαννάκου, φοιτητής και αυτός στη νομική σχολή Αθηνών, Γεώργιο Σκουλά ή Τσιριντάνη.
Αργότερα, στις αρχές της Κρητικής Πολιτείας, ο ίδιος ο Βενιζέλος θα καθόριζε τους ρόλους. Ο Βασίλης στην Πολιτική, ο Γεώργιος στην Διοίκηση.
Δημοσιεύθηκε σε: Ιστορία
Ένας χρόνος ολοκληρώνεται από τον Θάνατο του Μιχάλη Ρούλιου ή Ρουλομιχάλη και η οικογένεια του θα τελέσει το ετήσιο μνημόσυνο του την Κυριακή 11 Φεβρουαρίου στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου στο Αρμί και καλέι συγγενείς, φίλους και συγχωριανούς να παραστούν. Ήταν 14 Φεβρουαρίου 2017 όταν ο Ρολυλομιχάλης περνούσε στην ιστορία, πλήρης ημερών αφήνοντας πίσω του μια πλούσια παρακαταθήκη τόσο από την δράση του κυρίως στην περίοδο της Ναζιστικής Κατοχής, όσο και από την τίμια και αταλάντευτη στάση ζωής που τον διέκρινε μέχρι και τα βαθιά γεράματα.Αντί γεύματος μνημοσύνου η οικογένειά του, πιστή στον αξιακό κώδικα και τα προτάγματα του εκλιπόντος, θα προσφέρει το αντίστοιχο χρηματικό ποσό στην Κοινωνική Υπηρεσία του Δήμου Ανωγείων, για τις ανάγκες σίτισης των ευπαθών ομάδων του χωριού. Η ΑΝΩΓΗ θα ήθελε να ευχαριστήσει θερμά την οικογένεια του και τον υιό του Ρουλομιχάλη, Γιώργο Ρούλιο για την προσφορά 100 ευρώ για τις ανάγκες της ηλεκτρονικής μας έκδοσης.
Οι τρεις..ζωές του Μιχάλη Ρούλιου (1919-2017)
Ο Mιχάλης Ρούλιος, όπως έλεγε, έζησε τρεις ζωές. Μεταφέρουμε τα λόγια του , αφηγούμενος την ζωή του.
“Oρφανός από πατέρα έζησα την φτώχεια, φορούσα το ίδιο κοντό παντελονάκι και ένα σάκο ημέρα-νύχτα καλοκαίρι-χειμώνα. Στο σχολείο τι γράμματα να μάθω όταν έβλεπα το δάσκαλο διπλό από την πείνα. Μια μέρα στο σχολείο ο δάσκαλος μας είπε πως θα πάμε εκδρομή στην Αξό. Πηγαίνετε σπίτι σας να πάρετε φαγητό, μας είπε. Γύρισα αμέσως και με ρωτάει ο δάσκαλος δεν πήρες φαγητό; Βγάζω από το τσεπάκι του σάκου ένα κομμάτι άζυμη πίτα που την είχε ψήσει στην πλάκα η μάνα μου το πρωί και του την δείχνω. Όταν φτάσαμε στην Αξό με φωνάζει ο δάσκαλος ο Δραμουντάνης και μου δίνει μισή φρατζόλα ψωμί και 5-6 ψαρογάρους. Τα έφαγα, ήπια και νερό στην πηγή και την έκανα κόπανο. Τελειώνοντας το σχολείο πήγα μαντρατζής στα όρη. Ο παππούς μου παρήγγειλε ένα στιβάνι και η μάνα μου πλήρωσε το άλλο στο τσαγκάρη, τότε πρωτοφόρεσα στιβάνια.
Η δεύτερη ζωή ξεκίνησε με το στρατό. 36 Ανωγειανοί, η κλάση του ’40, παρουσιαστήκαμε στο Ρέθυμνο. Ο πόλεμος με βρήκε στην Κομοτήνη, αρχές Δεκέμβρη πήγαμε στην Φλώρινα με τραίνο και από εκεί Κορυτσά στο μέτωπο. Κάναμε επίθεση αφήσαμε τους γυλιούς και μείναμε 20 μέρες στα χιόνια μόνο με την χλαίνη. Γλύτωσα από τους Ιταλούς που με τουφέκισαν στα 2 μέτρα, όχι όμως και από τα κρυοπαγήματα. Έμεινα δύο μήνες στα νοσοκομεία σε Θεσσαλονίκη και Δράμα. Γύρισα αρχές Φλεβάρη στη Κρήτη και παρουσιάστηκα στο Ρέθυμνο, δεν με έστειλαν όμως στο μέτωπο. Η εισβολή των ναζί με βρήκε στο Ρέθυμνο, στου Αλμπάνι το Μετόχι δώσαμε μάχη, τους εξολοθρεύσαμε παρά το γεγονός ότι σε λίγους είχαν δώσει όπλα και ελάχιστες σφαίρες. Με την κατάρρευση στα Χανιά, μας έδωσαν επ’ αόριστο άδεια, πήρα το όπλο μου και μαζί με άλλους συγχωριανούς επέστρεψα στο χωριό. Το κλίμα για αντίσταση ήταν ακμαίο στο χωριό. Οργανώθηκα στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ, έγινα λίγο αργότερα μέλος του γραφείου του ΕΑΜ Ανωγείων. Όταν γκρέμιζαν σε κάποιον το σπίτι γιατί δεν πήγε στην αγγαρεία, εμείς σαν οργάνωση αμέσως σε μια εβδομάδα το είχαμε ξαναχτίσει. Είχαμε ραδιόφωνο, μαθαίναμε τις ειδήσεις και βγάζαμε δελτίο έτσι κρατούσαμε ψηλά το ηθικό στο χωριό. Τροφοδοτούσαμε τους αντάρτες, φυλάγαμε σκοπιές έξω από το χωριό για να μην μας πιάσουν στον ύπνο οι Γερμανοί. Με την μάχη στο Σφακάκι αποτρέψαμε την σύλληψη και εκτέλεση πολλών κατοίκων του χωριού. Δεν μπορέσαμε όμως να αποτρέψουμε την καταστροφή γιατί δεν υπήρχε σύμπνοια με τις άλλες αντιστασιακές οργανώσεις. Μετά την απελευθέρωση ήρθαν δύσκολα χρόνια. Ο εμφύλιος, η τρομοκρατία ατομική και συλλογική φούντωσε, ποιος ξεχνά τα γεγονότα στην ηλεκτρική; Εγώ πέρα από αυτά έχασα ως στρατιώτη του Εθνικού Στρατού και τον αγαπημένο μου αδελφό.
Η Τρίτη μου ζωή άρχισε αμέσως μετά, προσπαθώ να διορθώσω το κατεστραμμένο μας σπίτι, πηγαίνω στα μεροκάματα για να ζήσουμε. Τότε μας δίναν δύο οκάδες κριθάρι την ημέρα σε ζευγάρι και ζευγολάτη. Χτίζω σπίτι, απαραίτητο για να δημιουργήσεις οικογένεια. Η περισσότερη δουλειά περνά από τα χέρια μου. Φυτεύω αμπέλια, σουλτανί , μουρέλα., κάνω μποστάνια. Παντρεύομαι με την Ακριβή τη Χαιρέτη που στάθηκε άξια δίπλα μου. Οι αριστεροί στο χωριό είχαμε αλληλεγγύη και δύναμη. Πρωτοστατήσαμε στην ίδρυση του γεωργικού συνεταιρισμού και υπερασπιστήκαμε τα δίκαια συμφέροντα μας, παλέψαμε και ιδρύσαμε Γυμνάσιο για να μορφωθούν τα παιδιά μας και να δουν καλύτερες μέρες. Δεν ξεχάσαμε τους φυγόδικους, τους κρύψαμε, τους προστατεύσαμε. Θα ήταν άδικο αν δεν έλεγα ότι σε αυτό μας βοήθησαν και άλλοι που δεν πίστευαν τα ίδια, ιδιαίτερα στις δύσκολες περιπτώσεις. Αντιμετωπίσαμε τον κρατικό αποκλεισμό, αφού είχαμε την κόκκινη μολυβιά. Οι συγχωριανοί μου έδειξαν εμπιστοσύνη και με εξέλεξαν στην διοίκηση του γεωργικού συνεταιρισμού, οι σύντροφοι μου δε στην θέση του γραμματέα της ΕΔΑ. Έτσι άλλαξαν σιγά σιγά τα πράγματα ιδιαίτερα δε μετά την μεταπολίτευση και αναγνωρίστηκαν σε ένα βαθμό οι αγώνες μας. Αυτή είναι η παρακαταθήκη που αφήνω στα παιδιά μου και στους νέους.>>
Ο Ρουλομιχάλης ήταν άκαμπτος στις αρχές του όχι μόνο τις ιδεολογικές αλλά και τις κοινωνικές. Ήταν αντίθετος στην κλοπή, στην οπλοκατοχή και οπλοχρησία. Ήταν κυνηγός με τη βέργα, δεν είχε ούτε τσιφτέ. Τα όπλα έλεγε, το χρησιμοποίησα όταν έπρεπε. Ήταν σκληρός, ταπεινός και αισιόδοξος, γι αυτό όχι μόνο επιβίωσε αλλά άφησε το ιδιαίτερο στίγμα του στην τοπική κοινωνία. Ήταν ψύχραιμος, τόνιζε δε την αναφορά του Γκιόργκι Δημητρόφ <<έχασες την ψυχραιμία σου, έχασες τα πάντα>>. Ο Ρουλομιχάλης θα ζει στην μνήμη μας από τις πράξεις του και τις αναφορές του. Ποιος μπορεί να ξεχάσει την μαρτυρία του στην καταστροφή του χωριού στην ταινία του φίλου και συντρόφου Λευτέρη Χαρωνίτη και την δραπέτευση του από το εκτελεστικό απόσπασμα Γερμανών και Γκεσταμπιτών. Κλείνουμε αυτή μας την αφήγηση με μια μαντινάδα του ίδιου που ήταν ο απολογισμός της ζωή του:
“Έσυρα βάσανα πολλά σε τούτονά τον τόπο
Μα αφού το στόχο πέτυχα, χαλάλι να ναι ο κόπος.”
Άρθρο του Γεωργίου Σκουλά
ΠΡΟΛΟΓΟΣ
Αγαπητοί φίλοι και αναγνώστες.
Όπως ίσως πολλοί να γνωρίζετε, ένας από τους στενότερους συνεργάτες αλλά ταυτόχρονα και αφοσιωμένος φίλος του Ελ. Βενιζέλου, κατά την διάρκεια της μακρόχρονης πολιτικής του καριέρας, σε Κρήτη και Ελλάδα, υπήρξε ο γιατρός Βασίλειος Ιωάννου Σκουλάς, από τα Ανώγεια.
Ήταν ο άνθρωπος που του «έκλεισε», όπως λέμε στην Κρήτη τα μάτια, σαν γιατρός στην οδό Μποζόν στο Παρίσι, όπου άφησε την τελευταία του πνοή στις 18 Μαρτίου 1936.
Οι περισσότεροι όμως πιθανότατα δεν γνωρίζουν το «βάθος» των σχέσεων αυτών. Δεν γνωρίζουν επίσης, ότι η σχέση αυτή υπήρξε με ολόκληρη την οικογένεια Σκουλά και όχι μόνο με τον Βασίλη Σκουλά. Ίσως επίσης δεν γνωρίζουν, ότι τα παιδιά του Ελ. Βενιζέλου, αναγνώρισαν έμπρακτα την προσφορά του Β. Σκουλά προς τον πατέρα τους, όπως και το Ίδρυμα Ελ. Βενιζέλου στα Χανιά, το οποίο έχει αναθέσει τα τελευταία χρόνια ειδική μελέτη, με σκοπό να αποτυπωθεί σε βιβλίο η σχέση αυτή.
Την εργασία μου όμως αυτή την δίνω εμπλουτισμένη με σωρεία εγγράφων από το προσωπικό μου αρχείο, που αφορούν κυρίως τον άνθρωπο Ελ. Βενιζέλο, από παιδάκι 4 ετών έως και την στιγμή του θανάτου του. Μέσω της εργασίας μου αυτής, οι φίλοι μου θα γνωρίσουν κάποιες από τις πτυχές της μεγάλης αυτής προσωπικότητας, θα δουν κάποιες από τις συνήθειές του, τον τρόπο σκέψης και δράσης του. Θα δουν στιγμές του Ελ. Βενιζέλου, όπως την επίσκεψή του μέσα στο λιμάνι της Σμύρνης, ποιούς συνάντησε και γιατί, θα δουν και θα διαβάσουν τι λένε ξένοι που έζησαν τον Ελ. Βενιζέλο, αλλά και άρθρα που γράφτηκαν για εκείνον και θα δουν επίσης και τις τελευταίες του στιγμές στο Παρίσι, ποιοί ήταν στο πλάι του εκείνες τις δύσκολες ώρες.
Θα μάθει επίσης ο αναγνώστης, ότι το τότε ελληνικό κράτος είχε κατασχέσει την περιουσία του Ελ. Βενιζέλου, την περίοδο της εξορίας του στο Παρίσι, και κατά συνέπεια και το σπίτι του στην Χαλέπα, και ότι μόνο μετά τον θάνατό του και κατόπιν αιτήσεως της συζύγου του Έλενας, ήρθη η κατάσχεση των περιουσιακών του στοιχείων.
Κατά την διάρκεια των 12 συνολικά αναρτήσεων για το θέμα αυτό, δεν θα κατονομάσω τις πηγές μου. Ο λόγος είναι, ότι εάν οι φίλοι μου στη σελίδα θεωρήσουν άξια λόγου την εργασία μου αυτή, και θελήσουν να την έχουν στην βιβλιοθήκη τους, ίσως την εκδόσω σε βιβλίο. Η απόφασή μου θα εξαρτηθεί από τα μηνύματα που θα εισπράξω, κατά πόσο δηλαδή, αξίζει να γίνει πράξη η σκέψη μου αυτή.
Ο ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΧΕΣΕΙΣ ΤΟΥ ΜΕ ΤΗΝ ΟΙΚ. ΣΚΟΥΛΑ
O Eλ. Βενιζέλος γεννήθηκε στις 11 Αυγούστου του 1864 στις Μουρνιές Χανίων. Γονείς του ήταν ο Κυριάκος και η Στυλιανή Βενιζέλου. Για την καταγωγή της οικογένειας Βενιζέλου, ο Δημήτρης Μαυριδερός στο βιβλίο του «ΓΕΝΕΑΛΟΓΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΤΗΣ ΑΠΌ ΑΡΡΕΝΑΓΟΝΙΑΣ ΚΑΤΑΓΩΓΗΣ ΤΟΥ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ», αναφέρει ότι ως κοιτίδα της οικογένειας θεωρείται η περιοχή του Μυστρά στην Λακωνία και το αρχικό επίθετο ήταν, «Κρεβατάς». Το «Βενιζέλος» ως επίθετο, πιθανότατα να προέκυψε από το κύριο όνομα «Βενιζέλος ή Μπενιζέλος», που συνηθιζόταν στην Πελοπόννησο και την Στερεά Ελλάδα, κατά τον 18ο και 19ο αιώνα.
Το 1867 και λόγω της επανάστασης στην Κρήτη, η οικογένεια αναγκάζεται να προσφυγοποιηθεί και να καταφύγει στην Σύρο, όπου υπήρχε ακμάζουσα Κρητική παροικία. Εκεί έμενε επί πολλά χρόνια και ο παλαίμαχος αγωνιστής της επανάστασης του 1821, ναυτικός στο επάγγελμα, ο καπετάν Χατζή Ανδρέας Κριαράς, από την Ανώπολη Σφακίων.
