12/08/2014
Το έγγραφο-φωτιά από τον απόρρητο φάκελο του Χριστομιχάλη
Του Γιώργη Καλογεράκη
Στις 30 Ιανουαρίου 1972, ο Καπετάν Χριστομιχάλης Ξυλούρης κάλεσε στο σπίτι του το Μιχάλη Ξυλούρη (του Στρατομανόλη), και του παρέδωσε ένα φάκελο ο οποίος περιείχε 114 έγγραφα.[1] Στο εξωτερικό μέρος του φακέλου ήταν γραμμένη με μαύρο μελάνι η φράση : «Αυστηρά απόρρητος φάκελος». Η οδηγία του Αρχηγού Ανωγείων προς το Μιχάλη Ξυλούρη ήταν ο φάκελος να παραμείνει κλειστός και να ανοίξει όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Τα έγραφα του φακέλου ήταν ταξινομημένα σε τρεις υποφακέλους.
Ο πρώτος περιείχε τριάντα (30) έγγραφα των ετών 1941-1945.
Ο δεύτερος περιείχε πενήντα (50) επιστολές των ετών 1945-1972[2]
Ο τρίτος περιείχε 34 έγγραφα του έτους 1947.
Σήμερα ο απόρρητος φάκελος, μετά το θάνατο του Μιχάλη Ξυλούρη, παραδόθηκε στην οικογένεια των Ξυλούρηδων.[3] Από τον απόρρητο φάκελο ο Μιχάλης Ξυλούρης μου παρέδωσε αντίγραφα ορισμένων εγγράφων με την παράκληση να αποτελέσουν μέρος του βιβλίου που γράφω για το Χριστομιχάλη Ξυλούρη.
Επέλεξα τη δημοσιοποίηση της επιστολή του Εμμανουήλ Σκουλά ή Φρουδά γιατί :
α) στάλθηκε τις ημέρες που καίγονταν τα Ανώγεια
β) γίνεται για πρώτη φορά γνωστό μετά από 70 χρόνια ότι, οι Γερμανοί δεν έδιωξαν όλα τα γυναικόπαιδα από το χωριό πριν το ανατινάξουν, αλλά έκαναν και συλλήψεις κυρίως από τις οικογένειες των Ξυλούρηδων, των Σκουλάδων και των Σταυρακάκηδων.
γ) Αποκαλύπτεται ότι τους Γερμανούς στα Ανώγεια είχαν συνοδέψει τουλάχιστον έξι Έλληνες δοσίλογοι, (ΚΑΝΕΙΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ), τους οποίους είδαν και γνώρισαν οι γυναίκες που συνέλαβαν οι Γερμανοί. Στάθηκαν όμως τυχερές γιατί, κατά παράδοξο τρόπο, αφού γνώρισαν τους προδότες, εκείνοι δεν παρότρυναν τους Γερμανούς να τις εκτελέσουν.
Το έγγραφο
[1] Την ίδια ημέρα ο Αρχηγός Ανωγείων υπαγόρευσε στο Μιχάλη Ξυλούρη κείμενο αυτοβιογραφίας το οποίο υπέγραψε. Στην αρχή της υπαγόρευσης ο Καπετάν Χριστομιχάλης αναφέρει για το Μιχάλη Ξυλούρη ότι …εις το πρόσωπόν του βρίσκω απόλυτον εμπιστοσύνην και άκραν εχεμύθειαν…
[2] Από τις πενήντα επιστολές του δεύτερου υποφακέλου : α) σαράντα μία (41) είχαν ως παραλήπτη τον Καπετάν Χριστομιχάλη. β) Έξι (6) επιστολές είχαν αποστολέα τον Αρχηγό Ανωγείων γ) Οι τρεις (3) επιστολές που επέμεναν ήταν από τον ιατρό Δακανάλη Γ., από το Βασίλη Σπαχή και από επιστολογράφο που υπέγραψε με τα αρχικά Γ.Κ.
[3] Ως συγγραφέας του βιβλίου του Καπετάν Χριστομιχάλη, αφού έλαβα γνώση του φακέλου από τον ίδιο το Μιχάλη Ξυλούρη όσο βρισκόταν στη ζωή, πιστεύω ότι σύντομα ο φάκελος και τα 114 έγγραφα που περιέχει θα δοθούν στο αρχείο του Δήμου Ανωγείων και θα γίνει γνωστό το περιεχόμενό τους.
Αγαπητέ Μιχάλη[1]
Η τελευταία τακτική των Γερμανών είναι η σύλληψις γυναικών αλλά γυρεύγουν απ’τις οικογένειες Σκουλάδων, Ξυλούρηδων, Σταυρακάκηδων.
