09/11/2013
‘ Επά Δε Κόβουνε Σπαθιά, Δε Νταγιαντούνε Πόδια….
Μόνο Νταγιάντα Εσύ Σκουλά, Απού ‘Σαι Από Τα Ανώγεια..
Πως Μου Το Λες Να Νταγιαντώ Που Μου Φωνάζουν Όλοι..
Που ‘Φαγε Και το Χέρι Μου Του Κανονιού Το Βόλι..
Τον Τσεπανέ Κεντήσανε Μ’ Ασημωτή Μπιστόλα..
Κι Ο Ουρανός Θαμπώθηκε Εκείνηνα Την Ώρα..
Με Μια Μπιστόλα Ασημωτή Του Κούντη Του Δημήτρη..
Κεντά Ο Σκουλάς Τον Τσεπανέ Και Σείστηκε Όλη Η Κρήτη….”
Το χειρόγραφο του ίδιου του πυρπολητή 3 μήνες πριν την ανατίναξη του Αρκαδίου το οποίο και θα παραδοθεί στον Δήμο Ανωγείων αναφέρει τα εξής:Έγγραφο υπ. αριθ. 5/1866, Ι.Α.Κ, φάκελος επαναστάσεως 1866.
Να διαδοθή εις τα Κλεψίμια Καλού ως και το Σωρό
Προς Πανοσιωτάτω Καθηγουμένω της Ιεράς Μονής Χαλέπας
Κυρίω Κυρίω Γερασίμω Πανοσιώτατε Άγιε
αναγγέλομεν υμίν σήμερον δια της παρούσης μας εις την υμετέρα πανοσιώτητά σας ως και εις τους επιλοίπους αδελφούς καπεταναίους τε και λοιπούς αδελφούς ότι σήμερον ο εξ Ηρακλείου στρατός ο στρατοπεδευμένος εις θέσιν Σταυράκια καθώς ως γνωστόν σας έκαμα. διαμφισβήτησιν μεγίστην δια να καταλάβη την θέσιν του Αγίου Μύρωνος πλην δεν ηξιώθη όθεν έδωκεν εγγύησιν εντός τριών ημερών δεν εγκαταλήψη ταύτην την θέσιν θα κτυπηθούμεν συγχρόνως δε ελάβομεν και προκήρυξιν της Γενικής Συνελεύσεως των Κρητών δια της οποίας αποφασίστηκε ο υπέρ πάντων και πατρίδος ιερός αγών είτε πλέον τα ψέματα έπαυσαν.
Παρακαλούμεν λοιπόν την πανοσιώτητά σας να λάβητε όλους τους πλησίον σας χριστιανούς ωπλισμένους και αόπλους και να έλθητε εδώ την δευτέραν με όλους εδώ και με την ετοιμασίαν σας και να ειδοποιήσηται και την επίλοιπον επαρχίαν έως τα Μουρτζανά.
Με το θάρρος μένομεν και θέλομεν να παρουσιασθήτε ως σας γράφομεν
Σας ασπαζόμεθα εγκαρδίως
Εν Αγίω Μάμαντι τη 20 Αυγούστου 1866
Ο Γεν. οπλαρχηγός
Μιχαήλ Α. Σκουλάς
και επίλοιποι καπεταναίοι
Γ. Ξετρύπης Ο Γραμματεύς
Μανόλης Παπαδάκης Εμμανουήλ Α. Σκουλάς
Δημήτρης Κόκκινος
Γεώργιος Σουλτάτος
Γρηγόριος Σπιθούρης
Ιωάννης Κεφαλογιάννης
Ιωάν. Σπόκος
Γεώργιος Ξυλούρης
Εμμανουήλ Πλεύρης
Τα Ανώγεια τίμησαν σήμερα την ιστορική επέτειο της ανατίναξης της Ιερής Μονή Αρκαδίου στις 9 Νοεμβρίου 1866, από τον Εμμανουήλ Σκουλά, στην κορυφαία πράξη αντίστασης και θάρρους κατά την διάρκεια όλων των Κρητικών Επαναστάσεων για την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού.
