Συγγνώμη για το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τους Ναζί, ζήτησαν κατά την πρόσφατη επίσκεψη τους στ΄ Ανώγεια αντιπροσωπείες της του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (DKP) και της Σοσιαλιστικής Γερμανικής Εργατικής Νεολαίας (SDAJ).

Αφού εξέφρασαν το θαυμασμό τους για την ηρωϊκή αντίσταση των Ανωγειανών απέναντι στους Φασίστες της Κατοχής, τόνισαν ότι θα σταθούν αρωγοί στον αγώνα για την καταβολή των γερμανικών αποζημιώσεων.

«Αγαπητοί φίλες και φίλοι των Ανωγείων

Πριν 70 χρόνια οι Γερμανοί Φασίστες ρημάξανε και κάψανε το χωριό σας.117 άνθρωποι εκτελέστηκαν. Εσείς αντισταθήκατε ηρωικά.ω Όπως στην  Ειρήνη και στο Γεώργιο Βλατά, σε πολλά σπίτια σας υπάρχουν έγγραφα και παράσημα που σας τιμούν για τον γενναίο αγώνα σας ενάντια στους κατακτητές.

Απονέμουμε το αναμνηστικό μετάλλιο εθνικής αντίστασης 1941-1945.

Εμείς νιώθουμε βαθύ σεβασμό και θαυμασμό. Αν και δεν κάναμε μέρος του γερμανικού τρομοκρατικού καθεστώτος και πολλές φορές ακούμε από εσάς ”Μα δεν φταίτε εσείς”, ντρεπόμαστε και σας ζητάμε συγνώμη.

Έχουμε μεγάλο σεβασμό και για το γεγονός ότι πολλοί Έλληνες είχαν το θάρρος να πάνε στην Γερμανία για να δουλέψουν εκεί, για να αποφύγουν την πείνα. Πόσο τρομερό θα ήτανε για σας να φύγετε από την πατρίδα σας και να πάτε στη χώρα των δολοφόνων; Πολλοί από σας περνούσατε δύσκολα στη Γερμανία. Εκεί δεν σας είδανε σαν ανθρώπους στους οποίους η Γερμανία είχε μεγάλο χρέος. Μέχρι σήμερα η Γερμανική Κυβέρνηση αρνείται να σας πληρώσει οικονομική  αποζημίωση. Κάποια δάκρυα του Γερμανού Ομοσπονδιακού Προέδρου στα μνημεία των θυμάτων είναι πιο φτηνά. Εμείς καταδικάζουμε αυτή τη στάση και συνεχίζουμε να παλεύουμε για τη πληρωμή αποζημιώσεων.

Χαιρόμαστε όμως γιατί τόσοι Ανωγειανοί επιστρέψανε στο χωριό τους. Αυτό δείχνει την αγάπη σας για τη πατρίδα σας και μας βοηθάει να καταλάβουμε γιατί ήσασταν έτοιμοι να δώσετε για την Ελευθερία και την ζωή σας.

Να προστατεύουμε αυτή την Ελευθερία είναι το πιο σημαντικό καθήκον μας. Γι’ αυτό παλεύουμε ενάντια στις φασιστικές και ρατσιστικές τάσεις και τα αντίστοιχα κόμματα στην Ευρώπη. Λέμε ”Ποτέ ξανά!”.

Οι αντιπροσωπείες του Γερμανικού Κομμουνιστικού Κόμματος (DKP) και της Σοσιαλιστικής Γερμανικής Εργατικής Νεολαίας (SDAJ).

Ανώγεια 2 Αυγούστου 2014»

Mε πρωτοβουλία των Πολιτιστικών Συλλόγων Σάρχου και Σισάρχων και της Ενορίας Σάρχου, θα τιμηθεί την Κυριακή 24 Αυγούστου στις 10.00 η μνήμη των Σαρχιανών που εκτελέστηκαν από τους Γερμανούς την Κατοχή. Στον ιερό ναό της Αγίας Παρασκευής θα τελεστεί μνημόσυνο για τους πατριώτες που θυσιάστηκαν για τη λευτεριά και την εθνική ανεξαρτησία.

Ξεκίνησαν χθες Κυριακή 17 Αυγούστου  στη Δαμάστα οι εργασίες του Πανελληνίου Συνεδρίου Μνήμης για τα Ολοκαυτώματα και τις Γερμανικές αποζημιώσεις, που διοργανώνεται από τον Πολιτιστικό Σύλλογο Δαμάστας, την Περιφέρεια Κρήτης – Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου και τον Δ.Ο.Π.Π.Α. Μαλεβιζίου. Κατά τη διάρκεια των εργασιών του Συνεδρίου, κορυφαίοι ομιλητές απ’ όλη την Ελλάδα θα μιλήσουν για την μαύρη περίοδο της Κατοχής, για τα ολοκαυτώματα των μαρτυρικών χωριών ανά την Ελλάδα, για τις Γερμανικές αποζημιώσεις, ενώ μετά από κάθε ενότητα, θα ακολουθούν συζητήσεις σχετικές με τα παραπάνω θέματα.

Στο συνέδριο βρέθηκε χθες και απηύθυνε χαιρετισμό και ο νεοεκλεγείς Δήμαρχος Ανωγείων κ. Μανόλης Καλλέργης  τονίζοντας  την σπουδαιότητα του συνεδρίου στην Δαμάστα αναφέροντας χαρακτηριστικά  ότι ” αναδεικνύει και το γεγονός ότι 70 χρόνια μετά ο λαός μας δεν έχει δεχτεί ακόμα την έμπρακτη και ουσιαστική συγνώμη από το επίσημο Γερμανικό Κράτος. ”.

Ολόκληρος ο χαιρετισμός του κ.Καλλέργη έχει ως εξής:

”Κυρίες και Κύριοι..

Σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση που μου κάνατε να συμμετέχω στο συνέδριο σας. Επειδή όμως δεν έχω αναλάβει ακόμα θεσμικά τα καθήκοντα μου, δεν δέχτηκα να εισηγηθώ κάποιο σχετικό θέμα και έτσι σας απευθύνω αυτό τον απλό  χαιρετισμό.

Ο Δήμος Ανωγείων δεν θα μπορούσε να λείψει από μια τέτοια εκδήλωση μνήμης, των θυμάτων της Γερμανικής Κατοχής ιδιαίτερα της Δαμάστας με την οποία μας συνδέουν οι κοινοί αγώνες για την Λευτεριά και τα κοινά γεγονότα, ιδιαίτερα αυτή τη περίοδο του Αυγούστου του 1944.

Θύματα και καταστροφές όπως και τα Ολοκαυτώματα των Ανωγείων και της Δαμάστας εντάσσονται  στο γενικότερο σχέδιο τρομοκράτησης και εκδίκησης του λαού μας από το Ναζιστικό καθεστώς, κατά την τελευταία περίοδο της Κατοχής και λίγο πριν φύγουν από τον τόπο μας.

Τακτική την οποία βλέπουμε να εφαρμόζεται και σήμερα εδώ δίπλα στην γειτονιά μας..

Το συνέδριο αυτό είναι πολύ σημαντικό για όλους μας.

Γιατί εκτός από το ότι κρατάει ζωντανή την ιστορική μνήμη , αναδεικνύει και το γεγονός ότι 70 χρόνια μετά ο λαός μας δεν έχει δεχτεί ακόμα την έμπρακτη και ουσιαστική συγνώμη από το επίσημο Γερμανικό Κράτος. Δεν ξέρω αν υπάρχει άλλο Κράτος που δεν αποζημιώθηκε για τις καταστροφές που του προκάλεσαν.

Ο Δήμος Ανωγείων μετέχει στο Δίκτυο Μαρτυρικών Πόλεων και χωριών της Ελλάδας και πρωτοστατεί σε κάθε δράση του και προς την κατεύθυνση της διεκδίκησης των αποζημιώσεων και την χάραξη μιας ενιαίας στρατηγικής ,ιδιαίτερα τώρα που βρισκόμαστε στο  τελικό στάδιο και τα πράγματα έχουν πάρει τον δρόμο τους και προς την κατεύθυνση της καταγραφής μέσω της μαρτυρίας ιστορικών γεγονότων που διατηρούν την ιστορική μνήμη και δείχνουν από την μια την έκπτωση των ηθικών αξιών του ανθρώπινου γένους από την πλευρά των θυτών του Φασισμού αλλά και το μεγαλείο από την πλευρά των θυμάτων τους.

Σήμερα περισσότερο από ποτέ, εκτός του ότι πρέπει να αναδείξουμε και τις αιτίες που τα γεννούν, όπως είπε και ο Δήμαρχος μας κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης στην ομιλία του στις 13 Αυγούστου στα Ανώγεια, οφείλουμε να αντιστεκόμαστε, να παλεύουμε και να καταγγέλλουμε κάθε φαινόμενο που εκφράζει εκδηλώνει,  υποκρύπτει ή παρακινεί τον Φασισμό, τον Ρατσισμό, την ωμή βία ,την ξενοφοβία, την διαφορετικότητα, το άλλο…

Σας ευχαριστώ και εύχομαι καλή συνέχεια στο συνέδριο και στον κοινό αγώνα που έχουμε μπροστά μας για τις Γερμανικές αποζημιώσεις” κατέληξε ο κ. Καλλέργης.

Τα δυο μαχητικά f16 που διέσχισαν δυο φορές τον Ανωγειανό ουρανό έκλεισαν με τον καλύτερο και πιο εντυπωσιακό τρόπο, την σημερινή εκδήλωση στο Αρμί, για την επέτειο της συμπλήρωσης 70 χρόνων από το τρίτο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τους Ναζί στις 13 Αυγούστου 1944.

Οι Ανωγειανοί κατέκλυσαν σήμερα την πλατεία και τίμησαν με την παρουσία τους ανθρώπους που έδωσαν την ψυχή τους για την πατρίδα, τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους, ξεριζώθηκαν και έγιναν πρόσφυγες αλλά επέστρεψαν και έφτιαξαν ξανά το χωριό από το μηδέν.

Η εκδήλωση έγινε παρουσία πλήθος επισήμων, ανάμεσα τους η υπουργός Τουρισμού κ. Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Βουλευτής Ρεθύμνου κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο Βουλευτής Χανίων κ.Κυριάκος Βυρβιδάκης, οι βουλευτές Ηρακλείου κ.Μάξιμος Σενετάκης και κ.Κωνσταντίνος Δαμαβολίτης,ο ι Ευρωβουλευτές κ.Μανόλης Κεφαλογιάννης και κ.Νότης Μαριάς, ο Δήμαρχος Ανωγείων κ.Σωκράτης Κεφαλογιάννης, ο νεοεκλεγείς Δήμαρχος Ανωγείων κ. Μανόλης Καλλέργης, ο Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης κ. Ευρυπίδης Κουκιαδάκης, ο Δήμαρχος Μυλοποτάμου κ. Δημήτρης Κόκκινος, ο Διοικητής της 5ης Μεραρχίας Κρήτης κ.Γιάννης Αντωνάκης, ο Υποδιοικητής της 115 Πτέρυγας Μάχης Μοίραρχος κ. Γεώργιος Μπόκολης, ο Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής Κρήτης κ.Μιχάλης Καραμαλάκης ,το μέλος του συμβουλίου για τις αποζημιώσεις των Γερμανών προς την Ελλάδα κ.Αριστομένης Συγγελάκης.

Αρχικά τελέστηκε επίσημη δοξολογία χοροστατούντος του σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ Ευγένιου.

