Archive for Ιανουαρίου 2012
Η μουσική στην Κρήτη είχε ξεχωριστή θέση από την αρχαιότητα. Στις αρχαιολογικές ανασκαφές της Κνωσού και της Φαιστού, σε αναπαραστάσεις γλυπτών, κεραμικών και ζωγραφικής απεικονίζονται μουσικοί και χορευτές που παραπέμπουν στη σημερινή εποχή, όπου ο λυράρης παίζει στη μέση και οι χορευτές χορεύουν γύρω του κυκλικά. Στο αρχαιολογικό μουσείο Ηρακλείου σώζεται αυλός με δακτυλίους που μετακινούμενοι καλύπτουν τις οπές για να αποδοθούν οι νότες. Αλλού εικονίζονται αυλοί, δίαυλοι, βούκινα, σάλπιγγες. Οι αρχαίοι Κρήτες έπαιζαν την αρχαία λύρα, όπως φαίνεται από αναπαραστάσεις σε τοιχογραφίες και σφραγίδες. Ο Κλαύδιος Αιλιανός (Claudius Aelianus), ο επιλεγόμενος «Σοφιστής», στο έργο του “Varia Historia” («Ποικίλη Ιστορία», αναφέρει ότι “οι Κρήτες τους παίδας μανθάνειν τους νόμους εκέλευον μετά τινος μελωδίας, ίνα εκ της μουσικής ψυχαγωγούνται και ευκολώτερον τη μνήμη διαλαμβάνουσιν…” δηλ. οι Κρήτες έδιναν εντολή τα παιδιά να μαθαίνουν τους νόμους με τη συνοδεία κάποιας μελωδίας, αφενός για να ψυχαγωγούνται με τη μουσική και αφετέρου για να εντυπώνουν (τους νόμους) καλύτερα στη μνήμη … .
Η μουσική παιδεία των αρχαίων Κρητών αποκαλύπτεται από το γεγονός ότι όταν ο Θαλήτας, Κρητικός νομοθέτης και μουσικός, από την Γόρτυνα, κλήθηκε στη Σπάρτη τον 8ο π.Χ. αιώνα, μεταλαμπάδευσε εκεί όλη τον μουσικό πλούτο της Κρήτης, όπως αναφέρει ο Πλούταρχος στο έργο του «περί μουσικής».
Η Κρήτη παρέμεινε στην κυριαρχία των Ενετών και μετά των Άλωση της Πόλης (1453), διαιωνίζοντας σε πιο ελεύθερο περιβάλλον την Ελληνική – Βυζαντινή μουσική κληρονομιά, αφού πολλοί δάσκαλοι της εκκλησιαστικής μουσικής από την Πόλη όπως ο Μανουήλ Χρυσάφης, ο Ακάκιος Χαλκιόπουλος κ.ά., ίδρυσαν σχολές Ελληνικής – Βυζαντινής μουσικής στην Κρήτη. Σ’ αυτές τις σχολές αναδείχθηκαν σπουδαίοι μελωδοποιοί όπως ο Κοσμάς Βαράνης, οι αδελφοί Επισκοπόπουλοι, ο Δημ. Ντάμιας. Το 1669 μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Τούρκους πολλοί Κρητικοί βρήκαν καταφύγιο στα Επτάνησα όπου καλλιέργησαν την γνωστή από τότε Κρητοεπτανησιακή ή Κρητική μουσική που ακούγεται μέχρι σήμερα ευχάριστα. Στη Ζάκυνθο επέζησε μέχρι τις μέρες μας η “Κρητική” όπως λέγεται πολυφωνική λειτουργία, επειδή όμως έχει υποστεί επιδράσεις από την Ιταλική καντσονέτα, έχασε το αρχικό της ύφος.
Το γεγονός ότι, η Κρητική μουσική εξακολουθεί να είναι ζωντανή και να εμπλουτίζεται, οφείλεται τόσο στην ιδιαίτερη σημασία που έχει ο στίχος, είτε πρόκειται για μεγάλη ρίμα, είτε για σύντομη δίστιχη μαντινάδα, όσο και στην ψυχική διάθεση του καλού λυράρη , ο οποίος, μέσω του αυτοσχεδιασμού αποδίδει τις διάφορες μελωδίες (κοντυλιές).
Τα ριζίτικα τραγούδια είναι τραγούδια της τάβλας και της στράτας. Της τάβλας τραγουδιούνται σε πολλές μελωδίες, ενώ της στράτας είναι πάνω σε ένα σκοπό. Τραγουδιούνται ομαδικά – χορωδιακά, ή αρχικά άδεται ένα ημιστίχιο από έναν τραγουδιστή και κατόπιν αυτό επαναλαμβάνεται χορωδιακά από την παρέα (καθ’ υπακοήν και κατ’ αντιφώνησιν) ενώ αρκετά ριζίτικα είναι ιδιόμελα με δικές τους μελωδίες. Μια ειδική ομάδα τραγουδιών είναι οι ‘μανέδες και μια άλλη τα λεγόμενα σταφιδιανά ή ταμπαχανιώτικα ή Κρητικά ρεμπέτικα. Μερικά από αυτά έχουν επιδράσεις από τα μουσικά μοτίβα και το στίχο των παραδοσιακών τραγουδιών της Μικράς Ασίας, αφού πρόσφυγες Μικρασιάτες εγκαταστάθηκαν και στην Κρήτη.
Οι σύγχρονοι παραδοσιακοί Κρητικοί λυράρηδες αν και παίζουν όλες τις μελωδίες και σκοπούς, ακολουθούν ο καθένας με σεβασμό, μια από τις παραδοσιακές “σχολές” της κρητικής μουσικής, στο ύφος, στο ήθος, στον τρόπο παιξίματος, στο ρεπερτόριο…: Στη λύρα η σχολή Μουντάκη και Σκορδαλού, στο βιολί το τοπικό ηχόχρωμα της Κισάμου και της ανατολικής Κρήτης ενώ στην κεντρική Κρήτη είναι διαμορφωμένος ο Ανωγειανός τρόπος στη λύρα και στο μαντολίνο. Πολλοί έντεχνοι μουσικοί ενσωμάτωσαν στοιχεία από την κρητική μουσική στο έργο τους, όπως ο Γιάννης Μαρκόπουλος, ο οποίος αξιοποιώντας τις μοναδικές μουσικές ικανότητες του μεγάλου ερμηνευτή Νίκου Ξυλούρη, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διάδοση της κρητικής μουσικής. Σημαντική τέλος είναι η συμβολή του Ψαραντώνη και του Ιρλανδοκρητικού Ross Daly, στη κρητική μουσική παράδοση, η οποία προωθήθηκε και εκτός Ελλάδας, παραμένοντας σήμερα περισσότερο ζωντανή παρά ποτέ.
Ιωάννα Μπισκιτζή
Λέκτορας κλασικής φιλολογίας
Πηγές: Παιδεία και πολιτισμός στην Κρήτη: Βυζάντιο – Βενετοκρατία
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης,2008
Cretan Music, Χναράκη Μαρία, Κέρκυρα – Economia Publishing, 2007
Δημοσιεύθηκε σε: «Έφυγε» από τη ζωή η Μαρία Σκουλά του Γεωργίου, δικηγόρος. Η εξόδιος ακολουθία θα ψαλεί την Κυριακή 15 Ιανουαρίου στις 12:00 μ.μ. στον Άγιο Μηνά στο Ηράκλειο. Η ΑΝΩΓΗ εκφράζει τα θερμά της συλλυπητήρια, στους γονείς Γεώργιο και Ειρήνη και στα αδέρφια Ιωάννη και Κάλλια.