Ένα απόγευμα, ο καθηγητής τότε στο Γυμνάσιο Σύρου και ιστορικός, Βασίλειος Ψιλάκης, παίρνει μαζί του τον μικρό «Λευτεράκη», στην επίσκεψη που πραγματοποιεί στο σπίτι του Χατζή Ανδρέα Κριαρά. Χρόνια αργότερα, ο Β. Ψιλάκης κατέγραψε την πρώτη αυτή συνάντηση και γνωριμία του Κριαρά με τον μικρό «Λευτεράκη».
Την Κυριακή 14 Ιανουαρίου θα πραγματοποιηθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννου, μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής του πρωτοπρεσβύτερου παπά Νικόλα Ανδρεαδάκη που εκοιμήθη στις 5 Ιανουαρίου και τον αποχαιρέτησε την επομένη σύσσωμο το χωριό, αλλά και προσωπικότητες από ολόκληρη τη Κρήτη. Με μαντινάδες και συγκινητικές ομιλίες που σας παρουσιάζει η “Α” ανέλυσαν το πλούσιο ποιμενικό έργο του εκλιπόντος, αλλά και την παρακαταθήκη που αφήνει η δράση του στις νεότερες γενιές, ενώ ο γιος του και δικηγόρος Ιωάννης Ανδρεαδάκης απηύθυνε ένα συγκινητικό αποχαιρετισμό πρώτα στον Πατέρα του και μετά στον Ιερωμένο.
Πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Γ.ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ
(Απεβίωσε 5-1-2018)
Πλήρης ημερών , ετών 92 , εκοιμήθη ο Παπά Νικόλας, ο Σεμνός και Ταπεινός Ιερέας , που επί σειράν 66 ετών , πιστά και αφοσιωμένα , υπηρέτησε την Εκκλησία και τον Γενέθλιο τόπο του, τα Ανώγεια , που με πάθος αγάπησε. Αγαπήθηκε, όσο κανείς άλλος, για τον πράο , έντιμο, ταπεινό και απλό χαρακτήρα του .Ήταν πρωτοπόρος στην Ίδρυση των Πρώτων Φιλόπτωχων Ταμείων στην ιερατική του Περιφέρεια , που επί τόσα έτη υπηρέτησε . Προστάτευε με σθένος τον φτωχό, τον απλό άνθρωπο και άδολα βοηθούσε τον οποιονδήποτε, που είχε ανάγκη , χωρίς καν να περιμένει να του ζητηθεί βοήθεια.
Γόνος του αείμνηστου Παπά Γιώργη Ανδρεαδάκη ευτύχησε, και ο Θεός τον αξίωσε, να ζήσει και να χαρεί πλήθος απογόνων ,τέκνων , εγγονών και δισέγγονων. Σημαδιακά απεβίωσε την ημέρα των Φώτων, και εν μέσω πλήθους πιστών , την ημέρα του Μεγάλου Αγιασμού , κηδεύθηκε στα Ανώγεια, στον Άγιο Ιωάννη , όπου τόσα χρόνια πιστά
υπηρέτησε .Της εξοδίου Ακολουθίας πρωτοστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ..Ευγένιος, εν μέσω 25 Ιερέων, που με συγκίνηση και κατάνυξη έψαλαν τους νεκρώσιμους ύμνους.
Για το ήθος και την προσφορά του εκλιπόντος ωμίλησε ο Ρεθύμνης Ευγένιος, εκπρόσωποι των 25 συλλειτουργησάντων Ιερέων , εκπρόσωπος του Συνδέσμου Ιερού Κλήρου , ο Πρωτοπρεσβύτερος Κων/νος Σκουλάς και ο υιός του εκλιπόντος δικηγόρος Ιωάννης Ανδρεαδάκης. Η οικογένεια , μετά την ταφή , παρέθεσε δείπνον μνήμης στην ταβέρνα “ΑΜΑΛΘΕΙΑ” ενώ διέθεσε το ποσόν των 2.000 ευρώ σε Κοινωφελή Ιδρύματα των Ανωγείων Αιωνία η μνήμη του …. !!!
Ο επικήδειος αποχαιρετισμός του δικηγόρου Ιωάννη Ανδρεαδάκη στον πατέρα του
«Αγαπημένε μου Πατέρα,
Απέναντι στην Μεγαλοσύνη σου στέκομαι μικρός, ταπεινός και ανάξιος, ακόμη και για να σου αποδώσω τον ύστατο φόρο τιμής, τον τελευταίο αποχαιρετισμό σου. Και θα ήθελα να είμαι πιο δυνατός για να μπορώ, έστω στο ελάχιστο να αποδώσω το Μεγαλείο της Ιερατικής σου προσφοράς, το μέγεθος της Ιερατικής σου Διακονίας. Να τονίσω το πάθος και την αυταπάρνηση που έδωκες τόσα χρόνια σε αυτόν τον τόπο που πιστά και αφοσιωμένα υπηρέτησες.
Να μιλήσω για το απόλυτο, ακέραιο και το απέριττο του χαρακτήρα σου, μα και για το ανυπέρβλητο αίσθημα της δικαιοσύνης και της ταπεινοφροσύνης που σε διακατείχε. Θα σου έλεγα για την αφοσιωμένη σου σύντροφο, την αγαπημένη σου παπαδιά, που τόσα πολλά χρόνια επάξια σε στήριξε σε όλες τις εκφάνσεις της Οικογενειακής και Ιερατικής σου ζωής.
Για την πολυαγαπημένη σου κόρη, την μοναχοθυγατέρα την Νίτσα σου, που τόσο ελάτρευες. Μα και για τον πρωτότοκο γιο σου, τον παπά Γιώργη, άξιο Γόνο και Συνεχιστή της Λευιτικής σου Οικογένειας.
Μα είπαμε, αισθάνομαι και είμαι λίγος, μικρός και αδύναμος. Όμως με ιδιαίτερη έμφαση θα ήθελα να επιτονίσω ένα πράγμα:την εξαιρετική για εμένα τύχη και τιμή που σε είχα ΠΑΤΕΡΑ!! Εύχομαι ολόψυχα ο Θεός , ο Μεγαλοδύναμος Θεός, να σε κατατάξει εν κόλποις Αβραάμ, και το χώμα της Γενέθλιας γης ,που σε λίγο θα σε υποδεχθεί , να αποδειχθεί για εσένα ιδιαίτερα ελαφρύ.
Καλό σου ταξίδι πατέρα ….»