Κεντρικός ομιλητής ήταν ο κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης ο οποίος ανέπτυξε στον λόγο του την δράση των Ανωγειανών σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής η οποία οδήγησε στο Ολοκαύτωμα του χωριού, αλλά και το ψυχικό σθένος των κατοίκων που επέστρεψαν και το έχτισαν από την αρχή.

Στην συνέχεια έγινε κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο του Ανωγειανού Αγωνιστή από όλους τους εκπροσώπους της πολιτικής, στρατιωτικής και τοπικής Αρχής.

Συγκλονιστική ήταν η ερμηνεία της Μαρίνας Δακανάλη η οποία ερμήνευσε με το μαντολίνο του Βασίλη Δραμουντάνη το ανατριχιαστικό τραγούδι της Ειρήνης Αναγνωστάκη ”Ω Παναγιά Μου Ανωγειανή” .

Ακολούθησε ενός λεπτού σιγή και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου με το πέρας της οποίας εμφανίστηκαν στον ουρανό τα δυο μαχητικά αεροσκάφη που με το εντυπωσιακό πέρασμα τους έδωσαν το καλύτερο φινάλε για την εκδήλωση μνήμης και τιμής.

Η ΔΗΛΩΣΗ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ 

«Με μεγάλη συγκίνηση βρισκόμαστε για άλλη μια χρονιά εδώ στα μαρτυρικά αλλά περήφανα Ανώγεια για να τιμήσουμε με πανηγυρικό τρόπο την μνήμη όλων εκείνων  που έδωσαν αγώνες και θυσιάστηκαν για την Ελευθερία.

Τώρα που όλοι εκείνοι που έζησαν εκείνα τα χρόνια και πολέμησαν, χάνονται σιγά-σιγά η ευθύνη όλων μας είναι ακόμα μεγαλύτερη για να προστατεύσουμε την ιερή τους μνήμη, να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε την ιστορία και να την περάσουμε και στις επόμενες γενιές .Θα είμαστε εδώ και του χρόνου για να τιμήσουμε την μνήμη όλων αυτών και την ευθύνη που έχουμε όλοι μας για το μέλλον της Πατρίδας.»

Η ΔΗΛΩΣΗ ΝΟΤΗ ΜΑΡΙΑ

«Τιμάμε σήμερα στην 70η επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων τους ήρωες κατοίκους που έπεσαν παλεύοντας το Ναζισμό και το Φασισμό και στέλνουμε μήνυμα από εδώ αποφασιστικό, ότι οι οφειλές της Γερμανίας πρέπει να εξοφληθούν ,ότι οι Γερμανικές αποζημιώσεις πρέπει να καταβληθούν. Θα παλέψουμε με όλες μας τις δυνάμεις για το ζήτημα αυτό το οποίο ήδη έχουμε θέσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μαζί με όλους τους συμπολίτες μας θα αγωνιστούμε για την εξόφληση του συνόλου των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, που συμπεριλαμβάνει πολεμικές επανορθώσεις, Κατοχικό δάνειο, αποζημιώσεις συγγενών θυμάτων, συνολικά τουλάχιστον  162 δις ευρώ συν τους τόκους.»

  Η ΔΗΛΩΣΗ  ΣΩΚΡΑΤΗ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ

«70 χρόνια μνήμης, ενός αδούλωτου λαού ,ενός λαού που δεν έχει δεχτεί την έμπρακτη και ουσιώδη συγνώμη από το επίσημο Γερμανικό Κράτος. Ωστόσο είναι εδώ όρθια μια κοινωνία ολόκληρη που δουλεύει, δημιουργεί και πορεύεται με σταθερό βλέμμα προς το μέλλον.»

 ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ Σ. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΕΧΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ

«Αγαπητοί Συγχωριανοί, Κυρίες και Κύριοι,

Συμπληρώνονται σήμερα  70 χρόνια από το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τα Γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στις 13 Αυγούστου 1944.

Eίναι το τρίτο στη σειρά, ύστερα  από τα άλλα δύο Ολοκαυτώματα των Ανωγείων από τους Τούρκους, το 1822 και το 1867.

Ίσως να μην υπάρχει πιο βάρβαρη και ατιμωτική πράξη για ένα εισβολέα και κατακτητή μιας χώρας, πέραν της λεηλασίας του εθνικού της πλούτου, από το να εκδικείται τον πληθυσμό μιας πόλης ή ενός χωριού ξεριζώνοντας τον και εκσφενδονίζοντας τον αλλού – κι’ ύστερα να πλιατσικολογεί το βιός των σπιτιών – κι’ ύστερα να τα παραδίδει ολοκαύτωμα στην πηρά, να τα ισοπεδώνει, να δολοφονεί εν ψυχρώ και να εκτελεί αμάχους, γέροντες, παιδιά, εγκυμονούσες και μάνες με τα μωρά στην αγκαλιά τους, επειδή ο λαός αυτός παραμένει πνευματικά και ηθικά αδούλωτος και τον πολεμά με κάθε τρόπο για να αποτινάξει την βάρβαρη κατοχή του.

Το μεγαλειώδες Έπος του ελληνικού λαού στην Αλβανία ενάντια στο Μουσολινικό φασισμό αμαυρώθηκε από την προδοτική στάση ορισμένων αξιωματικών και είχε ως αποτέλεσμα την παράδοση της Ελλάδας στους Γερμανούς τον Απρίλη του 1941.

Βαρύς φόρος αίματος στα Βουνά της Βορείου Ηπείρου και για τα Ανώγεια.

Κατά την διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου, οι Κρητικοί έγραψαν από τις ηρωικότερες σελίδες της ιστορίας τους, στη Μάχη της Κρήτης από τις 20 Μαΐου μέχρι την 1 Ιουνίου 1941.