Πλήθος κόσμου βρέθηκε σήμερα στον χώρο πάνω από το Κέντρο Υγείας όπου δεσπόζει επιβλητικός ο ανδριάντας του Εμμανουήλ Σκουλά ( ο οποίος ανεγέρθηκε το 1996), κρατώντας στο χέρι του την ασημωτή μπιστόλα με την οποία έδωσε πυρ στην μπαρουταποθήκη,την στιγμή που οι Τούρκοι είχαν εισβάλει στην Μονή,τινάζοντας στον αέρα Χριστιανούς και Μουσουλμάνους,σε μια κορυφαία πράξη εθελοθυσίας,που έδωσε σε όλο τον κόσμο να καταλάβει το νόημα της αδούλωτης Κρητικής ψυχής.
Η εκδήλωση γίνεται κάθε χρόνο στα Ανώγεια στις 9 και όχι στις 8 Νοεμβρίου ημέρα δηλαδή της ανατίναξης και όχι της άμυνας της Μονής Αρκαδίου.Ένα μνημόσυνο για τις 845 Κρητικές ψυχές που θυσιάστηκαν 147 χρόνια πριν στον βωμό της Ελευθερίας.
Η επιμνημόσυνος Δέηση από όλους τους ιερωμένους του χωριού χοροστατούντος του Παναγιοσιολότατου κ.Τιμόθεου ως εκπρόσωπου της Μητρόπολης Ρεθύμνης,έγινε παρουσία του Δημάρχου Ανωγείων κ. Σωκράτη Κεφαλογιάννη ,των πρώην Δημάρχων Ανωγείων κ..Νίκου Ξυλούρη και κ.Γεωργίου Σμπώκου και σύσσωμου του Δημοτικού συμβουλίου.Το παρόν έδωσαν και εκπροσώποι των καθηγητών και μαθητών του Δημοτικού-Γυμνασίου και Λυκείου Ανωγείων.Στην συνέχεια ο κ. Γιώργος Καλογεράκης Διευθυντής του Δημοτικού σχολείου Καστελίου και υποψήφιος Δρ του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων απηύθυνε λόγο αναλύοντας το ιστορικό της επετείου.Στον λόγο του ο κ. Καλογεράκης είπε τα εξής:
…και μέσα στον αναβρασμό που ο Χάρος εβρουχάτο
βροντή σεισμός εγίνηκε κι ο κόσμος άνω κάτω
τρόχαλος έγινε η Μονή κι εσείστη ο Ψηλορείτης
κι αντιλαλούνε τα βουνά κι απ’άκρου ως άκρου η Κρήτη…
Κυρίες και κύριοι, αγαπητοί φίλοι Ανωγειανοί
Σαν σήμερα, πριν από 147 χρόνια, ο Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλάς έδωσε πυρ στην πυριτιδαποθήκη της Ιεράς Μονής Αρκαδίου πετυχαίνοντας να μεταμορφώσει έναν αγώνα για την ελευθερία και ανεξαρτησία των Κρητών, στη διάρκεια της Μεγάλης Κρητικής Επανάστασης 1866-1869, σε πανανθρώπινο σύμβολο ανθρωπισμού και εθελοθυσίας. Το γεγονός ενισχύει και η μαρτυρημένη απόφαση όλων των εγκλείστων για την ανατίναξη της Μονής αν οι Τούρκοι κατάφερναν και πατούσαν το μοναστήρι.
…………………………………………………………………………
Η Κρητική Επανάσταση του 1866-1869 χαρακτηρίζεται από τους ιστορικούς μεγάλη, σε σχέση με όλες τις προηγούμενες επαναστάσεις που ξέσπασαν στο πολύπαθο νησί μας τα χρόνια της τουρκοκρατίας, για τρεις κυρίως λόγους.
1ον : Για τη διάρκεια των τριών ετών 1866-1869.
2ον : Για τις πολλές και αιματηρές μάχες που συνέβησαν και την αυθόρμητη συμμετοχή εκατοντάδων εθελοντών από την ελεύθερη Ελλάδα.
3ον: Για το σύνολο των θυμάτων. Ο αριθμός τους ήταν ασύγκριτα μεγαλύτερος όλων των προηγουμένων και οι υλικές ζημιές του τόπου ανυπολόγιστες και μακράν σημαντικότερες από κάθε άλλη επανάσταση.
Η αφορμή της επαναστάσεως ήταν η κακοδιοίκηση του Ισμαήλ Πασά. Τα αίτια όμως ήταν βαθύτερα και συνοψίζονται στον διαρκή πόθο του Κρητικού λαού για ελευθερία και ανεξαρτησία, στον πόθο του για Ένωση με την Ελλάδα.
Η συμμετοχή των Ανωγειανών στην Επανάσταση ήταν σημαντική. Το Μάιο του 1866 πραγματοποιήθηκε μεγάλη συγκέντρωση στα Ανώγεια και στο σπίτι του Μιχαήλ Σκουλά όπου είχαν προσέλθει οι Πρόκριτοι του Ηρακλείου, μεταξύ των οποίων και ο Μιχαήλ Κόρακας, ο Παύλος Ντεντιδάκης, ο Μαστραχάς, ο Μανόλης Κρανιωτάκης και άλλοι, όπου εξέλεξαν τους αντιπροσώπους τους για την Συνέλευση.
Τον Αύγουστο του 1866 ο στρατός του Σαχίν Πασά βρισκόταν στρατοπεδευμένος στις Βρύσες Αποκορώνου. Στην μάχη εκείνη των επαναστατών εναντίον του Σαχίν Πασά διακρίθηκε ο Ανωγειανός Κλίνης όπως αναφέρει ο Παναγιώτης Κριάρης : «…κατά την επομένην όμως επαναληφθείσης της επιθέσεως τμήμα των επαναστατών τολμήσαν κατόρθωσε να προσεγγίση έτι μάλλον τα χαρακώματα του εχθρού, ενώ εξ’άλλου άλλο αυτών τμήμα πλησιάσαν εις την υδρεύουσαν το εχθρικόν στρατόπεδον πηγήν ηγουμένων τριών γενναίων του Τζιτζικαλάκη, του Τζίμπουκα και του Κλίνη ατρομήτου Ανωγειανού κατόρθωσε να παρεμποδίση την προμήθειαν ύδατος, εκδιώξαν μάλιστα εχθρικόν τμήμα επιχειρήσαν την εξ’εφόδου κατάληψιν αυτής…».
Στις 20 Αυγούστου 1866 ο Σαμπρή Πασάς δίδει μάχη με τους επαναστάτες στον Άγιο Μύρωνα. Στη μάχη έλαβε μέρος και ο οπλαρχηγός Μιχάλης Σκουλάς με τους άντρες του.
Νέα μάχη δίδει ο Κόρακας και ο Μιχάλης Σκουλάς στις 8 Σεπτεμβρίου 1866 όταν 500 Τούρκοι συνοδεία ιππικού βγήκαν από το Ηράκλειο και επετέθηκαν εναντίον του στρατοπέδου τους στον Αλμυρό. Σ’αυτήν την μάχη φονεύονται οι Ανωγειανοί Γιώργης Ξυλούρης, Στέργιος Κεφαλογιάννης και Νικόλαος Σκουλάς αδερφός του οπλαρχηγού.