Επικήδειος λόγος του παπά Κωνσταντίνου Σκουλά
«Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, Αποχαιρετούμε σήμερα ένα εκλεκτό μέλος της Κρητικής εκκλησίας και της κοινωνίας των Ανωγείων, τον πατέρα Νικόλαο Ανδρεαδάκη. Συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση υπηρέτησε για πολλές δεκαετίες την Εκκλησία και το χωριό. Τα υπηρέτησε, με ζήλο, με σωφροσύνη, με αγάπη και πάνω από όλα κρατώντας στο ένα χέρι της σημαίας της ορθοδοξίας και στο άλλο της σημαία των Ανωγείων, της παράδοσης και του πολιτισμού. Ο π. Νικόλαος συμβολίζει τη γενιά της αντίστασης, αλλά και τη γενιά της δημιουργίας. Έζησε και πάλεψε μέσα στην Κατοχή, μέσα σε δύσκολες συνθήκες, δίνοντας το δικό του αγώνα γι΄ αυτό εδώ τον τόπο. Στη συνέχεια μέσα από τη θέση του προσέφερε και συνέβαλε στην ανοικοδόμηση, την ανάπτυξη και την ευημερία του χωριού. Ως ιερέας ο λόγος του ήταν μεστός, η στάση του σεμνή, με τον τρόπο του φρόντιζε να βρίσκεται δίπλα στους αδύναμους, δίνοντας τους δύναμη για να μπορέσουν να σταθούν όρθιοι. Ο Αϊ Γιάννης ήταν το σπίτι του, ο χώρος που αντλούσε δύναμη από τη δύναμη του Θεού για να μπορεί να υπηρετεί το ποίμνιο του. Οι ενορίτες του Αϊ Γιάννη ήταν γι αυτό η μεγάλη οικογένεια του. Το ενδιαφέρον του για τους Αιγιαννιώτες και τους Ανωγειανούς ήταν έντονο και διαρκές μέσα από την παρουσία του σε όλες τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ο Παπα- Νικόλας φρόντισε πέρα από την εκκλησία να κηρύττει το λόγο του και στα μικρά παιδιά από το κατηχητικό που είχε λειτουργήσει τη δεκαετία του 1970 στα Ανώγεια. Δεν θέλω να παραλείψω το γεγονός ότι τον Παπά- Νικόλα διέκρινε το χιούμορ. Ήταν πάντα ετοιμόλογος και πάντα έτοιμος να σε πειράξει… Η γενιά του μπορεί να φεύγει, όμως δεν σβήνει, πίσω της αφήνει ένα σημαντικό έργο, αυτό της μεγάλης προσπάθειας, της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Το έργο του παπα- Νικόλα δεν μένει στη μέση, το συνεχίζει με τον ίδιο ζήλο στην ίδια εκκλησία ο παπα- Γιώργης ο γιος του. Παπα Νικόλα σε ευχαριστούμε για όσα έκανε για μας, για την ωραία και μεγάλη οικογένεια που άφησες πίσω του. Σε ευχαριστούμε για όσα προσέφερες στο χωριό σου. Τα Ανώγεια θα σε θυμούνται και θα σε τιμούν στους αιώνες των αιώνων. Αιωνία η μνήμη σου. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα σκεπάσει!
Ένα μικρό αφιέρωμα στον μεγάλο ποιμενάρχη και άνθρωπο παπά Νικόλα, από τον Ανωγειανό μαντιναδολόγο Γιώργη Μπέρκη ή Κατσούγκρη
Μισεύγει ο Δούλος του Θεού Και Δούλος των Ανθρώπω,
Με καθαρό το Μέτωπο Κι ενούς Αιώνα κόπο
————————————————————–
Άνθρωπος και Φιλάνθρωπος Με προσφορά Μεγάλη
Γι ‘ αυτό και δεν θα ξεχαστεί Όπως ξεχνιούνται άλλοι
————————————————————–
Σαν την ψυχή σου Άγια Του μισεμού σου η Μέρα
Καλό ταξίδι Ευγενή Και Στοργικέ Πατέρα
———————————————————
Ήρεμο και Γαλήνιο Το Άγιο Σκήνωμα σου
Μάρτυρας Αδιάψευστος Της Αγιότητας σου
———————————————————-
Το χώμα που σε σκέπασε Να είναι ευλογημένο
Για δεν αδίκησες ποτέ Ούτε δικό ούτε ξένο
———————————————————-
Κληρονομιά μας άφησες Την περηφάνια σου
Και καθαρό το δρόμο σου Άγια τα λείψανά σου..
–Η οικογένεια , μετά την ταφή , παρέθεσε δείπνον μνήμης στην ταβέρνα “ΑΜΑΛΘΕΙΑ” ενώ διέθεσε το ποσόν των 2.000 ευρώ σε Κοινωφελή Ιδρύματα των Ανωγείων . Παράλληλα η οικογένεια του ευχαριστεί θερμά όλους εκείνους που με κάθε τρόπο συμμετείχαν στο βαρύ τους πένθος και εύχεται σε αυτούς και τις οικογένειες τους μακροημέρευση.
Πέραν των μεμονωμένων ποσών εις μνήμη προς διάφορα Ιδρύματα στα Ανώγεια, η οικογένεια του Εκλιπόντα παπά Νικόλα Ανδρεαδάκη και εις μνήμην του κατέθεσε τα εξής ποσά:
-300 ευρώ στην ηλεκτρονική εφημερίδα των Ανωγειανών όπου γης, ΑΝΩΓΗ,
-300 ευρώ στη σχολική επιτροπή του Γυμνασίου-Λυκείου Ανωγείων.
-300 ευρώ στη σχολική επιτροπή πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Δήμου Ανωγείων.
-300 ευρώ στο σύλλογο Ανωγειανών της Αθήνας
-300 ευρώ στη Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση Ανωγείων, Βοήθεια στο Σπίτι.
-400 ευρώ στο Δήμο Ανωγείων (ΚΑΠΗ)
Επίσης διατέθηκαν διάφορα ποσά στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων για την προμήθεια ιατρό τεχνολογικού αναλώσιμου υγειονομικού και άλλου υλικού. Ο Διευθυντής του Κ.Υ Ανωγείων κ. Αντωνάκης, ευχαριστεί για τις προσφορές αυτές τους κάτωθι:
-Το γραφείο τελετών Σταυρακάκης 200 ευρώ
-Την οικογένεια παπά Κώστα Σκουλά 100 ευρώ
-Τον κ. Σπαχή Γεώργιο (παιδί) 50 ευρώ
-Την οικ. Αντώνη και Αθηνάς Σπαχή 50 ευρώ
-Τον κ. Σμπώκο Γεώργιο, δάσκαλο 50 ευρώ
-Την οικ.Γιάννη και Σούλας Σμπώκου 50 ευρώ
-Την οικ.Μιχάλη και Ελένης Σμπώκου 50 ευρώ
-Την οικ.Νικολάου και Γιάννας Μιρλιράκη 50 ευρώ.
-Την οικ.Γεωργίου και Αργυρώς Ανδρεαδάκη 50 ευρώ.
-Την οικ. Αντωνίου και Βούλας Ανδρεαδάκη 50 ευρώ.
-Την κ.Λευκοθέα Ανδρεαδάκη 50 ευρώ
-Την οικ. της Αγγελικής Ανδρεαδάκη χ.Εμμ.(Σαουνάτσο) 50 ευρώ
-Την οικ.Εμμμανουήλ και Χρυσούλας Κοντογιάννη 50 ευρώ
-Την κα Άννα Ξυλούρη χ.Βασιλείου Σκουλά 50 ευρώ
Τέλος για τις ανάγκες του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννου, διατέθηκαν στη μνήμη του παπά Νικόλα τα κάτωθι ποσά:
-Νικόλαος και Αργυρώ Γρύλλου, 100 ευρώ
-Ελευθέριος και Αικατερίνη Γρύλλου, 50 ευρώ
-Χαρίδημος και Αδαμαντία Σταυρακάκη, 50 ευρώ
-Κωνσταντίνος και Κωνσταντίνα Κουτεντάκη, 50 ευρώ.
-Χρήστος και Μάρω Τσακπίνη, 50 ευρώ
-Κωνσταντίνος και Παρασκευή Νταγιαντά, 50 ευρώ
-Μύρωνας Ανδρεαδάκης (Ασήμι), 20 ευρώ.
Ανωγειανά επώνυμα με ενετικές ρίζες
10/01/2018
Μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Βενετούς το 1211, κατέφευγαν λόγω εποικισμού από την Βενετία στην Κρήτη πολλές οικογένειες ευγενείς, ηγετικές, για να τη διοικήσουν.–
Την ανώτατη κοινωνική βαθμίδα αποτελούσαν σι Βενετικοί ευγενείς και οι φεουδάρχες. Αριστοκράτες δεύτερης κατηγορίας ήταν οι Κρητικοί ευγενείς. Οι απλοί πολίτες των πόλεων λεγόταν αστοί, οι δε χωρικοί διακρινόταν σε “άγραφους”, σε “απελεύθερους”, σε “πάροικους” και δούλευαν στα κτήματα του Δημοσίου.