Μια μάχη για την οποία η Ιστορική μνήμη φυλλάσει ένδοξες σελίδες ηρωισμού και θυσιών, φιλελεύθερου μεγαλείου και παγκόσμιο θαυμασμό για τον Κρητικό λαό. Γιατί «Η μεγάλη καινοτομία αυτής της σύγκρουσης ήταν ο απρόβλεπτος λαϊκός ξεσηκωμός, αστρατολόγητοι πολίτες που κανένα στρατιωτικό εγχειρίδιο δεν πρόβλεπε και κανένα στρατιωτικό σχέδιο δεν μπορούσε να συνυπολογίσει …» όπως γράφει ο καθηγητής Γιώργος Μαργαρίτης

Και οι Ανωγειανοί, πιστοί στις αρχές και στις αξίες της ιστορικής τους μοίρας, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του αγώνα, καθώς πολέμησαν για την υπεράσπιση του Ηρακλείου στο Τσαλικάκι, στ’ Αγάκου  και στη Μάχη του Λατζιμά στο Ρέθυμνο.

Τη στρατιωτική κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς ακολούθησαν ομαδικές εκτελέσεις 2000 πατριωτών, συλλήψεις και καταστροφές για εκφοβισμό του κρητικού λαού.

Ως συνέχεια της αντίστασης της Μάχης της Κρήτης, οι Ανωγειανοί από νωρίς οργάνωσαν αξιόμαχες αντάρτικες ομάδες, οι οποίες στελεχώθηκαν από ανωγειανούς και ανωγειανές, όπως η Ανεξάρτητη Ομάδα Ανωγείων «ο Ψηλορείτης» και το Ε.Α.Μ.-Ε.ΛΑΣ, που προσέφεραν σημαντικές υπηρεσίες στον απελευθερωτικό αγώνα της Κρήτης για την αποτίναξη της ναζιστικής κατοχής.

Το Σεπτέμβριο του 1941 η οργάνωση Εθνική Απελευθερωτική Δράση αποφάσισε την δημιουργία ενόπλου τμήματος που ονομάστηκε Ανεξάρτητη Ομάδα Ανωγείων με λημέρι την Κορακόπετρα και αρχηγό τον Ιωάννη Δραμουντάνη ή Στεφανογιάννη.

Τον ίδιο μήνα  ιδρύεται το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), το οποίο θα διαδραματίσει σοβαρό ρόλο στην ενότητα των αντιστασιακών κινήσεων όλης της Ελλάδας.

Πρώτες ενέργειες των αντάρτικων ομάδων ήταν η φύλαξη, η προστασία και φυγάδευση των στρατιωτών της βρετανικής κοινοπολιτείας, που απόμειναν στην Κρήτη, η τόνωση του ηθικού του λαού, για να μην υποταχτεί στους Γερμανούς, η  στήριξη και η αλληλεγγύη σε όλους, όσοι είχαν ανάγκη.

Οι διαταγές των Γερμανών να στείλουν οι Ανωγειανοί 500 άτομα σε αγγαρείες δεν εκτελέστηκαν ποτέ. Οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να τους περιορίσουν σε 250, αλλά και πάλι οι Ανωγειανοί δεν πειθάρχησαν και το μέτρο αυτό κατέληξε γράμμα κενό.

Στις αρχές του 1943, ο Ψηλορείτης, με την παρουσία αγγλικού ασύρματου, γίνεται Κέντρο Πληροφοριών  για το συμμαχικό στρατηγείο Μέσης Ανατολής.

Στις 20 Σεμπτεβρίου 1943, η Νομαρχικαή Επιτροπή του ΕΑΜ Ηρακλείου αποφάσισε τη δημιουργία ένοπλου τμήματος στον Ψηλορείτη με καπετάνιο τον Ιωάννη Ποδιά., και έδρα τα Τσουνιά, πάνω από την περιοχή της Ζωμίνθου.

Τη νύχτα της 12ης με 13ης Φεβρουαρίου του 1944, οι Γερμανοί κύκλωσαν τα Ανώγεια. Λόγω των κακών καιρικών συνθηκών πολλοί αντάρτες δεν περίμεναν επίθεση και διανυχτέρευσαν στα σπίτια τους. Με την ανατολή του ήλιου, οι  Γερμανοί έκαναν αιφνιδιαστική έφοδο στο χωριό. Ακολούθησε έρευνα σε όλα τα σπίτια και αρκετές συλλήψεις. Συλλαμβάνουν τον αρχηγό της ΑΟΑ Ιωάννη Δραμουντάνη ή Στεφανογιάννη, ο οποίος στην προσπάθεια του να δραπετεύσει οι Γερμανοί τον σκοτώνουν.

Μετά το θάνατο του Στεφανογιάννη, η επιτροπή της Α.Ο.Α.  εξέλεξε νέο αρχηγό, το Μιχάλη Ξυλούρη- Χριστομιχάλη.

Τον Απρίλη του ίδιου χρόνου μια ομάδα Άγγλων και Κρητών κομμάντος θα απαγάγουν το Γερμανό υποστράτηγο Καρλ φον Κράιπε και ύστερα από πολυήμερη πεζοπορία και πολλούς κινδύνους θα του στείλουν στη Μέση Ανατολή. Στο γεγονός, που θεωρήθηκε ως ένα από τα πιο εντυπωσιακά του Β Παγκοσμίου πολέμου, πήραν μέρος στην προσπάθεια διάβασης της ομάδας με τον Κραιπε του Ψηλορείτη.και Ανωγειανοί.

Ο Αύγουστος του 1944 αποδείχθηκε σημαδιακός για την ιστορία των Ανωγείων.