Στις 15 Σεπτεμβρίου 1866 τουρκικός στρατός αφού λεηλάτησε τον Κρουσώνα κατευθύνεται προς τα Ανώγεια. Οι Μυλοποταμίτες όμως με επικεφαλής και πάλι τους Ανωγειανούς απέκρουσαν τους Τούρκους προξενώντας τους μεγάλες ζημιές. Για να ακολουθήσει το ολοκαύτωμα του Αρκαδίου. Την νύχτα της 7ης προς 8η Νοεμβρίου 1866, ισχυρός στρατός από 25 χιλιάδες Τούρκους υπό τον Μουσταφά, τον γιο του Σαλή και τον γυναικάδελφό του Σουλεϊμάν κυκλώνει τη Μονή. Οι επαναστάτες αμύνονται σθεναρά επί τρεις ημέρες. Την τρίτη ημέρα οι Τούρκοι κατάφεραν και μπήκαν στο Αρκάδι αφού τα όπλα των επαναστατών είχαν σιγήσει λόγω έλλειψης πυρομαχικών και τα μισά είχαν αχρηστευτεί από την τριήμερη χρήση τους.
Τότε ένας νέος πυροβόλησε κατά της πυριτιδαποθήκης και με ένα τρομερό κρότο ανατινάχτηκε παρασύροντας στον θάνατο τους εναπομείναντες πολιορκημένους και εκατοντάδες εχθρών. Μεταξύ των ολοκαυτωθέντων της Μονής Αρκαδίου ήταν και ο Ανωγειανός οπλαρχηγός Γεώργιος Ιωάννου Κρασσάς και ο Αρτέμιος Κρασσάς. Την προηγουμένη δε ημέρα της ανατίναξης του Αρκαδίου, στις 8 Νοεμβρίου 1866, ο Ρεσίτ πασάς του Ηρακλείου προχώρησε με όλο τον στρατό του και με πολλούς ατάκτους Τούρκους εναντίον των Ανωγείων. Συνάντησε όμως σθεναρή αντίσταση και μετά από τέσσερις ώρες μάχης εγκατέλειψε την προσπάθεια να εισέλθει στα Ανώγεια έχοντας 32 άντρες νεκρούς. Αυτό εξηγεί και ιστορικά το λόγο που οι Μυλοποταμίτες και ιδίως οι Ανωγειανοί δεν έστρεξαν σε βοήθεια των εγκλείστων στην Μονή Αρκαδίου.
Την 26ην Δεκεμβρίου 1866 αποβιβάζεται ο Μανιάτης οπλαρχηγός Δημήτριος Πετροπουλάκης με 600 εθελοντές στους όρμους Φόδελε και Αγίας Πελαγίας. Οι Τούρκοι του Ηρακλείου έμαθαν την άφιξη του Πετροπουλάκη και στρέφονται εναντίον του με τον Ρεσίτ πασά και δύναμη 3000 ανδρών, στην θέση Αλμυρός που κατείχαν οι εθελοντές με τα επαναστατικά σώματα. Ακολούθησε σφοδρή μάχη όπου οι επαναστάτες ανάγκασαν τον Ρεσίτ πασά να επιστρέψει πίσω στο Ηράκλειο και τον Πετροπουλάκη να βαδίσει στα Ανώγεια, βρίσκοντας σ’αυτό το ορεινό χωριό του Μυλοποτάμου ασφαλές καταφύγιο. Έκτοτε, και μέχρι το τέλος της επαναστάσεως, ο Πετροπουλάκης με τους εθελοντές του πολεμούσε στο πλευρό των Μυλοποταμιτών.
Στις 8 Ιανουαρίου 1867 σε άλλη μάχη στην Αγία Ρουμέλη τραυματίζεται ο Ανωγειανός Νιώτης, γιος του Σταυρούλη Νιώτη. Οι επαναστάτες ήταν υπό τον αρχηγό Κωνσταντίνο Κριάρη και οι Τούρκοι σ’αυτήν την μάχη μέτρησαν 200 νεκρούς.
Για να φτάσουμε στις 15 Ιανουαρίου 1867 όπου οι επαναστάτες και κυρίως Μυλοποταμίτες σε σκληρή μάχη στον Καμαριώτη απέκρουσαν τον Ρεσίτ πασά. Όταν τελείωσαν τα πυρομαχικά τους υποχώρησαν και ο Ρεσίτ πασάς …μετά τινος αμφιβολίας, όπως μαρτυρεί ο ιστορικός, επορεύθη εις Ανώγεια, άτινα όμως κατέλαβεν αμαχητί, των απομεινάντων γερόντων του χωρίου εκ φόβου προσκαλεσάντων αυτόν. Αλλ’οι στρατιώται του Ρεσίτ δεν εφείσθησαν των ασθενών αυτών πλασμάτων. Καταλαβόντες το χωρίον εξετράπησαν εις μύρια ανοσιουργήματα, πολλούς θανατώσαντες εκ τούτων και άλλων αόπλων κατοίκων…
Στις 4 Απριλίου 1867 σε μάχη στις Ασίτες όπου πήραν μέρος και οι Ανωγειανοί με τους αρχηγούς τους Νιώτη, Ξετρύπη και Μιχάλη Σκουλά τραυματίζεται ο Κωσταντίνος Σμπώκος.
Μετά από δυο ημέρες νέα μάχη συγκροτείται στην θέση «Κούπος» της Τυλίσσου. Την στιγμή που οι επαναστάτες ήσαν έτοιμοι να υποχωρήσουν με κίνδυνο να περικυκλωθούν, καταφτάνουν οι Μυλοποταμίτες με τον αρχηγό τους Νιώτη και αναγκάζουν τον εχθρό να αναδιπλωθεί.
Και φτάνει ο Μάης το πρώτο δεκαήμερο του οποίου άφησε ανεξίτηλα τα ίχνη του στα Ανώγεια. Στις 6 και 7 Μαΐου 1867 δίδεται η μάχη της Μονής Χαλέπας στην θέση «του Αράπη το σκαλί» στο χωριό Δοξαρό Μυλοποτάμου. Επικεφαλής των Τούρκων ο ίδιος ο Ομέρ. Οι Ανωγειανοί πολεμούν με πείσμα. Οι Τούρκοι φέρνουν ενισχύσεις και η μάχη γίνεται σκληρότερη. Η διεξαγωγή της δεν διακόπτεται ούτε την νύχτα. Σ’αυτήν την μάχη φονεύονται οι Ανωγειανοί Γεώργιος Σπιθούρης, Δημήτρης Σπαχής. Αρκετοί τραυματίζονται μεταξύ αυτών και οι Μανόλης Ξυλούρης ή Τζιτζής, Γιάννης Μανουράς, Ζαχαρίας Ξυλούρης, Κωνσταντίνος Σμπώκος και Ζαχαρίας Σπιθούρης. Ο τελευταίος μάλιστα υπέκυψε στα τραύματά του και μαζί με τον Γεώργιο Σπιθούρη ενταφιάζονται στην Νίδα στο ναό του Χριστού. Ακολουθεί στις 8 Μαΐου 1867 η μάχη του Αγίου Ιωάννου και στις 9 Μαΐου 1867 η μάχη της Αξού. Οι επαναστάτες εξαντλημένοι αλλά κυρίως χωρίς πυρομαχικά δεν μπορούσαν να συνεχίσουν και υποχωρούν. Ο εχθρός προχώρησε τότε στα Ανώγεια καίοντας και καταστρέφοντας το χωριό. Μπαίνοντας οι Τούρκοι στο χωριό πυρπόλησαν και γκρέμισαν τα σπίτια σκοτώνοντας και όποιον βρήκαν σ’αυτό άρρωστο ή ανήμπορο. Το χωριό παραδίδεται για δεύτερη φορά στην καταστροφή μετά την επανάσταση του 1821 και δυστυχώς δεν θα είναι και η τελευταία.
Στις 2 Αυγούστου 1867, 300 Μυλοποταμίτες υπό τον αρχηγό Μιχάλη Σκουλά προσβάλλουν τον εχθρό στο χωριό Πυργού. Οι Τούρκοι στέλνουν ενισχύσεις και την επομένη 3 Αυγούστου η μάχη συνεχίζεται. Τότε καταφτάνουν ο Νιώτης και ο Ξετρύπης με τους άντρες τους. Πολεμούν σκληρά προξενώντας βαριές απώλειες στον εχθρό παίρνοντας έτσι και εκδίκηση για το κάψιμο του χωριού τους.
Την 1η του Σεπτέμβρη 1867 νέα μάχη δίδεται στον Άγιο Μύρωνα. Οι Ανωγειανοί πολεμούν και πάλι έτσι όπως γνωρίζουν να μάχονται. Στην μάχη φονεύεται ο Γιώργης Μανουράς και τραυματίζεται ο Μιχάλης Ξυλούρης. Οι εχθροί χάνουν 50 άντρες και δύο αξιωματικούς.
Οι τελευταίες μάχες που έδωσαν οι Ανωγειανοί συνέβησαν στις 24 και 25 Νοεμβρίου 1868 στο Νευς Αμάρι και Αραβάνες αντίστοιχα. Οι επαναστάτες μετά τις μάχες αποσύρθηκαν στα ορεινά του Ψηλορείτη. Μετά από τρεις μέρες και αφού το φαγητό τους ήταν βελάνια και μανιτάρια κατευθύνθηκαν προς τον Μέρωνα Αμαρίου. Ο κατάλογος των Ανωγειανών νεκρών συμπληρώνεται με τα ονόματα του Γιώργη Καλλέργη, Ιωάννη Καράτζη, Ζαχαρία Πλεύρη και Ιωάννη Καβλέντη.
………………………………………………………………………………………….
Το όνομα του πυρπολητή της Μονής Αρκαδίου απασχολεί πολλά χρόνια τους ιστορικούς και δημιουργεί ερωτήματα. Η Ακαδημία Αθηνών αναφέρει ότι δεν προκύπτει σαφώς εάν ο πυρπολητής της Μονής Αρκαδίου ήταν ο Κωνσταντίνος Γιαμπουδάκης ή ο Εμμανουήλ Σκουλάς.
Εδώ, μπροστά από τον ανδριάντα του Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλά, δηλώνουμε το αυτονόητο. Ότι δηλαδή η ιστορική αλήθεια δεν αλλοιώνεται, δεν παραχαράσσεται, δεν πλαστογραφείται. Είναι αδιαπραγμάτευτη και πάντα αποκαλύπτεται.
Πλήθος εγγράφων, ντοκουμέντων και μαρτυριών έχουν κατατεθεί τα τελευταία χρόνια, αποτελούν νέα γνώση, είναι στη διάθεση των ιστορικών και αποδεικνύουν ποιος πραγματικά είναι ο πυρπολητής της Μονής. Ο Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλάς. Αδελφός του Αρχηγού Μιχαήλ Σκουλά, δημοδιδάσκαλος, διανοούμενος Επαναστάτης, κοινωνικός αναμορφωτής, με μεγάλη ευφράδεια λόγου, μέλος του Σώματος των Γαριβαλδινών του Γκιουζέπε Γαριβάλδι.
Κάθε χρόνο εδώ, στα μαρτυρικά Ανώγεια, στην επέτειο ανατίναξης του Αρκαδίου, οι ομιλητές αναφέρονται διεξοδικά σ’αυτά τα ντοκουμέντα.
Η συμβολή του Εργαστηρίου Ιστορίας Νεότερης Ελλάδας και Νεοελληνικού Πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του καθηγητή κ. Απόστολου Παπαϊωάννου στην οριστική λύση του ζητήματος είναι καθοριστική.
Φέτος θα μου επιτρέψετε να αναφερθώ σε τρία νέα έγγραφα που ανακάλυψε, μελέτησε και έφερε στο φως ο καθηγητής κ. Απόστολος Παπαϊωάννου.
Η πρώτη γραπτή αυτόγραφη μαρτυρία που αναφέρεται στο όνομα του πυρπολητή είναι με ημερομηνία 17 Νοεμβρίου 1966 (οκτώ ημέρες μετά την πυρπόληση του Αρκαδίου) στην επιστολή του Γαριβαλδινού στρατιώτη εθελοντή Παναγιώτη Μουτσόπουλου προς το Σώμα των Γαριβαλδινών της Αθήνας. Γράφει ο Παναγιώτης Μουτσόπουλος μεταξύ άλλων: …επί 6 ολοκλήρους ώρας εξηκολούθη πεισματώδης αγών όστις κατά δεκάδες έστελλεν Τούρκους εις τον Άδην. Αλλά τέλος σώσαντες τον μόλυβδον και μη καταδεχθέντες να κλίνωσιν γόνυ προς Τούρκον αν και τρις τοις επροτάθη να παραδοθώσι οι γενναίοι εκείνοι μάρτυρες κατέφυγον εις την πλέον υψηλήν και τολμηράν απόφασιν μετά του γενναίου Γαριβαλδινού Εμμανουήλ Σκουλά έθεσεν πυρ εις την εξ 70 βαρελίων πυριτιδαποθήκην και ούτως ανατινάχθησαν εις τον αέρα ως ήρωες μιμηθέντες ή νέαν έκδοσιν ποιήσαντες των δραμάτων των αντάξιων πατέρων ημών του 1821…
Το δεύτερο έγγραφο είναι το προσωπικό ημερολόγιο του Δασκάλου Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλά του έτους 1865, (έκδοση Βενετίας, εκ της Ελληνικής τυπογραφίας του Φοίνικος). Στην τρίτη σελίδα του ημερολογίου γράφει ο δάσκαλος Εμμανουήλ Σκουλάς «Εις Κρήτην πάσαν ελευθερίαν». Στη σελίδα 46 του ημερολογίου, όπως αναφέρει ο κ. Παπαϊωάννου, περιέχεται αυτόγραφο σημείωμα, πολυσήμαντο ιστορικό τεκμήριο για τη διάδοση στην Κρήτη του νέου επαναστατικού πολιτισμού, που είχε ήδη διαδοθεί στην Ευρώπη και στον κόσμο. Ο σημείωμα αυτό περιλαμβάνει ονόματα Κρητών Γαριβαλδινών. Σωτηρόπουλος, Χατζήσκος, Κατσικαπής, Ροντήρης, Χριστίδης, επικεφαλής των οποίων ήταν ο Μενότι, πρωτότοκος γιος του Γκιουζέπε Γαριβάλδι. Στο τέλος της σελίδας ακολουθεί χειρόγραφο σημείωμα με την υπογραφή του πυρπολητή. Εξετελέσαμεν δοθείσαν υπόσχεσιν, Σκουλάς Εμμανουήλ του Βασιλείου. Έτσι επιβεβαιώνει ο ίδιος ότι ανήκε στο σώμα των Γαριβαλδινών Επαναστατών της Κρήτης.
Το τρίτο έγγραφο είναι από τα ιστορικά σημειώματα του Προξενικού Πράκτορος της Ρωσσίας στο Ρέθεμνος Γεωργίου Ζαχαρία Σκουλούδη (1800-1899). Στο χειρόγραφο έχει διασωθεί μαρτυρία η οποία μεταξύ άλλων αναφέρει : …κατέστησαν το όνομα της Κρήτης περίπτυστον, διεκήρυξεν ανά γην και ουρανόν το Αρκάδι, αντικατοπτρίζει τους θυσιασθέντας μετά του λεοντόθυμου που έθεκεν πυρ Εμμανουήλ Σκουλά ανδρός αγωνισαμένου υπέρ του ανθρωπίνου δικαίου…
Κυρίες και κύριοι
Αυτά τα έγγραφα ανήκουν στο Εργαστήριο Ιστορίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων. Θα παρουσιάζονταν στο ΙΑ΄ Κρητολογικό Συνέδριο που πραγματοποιήθηκε στο Ρέθυμνο 21 ως 27 Οκτωβρίου 2011. Αυτό όμως δεν έγινε κατορθωτό. Οι λόγοι και οι αιτίες που εμπόδισαν την αποκάλυψή τους είναι ένα ζήτημα προς διερεύνηση. Σύντομα με την έκδοση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και του καθηγητή κ. Απόστολου Παπαϊωάννου για τον Εμμανουήλ Σκουλά θα δοθεί οριστική λύση στο θέμα.