Πολλοί από τους ευγενείς Βενετούς με την πάροδο των χρόνων εξελληνίστηκαν τέλεια και περισσότερο όσοι έμεναν στην ύπαιθρο. Ο Αγ. Ξηρουχάκης «Η Βενετοκρ. Ανατολή» αναφέρει ότι στην έκθεσή τους προς την Γερουσία οι σύνδικοί της Γρίτης και Γκαρτζόνης το 1584 λένε για τους ευγενείς αποίκους της Κρήτης και ιθαγενείς ότι κατάγονται από την Ιταλία, αλλά η καταγωγή τους είναι τόσο απηρχαιωμένη και λησμονημένη, ώστε μπορούν να λέγονται Έλληνες.
Συνεχίζοντας ο Ξηρουχάκης αναφέρει, “Οι ευγενείς Βενετοί αναμίχθηκαν και συγχωνεύθηκαν με τους ιθαγενείς Έλληνες με μικτούς γάμους, που παρά τις απαγορευτικές διατάξεις του Δόγη και αφορισμούς του Πάπα δεν έπαυαν να συνάπτονται μεταξύ Βενετών αποίκων και ιθαγενών Ελλήνων της νήσου, ευγενών και μη”.
Ο ιστορικός Στ. Ξανθουδίδης (Κρητ. συμβ. Ενετοκρ. αναφέρει “ότι από τη βάπτιση και στεφάνωση Κρητών από τιμαριούχους, εδίδοντο βενετικά βαπτιστικά ονόματα και από αναδόχους που δεν ήταν Βενετοί για να κολακέψουν κάποιον άρχοντα, είτε γιατί οι γονείς τα πρότειναν λόγω θαυμασμού προς το πρόσωπο κάποιου ενετού”.
Ο Γ. Πλουμίδης, οι Βενετοκρ. Ελληνικές χώρες, αναφέρει ότι “Μεταξύ των πληθυσμών και στρατιωτών είχαν αναπτυχθεί στενές σχέσεις φιλικές και συγγενικές, αφού αρκετοί είχαν νυμφευθεί γυναίκες του τόπου”. Οι μικτοί αυτοί γάμοι, ενώ προηγουμένως ήταν αθέμιτοι και απαγορεύονταν, ύστερα από τη συνθήκη του Καλλέργη (1299) επιτράπηκαν.
Οι Βενετοί ιστορικοί επίσης, θέλοντας να δικαιολογήσουν την αφομοίωση και συγχώνευση των ευγενών Βενετών με τους Κρητικούς, γράφουν ότι “έχομε τα ίδια ονόματα, γιατί οι ευγενείς Βενετοί όταν βάπτιζαν τέκνα Κρητικών τους έδιναν το δικό τους όνομα”.
Από παρωνύμια για σκωπτικούς λόγους σχηματισμένα από ονόματα επιφανών Βενετών, που στο τέλος κατέληξε να γίνουν οικογενειακά ονόματα των προσώπων αυτών και των απογόνων τους.
Αυτά όμως τα Βενετικά οικογενειακά πρέπει να είναι ελάχιστα. Ο Γενικός Προβλεπτής (1574 – 1577) Giakomo Foscarini στην έκθεσή του αναφέρει τα εξής σχετικά: “Από τους ευγενείς Βενετούς… πολλοί είναι, που δεν έχουν ανάμνηση της ευγενικής καταγωγής τους και πάρα πολλοί τόσο φτωχοί… εργάζονται με τα χέρια τους στις γεωργικές δουλειές και δεν διατηρούν τίποτε άλλο παρά το επίθετο και λίγο φέουδο, που τους έμεινε ύστερα από το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα,
Έχουν χάσει εντελώς τη γνώση της ιταλικής γλώσσας. Και επειδή δεν υπάρχει δυνατότητα σε κανένα χωριό του νησιού αυτού να λειτουργούνται κατά το λατινικό δόγμα είναι αναγκασμένοι να μένουν στο χωριό να παρακολουθούν καμιά φτωχή θεία λειτουργία στις ορθόδοξες εκκλησίες, να βαφτίζουν τα παιδιά, να παντρεύονται και να θάβουν τους νεκρούς σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα και τα ελληνικά έθιμα… Οικογένειες τέλεια ελληνικές, οι οποίες δεν πιστεύω πως μπορούν να υπόσχονται περισσότερα από ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ΄Ελληνες”.
“Ο F. Τhίriet ομιλεί για τον εξελληνισμό Βενετικών οικογενειών μέχρι του σημείου να φαίνεται ότι χειροτονούνται ορθόδοξοι ιερείς.
Μετά τη μεγάλη επανάσταση των φεουδαρχών 1363 -65, που ένωσε τις αρχοντικές οικογένειες με τις βενετικές των πατρικίων, ένας μεγάλος αριθμός Βενετών γίνεται ορθόδοξος και αποδέχεται τις συνήθειες και τις πεποιθήσεις των Κρητικών με τις οποίες συζεί σχεδόν δύο αιώνες”.
Όλα τα παραπάνω στοιχεία αναλύει με τον επιστημονικό και περίτεχνο τρόπο η κ. Χρυσ. Τσικριτσή – Κασιανάκη, καθηγήτρια της Φιλολογίας στο βιβλίο της “Κρητικά Επώνυμα Ένετικής Προελεύσεως” και καταλήγει, ότι τα οικογενειακά ονόματα ενετικής προελεύσεως προέρχονται:
1) από αναγνωρισμένα και υιοθετημένα νόθα παιδιά των Ενετών,
2) από μικτούς γάμους,
3) από εξελληνισμένους Βενετούς, που λόγω πτωχεύσεως έχασαν πρώτα την ευγένειά τους και ύστερα το εθνικό τους φρόνιμα,
4) από βενετικά βαπτιστικά και
5) πιθανόν να προέρχονται και μερικά από αυτά από ονόματα Βενετών που επικράτησαν ως παρωνύμια για σκωπτικούς λόγους.
Παραθέτουμε Παρακάτω τα Ανωγειανά επώνυμα ενετικής προελεύσεως κατ’ αλφαβητική σειρά.
Ι. Βιτώρος – Βιτώρης – Βιτ(τ)ώρος – Βιτωράκης – Βιτ(τ)ωράκης – Βικτωράκης – Βιτούρης – Βετούρης
Και σήμερα το βενετικό επώνυμο Vittοrί, Vittori, Vitturi και Vettore από το βαπτιστικό Vittirio. Προβλεπτής και γαλλικά Victor (λατ. = νικητής).
Η αρχοντική οικογένεια των Vitturi της Βενετίας, με δικό της οικόσημο ανέδειξε πολλές σημαίνουσες προσωπικότητες στην πολιτική, στο στρατό και την εκκλησία.
Μεταξύ αυτών ο Lorenzo Vittori του Daniel αρχιεπίσκοπος Κρήτης το 1595 και δούκας της Κρήτης το 1453 Benedetto Vitturi.
Οικογένεια Βιτούρη το 1600 στη Ζάκυνθο. Σε έγγραφο του 1637 ιδιοκτήτης μοναστηριού ο Ν. Sinior Manolesso Vittorio 1637.
Μεταξύ προσφύγων στη Ζάκυνθο έγγρ. 1682, Marietta Vittoropula, σύζυγος του Μάρκου Salemon και Μανόλης Γιαλινός λεγόμενος Vittorio.
Γνωστός ο προμαχώνας Βιτούρη (Vitturi) των ενετικών τειχών του Ηρακλείου Μarco Vitturi σε έγγραφο του 1212. Damianus Vittorio έγγραφο 1214 Candia. Βερνάδρος Βιτούρης και ο γιος του Σεβαστιανός σε έγγραφο του 1366 και 1375. Σε έγγραφο του 1364 Αndreolus Vittori gd joh, έγγραφο 1368. Bernardus Vittori consiliarius σε έγγραφο 1367 και 1368.
Ηernolaus ex recteuz de Sitia 1839, Νikoletus Antonius και Vituri έγγραφο 1395. Ο Bulgarus Victuzi έφερε στην Κρήτη σιτάρι, έγγραφο 1407.
Benedetto Vitturi σύμβουλος Κρήτης έγγραφο 1433. Σερ Laurentio Vitturi σύμβουλος Ρεθύμνου 1461.