Είχαν πιάσει και του Μιχαλακογιαννιό τη γυναίκα και του Στρατογιώργη[2] αλλά αυτή γνώριζε ένα γκεσταμπίτη και τους είπε να πουν ότι δεν έχουν ταυτότητες και ότι δεν ήσαν Ξυλουροπούλες διότι θα τους βοηθούσε να τους απολύσουν όπως και τις απέλυσαν. Τις άλλες τις κρατούν και μάλιστα λένε ότι θα τες φύγουν σήμερο για το Ηράκλειο.
Εκεί εγνώρισαν τον Π… το Σ… Κ… τον Ε… Κ… ξυλουργό, τον Ιωάννη Επανωμεριτάκη από τον Κρουσώνα και δύο ακόμη αλλά δεν ξέρουν τα επίθετά τους τον ένα λένε Στέργιο χαρακτηριστικά μελαχροινό με μαύρο μουστάκι από τον Κρουσώνα τον άλλο λένε Γιάννη ξανθός με λίγο μουστάκι κατσαρά μαλλιά. Είχαν πάρει και δύο συγγενούς τους εγγαρεία τους εσκοτώσανε στα Σείσαρχα φρόντισε να μάθεις ποιοι είναι στα Σείσαρχα, έχουν σε δύο σημεία σκοτωμένους άνω από 50 όσους είχαν εγγαρεία από το Μαλεβύζι και από τα άλλα χωριά και τσι Μυλοποταμίτες επεράσανε από τον Κυλιστό όλους τους σκοτώσανε στα Σείσαρχα. Στην Τύλισσο Κορφές Σείσαρχα συγκεντρώνονται στρατεύματα για δευτεροεξερεύνηση του αοριού.
Στις κορφές του Κουτσοτρούλη κάνουν από χθες εξερεύνηση και λένε όταν τελειώσουν από κει θα ξανακάμουν εξερεύνηση στο δικό μας βουνό.[3] Αυτό δεν είναι βέβαιο διότι δεν μπορούμε να επικοινωνήσω λόγω της καταστάσεως. Η Ελένη δεν ήρθε ακόμη. Λεφτά εγώ δεν κρατώ άλλα διότι απ’αυτά που μου έδωσες έδωκα 6 στο κριθάρι, 3 στην Αξό και 1 στου Καλλέργη για το λάδι αλλά θα φροντίσω να βρω κριθάρι ώσπου να στείλεις λεπτά.
Έτερον ουδέν
Με αγάπη Μανόλης (Φρουδάς)[4]
Πες του Λευτέρη ότι η γυναίκα του είναι στο Μελιδόνι είναι όλοι καλά. Στο χωριό έγινε απαγορευμένη ζώνη σε όλη την περιφέρεια του χωριού επ’αόριστο.
[1] Το έγγραφο αποτελείται από τέσσερα φυλλαράκια 9Χ11 εκατοστών κολλημένα σε λευκό χαρτί διαστάσεων Α4. Είναι επιστολή που στάλθηκε από τον Εμμανουήλ Σκουλά ή Φρουδά στο Χριστομιχάλη Ξυλούρη αμέσως μετά την καταστροφή των Ανωγείων και τις εκτελέσεις που ακολούθησαν στο χωριό Σείσαρχα. Πιθανή ημερομηνία εγγραφής και αποστολής του από 25 ως 29 Αυγούστου 1944. Ο Μανόλης Σκουλάς ή Φρουδάς παρακολουθούσε τις κινήσεις των Γερμανών στα Ανώγεια (ίσως από το Ζωνιανό αόρι) και έστειλε την επιστολή στον Αρχηγό Ανωγείων Χριστομιχάλη Ξυλούρη που βρισκόταν και πάλι στο Ανωγειανό αόρι μετά τη φυγή των Γερμανών από τα κατεστραμμένα πλέον Ανώγεια.
[2] Γιάννης Ξυλούρης του Μιχαήλ ή Μιχαλακογιαννιός και Γιώργης Ξυλούρης ή Στρατογιώργης
[3] Η πληροφορία του Φρουδά βγήκε αληθινή. Οι Γερμανοί μετά την καταστροφή των Ανωγείων αποσύρθηκαν στις βάσεις τους και στις αρχές Σεπτεμβρίου επέστρεψαν στον Ψηλορείτη και ακολούθησε η μάχη της Μίθιας (5 Σεπτεμβρίου 1944)
[4] Στο τέλος του εγγράφου, δίπλα στο όνομα του αποστολέα «Μανόλη» προστέθηκε η λέξη Φρουδάς με υπογράμμιση
Δημοσιεύθηκε σε: