Οι Ανωγειανοί και φέτος τίμησαν τους ήρωες της Αρκαδικής εθελοθυσίας σε εκδήλωση που έγινε την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου ,στον χώρο του ανδριάντα του πυρπολητή της Ιεράς Μονής Αρκαδίου, Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλά.

Στην επιμνημόσυνη δέηση χοροστάτησαν οι ιερωμένοι του χωριού παρουσία του π. Γεώργιου Μυρθιανού, Αρχιερατικού επιτρόπου και εκπροσώπου της Ιεράς Μητρόπολης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου.

Παρόντες ο Δήμαρχος Ανωγείων κ. Μανόλης Καλλέργης και σύσσωμο το Δημοτικό συμβούλιο, ο Αντιδήμαρχος Μαλεβιζίου κ. Εμμανουλήλ Σαμόλης, τα σχολεία του χωριού και πλήθος απλού κόσμου που θέλησε με την παρουσία του να τιμήσει τους ήρωες που 148 χρόνια πριν θυσίασαν την ίδια τους τη ζωή για το πολυτιμότερο αγαθό,την Ελευθερία.

Παράλληλα με τους νεκρούς του Αρκαδίου τιμήθηκαν  και οι πεσόντες Ανωγειανοί στις μάχες που προηγήθηκαν και ακολούθησαν  της ανατίναξης της Μονής. Αυτοί είναι οι κάτωθι:

Στη μάχη της Τυλίσου 27 Σεπτεμβρίου 1866:

Νικόλαος Σκουλάς

Γεώργιος Ξυλούρης

Γεώργιος Κρασσάς

Μανώλης Σκουλάς

Στέλιος Κεφαλογιάννης

Στη μάχη του Καμαριώτη 10 Ιανουαρίου 1867

Γεώργιος Καλλέργης

Στη μάχη του Ομέρ 6 Μαίου 1867

Ζαχάρης Σπιθούρης

Γεώργιος Σπιθούρης

Δημήτριος Σπαχής

Γεώργιος Μανουράς

Στη μάχη του Συρού

Ιωάννης Καράτζης

Ζαχάρης Πλεύρης

Ιωάννης Καλέντης

Το άγαλμα του Εμμανουήλ Σκουλά είναι εκεί από τον Οκτώβριο του 1996 για να θυμίζει σε όλους μας τους ανθρώπους που έδωσαν ψυχή και αίμα ανά τους αιώνες στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες.

Κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης ήταν ο ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων κ.Απόστολος Παπαίωανου που στη συνέχεια της εκδήλωσης μίλησε στην αίθουσα εκδηλώσεων της Τράπεζας Πειραιώς αναλύοντας νέα στοιχεία που αποδεικνύουν για ακόμα μια φορά την βεβαιότητα ότι πυρπολητής του Αρκαδίου ήταν ο Εμμανουήλ Σκουλάς.

Ο κ. Παπαιωάννου ανέλυσε το δοκίμιο του που θα κυκλοφορήσει σε λίγες εβδομάδες από τις εκδόσεις Καζαμιάκη με τίτλο ”Εις Κρήτη Πάσαν Ελευθερίαν”, με τον τίτλο να είναι εμπνευσμένος από μια φράση που είχε γράψει στο ημερολόγιο του το 1865 ο πυρπολητής Σκουλάς. ”Οι επαναστάτες εργάζονται πυρετωδώς” έγραφε με κόκκινα γράμματα σαν αίμα ο φλογερός νέος τον Οκτώβριο του 1865 ένα χρόνο πριν γράψει μια από τις πιο χρυσές και ένδοξες σελίδες της Κρητικής επανάστασης εναντίον των Τουρκών.

Ο κ.Παπαιωάννου έδειξε στο κοινό την σφραγίδα με την οποία υπέγραφε ο Σκουλάς και η οποία ανέγραφε : ”Δημοδιδάσκαλος Δημοτικού σχολείου Σύρου-Εμμανουήλ Σκουλάς-Γαριβαλδινός”. Παράλληλα έδειξε πλήθος κειμένων του τύπου της εποχής καθώς και βιβλίων και κειμένων προξένων και πολεμικών ανταποκριτών της εποχής που αναφέρουν ως μόνο πυρπολητή του Αρκαδίου τον Σκουλά, τονίζοντας ότι πρέπει επιτέλους να αποκατασταθεί η ιστορική αλήθεια.

Ο 21χρόνος όπως αποδεικνύεται πρόσφατα για την ηλικία του, Σκουλάς πυροβόλησε την μπαρουταποθήκη με την ασημένια μπιστόλα ,δώρο τότε του πεθερού του Δημήτρη Κεφαλογιάννη ή Κούντη:

Με μια μπιστόλα ασημωτή του Κούντη του Δημήτρη,

κεντά ο Σκουλάς τον τσεπανέ και σείστηκε όλη η Κρήτη.

Ο Δήμαρχος Ανωγείων Εμμανουήλ Καλλέργης μίλησε στους παρευρισκόμενους και είπε τον πρόλογο που θα έχει το βιβλίο του κ.Παπαιωάννου ,με την υπογραφή και του Δήμου Ανωγείων.Ανέφερε ο κ.Καλλέργης:

” H ιστορία ενός λαού,ενός τόπου συνήθως καθορίζεται από ξεχωριστούς ανθρώπους σε ξεχωριστές συνθήκες. Καθορίζεται από εκείνους που βάζουν το εμείς πάνω από το εγώ τους,που βάζουν την πατρίδα ,την ελευθερία, την δικαιοσύνη και τα ιδανικά τους πάνω από τη ζωή τους,το χρέος πάνω από κάθε ανάγκη τους.

Ο Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλάς ήταν ένας από αυτούς τους ξεχωριστούς ,τους διαλεχτούς από τη μοίρα και τη ζωή για να υπηρετήσει τα μεγάλα ιδανικά.

Νέος από καλή γενιά, σπουδασμένος δάσκαλος, Συνειδητός Γαριβαλδινός με την κόκκινη μπέρτα του ,επαναστάτης της εποχής του,με στόχους και γνώσεις. Όταν είδε την κατάσταση που επικρατούσε στο Αρκάδι ,αποφάσισε να μείνει μέσα στη Μονή και με πλήρη συνείδηση για το τι θα ακολουθούσε ,παρακούοντας εντολές ,επέλεξε ρόλο πρωταγωνιστικό, θέτοντας το λυτρωτικό πυρ στην μπαρουταποθήκη της ιεράς μονής Αρκαδίου και μαζί με τους συμπολεμιστές του και τους υπόλοιπους ηρωικούς έγκλειστους στη  Μονή πέρασε στην αθανασία.

Η Αρκαδική Εθελοθυσία υπήρξε ορόσημο στην μακραίωνη ιστορία της Κρήτης και ιδιαίτερα στον αγώνα της για Ελευθερία.Η θυσία των λίγων εγκλείστων στη μονή καθόρισε με μεγαλείωδη τρόπο την πορεία και την τύχη των πολλών.Η φλόγα της πυριτιδαποθήκης ύψωσε το ηθικό ανάστημα της Κρήτης και των ανθρώπων της σε δυσθεώρητα ύψη.Με το πλήρωμα του χρόνου και με άλλους αγώνες ήρθε και η πολυπόθητη λευτεριά και η ένωση με τη μητέρα Ελλάδα.

Ο αδιάκοπος αγώνας για ιδανικά και η εθελοθυσία αυτών των λίγων είναι και η προτροπή τους στην πορεία της ζωής ακόμα και σήμερα.Μιας ζωής που αυτοί την έκαναν φλόγα που ακτινοβολεί σαν πανανθρώπινο σύμβολο αυτοθυσίας και αυταπάρνησης για την ελευθερία.Μιας προτροπής που προσανατολίζει τις επιλογές μας  και τις βεβαιότητες μας για αξίες και ιδανικά,χρέη και ευθύνες ακόμα και σήμερα.Είναι η ιερή φλόγα που μετατρέπεται σε ευθύνη που παρότρυνε τον μεγάλο Κρητικό τον Νίκο Καζαντζάκη να γράψει: ”εγώ,εγώ μοναχός μου έχω χρέος να σώσω την Γης.Αν δεν σωθεί εγώ θα φταίω”.

Ευχαριστούμε πολύ τον ομότιμο Καθηγητή ιστορίας της Νεώτερης Ελλάδας και του νεοελληνικού πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ.Απόστολο Παπαιωάννου για την άοκνη προσπάθεια που καταβάλλει στην έρευνα για την ανάδειξη στοιχείων από την ιστορία της μεγάλης Κρητικής Επανάστασης του 1866 και του ηρωικού τέκνου των Ανωγείων Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλά για τον πρωταγωνιστικό ρόλο του κατά την διάρκεια του αγώνα στην Ιερά Μονή του Αρκαδίου…” καταλήγει ο Δήμαρχος Ανωγείων.

Αύριο η ΑνωΓη θα σας παρουσιάσει μια μικρή συνέντευξη με τον ομότιμο καθηγητή κ.Παπαιωάννου που μιλάει για τα νέα στοιχεία,για σκοπιμότητες που δεν αφήνουν την αλήθεια να λάμωει καθώς και για τις ιδιαίτερες σχέσεις του με τα Ανώγεια.

Τι έγινε στο Αρκάδι στις 9 Νοεμβρίου 1866 

Κορυφαία πράξη του απελευθερωτικού αγώνα των Κρητών, σύμβολο ηρωισμού και θυσίας. Είναι το σημαντικότερο επεισόδιο της Κρητικής Επανάστασης του 1866.

Η κακοδιοίκηση και η καταπίεση της τουρκικής διοίκησης ανάγκασε την Παγκρήτια Συνέλευση που συνήλθε στα Χανιά να αποστείλει στις 14 Μαίου 1866  αναφορά στον Σουλτάνο με μια σειρά αιτημάτων. Συγκεκριμένα, ζητούσε: βελτίωση του φορολογικού συστήματος, σεβασμό της χριστιανικής θρησκείας, αναγνώριση του πληθυσμού να εκλέγει ελεύθερα τους δημογέροντές του και τη λήψη μέτρων για την οικονομική ανάπτυξη του νησιού.

Παράλληλα, απέστειλε μυστικό υπόμνημα προς τους μονάρχες της Αγγλίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας, με το οποίο τους καλούσε να ενεργήσουν για την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα ή να μεσολαβήσουν στη χορήγηση από τον Σουλτάνο «Οργανικού Νόμου». Στη συγκέντρωση αυτή συμμετείχε και ο Γαβριήλ Μαρινάκης, ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου, που ήταν το επαναστατικό κέντρο της περιοχής Ρεθύμνης.

Οι Μεγάλες Δυνάμεις αδιαφόρησαν, ενώ η ελληνική κυβέρνηση δήλωνε ουδετερότητα και δεν πήρε ανοιχτά το μέρος των επαναστατών. Μόνο η Ρωσία κινήθηκε δραστήρια, χάρη στους υποπροξένους της στο νησί Ιωάννη Μιτσοτάκη και Σπυρίδωνα Δενδρινό.

Μη αναμένοντας βοήθεια από πουθενά, οι Κρητικοί αποφάσισαν να ξεσηκωθούν μόνοι τους και ύψωσαν τη σημαία της Επανάστασης στις 21 Αυγούστου 1866 με το σύνθημα «Ένωσις ή Θάνατος» και αρχηγούς τον Ιωάννη Ζυμβρακάκη στα Χανιά, τον Ελλαδίτη συνταγματάρχη Πάνο Κορωναίο στο Ρέθυμνο και τον Μιχαήλ Κόρακα στο Ηράκλειο. Στην Ελλάδα συγκροτήθηκαν εθελοντικές ομάδες, που βοήθησαν τους Κρητικούς, με χρήματα, τρόφιμα και άλλα εφόδια.

Ο Σουλτάνος θορυβήθηκε από την εξέγερση και έστειλε στις 30 Αυγούστου 1866 τον Μουσταφά Ναϊλή Πασά, με εντολή να την καταστείλει, αφού προηγουμένως είχε απορρίψει τα αιτήματα των Κρητικών. Ο Πασάς έφερε το προσωνύμιο Γκιριτλί (Κρητικός), επειδή είχε συντελέσει στην κατάπνιξη της επανάστασης του 1821 στην Κρήτη. Πρώτα προσπάθησε να καλοπιάσει τους επαναστάτες και να τους πείσει να επιστρέψουν στις δουλειές τους. Όταν αυτοί αρνήθηκαν, αποφάσισε να θέσει σε εφαρμογή το στρατιωτικό του σχέδιο για την κατάπνιξη της επανάστασης.
Τον Σεπτέμβριο και Οκτώβριο προέβη σε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην περιοχή των Χανίων και στη συνέχεια στράφηκε προς το Ρέθυμνο και τη Μονή Αρκαδίου, όπου ήταν η έδρα της τοπικής επαναστατικής επιτροπής, αποθήκη πολεμοφοδίων και τροφίμων, καθώς και καταφύγιο πολλών χριστιανών. Ο Μουσταφά Πασάς έφθασε έξω από το μοναστήρι το απόγευμα της 6ης Νοεμβρίου  1866. Στη διάθεσή του είχε 15.000 άνδρες (Τούρκους, Αλβανούς, Αιγυπτίους και Τουρκοκρητικούς) και ισχυρό πυροβολικό. Στη Μονή βρίσκονταν 966 άνθρωποι, από τους οποίους μόνο 250 μπορούσαν να πολεμήσουν. Επικεφαλής των αγωνιστών του Αρκαδίου ήταν ο πελοποννήσιος ανθυπολοχαγός Ιωάννης Δημακόπουλος και ο ηγούμενος Γαβριήλ.

Οι προτάσεις προς παράδοση απορρίφθηκαν από τους πολιορκημένους και το πρωί της 8ης Νοεμβρίου  άρχισαν οι εχθροπραξίες. Οι Οθωμανοί, παρά τις λυσσαλέες επιθέσεις τους, δεν κατάφεραν να καταλάβουν τη Μονή την πρώτη μέρα. Το βράδυ ζήτησαν ενισχύσεις και μετέφεραν ένα μεγάλο πυροβόλο από το Ρέθυμνο. Την επομένη, 9 Νοεμβρίου  άρχισε το δεύτερο κύμα της επίθεσης. Νωρίς το απόγευμα γκρεμίστηκε το δυτικό τείχος της Μονής από τις βολές του πυροβόλου και οι επιτιθέμενοι εισέβαλαν στο μοναστήρι, αρχίζοντας τη μεγάλη σφαγή.

Στη μπαρουταποθήκη της μονής γράφτηκε η τελευταία πράξη του δράματος και μία ακόμα ένδοξη σελίδα της ελληνικής ιστορίας. Ο  Εμμανουήλ Σκουλάς την ανατίναξε, σκορπίζοντας το θάνατο, όχι μόνο στους χριστιανούς, αλλά και στους εισβολείς. Αμέσως μετά, οι Τουρκοκρητικοί και οι Αλβανοί όρμησαν και κατέσφαξαν όσους είχαν διασωθεί, ενώ έκαψαν τον ναό και λεηλάτησαν τα ιερά κειμήλια.

Από τους Έλληνες που βρίσκονταν στη Μονή, μόνο 3 ή 4 κατόρθωσαν να διαφύγουν, ενώ περίπου 100 πιάστηκαν αιχμάλωτοι. Μεταξύ αυτών και ο Δημακόπουλος, που εκτελέστηκε λίγο αργότερα. Ο ηγούμενος της Μονής Αρκαδίου Γαβριήλ Μαρινάκης είχε σκοτωθεί πριν από την ανατίναξη της μπαρουταποθήκης. Οι νεκροί και τραυματίες του Μουσταφά ανήλθαν σε 1.500 ή σε 3.000, σύμφωνα με κάποιους υπολογισμούς.

Το Ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, όπως είχε συμβεί με την καταστροφή των Ψαρών και την Έξοδο του Μεσολογγίου , συγκίνησε όλο τον χριστιανικό κόσμο κι ένα νέο κύμα φιλελληνισμού δημιουργήθηκε στην Ευρώπη. Σπουδαίες προσωπικότητες της εποχής, όπως ο Τζουζέπε Γκαριμπάλντι και ο Βίκτωρ Ουγκώ, πήραν θέση υπέρ του Κρητικού Αγώνα και ξένοι εθελοντές έσπευσαν να ενισχύσουν από κοντά την Επανάσταση. Σημαντικές ήταν και οι χρηματικές συνεισφορές από τη Ρωσία και τις ΗΠΑ, με προεξάρχοντα τον φιλέλληνα Σαμουήλ Χάου.

Η Κρητική Επανάσταση φυλλορρόησε τον Ιανουάριο του 1869, αλλά ο Σουλτάνος δεν μπόρεσε να καθυποτάξει ολοκληρωτικά τους Χριστιανούς της Κρήτης. Έτσι, υπό την πίεση των Μεγάλων Δυνάμεων αναγκάστηκε να παραχωρήσει τον «Οργανικό Νόμο» (3 Φεβρουαρίου 1868), ένα είδος Συντάγματος, που προέβλεπε προνόμια για τους χριστιανούς και καθεστώς ημιαυτονομίας για το νησί. Η Ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα πήρε αναβολή για το 1912.

Την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου 2014 στις 12.30 μ.μ ο Δήμος Ανωγείων θα τιμήσει και φέτος τους ήρωες της Αρκαδικής θυσίας ,148 χρόνια μετά την ανατίναξη της Ιεράς Μονής. Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί στον χώρο του ανδριάντα του πυρπολητή της Μονής Εμμανουήλ Αναγνώστου Σκουλά (λίγο πάνω από το Κέντρο Υγείας Ανωγείων) και κεντρικός ομιλητής θα είναι ο καθηγητής του Πανεπιστημίου των Ιωαννίνων κ.Απόστολος Παπαϊωάννου  ,ο οποίος μάλιστα θα μιλήσει και μετά την εκδήλωση στον χώρο της Τράπεζας Πειραιώς όπου θα παρουσιάσει νέα στοιχεία που έχουν προκύψει από την ιστορική έρευνα .

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Δήμου Ανωγείων έχει ως εξής:

«Ο  Δήμος Ανωγείων τιμώντας και φέτος τη μνήμη των ηρώων της Αρκαδικής Εθελοθυσίας πραγματοποιεί εκδηλώσεις στο χώρο του ανδριάντα του ήρωαΕμμανουήλ Βασιλείου (Αναγνώστου) Σκουλά, Πυρπολητή της Ιεράς Μονής Αρκαδίου την Παρασκευή  07 Νοεμβρίου 2014 και ώρα 12.30 μ.μ.

Το πρόγραμμα των εκδηλώσεων έχει ως εξής:

Στο χώρο του ανδριάντα:

-Ώρα 12.30 μ.μ. Επιμνημόσυνη δέηση.

– Εκφώνηση του ιστορικού της επετείου, από τον ομότιμο Καθηγητή ιστορίας της Νεώτερης Ελλάδας και του Νεοελληνικού πολιτισμού του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων κ. Απόστολο Παπαϊωάννου.

– Κατάθεση στεφάνων στο χώρο του ανδριάντα.

– Ενός λεπτού σιγή.

– Εθνικός Ύμνος.

– Παρουσίαση νέων στοιχείων που προκύπτουν από την ιστορική έρευνα από τον κ. Απόστολο Παπαϊωάννου, στην αίθουσα Μανώλης Κεφαλογιάννης  (κάτω από την Τράπεζα Πειραιώς).

Με εκτίμηση

Ο  Δήμαρχος

Καλλέργης Εμμανουήλ

Οι Ανωγειανοί κατέκλυσαν σήμερα την πλατεία Αρμί, παρά τις δύσκολες καιρικές συνθήκες και τις χαμηλές θερμοκρασίες, για να τιμήσουν  με την παρουσία τους την εκδήλωση για την εθνική επέτειο του μεγάλου ΌΧΙ απέναντι στους φασίστες την  28η Οκτωβρίου 1940.

Παρόντος του Δημάρχου Ανωγείων κ. Μανόλη Καλλέργη  και σύσσωμου του Δημοτικού συμβουλίου, τελέστηκε αρχικά επίσημη δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου.

Στο Αρμί κρατήθηκε ενός λεπτού σιγή και στη συνέχεια όλοι μαζί έψαλλαν τον Εθνικό Ύμνο.

Κατάθεση στεφάνων έγινε από εκπροσώπους του Δήμου,της Εθνικής Αντίστασης, του Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου καθώς και από το Αστυνομικό τμήμα Ανωγείων.

Στην πλατεία ομιλήτρια ήταν η καθηγήτρια Πληροφορικής κ.Όλγα Βαρότση η οποία ανέπτυξε το ιστορικό της μεγάλης σημερινής επετείου.

Αναλυτικά η κ.Βαρότση ανέφερε τα εξής:

«Κάθε χρόνο προσπαθούμε αυτή τη μέρα με τα φτωχά και χιλιοειπωμένα λόγια μας να μιλήσουμε για τη σημασία μιας σπουδαίας μέρας της νεότερης ιστορίας μας. Τι να πούμε λοιπόν. Να αραδιάσουμε ονόματα και χρονολογίες; Να αναφέρουμε βουνά και πολιτείες ή να ζητήσουμε τη βοήθεια των αριθμών; Τόσοι εμείς, τόσοι οι εχθροί, τόσα τα δικά μας τουφέκια, τόσα τα δικά τους, τα τανκς, τα κανόνια, τα βομβαρδιστικά. Μα το 40 δεν είναι μονάχα αριθμοί. Ίσα ίσα. Αν κάτι εξευτελίστηκε και περιγελάστηκε πιο πολύ είναι οι αριθμοί και η λογική τους. Δεν ήταν οι αριθμοί που ξεσήκωσαν το λαό μας. Κάτι άλλο πρέπει να ήταν. Ήταν αυτό που λέμε ψυχή.