Στις 7 Αυγούστου, όλη η δύναμη του φυλακίου του Γενί γκαβέ , 8 Γερμανοί και Ιταλοί, με επικεφαλής το Γερμανό Γιόζεφ ΟλενΧαουερ ανέβηκαν στα Ανώγεια για να πάρουν αγκαρίες και να εκφοβήσουν τους κατοίκους.

Όμως οι άνδρες είχαν φύγει στο βουνό.

Ο«Σήφης», όπως έλεγαν οι ντόπιοι το Γερμανό λοχία, πήρε από τα Ανώγεια 90 γυναικόπαιδα και τα οδηγούσε προς το Γενί Γκαβέ.

Μια ομάδα του εφεδρικού ΕΛΑΣ Ανωγείων που ειδοποιήθηκαν, έστησε ενέδρα στην θέση ποριά της περιοχής Σφακάκι.

Οι Ελασίτες με επικεφαλή το Μανόλη Μανουρά ή Σμαϊλομανόλη, με θάρρος και αποφασιστικότητα,  θα παγιδεύσουν το Γερμανό λοχία και την ομάδα του και θα απελευθερώσουν τα γυναικόπαιδα χωρίς να πάθουν απολύτως τίποτα.

Όσοι Γερμανο Ιταλοί δεν σκοτώθηκαν επιτόπου, συνελήφθηκαν και οδηγήθηκαν στο βουνό όπου πέρασαν ανταρτοδικείο και εκτελέστηκαν.

Την επόμενη μέρα, 8 Αυγούστου 1944, Ανωγειανοί αντάρτες της Ανεξάρτητης Ομάδας Ανωγείων σε συνεργασία με Ρώσους κομάντος και τον Άγγλο υπολοχαγό Στανλευ Μος, πραγματοποιούν το σαμποτάζ της Δαμάστας πάνω στην εθνική οδό Ηρακλείου Ρεθύμνου έξω από το χωριό Δαμάστα.

Με απαράμιλλο θάρρος θα εξουδετερώσουν τρία γερμανικά αυτοκίνητα και ένα τεθωρακισμένο, που μετέφερε την αλληλογραφία του γερμανικού Στρατηγείου Ηρακλείου στην Διοίκηση του Φρουρίου Κρήτης στα Χανιά.

Στην αντιστασιακή αυτή ενέργεια σκοτώθηκαν περισσότεροι από 40 Γερμανοί ενώ από την αντάρτικη ομάδα σκοτώθηκε ο Ρώσος υπολοχαγός Βάνιας  και τραυματίστηκε σοβαρά ο Ανωγειανός αντάρτης Εμμανουήλ Σπινθούρης ή Νταμπακομανώλης.

Οι Γερμανοί προετοιμάζουν αντίποινα

Τη νύχτα της 12ης προς 13ης Αυγούστου 1944 ισχυρά γερμανικά στρατεύματα ανεβαίνουν προς τα Ανώγεια. Οι Ανωγειανοί σκοποί αντιλήφθηκαν τους Γερμανούς και με το σύνθημα «οι τράγοι στ΄ αμπέλια», ειδοποίησαν τους κατοίκους και όλοι οι άντρες ανέβηκαν στο βουνό. Μία ομάδα Ανωγειανών Ελασιτών συνεπικουρούμενοι από Ρώσους έδωσε μάχη με τους Γερμανούς στο ύψωμα Βιτσιλιά. Οι Γερμανοί κύκλωσαν με διπλό κλοιό το χωριό και εγκατέστησαν φυλάκια στους γύρω λόφους. Όταν ξημέρωσε η 13η Αυγούστου, άρχισαν να εισβάλλουν με πυροβολισμούς και φωνές στο χωριό από διάφορες κατευθύνσεις.

Συγκέντρωσαν όλους τους εναπομείναντες κατοίκους στην πλατεία Αρμί.

Ο ταγματάρχης Μάρτεν τους διάβασε την διαταγή του στρατιωτικού διοικητή Φρουρίου Κρήτης ΧαινΡιχ Βάλτερ Μίλλερ:
“Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της Αγγλικής κατασκοπείας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν τον φόνον του λοχίου φρουράρχου Γενί – Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας , επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράϊπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τ’Ανώγεια διατάσσομεν
Την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελες ευρεθή εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου.»
Χανιά 13 Αυγούστου 1944
Ο Στρατηγός Διοικητής Φρουρίου Κρήτης
Χάινριχ Μίλλερ

Μετά την ανάγνωση της διαταγής, οι Γερμανοί διέταξαν τα 2.500 περίπου γυναικόπαιδα που είχαν συγκεντρωθεί να σχηματίσουν φάλαγγα και με ισχυρή συνοδεία τους οδήγησαν στο Γενί Γκαβέ και στο Πέραμα όπου τους εγκατέλειψαν. Οι Πρόσφυγες Ανωγειανοί φιλοξενήθηκαν από τους κατοίκους των χωριών του Μυλοποτάμου, του Ρεθύμνου και άλλων περιοχών της Κρήτης, οι οποίοι επέδειξαν αμέριστη αλληλεγγύη στους ξεριζωμένους.

Σε αυτούς τους πατριώτες τα Ανώγεια οφείλουν παντοτινή ευγνωμοσύνη.

Μέσα στο έρημο χωριό, οι Γερμανοί επιδόθηκαν σε λεηλασία του πλούτου των νοικοκυριών. Μέρος του πούλησαν σε μαυραγορίτες στο Ηράκλειο, ενώ τα πολύτιμα είδη τα μετέφεραν στο αεροδρόμιο Καστελλίου και από κει τα έστειλαν αεροπορικός στη Γερμανία.

Μετά τη λεηλασία άρχισε το κάψιμο και η ανατίναξη ενός ενός σπιτιού με εκρηκτικές ύλες.

Η λεηλασία και η καταστροφή κράτησαν μέχρι τις αρχές του Σεπτέμβρη, 24 ολόκληρες μέρες.

Σε ορισμένα σπίτια υπήρχαν γέροντες και γερόντισσες που δεν μπορούσαν, καθώς ήταν ανάπηροι, ανήμποροι ή δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν το χωριό.

Άλλους σκότωσαν, άλλους έκαψαν και όλοι καταπλακώθηκαν μέσα στα χαλάσματα των σπιτιών τους. Περισσότεροι από 15 άντρες και γυναίκες. Τέλος Αυγούστου εκτέλεσαν στα Σείσαρχα και τους 32 ομήρους, που είχαν αγγαρέψει για τη συγκέντρωση και τη μεταφορά της λείας τους.

Όταν οι βάρβαροι Ναζί ολοκλήρωσαν το καταστροφικό έργο τους, άφησαν πίσω  τους ένα ισοπεδωμένο χωριό, χαλάσματα, στάχτες, καπνούς.

Ο Καζαντζάκης αναφέρει: «Σαράντα μέρες γύριζα το περασμένο καλοκαίρι την Κρήτη, για να δω τα χωριά που γκρέμισαν κι έκαψαν οι βάρβαροι και τους άντρες και τις γυναίκες που τους έντυσαν τη μαύρη αρματωσιά του πένθους. Περίμενα ν’ ακούσω κλάματα και να δω χέρια ν’ απλώνονται να ζητούν την βοήθεια. Και βρήκα ανυπόταχτες, απαράδοτες ψυχές και κορμιά μισόγυμνα πεινασμένα Κι’ αλύγιστα.
Τι δύναμη και τι αντοχή είναι τούτη, συλλογιζόμουν, και πού βρίσκουν τα κορμιά τούτα τόση ψυχή; Και ποια ακριτική πνοή τους δίνει τόση αψηφισιά να παλεύουν με το θάνατο;

……………………………………………………………………………………………………………
“…Υπάρχει και κάτι άλλο όμως στην Κρήτη. Υπάρχει κάποια φλόγα — ας την πούμε ψυχή — κάτι πιο πάνω απ’ τη ζωή κι απ’ το θάνατο, πού είναι δύσκολο να το ορίσεις.

Υπάρχει αυτή η περηφάνια, το πείσμα, κάτι άλλο, ανέκφραστο κι’ αστάθμητο, που σε κάνει να χαίρεσαι που είσαι άνθρωπος.

Να χαίρεσαι, μα και συνάμα σου δίνει μεγάλη ευθύνη.

Γιατί ενώ νιώθει πως έχεις χρέος να κάμεις ό,τι μπορείς, για να σώσεις αυτό το λαό, εκείνος βλέπει την προσπάθειά σου με ειρωνεία και περιφρόνηση.

Δεν έχει την ανάγκη κανενός για να σωθεί. Σώζει, δεν σώζεται. — Ένα μονάχα σου μένει τότε: να δοκιμάσεις να γίνεις άξιος αυτού του λαού, να κερδίσεις τη δύναμη της δικής του ψυχής, που ποτέ δεν καταδέχτηκε ν’ απατήσει τον εαυτό της ή τούς άλλους και που πάντα τολμάει ν’ αντικρύζει, πρόσωπο με πρόσωπο, τη θεά εκείνη που δεν κάνει χατίρια και δεν κάθεται στα πόδια κανενός: την αγέλαστη κι’ αδάκρυτη θεά, την ευθύνη.”

Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος άφησε στον πλανήτη μια πληγή αιμάσουσα.

Πενήντα εκατομμύρια νεκροί και αγνοούμενοι

Εμείς προσμετρούμε και διακόσιους Ανωγειανούς

Στα εξήντα εκατομμύρια τραυματίες. — περισσότερους από εκατό Ανωγειανούς

Στα διακόσια εκατομμύρια άστεγους, τέσσερις χιλιάδες Ανωγειανοί με ξεθεμελιωμένο το χωριό τους.

Οι Ανωγειανοί δεν γονάτισαν.

Ξαναγύρισαν στο ερειπωμένο χωριό τους και  έστησαν   ξανά το σπιτικό τους πάνω στα ερείπια, ανάθρεψαν  παιδιά, έφτιαξαν  νέες οικογένειες, μόρφωσαν νέους επιστήμονες.

Ένας Τιτάνιος αγώνας της επιβίωσης. Ένας αδιάκοπος μόχθος του ανθρώπου της ξερολιθιάς, μέσα στην συνεχή εναλλαγή ζωής και θανάτου. Αυτή είναι η παρακαταθήκη  που  αφήνουν οι πρόγονοί μας στις νέες και στις μελλοντικές γενιές.

Μετά την απελευθέρωση το ελληνικό κράτος σε ένδειξη πατριωτικής ευγνωμοσύνης θα απονείμει στα Ανώγεια τον Πολεμικό Σταυρό Α’ Τάξεως, ο οποίος αποτελεί τη μεγαλύτερη διάκριση και παράλληλα θα ανακηρύξει την κοινότητα σε Δήμο.

Όμως οι Ελληνικοί τόποι και πληθυσμοί που δέχθηκαν την βίαιη και εκδικητική μανία των εισβολέων κατακτητών, που το βιός τους λεηλατήθηκε, οι συγγενείς τους δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ ή εκτελέστηκαν, που τα σπίτια τους ολοκαυτώθηκαν και ανατινάχθηκαν σε σορούς ερειπίων είναι ίσως οι μόνοι πληθυσμοί στην Ευρώπη που δεν αποζημιώθηκαν για τις καταστροφές που υπέστησαν και για τους εξανδραποδισμούς στους οποίους υποχρεώθηκαν.

Γιατί ασφαλώς η μοίρα όλων αυτών των Πόλεων και Χωριών και των πληθυσμών τους, θα ήταν διαφορετική αν δεν είχαν υποστεί τις καταστροφές και τις θηριωδίες των Ναζί.

Σύμφωνα με το Ελληνικό Εθνικό Συμβούλιο για τις οφειλές, η Γερμανία χρωστάει σήμερα στην Ελλάδα ανεξόφλητες αποζημιώσεις που αφορούν:

Το ανεξόφλητο αναγκαστικό κατοχικό δάνειο

Αποζημιώσεις για τις καταστροφές στην οικονομική υποδομή της χώρας

Αποζημιώσεις προς τα θύματα των θηριωδιών που προξενούσαν τα ναζιστικά στρατεύματα για τις καταστροφές και τις λεηλασίες του οικογενειακού πλούτου σε εκατοντάδες πόλεις και χωριά

Η Επιστροφή των αρχαιολογικών θησαυρών που αφαίρεσαν- έκλεψαν οι χιτλερικοί από Μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας παραμένει σε εκκρεμότητα.

Αγαπητοί Συγχωριανοί, Κυρίες και Κύριοι,

Ως ελάχιστο χρέος μας στις αγωνιστικές παρακαταθήκες που μας άφησαν οι παππούδες και οι πατεράδες μας θεωρήσαμε ότι έπρεπε η πρόσφατη Ιστορική Μνήμη των Ανωγείων να μην χαθεί.

Γι’ αυτό αφήνουμε ως κιβωτό της ιστορικής αυτής μνήμης τη Δημιουργία τεσσάρων κινηματογραφικών ταινιών με θέμα την σύγχρονη ιστορία των Ανωγείων

την κινηματογραφική καταγραφή των αφηγήσεων, 200 και πλέον Ανωγειανών ανδρών και γυναικών, για τα ιστορικά γεγονότα της περιόδου 1930-1945

και ένα πρωτότυπο μουσικό έργο με θέμα το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων

όλα αυτά αποτελούν ένα μοναδικό αρχειακό υλικό-ντοκουμέντο και περιουσία του Δήμου για κάθε ερευνητή της ιστορίας, της εθνολογίας και της γλωσσολογίας των Ανωγείων.

Ακόμη, το Λεύκωμα «Ελληνικά Ολοκαυτώματα 1940-1945» έκδοση του Δικτύου  Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας που περιλαμβάνει κείμενα που εξιστορούν μαύρες μέρες, εγκληματικών και βάρβαρων πράξεων των Ναζιστικών (Γερμανικών – Ιταλικών και Βουλγαρικών) στρατευμάτων κατοχής.

Ο Δήμος Ανωγείων πρωτοστατεί σε κάθε δράση του Δικτύου, όπου η βαθύτερη πρόθεση και σκοπός του, δεν είναι τα αντίποινα, η εκδίκηση ή η τιμωρία αλλά οι καταγγελίες μέσω της μαρτυρίας γεγονότων που οδηγούν σε έκπτωση του ανθρώπου σε ένα μη ανθρώπινο όν και όπου η γνωστή ηθική δεν έχει καμιάν αξία, για να θυμηθούμε τον Πρίμο Λέβη.

Αγαπητοί Συγχωριανοί, Κυρίες και Κύριοι,

Η γνώση της Ιστορίας και η διατήρηση της μνήμης παρελθόντων γεγονότων είναι πυξίδα που μας προσανατολίζει στο παρόν, μας υπενθυμίζει τι πρέπει να κάνουμε, τι οφείλουμε να αποφεύγουμε και να καταπολεμούμε, ποιες συνθήκες οφείλουμε να διασφαλίζουμε για την ευημερία και την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου.

Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ έχουμε ανάγκη και κάτι άλλο, να μελετούμε με προσοχή και νηφαλιότητα τις διαφορετικές όψεις της ανθρώπινης φύσης, τις καθημερινές ανθρώπινες συμπεριφορές και να μην τις θεωρούμε όλες φυσικές και αυτονόητες.

Οι αγώνες των ανθρώπων και των κοινωνιών δεν τελειώνουν ποτέ. Άλλοτε απέναντι μας υπάρχουν ορατοί και συγκεκριμένοι εχθροί , που απειλούν και συχνά πλήττουν την ίδια την ελευθερία και την ύπαρξη της ζωής και άλλοτε αόρατοι και ύπουλοι εχθροί, πιο επικίνδυνοι από τους πρώτους.

Στον σύγχρονο κόσμο, όπου με την υπερβολική πολυπλοκότητα καταργούνται οι υποχρεώσεις και χαλαρώνουν οι κοινωνικοί δεσμοί, η συνοχή της κοινωνίας και  η ηθική συμπεριφορά θα επιτευχθεί με αλληλεγγύη, συνεννόηση και πρωτοβουλία των ανθρώπων που θα συνειδητοποιήσουν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα στην οποία καθένας έχει το μερίδιο της ευθύνης του απέναντι στον άλλον, ο οποίος ποτέ δεν είναι καθ’ ολοκληρίαν διαφορετικός.

Σήμερα περισσότερο παρά ποτέ οφείλουμε να αντιστεκόμαστε να πολεμούμε και να καταγγέλλουμε κάθε φαινόμενο που εκφράζει, εκδηλώνει, υποκρύπτει ή παρακινεί το φασισμό, το ρατσισμό, την ωμή βία, την ξενοφοβία, την διαφορετικότητα, το «άλλο»

Γιατί ακόμα και σήμερα πολλοί λαοί, άτομα, οργανωμένες ομάδες συμβαίνει να θεωρούν περισσότερο ή λιγότερο συνειδητά, «ό,τι κάθε ξένος είναι εχθρός». Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται στο βάθος της ψυχής σαν μια λανθάνουσα μόλυνση.

Όταν όμως αυτή η ανομολόγητη σκέψη αποτελέσει την μείζονα κυρίαρχη σκέψη ενός συλλογισμού τότε, στο τέλος της αλυσίδας βρίσκεται η φρίκη και η κτηνωδία των ολοκαυτωμάτων.

Σήμερα 70 χρόνια μετά, πρέπει να έχουμε άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μας, γιατί  ο ναζισμός και οι φασισμός δεν αφορούν μόνο μια συγκεκριμένη ιστορικά στιγμή, αλλά είναι μια πρακτική που καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα σε κάθε χώρο και χρόνο.

Έχουμε την υπέρτατη ευθύνη να διατηρήσουμε και να κληροδοτήσουμε την αντίσταση στο φασισμό ως υπέρτατο χρέος  απέναντι στους προγόνους μας, σε εκείνους που υπεράσπισαν με τις πράξεις τους τα ιδανικά, τα ήθη και τις παραδόσεις τους.

Κάνοντας ένα άλμα πιο γρήγορο από τη φθορά.

Τιμή και Δόξα στους Νεκρούς Ήρωες, Χρόνια σας πολλά

Το έγγραφο-φωτιά από τον απόρρητο φάκελο του Χριστομιχάλη

Του Γιώργη Καλογεράκη

Στις  30  Ιανουαρίου  1972,  ο  Καπετάν  Χριστομιχάλης  Ξυλούρης  κάλεσε  στο  σπίτι  του  το  Μιχάλη  Ξυλούρη  (του Στρατομανόλη),  και του  παρέδωσε  ένα  φάκελο  ο  οποίος  περιείχε  114  έγγραφα.[1]  Στο  εξωτερικό  μέρος  του  φακέλου  ήταν  γραμμένη  με  μαύρο  μελάνι  η  φράση :  «Αυστηρά  απόρρητος  φάκελος».  Η  οδηγία  του  Αρχηγού  Ανωγείων  προς  το  Μιχάλη  Ξυλούρη  ήταν  ο  φάκελος  να  παραμείνει  κλειστός  και  να  ανοίξει  όταν οι  συνθήκες  το  επιτρέψουν.  Τα  έγραφα  του  φακέλου  ήταν  ταξινομημένα  σε  τρεις  υποφακέλους.

Ο  πρώτος  περιείχε  τριάντα  (30)  έγγραφα  των  ετών  1941-1945.

Ο  δεύτερος  περιείχε  πενήντα  (50)  επιστολές  των  ετών  1945-1972[2]

Ο  τρίτος  περιείχε  34  έγγραφα του  έτους  1947.

Σήμερα  ο  απόρρητος φάκελος,  μετά το  θάνατο  του  Μιχάλη  Ξυλούρη,  παραδόθηκε  στην  οικογένεια  των  Ξυλούρηδων.[3] Από  τον  απόρρητο  φάκελο  ο    Μιχάλης  Ξυλούρης  μου  παρέδωσε  αντίγραφα ορισμένων  εγγράφων  με  την  παράκληση  να  αποτελέσουν   μέρος  του  βιβλίου  που  γράφω  για  το  Χριστομιχάλη  Ξυλούρη.

Επέλεξα  τη  δημοσιοποίηση  της  επιστολή  του  Εμμανουήλ  Σκουλά  ή  Φρουδά γιατί :

α)  στάλθηκε  τις  ημέρες  που  καίγονταν τα Ανώγεια

β)  γίνεται  για  πρώτη  φορά  γνωστό  μετά  από  70  χρόνια  ότι,  οι  Γερμανοί  δεν έδιωξαν  όλα  τα  γυναικόπαιδα από  το  χωριό  πριν  το  ανατινάξουν,  αλλά  έκαναν  και  συλλήψεις  κυρίως  από τις  οικογένειες  των  Ξυλούρηδων,  των  Σκουλάδων  και  των  Σταυρακάκηδων.

γ)  Αποκαλύπτεται  ότι  τους  Γερμανούς  στα  Ανώγεια  είχαν  συνοδέψει  τουλάχιστον  έξι  Έλληνες   δοσίλογοι,  (ΚΑΝΕΙΣ  ΑΠΟ  ΑΥΤΟΥΣ  ΔΕΝ  ΗΤΑΝ  ΑΠΟ  ΤΑ  ΑΝΩΓΕΙΑ), τους  οποίους  είδαν  και  γνώρισαν  οι  γυναίκες  που  συνέλαβαν  οι  Γερμανοί.  Στάθηκαν  όμως  τυχερές  γιατί,  κατά  παράδοξο  τρόπο, αφού  γνώρισαν  τους  προδότες,  εκείνοι  δεν  παρότρυναν  τους  Γερμανούς  να  τις  εκτελέσουν.

Φωτό από την “αναγνωριστική” πτήση των δυο f-16 την περασμένη Δευτέρα πάνω από τα Ανώγεια

Με μια πτήση δυο μαχητικών πολεμικών αεροσκαφών f-16 πάνω από τα Ανώγεια θα τιμηθεί η 70^η επέτειος από το Ολοκαύτωμα του χωριού. Για το λόγο αυτό την περασμένη Δευτέρα τα μαχητικά αεροσκάφη πραγματοποίησαν  μια «αναγνωριστική» πτήση στον ουρανό των Ανωγείων

Τα δυο μαχητικά της τιμημένης Ελληνικής Αεροπορίας θα απογειωθούν από την 115 Πτέρυγα Μάχης και γύρω στις 11.00 με 11.30 το πρωί θα πετάξουν πάνω από τα Ανώγεια συμβάλλοντας με το δικό τους ήχο και χρώμα στην εκδήλωση που θα βρίσκεται σε εξέλιξη στην Πλατεία Αρμί.

Την ίδια στρατιωτικά αγήματα θα αποδίδουν τιμές, θυμίζοντας τη θυσία και την προσφορά των Ανωγειανών στον αγώνα κατά της Γερμανικής Κατοχής, στον αγώνας κατά του Ναζισμού, στον αγώνα κατά του Φασισμού.