Της Ιωάννας Μπισκιτζή

Λέκτορας κλασικής φιλολογίας

Πασιφανής είναι  πλέον ο τρόπος που νομοθετεί η Βουλή των Ελλήνων, ύστερα από την πρόσφατη και πολυσυζητημένη δήλωση του γνωστού πολιτικού, ότι δεν είχε διαβάσει το μνημόνιο και έτσι δεν είχε και πολύ καλή ιδέα για το τι ακριβώς ψήφιζε το καλοκαίρι του 2010.

Ο συγκεκριμένος πολιτικός είναι από τους «δημοφιλέστερους»  και στις εκλογές του 2009 τον έστειλαν στη Βουλή περισσότεροι από 90.000 έλληνες ψηφοφόροι. Με ιδιαίτερη ανησυχία λοιπόν σκέφτομαι, πόσοι από αυτούς που θα  ψηφίσουν την επικείμενη δανειακή σύμβαση, που είναι και  ιδιαίτερα σημαντική, θα την μελετήσουν σε βάθος. Τι έχουν άραγε  στο μυαλό τους οι έλληνες βουλευτές όταν βρίσκονται στα έδρανα της Βουλής ;;; Επιθυμούν να γίνουν χαλίφηδες στη θέση του χαλίφη; Λένε ανέκδοτα για να περνά η ώρα; Στέλνουν μηνύματα με το κινητό τους; Βλέπουν Oλυμπιακό-Παναθηναϊκό την ώρα που γίνονται οι συζητήσεις για την τύχη του ελληνικού λαού;;

Στην Αρχαία Αθήνα υπήρχαν τρία σώματα που ασκούσαν την εξουσία, η εκκλησία του δήμου, η βουλή και το δικαστήριο.

Αρχικά η βουλή περιλάμβανε 50 μέλη, από τα οποία είχαν εκλεχθεί 5 από κάθε μια από τις 10 φυλές της Αθήνας. Αργότερα τα μέλη που εκλέγονταν από κάθε φυλή έγιναν 50. Η βουλή αποτελούνταν από 500 ελεύθερους, Αθηναίους πολίτες ( μόνο άνδρες) με ηλικία άνω των 30 ετών, και ήταν το πολυπληθέστερο σώμα αξιωματούχων στην πόλη. Αποτελούσε μια οργανωτική επιτροπή της εκκλησίας του δήμου και είχε ως ρόλο την ετοιμασία νομοθετικών προσχεδίων και τον καθορισμό των θεμάτων που τίθονταν προς συζήτηση στη βουλή. Οι 500 βουλευτές εκλέγονταν με ψηφοφορία του λαού, που λάμβανε χώρα μία φορά κάθε χρόνο. Ένας Αθηναίος πολίτης μπορούσε να γίνει μέλος της βουλής δύο φορές στη ζωή του. Κάθε πολίτης είχε το δικαίωμα να καταθέτει τις προτάσεις του στη βουλή, ελεύθερα και χωρίς περιορισμούς, αντίθετα με την περίπτωση του βουλευτηρίου κατά την κυριαρχία των τριάκοντα, όπου κυριαρχούσε η τρομοκρατία. Τυπικά απαγορευόταν η εκκλησία να λαμβάνει αποφάσεις χωρίς ένα προβούλευμα, δηλαδή μία πρόταση από τη βουλή, έτσι όλες οι αποφάσεις της εκκλησίας του δήμου πέρναγαν πρώτα από τον έλεγχο της βουλής.

Η βουλή και κάποια μικρότερα τμήματά της, οι πρυτανείες, εξυπηρετούσαν σε έναν βαθμό την πολιτική οργάνωση. Κάθε μέρα του έτους ένας από τους βουλευτές ήταν αρχηγός του κράτους, κατά κάποιον τρόπο, είχε δηλαδή την δικαιοδοσία της διαχείρισης του ταμείου και την «σφραγίδα» της πόλης, όπως και την προεδρία στις συνελεύσεις της εκκλησίας του δήμου. Έχει υπολογιστεί ότι περίπου ένα τέταρτο του συνόλου των πολιτών της Αθήνας πρέπει να είχε την κατοχή του αξιώματος κάποια στιγμή της ζωής του. Αυτή τη θέση του διαχειριστή-αρχηγού του κράτους  μπορούσε να την κατέχει ο καθένας μια φορά στη ζωή του, με αποτέλεσμα ποτέ να μην είναι δυνατή η συγκέντρωση μεγάλης δύναμης σε κάποιον πολίτη. Από την στιγμή της εκλογής του καταγραφόταν λεπτομερώς όλη η προσωπική του αλλά και η οικογενειακή του περιουσία. Ενδεικτικό του “λεπτομερώς” παραπάνω είναι ότι καταγράφανε μέχρι και τα σανδάλια που φορούσε!

Αν κατά τη διάρκεια της θητείας του έπαιρνε οποιαδήποτε απόφαση, απόρροια της οποίας ήταν να ζημιωθεί το ελληνικό δημόσιο, το κοινό καλό των πολιτών, γινόταν κατάσχεση της περιουσίας του μέχρι του ποσού της ζημιάς που προκαλούσε. Αν η ζημιά ήταν μεγαλύτερη από την περιουσία του, τότε αφού γινόταν κατάσχεση και της οικογενειακής του περιουσίας (συμπεριλαμβανομένων των σανδαλιών!), είχε την υποχρέωση να δουλέψει χωρίς αμοιβή στο δημόσιο μέχρι να ξεχρεώσει αυτά που χρώσταγε.

Η Αθηναϊκή Δημοκρατία κατά τον Χρυσό Αιώνα (5ος π.Χ.) κατάφερε αυτό που κανείς από αυτούς που την αντέγραψαν μεταγενέστερα δεν μπόρεσε να καταφέρει: Να διοικεί πραγματικά ο ίδιος ο λαός την περιουσία του και να χειρίζεται τις υποθέσεις του, συμμετέχοντας στα κοινά με μοναδικό τρόπο.

Ας κάνουν λοιπόν οι 300, της σημερινής Βουλής των Ελλήνων , το αυτονόητο, τη δουλειά για την οποία όλοι εμείς τους στείλαμε εκεί μέσα και ας διαβάζουν, ανάμεσα στα άλλα που θα έπρεπε, την ιστορία αυτού του τόπου, μήπως και μπορέσουμε να ορθοποδήσουμε.