Στα 6 χρόνια, απ’ το 1939 ως το 1945 που κράτησε ο 2οςΠαγκόσμιος πόλεμος, σκόρπισε παντού συντρίμμια και πρωτοφανή σε έκταση ερείπια. Ήταν ο πιο φρικαλέος πόλεμος που γνώρισε ποτέ η ανθρωπότητα. Εκείνες τις μέρες του 40, ολόκληρη η Ευρώπη υπέφερε. Ήταν εδώ που οι αριθμοί τσαλαπατήθηκαν για πρώτη φορά. Έθνη πανένδοξα συντρίφτηκαν μέσα σε λίγες μέρες. Μέσα σε 2 βδομάδες πέφτει η Πολωνία κι ευθύς το Βέλγιο και η Ολλανδία. Οι Γάλλοι οι περήφανοι νικητές του Πρώτου παγκόσμιου πολέμου, διαλυμένοι κι εξευτελισμένοι. Κι όμως, μια άκρη ασήμαντης και φτωχικής γης που την κατοικούσαν μια χούφτα άνθρωποι, δεν είχε σκύψει ακόμη το κεφάλι.

Το πρωί της 28ης Οκτωβρίου του 1940, ο πρεσβευτής της Ιταλίας στην Ελλάδα, επέδωσε στον τότε πρωθυπουργό της Ελλάδας Ιωάννη Μεταξά το τελεσίγραφο με το οποίο ο Μουσολίνι, ο ηγέτης της Ιταλίας, ζητούσε την κατοχή ορισμένων ελληνικών περιοχών. Αν η Ελλάδα δε δεχόταν, τότε θα τις καταλάμβανε με τα όπλα. Κι ήταν ακριβώς αυτή την ιστορική στιγμή που ο Έλληνας πρωθυπουργός απάντησε το «ΟΧΙ», γνωρίζοντας πως μεγαλύτερο αγαθό από το αγαθό της ελευθερίας δεν υπάρχει.

Έτσι ευθύς στην Πίνδο η άμυνα γίνεται επίθεση. Τα παιδιά της Ελλάδας γίνονται οι υπερασπιστές της Πίνδου που αγωνίζονται μέσα σε άνισες συνθήκες. Κι ανάμεσα τους οι ηρωικές γυναίκες, σωστές Σπαρτιάτισσες, τους δυναμώνουν και τους ζεσταίνουν με την παρουσία τους. Κι ο αγώνας τους δικαιώνεται. Μπαίνουν στη Β. Ήπειρο. Καταλαμβάνεται η Κορυτσά, η Πρεμετή, το Αργυρόκαστρο, οι Άγιοι Σαράντα και η Χιμάρα. Οι  Ιταλοί έχουν κυριολεκτικά εξουθενωθεί. Διαρκώς υποχωρούν, ενώ πλήθος νεκρών, τραυματιών και πολεμικού υλικού εγκαταλείπεται στα πεδία των μαχών.

Δίκαια χαρακτηρίστηκε αυτή η ελληνική νίκη σαν νίκη όλης της Ευρώπης, γιατί είχε τεράστια  σημασία για την παραπέρα εξέλιξη του πολέμου. Καθυστέρησε έξι ολόκληρους μήνες την προέλαση του άξονα. Δεν ήταν μικρό πράγμα αυτό. Τους έξι αυτούς μήνες μπόρεσαν οι μεγάλες δυνάμεις να αναδιοργανωθούν, για ν’ αντιμετωπίσουν μελλοντικές επιθέσεις. Ωφελήθηκαν κυρίως οι Ρώσοι γιατί καθυστέρησε για 2 ολόκληρους μήνες η γερμανική επίθεση στη Ρωσία, με αποτέλεσμα οι Ρώσοι να προετοιμαστούν καλύτερα και τελικά να νικήσουν, κάτι που καθόρισε και την τελική έκβαση του πολέμου.

Δυστυχώς όμως, ο επίλογος αυτής της υπέροχης γενναιοψυχίας, δεν ήταν εξίσου ευτυχής. Μπροστά στη συντριβή του άξονα, ο Χίτλερ, αναγκάζεται να  παραμερίσει άλλες προτεραιότητες και  επεμβαίνει στα Βαλκάνια στις 6 Απριλίου του 1941. Έτσι η χώρα μας βρέθηκε κάτω από την Κατοχή. Οι στιγμές ήταν τραγικές. Δυστυχία, πείνα, χιλιάδες νεκροί, χιλιάδες πατριώτες στα αποσπάσματα . Το φρόνημα όμως του λαού μας δεν κάμφθηκε. Ο αγώνας συνεχίστηκε. Οργανώθηκε η εποποιία της Εθνικής μας Αντίστασης που κινητοποίησε το λαό, τον οργάνωσε, του ξανάδωσε την πίστη στη νίκη κι αγωνίστηκε ηρωικά και με συνέπεια κατά των κατακτητών.

Οι αγωνιστές του ’40 δίδαξαν με τις πράξεις  και τις θυσίες τους ότι η νίκη δεν ανήκει πάντα στους πολλούς. Ανήκει σ’ αυτούς που έχουν δίκιο. Ανήκει σ’ αυτούς που έχουν τη δύναμη ν’ αψηφούν το θάνατο και να προσφέρουν τη ζωή τους για τη λευτεριά. Γι αυτό την είπανε από τα κόκαλα βγαλμένη.

Το ανυπόταχτο νεανικό αίμα έβαψε τις βουνοπλαγιές των ηπειρωτικών βουνών. 400.000 ξύλινοι σταυροί στήθηκαν, χιλιάδες πόδια έγιναν ξύλινα, χιλιάδες μανάδες ντύθηκαν στα μαύρα και χιλιάδες παιδιά έμειναν ορφανά.

Προς όλους αυτούς που πολέμησαν, που αγωνίστηκαν, που αποδείχτηκαν άξιοι απόγονοι ένδοξων προγόνων και θυσιάστηκαν για να απολαμβάνουμε εμείς σήμερα την ελευθερία με όλα τα αγαθά της, στρέφεται ευλαβικά την ώρα τούτη την ιερή, η εθνική μνήμη. Οι εορτές όμως αυτές, δεν είναι μόνο μια ευκαιρία για να τιμήσουμε ό,τι σπουδαίο μας άφησε η ιστορική μας κληρονομιά. Είναι και μια ευκαιρία για αυτοσυγκέντρωση, για περισυλλογή, για να βγάλουμε τα απαραίτητα ιστορικά συμπεράσματα και διδάγματα που θα μας καθοδηγούν σαν αιώνια πυξίδα στο δρόμο του εθνικού μας χρέους. Με το Χίτλερ τελειώσαμε, όχι όμως και με το χιτλερισμό. Ο φασισμός, αν οι λαοί δεν έχουν τα μάτια τους ανοιχτά, μεταμορφώνεται συνεχώς προσπαθώντας να τους εξαπατήσει και να τους παρασύρει στο παιχνίδι του πολέμου και της αλληλοεξόντωσης.

Πόλεμος δε γίνεται μόνο με τα όπλα, τα κανόνια και τα αεροπλάνα. Πόλεμος γίνεται και μέσα από τον πολιτισμό, με τα πολιτιστικά σκουπίδια που μας σερβίρουν από την τηλεόραση και το ραδιόφωνο. Πόλεμος γίνεται και μέσα από την οικονομία. Πόλεμος γίνεται και μέσα από την κοινωνική αδικία και την κοινωνική αδιαφορία στα προβλήματα. Εμείς, λοιπόν, αν πραγματικά θέλουμε να αποκαλούμαστε ελεύθεροι άνθρωποι, καλούμαστε να δίνουμε καθημερινά τη μάχη από το δικό μας μετερίζι όντας έντιμοι και δίκαιοι .

Αυτή τη μέρα πρέπει να βλέπει ο ένας τον άλλον μας με αγάπη. Να αφήνουμε για λίγο στην άκρη τις διχόνοιες και τα μίση, Γιατί όλοι μας αποτελούμε μόρια ενός συνόλου, και όλοι είμαστε απαραίτητοι στο έργο της προκοπής αυτής της χώρας. Οι αγωνιστές του 40 απαιτούν από μας να σκύψουμε για λίγο στη θυσία τους και να αντλήσουμε απ’ αυτή οποιοδήποτε προβληματισμό και ερέθισμα αποβεί χρήσιμο για τη δική μας ζωή, για το δικό μας αγώνα που καθημερινά κι αδιάκοπα συνεχίζεται.

Η ιστορία δεν είναι παρά ένας ατελείωτος διάλογος ανάμεσα στο παρελθόν και στο παρόν. Εμείς έχουμε την τύχη οι ρίζες μας να είναι ριγμένες σ’ ένα παρελθόν μοναδικό στον κόσμο. Κι ενώνοντας το σήμερα με το χθες, θα σας πω λίγους στίχους ενός σύγχρονου τραγουδιού που αποδεικνύει ότι βαθιά μέσα μας νιώθουμε το παρελθόν μας

πάντα εδώ θα γυρνώ

από πείσμα και τρέλα θα ζω

σε τούτη τη χώρα

ώσπου να βρω νερό

γιατί ανήκω εδώ.

Σταυρωμένη πατρίδα

μες στα μάτια σου είδα

της ανάστασης φως

ΖΗΤΩ Η ΑΔΟΥΛΩΤΗ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΨΥΧΗ

ΖΗΤΩ Η ΕΛΛΑΔΑ ΜΑΣ

Τέλος πραγματοποιήθηκε  παρέλαση της μαθητιώ σας νεολαίας καθώς ευτυχώς εν τέλει δεν έβρεχε σήμερα στα Ανώγεια.Μικρότεροι αλλά και μεγαλύτεροι μαθητές παρέλασαν στον κεντρικό δρόμο του χωριού,με καμάρι και περηφάνια και κατά χειροκροτήθηκαν από όλους τους παρευρισκόμενους.»

Την ιστορική επέτειο της 28ης Οκτωβρίου και το ΟΧΙ στον φασισμό θα τιμήσουν την Τετάρτη στις 11 π.μ τα Ανώγεια με την καθιερωμένη εκδήλωση στην πλατεία του Αγίου Ιωάννη και την παρέλαση των μαθητών.

Αναλυτικά το πρόγραμμα έχει ως εξής:

Γενικός σημαιοστολισμός και φωταγώγηση όλων των δημοσίων κτιρίων μέχρι τη δύση του ηλίου της 28ης Οκτωβρίου

11 π.μ :Τέλεση επίσημης δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη

– Ανάπτυξη του ιστορικού της επετείου της Εθνικής Εορτής από την κ. Βαρότση Όλγα καθηγήτρια πληροφορικής του Σταυράκειου Γυμνασίου Ανωγείων.

Κατάθεση στεφάνων:

Εκ μέρους

Δήμου Ανωγείων

Αστυνομικού Τμήματος Ανωγείων

Εθνικής Αντίστασης

Λυκείου-Γυμνασίου και Δημοτικού σχολείου Ανωγείων

-Ενός λεπτού σιγή

-Εθνικός Ύμνος

-Θα ακολουθήσει παρέλαση μαθητιώσας νεολαίας.

Στις παραπάνω εορταστικές εκδηλώσεις καλούνται να παραβρεθούν όλοι οι δημότες

Με πανηγυρικό τρόπο πραγματοποιήθηκαν τη Δευτέρα, 27 Οκτωβρίου, στο Αμφιθέατρο του Δημοτικού Σχολείου οι εορταστικές εκδηλώσεις  για την 74η επέτειο του εορτασμού του «ΟΧΙ». Οι μικροί μαθητές των Γ’ και Δ’ τάξεων με την καθοδήγηση των δασκάλων τους, παρουσίασαν με αφηγήσεις, ποιήματα, δρώμενα, τραγούδια, παρουσιάσεις και με αναφορά στην τοπική ιστορία τα γεγονότα του ’40. Με παραστατικότητα και ζωντάνια έδωσαν τον καλύτερό τους εαυτό και εισέπραξαν πολλά χειροκροτήματα από τους γονείς και τους συμμαθητές τους. Στην αρχή της εκδήλωσης ανακοινώθηκαν τα ονόματα των σημαιοφόρων και παραστατών, που παραθέτονται παρακάτω στην ομιλία της Διευθύντριας του Σχολείου.

Η ΟΜΙΛΙΑ

«Αγαπητοί Γονείς

  Σας καλωσορίζουμε στη γιορτή Σχολείου για την εβδομηκοστή τέταρτη επέτειο  του ηρωικού «ΟΧΙ» που βροντοφώναξε ο λαός μας στον επίδοξο κατακτητή.

 Αποφασισμένος να αγωνιστεί για τα δίκαια της φυλής μας δεν έκανε βήμα πίσω.

 Τα άξια παλικάρια της πατρίδας μας, οι γέροντες και οι πιτσιρίκοι, οι γυναίκες της Πίνδου με πάθος και αυτοθυσία, ξεχύθηκαν σε ένα ιερό αγώνα να εμποδίσουν τον κατακτητή να πατήσει τα ιερά χώματα της Πατρίδας μας.

  Και ακολούθησαν βάσανα και ατέλειωτες ταλαιπωρίες, κρυοπαγήματα και θάνατος, πάνω εκεί στις Πίνδου τις κορφές..

  Γράφτηκαν  όμως ολόχρυσες σελίδες στη νεότερη ιστορία μας , που μας φωτίζουν, μας εμπνέουν και μας κατευθύνουν προς το μέλλον.,

  Το πόσο μας εμπνέουν θα το διαπιστώσουμε σήμερα στα πρόσωπα των  μαθητών , Τρίτης και Τετάρτης τάξης που διαποτίστηκαν πολύ με τα γεγονότα και τα μηνύματα του «Σαράντα» προετοιμάζοντας τη σημερινή γιορτή, με την καθοδήγηση των δασκάλων τους, Ξυλούρη Ελένης, Δραμουντάνη Ζαφειρένιας και Σαλούστρου Ελένης. Τους επιφυλάσσουμε  τα πιο θερμό χειροκρότημα.

  Πριν αρχίσει η γιορτή μας θα αναφερθούμε στους άριστους μαθητές της Έκτης τάξης ,που  ως άξιοι απόγονοι των ηρώων του σαράντα, έκαναν και  κάνουν  έναν υπέροχο αγώνα για την κατάκτηση της γνώσης και θα τους καμαρώσουμε να προπορεύονται στις παρελάσεις.

  Κατά τη διαδικασία ανάδειξης των σημαιοφόρων, βρέθηκαν

τέσσερις μαθητές  που συγκέντρωσαν το «Άριστα δέκα».

Είναι οι εξής

 1.-Κονιός Χαράλαμπος,

2.- Μανουρά Μαρία

3.- Σαλούστρου Δέσποινα και

4.- Χαιρέτης Γιώργος

  Σημαιοφόροι αναδείχθηκαν, μετά από κλήρωση, για την πρώτη περίοδο, δηλαδή από 11-9-14 έως 31-01-2015 ο μαθητής  Γιώργος Χαιρέτης και για τη δεύτερη, από 1-02-14 έως 15-6-15, η  μαθήτρια Μαρία Μανουρά.

  Με μια μικρή απόκλιση στη βαθμολογία τους σημαιοφόρους θα πλαισιώνουν για την πρώτη περίοδο οι μαθητές:

Κονιός Χάρης και Μπέρκη Μαρία

 και για τη δεύτερη περίοδο οι μαθητές : Σαλούστρου Δέσποινα και Νταγιαντά Μαρία

Στην πίσω σειρά θα είναι. κατά την πρώτη περίοδο οι μαθητές:

Ξυλούρης Γεώργιος του Ιωάννου

Παναγιωτάκη Μαρίνα και

Στάνκοβα Ραλίτσα

Και  κατά  την δεύτερη περίοδο οι

Πασπαράκης Νικόλαος

Βουιδάσκη Ευτυχία –Νεφέλη και

Σμπώκος Ιωάννης

Στην κατάθεση των στεφανιών θα είναι η Μιρζάκ Βαλέρια και Αεράκης Γεώργιος

 και σε περίπτωση απουσίας της Στάνκοβα Ραλίτσας, τη θέση της παίρνει η Μιρζάκ Βαλέρια η οποία αντικαθίσταται στην κατάθεση στεφανιών από τον Ξυλούρη Γεώργιο του Εμμανουήλ.

Αύριο,  για τις εορταστικές εκδηλώσεις του Δήμου και την παρέλαση, θα συγκεντρωθούμε στο χώρο του Σχολείου στις 10:30

               ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ ΚΑΙ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ»

Τιμήθηκε και φέτος η μνήμη των ηρώων στα Ξύπετρα  Μαλεβιζίου με μνημόσυνο που έγινε την Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου στον χώρο του μνημείου ,των Εμμανουήλ Κουνάλη και Ανδρέα Νάθενα που έχασαν τη ζωή τους στη μάχη από τους Ναζί στις 14 Σεπτεμβρίου 1944.

Παρών στην εκδήλωση και ο Δήμαρχος Ανωγείων Μανόλης Καλλέργης καθώς και πάρα πολύς κόσμος ανάμεσα τους αρκετοί Ανωγειανοί.

Την ομιλία για την ανάπτυξη του Ιστορικού της ημέρας έκανε η Ερευνήτρια κ. Κατερίνα Κουναλάκη.

Ολόκληρη η ομιλία της έχει ως εξής:

“Εκλεκτοί παρευρισκόμενοι,
Κυρίες και κύριοι,

Μεγάλη τιμή και βαρύ το χρέος να μιλήσει κανείς για ήρωες. Να αποτιμήσει με λόγια όσα ο νους δεν μπορεί να συλλάβει και να αποδώσει δίκαιο φόρο αιώνιας

ευγνωμοσύνης σε αυτούς που επιτέλεσαν στο ακέραιο το υπέρτατο χρέος προς την πατρίδα.

«Πως γίνονται οι ήρωες»; με ρώτησε μια μέρα ένας έφηβος . Ομολογώ ότι σάστισα προς στιγμή …
«Πλάθονται από τη μάνα που τους γέννησε», του αποκρίθηκα.
Από τη Μάνα… μια τόσο μικρή, μα συνάμα τόσο μεγάλη λέξη. Είναι η μάνα που μας έφερε στον κόσμο, η μάνα γη της Κρήτης. Αυτή η μάνα είναι η ίδια η αυτοσυνειδησία μας. Είναι αυτή που μας κράτα όρθιους, στο πέρασμα των αιώνων, σ’ αυτή την ακριτική γη, στην εσχατιά του Ελληνισμού, να φυλάμε Θερμοπύλες, παρά τις συνεχείς επιβουλές, παρά τους λογής -λογής κατακτητές που πέρασαν από τούτα εδώ τα ιερά χώματα.
Γι’ αυτό και όσο υμνούμε τους ήρωες, τόσο ενδυναμώνουμε τη μαγιά που τους γεννά και η αίσθηση αυτή είναι ακόμα πιο έντονη όταν βρίσκεται κανείς εδώ, όπου η ιστορία έχει αφήσει ανάγλυφα το αποτύπωμα της, στον ιερό τούτο τόπο λίγα μέτρα πιο μακριά από το σημείο της μάχης.
Μεγάλους άνδρες μνημονεύουμε λοιπόν σήμερα.

Μεγάλους όπως αυτοί στους οποίους αναφέρεται ο Περικλής στον Επιτάφιο Λόγο του.
«Γιατί στους δοξασμένους άνδρες», λέει ο Περικλής, «τάφος είναι κάθε γωνιά της γης και την ύπαρξη τους δεν την φανερώνει μόνο η επιγραφή μιας στήλης σε κάποια γωνιά της πατρίδας, αλλά διατηρείται η ανάμνηση του ηρωισμού τους και στα ξένα, σκαλισμένη όχι σε κάποιο έργο τέχνης, αλλά μάλλον στην καρδιά καθενός ανθρώπου».

Κυρίες και κύριοι,

Βρισκόμαστε στην αρχή του φθινοπώρου του 1944.

Τα δείγματα κατάρρευσης του Γʼ Ράιχ, αρχίζουν πλέον να γίνονται περισσότερο από ορατά. Οι Γερμανοί στην περιοχή του Ηρακλείου συμπτύσσονται μεθοδικά οργανώνοντας την έξοδό τους προς τη Σούδα και τα Χανιά. Ικανές δυνάμεις τους όμως, υπό μορφή οπισθοφυλακής, παραμένουν ακόμη στην Αγία Βαρβάρα και στις Δαφνές, ενώ ένα τάγμα τους έχει στρατοπεδεύσει στην Τύλισο.
Είναι στεναχωρημένοι, φοβισμένοι και ως εκ τούτου πολύ επικίνδυνοι. Με την παραμικρή κίνηση σκοτώνουν, χωρίς ουσιαστικό λόγο και αιτία.

Ο Γωνιανός Συνταγματάρχης Ανδρέας Εμμ. Νάθενας, που μόλις έχει έλθει από τη Μέση Ανατολή με την επίσημη εντολή της εξόριστης Ελληνικής Κυβέρνησης και του Συμμαχικού Στρατηγείου του Καϊρου ν αναλάβει τη στρατιωτική διοίκηση, βρίσκεται ήδη μέσα στην πόλη του Ηρακλείου, έχοντας αποκαταστήσει την επαφή με τα Αντάρτικα Σώματα. Στην περιοχή του Ηρακλείου βρίσκεται επίσης μια ομάδα Άγγλων Αξιωματικών – Συνδέσμων, υπό τον Αντισυνταγματάρχη Τομ και τον Ταγματάρχη Ρένδελ [Αλέξη].
Οι Εγγλέζοι εκτίμησαν λαθεμένα ότι οι Γερμανοί υποχωρούσαν με μεγάλη σπουδή και για το λόγο αυτό ζήτησαν από τα Αντάρτικα Σώματα να πλησιάσουν στην πόλη, χωρίς να ενημερώσουν τον Έλληνα Στρατιωτικό Διοικητή που είχε δώσει ήδη διαφορετικές διαταγές.

Ο Συνταγματάρχης Νάθενας , μετά από έντονο διαπληκτισμό με τους Εγγλέζους, ακυρώνει το σχέδιό τους για την είσοδο κρυφά 50 οπλοφόρων στο Ηράκλειο, που θα δραστηριοποιούνταν στην περίπτωση που οι Γερμανοί προσπαθούσαν νʼ ανατινάξουν το λιμάνι ή άλλες ζωτικής σημασίας εγκαταστάσεις. Κρίθηκε σαν επιπόλαιο, αμελέτητο και ριψοκίνδυνο, χωρίς ίχνος δυνατότητας επιτυχίας. Αν μάλιστα εφαρμοζόταν στην πράξη, πέρα από το γεγονός ότι θα θυσιάζονταν μάταια οι άνδρες, η πόλη θα γνώριζε την ολοκληρωτική καταστροφή.