Ιδιαίτερα δημιουργικός φαίνεται να είναι ο Φεβρουάριος για τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Φίλων της Παράδοσης «Νόστος», τα οποία στο πλαίσιο της Δράσης «Μήτιδα» Πολύτροπη Γνώση, διοργανώνουν δύο διαφορετικά σεμινάρια.
• Σάββατο 04 και Κυριακή 05 Φεβρουαρίου σεμινάριο ΨΥΧΟΔΡΑΜΑΤΟΣ με το γνωστό ψυχοδραματιστή Αντώνη Λιοδάκη.
• Σάββατο 11 και Κυριακή 12 Φεβρουαρίου σεμινάριο ΑΠΟ ΤΟ ΠΡΟΣΩΠΟ ΣΤΗ ΜΑΣΚΑ-Παιδαγωγική προσέγγιση μέσω του Θεατρικού Παιχνιδιού με εμψυχώτρια τη Μαρία Κεφαλάκη.
Τα σεμινάρια θα υλοποιηθούν στον Αρόλιθο, το Παραδοσιακό Κρητικό Χωριό.
Θα χαρούμε να σας δώσουμε οποιαδήποτε πληροφορία αν επικοινωνήσετε μαζί μας στο τηλέφωνο 2810 82 10 50 ή στο email [email protected]. Παράλληλα ενημερωθείτε από το Facebook.com/mitidaseminaria.
Ευχαριστήρια
14/01/2012
Από την Εκκλησία του Αγίου Γεωργίου
Υπέρ της Αγιογράφησης της Εκκλησίας του Αγίου Γεωργίου κατατέθηκαν τα εξής ποσά:
Στην μνήμη Ελένης Σμπώκου [Κωστακογιώργενας]
Οικ.Νίκου Αεράκη [Νταρονίκο] 50 ευρώ
Ελευθερία Σκανδάλη [Λεοχάρενα] 50 ευρω
Ελευθερία Πασπαράκη 50 ευρώ
Από τη Σχολική Επιτροπή
Η σχολική επιτροπή του Λυκείου και Γυμνασίου Ανωγείων
ευχαριστεί
1. Την οικογένεια του Σμπώκου Σάββα
για το ποσό των 100 ευρώ που κατέθεσε στην μνήμη
της Σμπώκου Ελένης (Κωστακογιώργαινας)
2. Την οικογένεια Καλομοίρη Θέμη για το ποσό των 50 ευρώ
που κατέθεσε στην μνήμη του Φασουλά Χαράλαμπου
(Πατριάρχη)
Από την οικογένεια του Τζαβολογιώργη
Η οικογένεια του Τζαβολογιώργη ευχαριστεί θερμά όλους τους συγγενείς και φίλους για τη συμπαράσταση τους στο πένθος μας.
Μαρία Θερμού ΤΟ ΒΗΜΑ
Η αρχαία ιστορία γράφτηκε σε διάρκεια αιώνων, η αναζήτηση όµως των τεκµηρίων της δεν είναι κάτι που ακολουθεί χρονολογική σειρά ούτε κατευθύνεται από τις βουλές των επιστηµόνων, που άλλοτε µπορεί να πασχίζουν επί χρόνια για ένα εύρηµα χωρίς επιτυχία, άλλοτε – τύχη αγαθή – να το ανακαλύπτουν και άλλοτε να είναι ένα απρόσµενο αλλά σπουδαίο γεγονός.
Σε κάθε περίπτωση, βέβαια, η οικονοµική δυσπραγία στενεύει τα περιθώρια της αρχαιολογικής έρευνας, άρα και των αποτελεσµάτων, κάτι που δεν είναι κρυφό ότι συµβαίνει τα τελευταία χρόνια. Αλλά παρά τους περιορισµούς αυτούς σηµαντικές αρχαιολογικές ανακαλύψεις υπήρξαν σε όλη τη χώρα µε ευρήµατα που θα µπορούσαν να στηρίξουν ολόκληρα µουσεία. Ενα έργο τεράστιο σε πλούτο και σηµασία, που διευρύνει τη γνώση του παρελθόντος αλλάζοντας σε κάποιες περιπτώσεις και τα ως τώρα ισχύοντα. Η Ελλάδα είναι πρώτη στον τοµέα αυτόν και η απόδειξη ακολουθεί.