Misser Vetturi το 1450. Αρχιεπίσκοπος Κρήτης το 1576 Lorenzo Vitturi. Ο ίδιος Ν. Venetus Laurentius Victuri Azchieriskopus Candie 1584 και αλλού ο ίδιος Lorenzo Bitturi.
2. Δακανάλης – Δακαναλάκης – Δαγκανάλης και Δακαναροπούλα.
Και σήμερα το βενετικό Da Canal και Ιταλικό Canale από τοπωνύμιο. Βλέπε και Καναλάκης και βυζαντινό Δεκανάλης, άσχετο με το κρητικό.
Το όνομα υπάρχει σε πολλές μαρτυρίες στην Κρήτη από το 1212 – 1623 με τους τύπους da Canale και de Canale ή de Canali.
Δούκες Johanes de Canali 1254 και Guidode Canale το1304 και 1308.
Στον Raynezio de Canalis παραχωρούνται δύο καβαλλαρίες στο διαμέρισμα Χανίων
1252 και Jacodo και Johanes de Canalis.Canaletto de Canale, 1320 στο Χάνδακα..
Georcio et Cuidoda Canal 1339, Ferdatores de Crete, Sclavurio και Νicolo da Canal.
Leonardus de Canali rtovidys vir• Feudatus noster in Creta, 1398. Επιθεώρηση του ιππικού Ηράκλειο από το τον Fadio da Canal Γενικό προβλεπτή το 1582. —•
Μεταξύ ευγενών Ηρακλείου και φεουδαρχών υπαίθρου, Alessio Canal, Domeniko, Marco, Nikolo, Marino Canal και άλλοι το 1583. —
Στο χρονικό του Τzivan 1644 μεταξύ των Νοd ven di Candia Canal. Σε έγγραφο του
1861 Δακαναροπούλα από τον Ξυδά.
3. Δραμουντάνης
Προβλεπτής βεν.Tramontin και ιταλικό Tramantana = chesta o viene Nord. Το όνομα δεν προέρχεται βέβαια από το βενετικό επώνυμο, αλλά από το όνομα του αέρα παρωνύμιο για κάποιον με δυναμική παρουσία.
4. Κουτάντος Αcotanto Cotonto
Επώνυμο Αcotanto, Αcoitanto ven από 1112 στα παρωνύμια πιθανόν από αccogli tanto o tanti. Μήπως από contento που μαρτυρείται στην Κρήτη με προθετικό α;
Οι Αcotanto παλιά βενετική οικογένεια πατρικίων που μερικοί δέχονταν ότι προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη.
Στη Βενετία το 1144 και 1184 έγγρ. Μάρκος και Δομένικος Αcotanto.Jocoro Acotanto 1212 και Marco Acotanto Jacobus Acotanto consiliarius σε έγγρ. 1219. Ciacomo Acotanto μάρτυρας και Jacomo Acotanto consiliere σε έγγραφα 1224 και 1225, Donnemico αδελφός του Ciuliano Acotanto και Marino 1225. Jacodus Acotanto deccarius na b. στο Χάνδακα εγγρ. 1271. Ιάκωβος Αccontanto κάτοικος στο Βούργο του Χάνδακα. Kalli χήρα του Μάρκου Αccontanto, Πέτρος Accontanto κάτοικος Χάνδακα, έγγραφα 1280- 81. Ιάκωβος Αccotanto του Λέανδρου σε έγγραφα 1301-1302. Σερ Jacobellus Acotanto Zogatus και ser Πέτρος και σερ Λουκάς Acotanto σε έγγραφα 1341, 1346, 1347. Ερμόλαος Acot Κομερκλάριος Κρήτης 1343.
Αcotanto Στέφανος στη Σητεία το 1370 και Πέτρος Cotanto σε έγγρ. Του 1399.
Άγγελος Ακοτάντος έγγρ. 1436. Ο Άγγελος Ακοτάντος ή Κοτάντος ζωγράφος είχε δύο αδελφούς τον Giovani επίσης ζωγράφο σε έγγραφα 1450 και 1477 και τον Θεόδωρο σχολάρχη. Dominus Pasguali Contonto Butano σε έγγρ. του 1495. σε έγγρ. του 1513 αναφέρεται η κόρη του πoτέ Magisstri Joannis Akotanto ζωγράφος Χάνδακα. Μανόλης Κουτάντος έγγρ. 1582 και Βιτζέντζος Κουτάντος έγγρ. 1583. Μιχαήλ Agvotanto de continios Agnetis 1222.
5. Μανιώρος – Μανιωράκης
Η συγγραφέας πιστεύει ότι προέρχεται από το Μανιός – Μανιόρος. Βαπτιστικό Μagno από λατινικό magnus = gande. Αλλά και Μario βαφτ. από λατινικό Μarius από το αρχαϊκό manus.
Σερ Sclavus Magno από τη Βενετία κάτοικος Χάνδακα 1352. Σε έγγραφα του Ι363 1395 σι Βενετοί Sclavus Magno, Madlus, Magno, Marius και Johanes Magno. Στα Χανιά το 1536 mastro Maro Mari και Mastro Manoli Mari, Retrus magnus thesaurarius 1545. Γιάννης υιός Μανιού έγγραφο 1672 και Μανόλης Μανιάς έγγρ. 1674. Αλοΐσιος (Αλεβίζε) Μάνιο, έκτακτος προβλεπτής Σούδας έγγρ. 1713. Μανιουδάκη από την Κρήτη το 1868 στη Ζάκυνθο.
6. Μανούσος, Μανουσάκης, Μανούσακας, Μανουσακάκης, Μανουσουδάκης, Μανουσιουδάκης, Μανουσιδάκης, Μανουσέλης, Μανουσελάκης και Μανουσογιαννάκης
Από το βαφτιστικό Μano, Manea, Manusso,Manoli προβλεπτής Μari, Maro, Matusso και Zane Zanessi,Zanusso, προβλεπτής Γιάννης Γιαννούκος – Γιαννούσος (επών. Γιαννουσάκης στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου), Μιχ. Γιαννούσος 1566.
Κατά την εποχή της Ενετοκρατίας το Εμμανουήλ – Μανόλης συνηθίζεται ως Μάνος – Μανός – Μανιός – Μανέας – Μανούκος – Μανούσος από επίδραση βενετική. Ο Οlinieri έχει Μani, Manuzio, Manuzzato, Manoli από το 1309, Μanolessus από το 1075 από μεσαίων. βαφτ. ο Εm. De Felice έχει βαφτίσει Μanolo υποκ. του Εmmanouele.
Σε έγγραφο του 1479 βαφτ. Μanussio Marci. Ser Manussio 1546. Μanutio Rireri στα Χανιά 1536, Μanusso di Candia 1559 και Μanusso Mara Candiote, 1569.Μανούσος Πρέβελης του Πέτρου 1591.
Σε έγγραφα του 1503 -1509 Μanoli da Candia και 1501 -1517 Μanusso da Candia που ο Αντ. Πάρδος ταυτίζει.
Στα κατάστιχα του νοταρίου Μ. Μαρά 1538 – 1578 βρίσκουμε αδιακρίτως Μανουήλ ή Μανέας, Μανώλης ή Μανούσος. Μανούσος Πηγάς δάσκαλος 1567 και 1582, Μανοήλ Πηγάς δάσκαλος 1572 το ίδιο πρόσωπο όπως δέχεται και ο Μέρτζιος. Και η Ασπασία Παπαδάκη από την ανάγνωση πολλών εγγράφων ταυτίζει το Εμμανουήλ – Μανέας – Μανούσος. Επίσης η Μ. Κωνσταντουδάκη ταυτίζει τον Μανέα Μουζουράκη ζωγράφο 1509-1534 με τον ser Manussio Mazurachi και με τον Μανέα Μουζουράκη μάρτυρα σε έγγρ. του 1549. Σε έγγρ. του 1692 Σταμάτης υιός Μανούσου και Παύλος υιός Μανούσου.
