Ο  Μέγας Βασίλειος ή Άγιος Βασίλειος (μεταξύ 329 και 333 – 379), υπήρξε Πατέρας της Εκκλησίας, επίσκοπος Καισαρείας, κορυφαίος θεολόγος του 4ου αιώνα και ένας από τους Τρεις Ιεράρχες, που θεωρούνται προστάτες της παιδείας. Συναντάται την περίοδο μεταξύ της Α’ και της Β’ οικουμενικής συνόδου(325-381 μ.χ). Διακήρυξε την ενότητα της Αγίας Τριάδας ως μιας ουσίας και προχώρησε στον προσδιορισμό του υποστατικού διαχωρισμού των Προσώπων της. (Κάθε υπόσταση διακρίνεται από ορισμένους τρόπους ύπαρξης και μεμονωμένα χαρακτηριστικά ιδιώματα: ο Πατέρας είναι αγέννητος, ο Υιός γεννηθείς αχρόνως και το Άγιο Πνεύμα εκπορευτό διά του Πατρός. Η μόνη προτεραιότητα του Πατέρα είναι λογική, μη χρονική και δεν ενέχει καμία ανωτερότητα.)

Η παράδοση λέει πως σπούδασε αρχαία ελληνική φιλοσοφία στην Αθήνα, αλλά και εννέα ακόμα επιστήμες. Γι’ αυτό, όπως λέμε και στα κάλαντα, «βαστάει  κόλλα και χαρτί, χαρτί και καλαμάρι». Δεν κρατούσε στην πλάτη του σακί με δώρα, αλλά αμέσως μετά τα Χριστούγεννα, ξεκινούσε πεζός μ’ ένα ραβδί στο χέρι και έφερνε συμβολικά δώρα στους ανθρώπους όπως την ευλογία του.

Ο Άγιος Βασίλειος, βοηθούσε πάντοτε τους αδικημένους και κουρασμένους, τους πεινασμένους και τους αρρώστους, ανεξάρτητα από το γένος, τη φυλή και το θρήσκευμα. Έτσι το όραμά του το έκανε πραγματικότητα ιδρύοντας ένα πρότυπο και για τις μέρες μας κοινωνικό και φιλανθρωπικό σύστημα, τη «Βασιλειάδα». Ένα ίδρυμα που λειτουργούσε νοσοκομείο, ορφανοτροφείο, γηροκομείο και ξενώνας για την φροντίδα και ιατρική περίθαλψη των φτωχών αρρώστων και ξένων. Τις υπηρεσίες του τις πρόσφερε το ίδρυμα δωρεάν σε όποιον τις είχε ανάγκη. Το προσωπικό του ιδρύματος αυτού ήταν εθελοντές που προσφέρανε την εργασία για το καλό του κοινωνικού συνόλου. Ο Μέγας Βασίλειος πέθανε την 1 Ιανουαρίου του 379. Αυτή η ημερομηνία, ημέρα θανάτου του, διατηρούμενη στη παράδοση, θεωρήθηκε απ΄ όλους τους χριστιανικούς λαούς, ότι φέρνει ευλογία και καλή τύχη στη νέα χρονιά.

Ο αγαπημένος Άγιος μικρών και μεγάλων παιδιών με το κόκκινο κουστούμι, το καπέλο και την κάπα, με τη μεγάλη μαύρη ζώνη και τις μπότες καθώς και  τα ροδαλά μάγουλα, ΔΕΝ υπήρξε ποτέ! Στην ορθόδοξη χριστιανική παράδοση ο Αι Βασίλης ήταν μικρασιάτης, μελαχρινός, αδύνατος, γελαστός, με μαύρα γένια και σμιχτά φρύδια, χωρίς κόκκινη στολή και μπότες αλλά πάντα ντυμένος σαν βυζαντινός πεζοπόρος με σκουφί και πέδιλα.Με λίγα λόγια ο Άγιος Βασίλης έτσι όπως τον ξέρουμε σήμερα και τα Χριστούγεννα όπως συνηθίζουμε να τα γιορτάζουμε τις τελευταίες δεκαετίες,  ΔΕΝ μας έρχονται από την Καισαρεία, ούτε έχουν καμιά σχέση με την ορθοδοξία, αντιθέτως έχουν αμερικάνικες ρίζες και φαίνεται ήρθαν στη δεκαετία του 1950-60, κυρίως στον αστικό πληθυσμό, από τους “συγγενείς” μετανάστες, που με τις ευχετήριες κάρτες τους εισήγαγαν τον “Δυτικό” Άϊ-Βασίλη.