Δεν μπόρεσε όμως να προλάβει τη μετακίνηση των ένοπλων αντάρτικων ομάδων που ήδη είχε συντελεσθεί στις παρυφές της πόλης.

Πάνοπλοι Γερμανοί με βαρύ οπλισμό, τανκς, κανόνια, όλμους και πολυβόλα, αναπτύσσονται στη Σταυρακιανή Καμάρα και στα Γιοφυράκια και εξαναγκάζουν, κάτω από καταιγιστικά πυρά, τους αντάρτες να υποχωρήσουν εσπευσμένα από το Μετόχι Λιναρδάκη, προς τα ριζόβουνα του μοναστηριού Γοργολαϊνη.

Η ενοποιημένη ομάδα των Ανωγείων υπό το Χριστομιχάλη Ξυλούρη και των Γωνιών – Κορφών, υπό τον Ανδρέα Γ. Νάθενα [Συγγρό], υποχωρεί στη θέση «Ξύπετρα» Καβροχωρίου, όπου εντοπίζει και καταστρέφει ένα έρπον τηλεφωνικό καλώδιο των Γερμανών, αποκόπτοντας την επικοινωνία του Γερμανικού Τάγματος της Τυλίσου με το Ηράκλειο.

Ο Χριστομιχάλης δίδει εντολή να στρατοπεδεύσουν στο σημείο εκείνο, όπου αφού εγκαθιστούν σκοπιές ξεκουράζονται.
Ο αρχηγός της Γωνιανής ομάδας Θωμάς Γ. Νάθενας διαβλέπει τον κίνδυνο και ζητά από το σύντεκνό του Χριστομιχάλη [είχε βαφτισμένο τον ανηψιό του Στελιανό, γιο του αδερφού του Λουκά], νʼ απομακρυνθούν από το επικίνδυνο σημείο και νʼ ακροβολιστούν στα αντερείσματα του Ψηλορείτη, όπως εξάλλου ήταν και η διαταγή του Στρατιωτικού Διοικητή.

Δυστυχώς, δεν εισακούσθηκε.

Τελικά ο Θωμάς με το μεγαλύτερο μέρος της Γωνιανής ομάδας απομακρύνθηκε.

( Ηταν η μέρα του Τιμίου Σταυρού,14 Σεπτεμβριου1944.) Στα Ξύπετρα παρέμειναν μεταξύ των άλλων ο αδερφός του Ανδρέας Νάθενας [Συγγρός] και ο ανιψιός του Χαρίλαος Νάθενας ,οι σκοποί που εγκατέστησε ο Χριστομιχάλης για να προστατεύουν την ομάδα. Μη διαβλέποντες ορατό κίνδυνο, εισέρχονται σε παρακείμενο αμπέλι ψάχνοντας να βρουν καμπανούς και υπολείμματα σταφυλιών, καθώς ήταν πεινασμένοι. Δεν πρόσεξαν λοιπόν τη Διμοιρία των 14 Γερμανών που πλησίαζαν προσεκτικά από τη μεριά της Τυλίσου ακολουθώντας το τηλεφωνικό καλώδιο.

Οι αντάρτες αιφνιδιάζονται. Πολλοί φεύγουν σε χαμηλότερες ασφαλείς θέσεις.

Το πολυβόλο των Γερμανών σπέρνει το θάνατο.

Σκοτώνεται ο Ανωγειανός Εμμανουήλ Ι. Κουνάλης ή Μάστορας, μαχόμενος όρθιος, χωρίς καμιά προφύλαξη. Σκοτώνεται επίσης ο αρχηγός της ομάδας Γωνιών – Κορφών, Ανδρέας Γ. Νάθενας, ο επονομαζόμενος «Συγγρός».

Διαβλέποντας τον τρομερό κίνδυνο αποδεκατισμού ολόκληρης της ομάδας από το φονικότατο πολυβόλο, ο ίδιος ο Χριστομιχάλης Ξυλούρης και ο ανηψιός του Συγγρού, ο Χαρίλαος Νάθενας ,σκοτώνουν το Γερμανό πολυβολητή. Από κει και πέρα οι αντάρτες αντεπιτέθηκαν σφοδρά με περισσή ανδρεία, χωρίς άλλη απώλεια και εξολόθρευσαν στη κυριολεξία το γερμανικό απόσπασμα. Από τους 14 Γερμανούς, σκοτώθηκαν επιτόπου οι 13. Μόνο ένας κατάφερε να διαφύγει προς την Τύλισο, επειδή είχε παραμείνει πιο πίσω.

Με την ευκαιρία που μας δίδει η σημερινή αναφορά μνήμης, ας μου επιτρέψετε να προσθέσω λίγα ακόμη προσωπικά στοιχεία για τους ήρωες νεκρούς μας και τις οικογένειές τους.

Ο Εμμανουήλ Ι. Κουνάλης ή Μάστορας, γεννήθηκε στ Ανώγεια και ήταν φιλοπρόοδο και ανήσυχο πνεύμα. Είχε εγκαταστήσει έναν μηχανικό κυλινδρόμυλο στ Ανώγεια,

ν αλέθει το λίγο κριθάρι που υπήρχε στην περιοχή και να σώσει από το λιμό τους κατοίκους.

Λέγεται μάλιστα ότι τα μηχανήματα τα μεταφέρανε οι χωριανοί του στα χέρια από τη θέση «Κυλιστός» όπου τελείωνε ο αμαξιτός δρόμος, ως τα Ανώγεια. Η γυναίκα του Δήμητρα καταγόταν από την Αίγινα και με μια ραπτομηχανή του χεριού, έραβε, επιδιόρθωνε και μπάλωνε αφιλοκερδώς τα φτωχικά ενδύματα των Ανωγειανών της εποχής. Απέκτησαν έναν γιο.

Ο Εμμανουήλ Ι. Κουνάλης ελαβε μέρος στη μάχη της Κρήτης επικεφαλής 20 Ανωγειανων και συγκεκριμένα στις μάχες που έγιναν στην περιοχή Τσαλικακι μετόχι και μετόχι Κεφαλογιαννη.

Μετά την κατάληψη της Κρήτης και κατά την πρώτη επίσκεψη των γερμανών στ Ανώγεια στις 24-25 Ιανουαρίου του 1942 συνεληφθη με άλλους Ανωγειανους στην πλατεία «Αρμί», όπου είχαν συγκεντρωθεί όλοι οι κάτοικοι, με τις κατηγορίες

-ότι έλαβε μέρος στην μάχη της Κρήτης,

-ότι κατείχε παρανόμως όπλα και πυρομαχικά

και ότι περιέθαλπε Άγγλους κομάντος

Φυλακίστηκε από την ΓΚΕΣΤΑΜΠΟ στις λεγόμενες

’’ Κάτω φυλακές’’ στο σημερινό πάρκο του Θεοτοκόπουλου και μετά από πολλές κακουχίες ελευθερώθηκε τελικά στις 4/3/1942.

Στη μάχη στα Ξύπετρα και μετά την καταστροφή των Ανωγείων στις 14-15/09/1944 πολέμησε επίσης ο αδερφός του Κων/νος. Η οικογένεια των Κουνάληδων όμως θρήνησε άλλους 4 ηρωικούς νεκρούς την περίοδο της Γερμανικής Κατοχής:
Τα αδέρφια Βασίλη και Μιχάλη Κουνάλη του Εμμανουήλ, που πιάστηκαν μαζί με άλλους Ανωγειανούς στο οροπέδιο της Νίδας, σε μια «τυλιξά» των Γερμανών και έκτοτε χάθηκαν τα ίχνη τους.

Σκοτώθηκαν επίσης ο Αριστομένης Κουνάλης, γιος του προαναφερόμενου Βασίλη, μαζί με τον Ευάγγελο Κουνάλη του Θεοδώρου, που συνελήφθησαν από τους Γερμανούς στο Λαράνι να φέρουν πάνω τους από ένα γερμανικό πιστόλι ο καθένας και εκτελέσθηκαν επί τόπου.

Ο Γωνιανός Ανδρέας Γ. Νάθενας ή Συγγρός, πήρε το συγκεκριμένο ψευδώνυμο από το γεγονός ότι ήταν πολύ φιλότιμος, φίλευε, φιλοξενούσε και ευεργετούσε όποιους και όποτε μπορούσε, όπως ο μεγάλος εθνικός μας ευεργέτης Συγγρός. Παντρεύτηκε στις Κορφές όπου και κατοίκησε με τη Μαρία Αλατζά και απέκτησαν 4 παιδιά

[2 γιούς και 2 θυγατέρες].

Όταν πέφτανε οι Γερμανοί αλεξιπτωτιστές, το Μάη του 1941, ο Συγγρός πήγε στον Κρουσώνα, χειροδίκησε κατά του φρουρού – χωροφύλακα και μαζί με άλλους Κρουσανιώτες και Κορφιανούς, έσπασαν την αποθήκη όπου φυλάσσονταν 500 τουφέκια για τις ανάγκες του στρατού και πήραν οπλισμό, με τον οποίο πολέμησαν επί πολλές ημέρες στη Μάχη της Κρήτης.

Επειδή ο Διοικητής του Σταθμού Κρουσώνα [Μαράκης, από τα νοτικά του Ρεθύμνου] δεν κατέδωσε στους Γερμανούς τους πρωταίτιους της αρπαγής του οπλισμού, μαρτύρησε αυτός σε λίγες μέρες στη φυλακή της Αγυιάς όπου μεταφέρθηκε. Υπήρξε από τους πρώτους πατριώτες Μάρτυρες της Κρήτης.

Το επεισόδιο αυτό και οι αγώνες των Ναθένα κατά του κατακτητή, άνοιξαν μεγάλη βεντέτα με τους Γερμανούς Στις 2 – 3 Σεπτεμβρίου 1942, σκοτώσανε το Στελιανό, γιο του Λουκά Νάθενα, ανηψιό του Συγγρού και βαφτισιμιό του Χριστομιχάλη Ξυλούρη, σε ηλικία μόλις 23 χρόνων, πάνω από το χωριό Πυργού.

Ακολούθως σκοτώσανε στην πλατεία των Κορφών στις 13-12-1943, τον Νικόλαο Νάθενα, γιο επίσης του Λουκά, σε ηλικία 32 χρόνων.

Ο ίδιος ο Λουκάς φυγοδικούσε στην περιοχή της «Συκιάς», στο Γωνιανό Αόρι. Εκεί αρρώστησε από άνθρακα. Δεν μπορούσε όμως να πάει στο νοσοκομείο στο Ηράκλειο, γιατί είχε προγραφεί από τους Γερμανούς κι η κατάσταση του επιδεινώθηκε .

Στα τελευταία του, κατάφερε να καταφύγει στην Κλινική του Γιαμαλάκη, όπου, παρά την συνεχή παρακολούθηση άφησε την τελευταία του πνοή.

Για να κορέσουν την άσβηστη δίψα τους για αίμα οι Γερμανοί, σκότωσαν ένα βοσκό του Ναθενα (Συγγρού) στην περιοχή των Κορφών ονόματι Νύχταρη από χωριό του Μυλοποτάμου.

Ένας άλλος μεγάλος νεκρός του αγώνα, από την ηρωική οικογένεια των Ναθένα ήταν και ο Γιάννης, ο επονομαζόμενος Γιαγκός, αδερφός του Λουκά, του Συγγρού και του Θωμά Νάθενα.

Πολέμησε με απαράμιλλο θάρρος κατά την πτώση των Γερμανών αλεξιπτωτιστών και τραυματίστηκε βαριά στη διασταύρωση της Ροδιάς κοντά στο σημερινό κέντρο Κουρήτες. Μια ριπή πολυβόλου του αχρήστευσε και τα δυο του πόδια κι εκτοτε κυκλοφορούσε με πατερίτσες.

Τελικά σκοτώθηκε από τους Γερμανούς σε ηλικία 37 – 38 χρονών, το καλοκαίρι του 1943, ενώ προσπαθούσε να κατέβει από την εξωτερική πετρόσκαλα του σπιτιού του στις Γωνιές. Ο Γερμανός φονιάς του τον πυροβόλησε από τη θέση «Αλωνάκι», στον αμαξιτό δρόμο κάτω από το χωριό και από απόσταση πάνω από 300 μέτρα.

Ο Συγγρός από την άλλη στα τέλη του 1943, βοηθούμενος από την Εθνική Αντίσταση και τους συνδέσμους των συμμάχων, φυγαδεύτηκε στη Μέση Ανατολή, γιατί ο κλοιός των Γερμανών γύρω του έσφιγγε ολοένα και περισσότερο. Η οικογένειά του δεν γνώριζε το παραμικρό για την φυγάδευση του και τον θεωρούσε χαμένο.

Επέστρεψε στην Κρήτη μαζί με τον πρωτοξάδερφό του Συνταγματάρχη Ανδρέα Ε. Νάθενα, εντεταλμένο Στρατιωτικό Διοικητή Ηρακλείου, τη βραδιά που οι Γερμανοί καίγανε τʼ Ανώγεια.

Ήλθε για να πέσει ηρωικά στη μάχη στα Ξύπετρα …

Συμπατριώτες και συμπατριώτισσες,

Τώρα που το σκέφτομαι ξανά, η ερώτηση του έφηβου , όταν αναρωτιόταν εκείνη τη μέρα πως γίνονται οι ήρωες, έκρυβε μέσα της την απάντηση.

Γιατί η αναζήτηση των ηρώων είναι ταυτισμένη με την ίδια τη συνείδηση της ελευθερίας. Και η συνείδηση της ελευθερίας είναι η μαγιά που γεννά τους ήρωες.

Η γη της Κρήτης διαθέτει ανεξάντλητες ποσότητες απ’ αυτή τη μαγιά.

Σε αυτή τη μάνα γη περάσαμε σκλαβιές ατέλειωτες…
Μα έχουμε βαθιές ρίζες.
Αυτές τις ρίζες θα τις κρατήσουμε ζωντανές.

Αυτό το μέλλον ελευθερίας, ειρήνης και προοπτικής, το χρωστάμε στην ιστορία μας.
Αυτό το μέλλον αποτελεί την ιερή υποχρέωση μας έναντι των επόμενων γενεών.
Αυτό θα είναι και το καλύτερο μνημόσυνο για όλους τους ηρωικώς πεσόντες για την ελευθερία της Κρήτης, που τιμούμε σήμερα.

Αιωνία ας είναι η μνήμη τους.

Κουναλάκη Αικατερίνη

Ερευνήτρια

Γεωπονικό Πανεπιστήμιο Αθηνών