Εκτενή αναφορά στον -παράδειγμα προς μίμηση- Οργανισμό Κεντρικών Αγορών Αθηνών (ΟΚΑΑ), έκανε ο υπουργός Ανάπτυξης Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, σε σημερινή συνέντευξη Τύπου για τις αναπτυξιακές προοπτικές της ελληνικής οικονομίας.
Ο κ. Χρυσοχοΐδης, δεν θα μπορούσε να μην σχολιάσει θετικά την πολύ καλή δουλειά που κάνουν ο πρόεδρος, Κωνσταντίνος Ξυλούρης, ο διευθύνων σύμβουλος, Παναγιώτης Σταμπουλίδης, όπως επίσης όλα οι άνθρωποι που εργάζονται στην και για την Κεντρική Αγορά των Αθηνών. Χαρακτηριστικά, ο υπουργός Ανάπτυξης ανέφερε: «(…) Θέλω να σας δώσω ένα θετικό παράδειγμα του τι σημαίνει υπεύθυνη οικονομική διαχείριση από μια κρατική επιχείρηση σε συνθήκες οξείας δημοσιονομικής κρίσης. Εχουμε μάθει και όχι άδικα να κατακεραυνώνουμε το κράτος. Το δημόσιο για τη σπατάλη στη διαχείριση και τον ανορθολογισμό του στη διαχείριση των πόρων.
Η νέα διοίκηση λοιπόν, του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών Αθηνών, η αγορά του Ρέντη απέδειξε ότι μπορεί να υπάρξει οικονομικά υπεύθυνη και κοινωνικά ανταποδοτική με λογοδοσία και αίσθημα ευθύνης απέναντι στις τεράστιες δυσκολίες που αντιμετωπίζει η χώρα. Συγκεκριμένα, λοιπόν, ο Οργανισμός Κεντρικής Αγοράς Αθηνών, η αγορά του Ρέντη είναι ο μόνος δημόσιος οργανισμός που κατέβαλε το ‘11, το χρόνο που μας πέρασε 544.000,00 ευρώ, μισό εκατομμύριο ευρώ μέρισμα προηγουμένων χρήσεων στο κράτος.
Και ταυτόχρονα έχει αποφασίσει την επιστροφή στο ελληνικό δημόσιο κεφαλαίων ύψους 4.350.000,000 ευρώ ως μείωση του μετοχικού κεφαλαίου, δηλαδή μέχρι του χρόνου το ‘13 θα επιστρέψει 4,5 εκατ. στον κ. Σαχινίδη και πραγματικά θέλω να δώσω συγχαρητήρια στη διοίκηση του Οργανισμού γι’ αυτές τις πρωτοβουλίες προκειμένου να προχωρήσει στην ανασυγκρότηση και εξοικονόμηση δαπανών που γίνεται ταυτόχρονα και με τη συγχώνευση των ιχθυοσκαλών».
Ακόμα και σήμερα αποδεικνύεται ότι άνθρωποι με μεράκι, όρεξη δουλειά, γνώση και θέληση μπορούν να κάνουν κυριολεκτικά θαύματα, σε περιόδους όπου το ευρώ είναι… αθέατο, ακόμα και για την πάλαι ποτέ μεσαία τάξη. Δυστυχώς, όμως, ελάχιστοι είναι αυτοί που θα σκύψουν πάνω από την προσπάθεια των κ.κ. Ξυλούρη και Σταμπουλίδη, όπως και όλων των σκληρά εργαζομένων τόσο στον ΟΚΑΑ όσο και στην Κεντρική Αγορά γενικότερα.