Το 2013 είναι ”προ των πυλών” και  είναι χρέος μας να εξηγήσουμε  στα παιδιά, ότι υπάρχουν και κάποια άλλα παιδιά που είναι φτωχά και δεν είναι τόσο τυχερά ώστε να αποκτήσουν τα δικά τους δώρα. Από μια ηλικία και μετά οι γονείς μπορούν να πουν στα παιδιά, ότι το  κομμάτι που συνδέεται με τη φιγούρα του γεράκου που φέρνει δώρα σε όλον τον κόσμο είναι ένας τρόπος να εκφράσουμε την αγάπη μας για τους άλλους, μέσα από την προσφορά δώρων, για παράδειγμα σε άτομα που είναι φτωχά ή παιδιά που είναι ορφανά. Αν αυτή η επεξήγηση συνοδευτεί και με μια επίσκεψη σε κάποιο ίδρυμα, μπορεί  το παιδί να αξιολογήσει καλύτερα την έννοια της εθελοντικής προσφοράς, μέσα από τη βιωματική εφαρμογή. Ίσως το σπουδαιότερο μάθημα, μέσα από τις πράξεις πραγματικής φιλανθρωπίας αυτές τις μέρες, να βρίσκεται στο ότι κάνουμε περισσότερο καλό στον εαυτό μας, όταν κάνουμε κάτι για τους άλλους!

Ιωάννα Μπισκιτζή

Λέκτορας Κλασικής Φιλολογίας

Βιβλιογραφία:

Μ. Βασιλείου, έργα, τομ.1-10, εκδ. Πατερικαί εκδόσεις Γρηγόριος Παλαμάς, Θεσσ/ίκη 1972-1974

Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων (ΒΕΠΕΣ), Έκδοσις της Αποστολικής Διακονίας της Εκκλησίας της Ελλάδος, 1988, Αθήναι

Του π. Ανδρέα Κεφαλογιάννη

Η ακριβής ημερομηνία της Γέννησης του Χριστού δεν μας είναι γνωστή, γιατί τα Ευαγγέλια δεν αναφέρουν τίποτα σχετικό. Τα Χριστούγεννα γιορτάστηκαν για πρώτη φορά στις 25 Δεκεμβρίου στη Ρώμη το 330, όταν οι ειδωλολάτρες λάτρευαν τον θεό Ήλιο. Η Εκκλησία όρισε όμως να γιορτάζεται την ημερομηνία εκείνη η Γέννηση του Ηλίου της Δικαιοσύνης, του Χριστού.

Η Αγ. Γραφή τοποθετεί στην αρχή της ιστορίας το Α και στο τέλος της το Ω. Από την άποψη αυτή ο Χριστός καλύπτει ολόκληρη την ιστορία, γιατί Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος των πάντων, σύμφωνα με τα δικά Του λόγια: «Εγώ το Α και το Ω, ο πρώτος και ο έσχατος, αρχή και τέλος» (Αποκάλ. κβ΄, 13).

Δεν επέλεξε την Ελλάδα ως σημείο παρουσίας Του, διότι γνώριζε ότι οι Έλληνες δεν θα είχαν πρόβλημα στο να τον αποδεχτούν (δεδομένης της φιλοσοφικής σκέψης που κατείχε τον Ελληνισμό αλλά και της γνώσης που είχαν οι Έλληνες περί Θεού) οπότε το όλο σχέδιο της απελευθέρωσης της ανθρωπότητας από τις «αλυσίδες» του θανάτου και της αμαρτίας δεν θα πραγματοποιούνταν. Εξ’ αρχής γεννήθηκε για να θυσιαστεί. Να θυσιάσει την ανθρώπινη φύση Του, προς χάριν της ψυχικής αποδέσμευσης. Ο λαός του Ισραήλ, απλώς χρησίμευε ως καθρέπτης του συνόλου της ανθρωπότητας  Δεν είναι τυχαίο ότι οι ένδεκα από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου ήταν ή Έλληνες ή πρόσωπα από ελληνικές αποικίες. Ο μόνος που δεν είχε σχέση με τον ελληνισμό ήταν ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Η Ισκαρία, δεν αποτελούσε ελληνική αποικία.

Η ουσία όμως της του Χριστού γεννήσεως, είναι η βάση των όσων πρόκειται να ακολουθήσουν στην εν τη Γη ζωή Του. Επιλέγει την ταπεινή φάτνη (= σταύλο), προκειμένου να δείξει ότι η ταπείνωση είναι η βασική αρετή που πρέπει να διέπει τον άνθρωπο. Επιλέγεται η Μαριάμ ως κατά σάρκα Μητέρα Του, σε μία προσπάθεια να δείξει στην ανθρωπότητα ότι η αγνότητα είναι ικανή να φιλοξενήσει τον Χριστό, αλλά και να οδηγήσει στην θέωση.

Τα δώρα που έφεραν οι Μάγοι, έχουν κι αυτά τον συμβολισμό τους:

1)Χρυσός: προκειμένου να τονιστεί η «βασιλική» ιδιότητα του Χριστού.
2)Λιβάνι: προκειμένου να τονιστεί η θεία καταγωγή του, και
3)Σμύρνα: προκειμένου να δειχθεί ότι ο Θεάνθρωπος αυτός θα ζήσει και θα πεθάνει για έναν υπέρτατο σκοπό. Ωστόσο, το μήνυμα της γεννήσεως του Χριστού, είναι πολύ πιο δυνατό απ’ όσο δείχνει. Η γέννηση του Χριστού, μας διδάσκει αυτά ακριβώς που επιτελέστηκαν και που αποτελούν χαρακτηριστικά γνωρίσματα του γεγονότος:
Ταπείνωση, Αγνότητα, Αγαθή Προαίρεση, Ελπίδα και Προσμονή.
Να λοιπόν ποιο είναι το βασικό αλλά και κοσμοσωτήριο μήνυμα των Χριστουγέννων. Όχι η διασκέδαση και το πανηγύρι, αλλά η αναγέννηση του ανθρώπου μέσα από το χαρμόσυνο νέο της απολύτρωσης του ανθρώπου από τα δεσμά της αμαρτίας και του θανάτου. Η αναγκαιότητα του  να βιώσουμε μία νέα εν Χριστώ και κατά Χριστόν ζωή μακρυά από μικρότητες, εγωισμούς, μικροψυχίες και μισαλλοδοξίες.

Όλος ο κόσμος παλεύει για ενότητα, ειρήνη, αγάπη. Βρίσκονται όλα αυτά όμως στην οικονομία; Στον ανταγωνισμό των εξοπλισμών; Στον ανταγωνισμό γενικά; Γίνεται όλο και πιο εμφανές πως υπάρχει μια όλο και βαθύτερη επιθυμία γι’ αυτό που θα φθάσει αληθινά στην καρδιά της ανθρωπότητας, ως το φως της ζωής, που θα φωτίσει τα πάντα. Η «καρδιά» όμως αυτή δεν είναι κανείς άλλος από τον Ίδιο τον Χριστό. Και δεν υπάρχει κανένας άλλος δρόμος γι’ αυτήν την καρδιά εκτός από το δρόμο που Αυτός έδωσε με την εντολή της αγάπης!