7. Μέμμος, Μεμάκης
Και σήμερα βενετικό Μemο. Ο Τριανταφυλλίδης το ετυμολογεί από Μεμάς υποκοριστικό του Γεράσιμος. Νομίζω από το βεν. επώμυνο Μemmo από βαφτ. Μπιο και Μemmο υποκ. του Gulielmo. Οι Μemo μεταξύ των αρχοντικών οικογενειών της Βενετίας ανέδειξε 3 δόγες, συγκλητικούς και επισκόπους.
Στην Κρήτη δούκας ο Ludonicus Memmo το 1584 και Αρχιεπίσκοπος Vitus το 1407 και Μichael Memmo 1448.
Νicolaus Memo κάτοικος Χάνδακα σε έγγραφα του 1272 και 1281. Masseo Memmo signore di notte εγγρ. 1349 και άλλοι.
Tzibanus Memo σε έγγρ. 1481, Αndrea Memo consilie 1482-1485 και Μichele Memo consiliere 1488-1491.
Πιέρος Μέμος σε διαθήκη του 1500. Ιωάθαν Μέμος αρχιγραμματέας, αρχειοφύλαξ και Δ/ντής αστυνομίας (1567-71). Μισέρ Βιττόρε Μέμο έγγρ. 1581.
Αμπέλι του ευγενή μισέρ Τζορτζή Μέμο έγγρ. 1618 Κωνσταντ. Μέμος (1699) διδάσκαλος του Ελληνικού Σχολείου στη Βενετία. Ασφαλώς ο ίδιος Κωνστ. Μέμος ακαδημαϊκός Αβλαβής (Πlesο) 1669 – 1701. Μέμος στον Αγ. Βασίλειο Πεδιάδος 1747.
8 . Μπαγγέρης – Μπαγκέρης – Παγκέρης – Μπαγκεράκης – Μπαγκράκης Από μπαγκέρης (danchiere = τραπεζίτης).
9. Μπρίνταλος, Μπρεδάκης – Μπρεδόπδυλος, Πρεντάκης, Μπριντάκης, Πρίνταλος, Μπρεντάης, Μπρεντάνας, Ντί Μπρέντα
Το Πρεντάκης – Μπρεδάκης έχει σχετίσει παλαιότερα με τη λέξη praeda η συγγραφέας και τα ονόματα Μπρεδολόγος και Πρεδευσής. Πιθανόν όμως να προέρχονται και απ’ ευθείας από το βενετικό όνομα Βreda, Bredani βενετικό οικογ. Breda, Bredo στα ονόματα από παρωνύμια.
ΙΟ. Σαλούστρος
Πιθανόν να σχετίζεται με τη λέξη σαλούστρο που απαντάνται στον Καστούρμπο και η σημασία και ετυμολογία της είναι άγνωστη. Πιθανότερο να προέρχεται από βαφτ. sallustio. Κρητικοί ευγενείς Ρεθύμνου οι Saluzzi 1574. Μεταξύ ευγενών Κρητών Ρεθύμνου 1583 Μattio Salustro του π. μισέρ Ραntalon Zuane του π. πισέρ Francessco και Ζυane Salustro il Vecchio.
Αndriana Salustopula έγγρ. 1683 μεταξύ Κρητών προσφύγων στην Κέρκυρα.
ΙΙ. Σμπώκος, Σπόκος και Σπώκος, Μπόκος
Από Sbocco = στόμιο, εκβολή, αιμόπτυση. Η συγγραφέας νομίζει το πιθανότερο από το Βocho όπως Βώλος – σβώλος, Κάνθαρος – σκαθάρι, κόκος – Σκόκος, βαφτιστικό βεν. Βοcco και Βodolinu και οικογ. Βοcchi, Bocho, Boccoli, Bocco. Ήδη από τον 11ο αιώνα βαφτ. Βocca, από παρωνύμιο Βocca ή Βυcca.
Σε έγγραφο του 1381 Βarnada Βοcho από τη Βενετία. Pres ditez Alonixius Bochos 1463. Επίσης Βοcho σε έγγρ. του 1535.
Ύστερα από επίπονες έρευνες που έκανε το Ιστορικό Αρχείο της Βενετίας ο γιατρός Δακανάλης Σπύρος, βρήκε τα οικόσημα τόσο το βενετικό, όσo και το Κρητικό της οικογένειας των Δακανάληδων.
Του ΜΑΝΟΛΗ ΜΙΧ.ΔΑΚΑΝΑΛΗ
Άρθρο του Γεωργίου Σκουλά, συγγραφέας του βιβλίου ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ ΤΟΜΟΣ Α΄. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΥΣΤΙΣ
1: Η ΚΑΤΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑΣ ΧΑΙΡΕΤΗ
2: Η ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΤΩΝ ΛΕΙΨΑΝΩΝ ΤΟΥ ΑΓ. ΣΠΥΡΙΔΩΝΑ ΚΑΙ ΤΗΣ ΑΓ. ΘΕΩΔΩΡΑΣ ΑΠΟ ΤΗ ΚΩΝ\ΠΟΛΗ ΣΤΗ ΚΕΡΚΥΡΑ ΑΠΟ ΤΟΝ ΙΕΡΕΑ ΓΕΩΡΓΙΟ ΚΑΛΟΧΑΙΡΕΤΗ.
3: ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ ΧΑΙΡΕΤΗ
4: ΠΟΙΗΜΑΤΑ ΤΟΥ ΚΗΡΥΚΟΥ ΧΑΙΡΕΤΗ
Η Μεγάλη και Ιστορική οικογένεια Χαιρέτη, ήταν αλλά και εξακολουθεί να είναι, μία από τις επιφανέστερες οικογένειες της Κρήτης. Μέγιστη η προσφορά της σε όλους τους απελευθερωτικούς αγώνες του έθνους, τα μέλη της οποίας έχουν ποτίσει με άφθονο αίμα το δέντρο της Ελληνικής Ελευθερίας.
Έχει δώσει κατά καιρούς επιφανή μέλη στην ελληνική κοινωνία, τόσο σε πολιτικό όσο και στρατιωτικό επίπεδο, που έχουν αφήσει μνήμη αγαθή στην ελληνική κοινωνία και ιστορία. Επιφανέστερος όλων, αλλά και αδικημένος της ιστορίας μας, θεωρώ ότι υπήρξε ο άγνωστος στο ευρύ κοινό ιατροφιλόσοφος, Κήρυκος Χαιρέτης.
Η οικογένεια Χαιρέτη, είναι σήμερα διασκορπισμένη σχεδόν σε όλη την Ελλάδα.
Τις πρώτες αναφορές του ονόματος Χαιρέτη τις συναντάμε τον 14ο αιώνα, στην Κωνσταντινούπολη. Την περίοδο εκείνη, και επί Πατριαρχείας των Καλλίστου και Φιλόθεου, εξελίσσεται στην Κωνσταντινούπολη η αίρεση του Γρηγορίου του Ακίνδυνου.
Ο ιερέας, Μανουήλ Καλοχαιρέτης, ο οποίος είχε εισχωρήσει στην αίρεση, με δήλωσή του προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο, δηλώνει ότι αποδέχεται τις καταδικαστικές αποφάσεις του Πατριαρχείου, για την αίρεση του 1341.
«Εγώ ιερεύς ο Καλοχαιρέτης, επεί παρεσύρθην διά την ιδιωτείαν μου παραμέρους των κακοδόξων αιρετικών Ακινδυνάτων και διά την αμαρτίαν μου εσκοτίσθη περί το φως της αληθείας…Ο ευτελής ιερεύς Μανουήλ ο Καλοχαιρέτης στέργων υπέγραψα».
Ο ευτελής ιερεύς ο Καλοχαιρέτης.
Λίγο νωρίτερα, το 1321, συναντάμε και άλλο Καλοχαιρέτη, στρατιωτικό, κατά τον εμφύλιο των δύο Ανδρονίκων, θείου και ανιψιού.
Ο Καλοχαιρέτης, στάλθηκε από το στρατόπεδο του ανιψιού Ανδρόνικου, προς τον αυτοκράτορα Ανδρόνικο, προκειμένου να βρει λύση στην διένεξη. Και όπως αναφέρει ο Ιωάννης Καντακουζηνός (Ιστοριών, βιβλ. Α. κε΄κστ΄, έκδοση Βιέννη 1828, σελ. 129 και 133), εντέλει ο Καλοχαιρέτης, «συνετώς άγαν τας αποκρίσεις ανθυπενεγκών, προσέκλινε τους πόδας ζητών την ειρήνην, αλλά, χωρίς να είναι υπεύθυνος διά τούτο, άπρακτος, απήλθεν εκ του Βυζαντίου».
Θα πρέπει να διευκρινίσουμε εδώ, ότι το επίθετο, Καλοχαιρέτης – Χαιρέτης, είναι ακριβώς το ίδιο. Την περίοδο εκείνη, ήταν συχνή πρακτική να μπαίνει το επίθετο «καλός» μπροστά από τα επίθετα, όταν ήθελαν να δώσουν έμφαση για το καλό έργο κάποιου. Π.χ., Καλοϊωάννης, Καλομαρία κτλ. Το φαινόμενο το συναντάμε και στην Κρήτη, όπου η οικογένεια Φωκκά, μετεξελίχθηκε σε Καλλέργη, από το καλό έργο που άφησε κάποιος πρόγονός τους. Φωκκάς = Καλλιέργης = Καλλέργης.
Μετά επίσης την άλωση της Κωνσταντινούπολης από τους Τούρκους το 1453, ένας άλλος Καλοχαιρέτης, ο Γεώργιος, ιερέας, μετέφερε στην Κέρκυρα, όπου βρίσκονται και σήμερα, τα λείψανα του Αγίου Σπυρίδωνα και της Αγίας Θεοδώρας.
Για την τύχη των δύο ιερών αυτών λειψάνων, ο Κώστας Τριανταφύλλου, στο βιβλίο του «Η ΒΥΖΑΝΤΙΝΗ ΟΙΚΟΓΕΝΕΙΑ ΧΑΙΡΕΤΗ ΚΑΙ ΤΟ ΕΝ ΠΑΤΡΑΙΣ ΑΡΧΕΙΟ ΤΗΣ», Σελ. 7 και 8, αναφέρει:
«Πράγματι, όπως εκτίθεται εις την έκθεσιν, ο εν Κωνσταντινουπόλει εφημέριος Γεώργιος ιερεύς Καλοχαιρέτης, μετά την άλωσιν, μετέφερεν εις Κέρκυραν ήδη τω 1478 το λείψανον του αγίου, έπειτα από περιπέτειας και κινδύνους πορείας τεσσάρων ετών, όπως υπολογίζει ο ιεροδιάκονος Γεώργιος Γροπέτης, έφορος της Δημοσίας Βιβλιοθήκης Κερκύρας, εις εμπεριστατωμένην μελέτην του εις το περιοδικόν «Καινή Διδαχή» Αθηνών, τομ. Β΄ (1920) σελ. 31 – 40 και 194 – 206.
Ασκών δε ο Καλοχαιρέτης ούτος πατρωνικόν δικαίωμα επί του λειψάνου τούτου, ως και έτερον της αγίας Θεοδώρας, το οποίον συγχρόνως έφερεν εις Κέρκυραν, κατέλειπε ταύτα εις τα τέκνα του εν Κερκύρα Φίλιππον, Λουκάν και Μάρκον, οι υιοί ούτοι του ιερέως Καλοχαιρέτη προέβησαν εις διανομήν της πατρικής κληρονομίας, κυρίως δηλαδή των επί των ιερών ως άνω λειψάνων δικαίων, διά συμβολαίου εν Κερκύρα της 17 Μαΐου 1480, ήτοι ευθύς μετά τον θάνατον του πατρός των, κατά την ασφαλή γνώμην του Γροπέτου (σ. 202), ο οποίος ομοίως ευρίσκει ότι ο Λουκάς Χαιρέτης έζη έως το 1512, ο δε Φίλιππος, ο και ιερεύς, τω 1480 ήτο 30ούτης. Εις τους δύο τούτους έλαχε το λείψανον του αγίου Σπυρίδωνος, εις τον Μάρκον δε το της αγίας Θεοδώρας.
Ο Λουκάς φαίνεται παρέμεινε άγαμος, ενώ ο Φίλιππος υπήρξεν έγγαμος, είχε ήδη θυγατέρα δε Ασημίναν. Ο ανωτέρω Λουκάς «μετά μικρόν» εδώρησεν εις τον ιερέα αδελφόν του διά συμβολαίου τα δικαιώματά του και ούτω το λείψανον του αγίου Σπυρίδωνος, υπανδρωθείσης εν τω μεταξύ της Ασημίνας θυγατρός Φιλίππου Χαιρέτη τον ευγενή Κερκυραίον Σταμάτιον Βούλγαρην, περιήλθεν εις τους κηδεστάς απογόνους των εν Κερκύρα Χαιρέτη, την οικογένειαν Βούλγαρη.
Ο Μάρκος Χαιρέτης, τέλος, διά συμβολαίου του 1843 εν Κερκύρα εδώρησεν εις την Κοινότητα Κορυφών (Κερκύρας) τα δίκαια του και αυτή μετέφερε το λείψανον της αγίας Θεοδώρας εις τον ναόν του Αγ. Λαζάρου. Ο Φίλιππος δυσηρεστήθη και αντέδρασε κατά της δωρεάς ταύτης, ανεπιτυχώς όμως και το λείψανον εναπόκειται σήμερον εις τον μητροπολιτικόν ναόν της Κερκύρας, ομοίως και διασώζεται εκεί και του αγίου Σπυρίδωνος εις ίδιον αυτού από του Ι.ΣΤ. αι.ναόν της πόλεως, του και Πολιούχου της νήσου».
Ο γιος τώρα του Γεωργίου Καλοχαιρέτη Μάρκος, κατεβαίνει στην Κρήτη στις αρχές του 16ου αιώνα και συμμετέχει στις διάφορες μάχες των Ενετών εναντίον των Τούρκων. Οι Ενετοί αναγνωρίζοντας τις υπηρεσίες του, του παραχωρούν εδάφη και έτσι γίνεται η πρώτη εγκατάσταση των Χαιρετών στην Κρήτη.
Ο Κώστας Τριανταφύλλου στο βιβλίο του μας παραδίνει το γενεαλογικό δέντρο των Χαιρέτησων από τον 14ο αιώνα έως και την γέννηση του Κήρυκου Χαιρέτη το 1760, στο χωριό Άγιος Θωμάς, λίγο έξω από το Ηράκλειο.
Ως αρχή λαμβάνει τον Καλοχαιρέτη – Χαιρέτη που όπως είδαμε έκανε τις διαπραγματεύσεις το 1320 μεταξύ των δύο Ανδρονίκων, στον μεταξύ τους εμφύλιο.
Γιος του υπήρξε ο Φίλιππος, που γεννήθηκε το 1350.
Γιος του Φίλιππου ο Γεώργιος, που μετέφερε τα σκηνώματα στην Κέρκυρα. Γεννήθηκε το 1405.
Γιος του Γεωργίου ο Μάρκος, ο οποίος κατήλθε στην Κρήτη. Γιος του Μάρκου ο Θωμάς. Γεννήθηκε το 1530.
Γιος του Θωμά ο Δημήτριος. Γεννήθηκε το 1560.
Γιος του Δημητρίου ο Φραγκίσκος.
Γιος του Φραγκίσκου ο Θωμάς. Γεννήθηκε το 1680.
Γιοι του Θωμά οι Αστρινός και Δημήτριος. Γεν. 1700.
Γιος του Αστρινού ο Κήρυκος. Γεννήθηκε το 1756, στον Άγιο Θωμά Ηρακλείου.