Του Γιώργου  Καλογεράκη

υπ.  Δρ. Πανεπιστημίου  Ιωαννίνων

δ/ντής  Δημοτικού  Σχολείου  Καστελλίου  Πεδιάδος

 Στις  25  Αυγούστου  1898  διαδραματίζεται  στην πόλη  του Ηρακλείου  η  τελευταία  πράξη  της  κρητικής  τραγωδίας.  Η  σφαγή  των  Ηρακλειωτών  και  ορισμένων  Άγγλων  στρατιωτών  ήταν  η  αιτία  που  οι  Μεγάλες  Δυνάμεις  της  εποχής  επέβαλαν  το  καθεστώς  της  Κρητικής  αυτονομίας  στο νησί  μας.  Η  χρονική  περίοδος  1898 – 1913  ορίζεται  από τους  ιστορικούς  ως  περίοδος  της  Κρητικής  Πολιτείας. Ύπατος  Αρμοστής    έφτασε  στα  Χανιά  στις  9  Δεκεμβρίου  1898  ο  πρίγκιπας Γεώργιος,  γιος του  βασιλιά  της  Ελλάδας  Γεωργίου. Το  Σεπτέμβριο  του 1906  φτάνει  στην  Κρήτη  ως  δεύτερος  ύπατος  Αρμοστής  στη  θέση  του  πρίγκιπα  Γεωργίου  ο  Ανδρέας  Ζαΐμης. Ο  πόθος  όμως  των  Κρητών  για  την ΕΝΩΣΗ  της  Κρήτης με  την  Ελλάδα  ήταν  διαρκής  και  ακατάλυτος. Την  αυτονομία  οι  Κρήτες  την  προσλάμβαναν  ως  ένα  μεταβατικό καθεστώς  πριν την  πολυπόθητη  ΕΝΩΣΗ.

Το  Σεπτέμβριο  του  1908  ορισμένα  γεγονότα  συμβαίνουν  στην  Ευρώπη  τα  οποία  επηρεάζουν  το Κρητικό  ζήτημα. Η Αυστροουγγαρία  προσαρτά  τη  Βοσνία Ερζεγοβίνη.  Ο  Ηγεμόνας  της  Βουλγαρίας  την ίδια  χρονική  στιγμή  ανακηρύσσει  τη  χώρα  του ως  ανεξάρτητο  βασίλειο  και προσαρτά  σ’αυτό  την  Ανατολική  Ρωμυλία.  Στις  24  Σεπτεμβρίου  1908  καλούνται οι  Κρητικοί  σε  παγκρήτια  συγκέντρωση  στα Χανιά, η Κρητική  Βουλή  κηρύσσει  την  ΕΝΩΣΗ  της Κρήτης  με την  Ελλάδα και  καλεί  το  Βασιλιά  των  Ελλήνων  να αναλάβει  τη  διακυβέρνηση  του  νησιού. Τις επόμενες  ημέρες  σε ολόκληρη  την  Κρήτη οργανώνονται  παλλαϊκές  συγκεντρώσεις  και  όλοι  οι  Δήμοι  εκδίδουν  ψηφίσματα.

Τα  ψηφίσματα  αυτά  δημοσιεύτηκαν  στην  επίσημη εφημερίδα  της Κρητικής Πολιτείας η οποία  ονομάστηκε  «Παράρτημα  της εφημερίδος της Κυβερνήσεως  εν  Κρήτη».  Το  ψήφισμα  του  Δήμου  Ανωγείων  έχει  ημερομηνία  26  Σεπτεμβρίου  1908 :

Δ Η Μ Ο Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α

Το  Δημοτικόν  Συμβούλιον του  Δήμου  Ανωγείων  Μυλοποτάμου

Συνελθόν  εν  πλήρει  αυτού  απαρτία  σήμερον την  26  Σεπτεμβρίου 1908  εν  τη  έδρα  του  Δήμου

Α π ο φ α σ ί ζ ε ι   π α μ ψ η φ ε ί

Κηρύσσει

Εν  Ονόματι  της  Ομοουσίου  και  Αδιαιρέτου  Τριάδος

Την  Ανεξαρτησίαν της  Κρήτης  και  την  Ένωσιν  αυτής  μετά  της  μητρός  Ελλάδος,  όπως  μετά  ταύτης  αποτελέση  εν  αναπόσπαστον  και  Αδιαίρετον  Βασίλειον.

Προσκαλεί  τον  Βασιλέα  των  Ελλήνων  Γεώργιον  τον  Α΄  να  αναλάβη  την  διακυβέρνησιν  του  τόπου.

Επιδοκιμάζει  τας  Εθνικάς  ενεργείας  της  κυβερνήσεως  του  τόπου  και  προσκαλεί  αυτήν  να  διοική  την  Νήσον  εν  Ονόματι  του  Βασιλέως  των  Ελλήνων  μέχρις  ου  ονομάση  Αντιπρόσωπόν  Του.

Συνιστά  δε  επιτροπήν  αποτελουμένην  από  τους  Σπυρ. Ανδρεαδάκη,  Γεώρ.  Καλλέργη,  Γεώργ.  Κεφαλογιάννη,  Εμμ.  Ξυλούρη  και  Βασ. Δραμουντάνη  ίνα  επιδώση  αντίγραφον  του  παρόντος  προς  τους εν  Ρεθύμνη  αξιοτίμους  Αντιπροσώπους  των  Μεγάλων Δυνάμεων  και  προς  την  Κυβέρνησιν  ίνα το διαβιβάση  προς την  Α.  Μεγαλειότητα τον  Βασιλέα  των  Ελλήνων  και την  Κυβέρνησίν  Του.

Εν  Ανωγείοις  τη  26  Σεπτεμβρίου  1908

Ο  Πρόεδρος                                                Ο  Αντιπρόεδρος

Ν.  Διακούλης                                                   Β. Σπαχής

Τα  μέλη

Κ.  Β.  Παπαδάκης,  Θεόδ.  Λιναρίτης,  Βασίλειος  Πατελάρος,  Βασίλ.  Απλαδάς  και  Γεώρ.  Κ.  Πετάσης.

…………………………………………………………………………………………

Παρά  τη  διακήρυξη  της  ΕΝΩΣΗΣ  το  1908,  δεν  υπήρξε  αποτέλεσμα.  Το  1909  αναχώρησαν  από  την  Κρήτη  οι στρατιώτες των  προστάτιδων  δυνάμεων.  Το 1913  με  τη  συμφωνία  του  Λονδίνου άνοιξε  ο  δρόμος της ΕΝΩΣΗΣ  ο  οποίος  εδραιώθηκε  τον  Αύγουστο  του  1913  με τη  Συνθήκη  του  Βουκουρεστίου. Έτσι  την  1^η  Δεκεμβρίου  1913  επίσημα  η  Κρήτη  ενώνεται  με  την  Ελλάδα και  στο  φρούριο  Φιρκά  των  Χανίων υψώνεται  η  Ελληνική σημαία  παρουσία  του  οραματιστή  και  θεμελιωτή  της  ΕΝΩΣΗΣ  Ελευθερίου  Βενιζέλου.