Κλείνοντας θα ξαναπούμε πως η ιστορική αλήθεια δεν αλλοιώνεται, δεν παραχαράσσεται, δεν πλαστογραφείται. Είναι αδιαπραγμάτευτη και πάντα αποκαλύπτεται….’.
Ακολούθησε κατάθεση στεφάνων στο άγαλμα του ήρωα,ενός λεπτού σιγή και η ανάκρουση του Εθνικού ύμνου σε μια σεμνή τελετή που στόχο έχει να κρατά σε όλους την μνήμη των προγόνων μας άσβεστη,αυτών που έβαλαν το ιδανικό της Ελευθερίας πάνω από την ίδια τους τη ζωή,αποδεικνύοντας με το πιο περίτρανο τρόπο ότι ο Κρητικός λαός δεν ανέχεται ζυγό πάνω στο κεφάλι του.
Ο Δήμαρχος Ανωγείων κ.Σωκράτης Κεφαλογιάννης μιλώντας στην ΑνωΓη απηύθυνε μια πρόσκληση -πρόκληση όπως λέει ο ίδιος προς όλους τους αρμόδιους, ώστε να γίνει ένα Διεθνές συνέδριο και να δοθούν με αποδείξεις όλα τα στοιχεία για τον πυρπολητή που πλέον με τόσα στοιχεία που υπάρχουν δεν χωρά αμφισβήτηση ότι πρόκειται για το Σκουλά.Η δήλωση του έχει ως εξής:
”Τιμάμε σήμερα εδώ στα Ανώγεια το μεγάλο ιστορικό γεγονός της πυρπόλησης της Μονής Αρκαδίου,που ήταν ένα σύμβολο του απελευθερωτικού αγώνα της Κρήτης ενάντια στον Οθωμανικό ζυγό. Ένας αγώνας ο οποίος κορυφώθηκε στο Αρκάδι,ένας αγώνας που συμμετείχαν απλοί πολίτες,οπλαρχηγοί και φυσικά το παρόν του Μυλοποτάμου και των Ανωγείων ήταν πάρα πολύ σημαντικό σε αυτή τη μεγάλη ιστορική στιγμή για τη Κρήτη και την Ελλάδα.
Απευθύνουμε μια πρόσκληση-πρόκληση θα έλεγα την οποία απευθύνουμε πάντα.Η ανάδειξη του γεγονότος του πυρπολητή της Ιεράς Μονής Αρκαδίου είναι μια ιστορική αναζήτηση.Η πρόσκληση που απευθύνουμε είναι να γίνει ένα Διεθνές συνέδριο σχετικά με τον πυρπολητή της Μονής με την αιγίδα της Περιφέρειας Κρήτης ώστε να καταλήξει στο συγκεκριμένο θέμα.Αυτό που έχω εγώ να καταθέσω είναι ότι ως Δήμαρχος Ανωγείων έχω λάβει τόσα πολλά γεγονότα εις γνώσιν που πραγματικά απορώ.Ούτε ιστορικός είμαι αλλά πραγματικά τα στοιχεία είναι πάρα πολλά και για αυτό προσκαλώ να γίνει αυτό το συνέδριο .όχι μόνο για τον πυρπολητή αλλά και για τα νοήματα αυτής της εθελοθυσίας, γιατί μην ξεχνάμε ότι ήταν μια απόφαση που πάρθηκε από όλους που ήταν μέσα στο Αρκάδι. Το θέμα του πυρπολητή είναι θέμα ιστορικών και πρέπει να συμβάλλουμε όπως μπορούμε σε αυτή τη κατεύθυνση..”
Μετά το πέρας της εκδήλωσης η οικογένεια των Σκουλάδων παρέθεσε τραπέζι , με όλα τα αυθεντικά ανωγειανά εδέσματα,στην παραδοσιακή ταβέρνα ”Σκαλώματα”.
Δημοσιεύθηκε σε: