Μαντινάδες
Με ήχους και αρώματα από την Κρήτη, θα γεμίσει την Κυριακή 23 Σεπτεμβρίου στις 9 το βράδυ το Θέατρο Ηρώδου του Αττικού, στο μεγάλο τιμητικό αφιέρωμα στον Βασίλη Σκουλά με τίτλο «Κρήτη ανάσα μου βαθιά».
Ο Μανώλης Λιδάκης, ο Μιχάλης Τζουγανάκης και η Μάρθα Φριντζήλα ενώνουν τις φωνές τους σε μια βραδιά προς τιμήν του σημαντικού Ανωγειανού λυράρη . Την σκηνοθεσία υπογράφει ο Θοδωρής Παπαδουλάκης και την καλλιτεχνική επιμέλεια ο Κώστας Φασουλάς. Παραγωγή: Ελισάβετ Παπαγεωργίου.
Δημοσιεύθηκε σε:
“Δυο τόξα” από τον Κώστα και τη Μαρία Σκουλά
28/07/2012
Κυκλοφόρησε πριν από μερικές ημέρες η νέα δισκογραφική δουλειά του Κώστα και της Μαρίας Σκουλά με τον εύγλωττο τίτλο ”Δυο Τόξα”,ενός δίσκου που χρειάστηκε δυο χρόνια προσπάθειας για να ολοκληρωθεί και που αποτελείται τόσο από δικές τους συνθέσεις όσο και από παραδοσιακούς σκοπούς. Όπως αναφέρουν και οι ίδιοι στον πρόλογο του δίσκου τους:” «Η παράδοση άλλωστε, όπως και η ζωή, δεν είναι κάτι στατικό, αλλά κάτι διαρκώς εξελισσόμενο. Είναι λάθος να την ταυτίζουμε με τη συντήρηση και την οπισθοδρόμηση, αφού η ίδια είναι μια έννοια εξελικτική, όπου κάποια στοιχεία πολιτισμού του παρελθόντος επιβιώνουν στο παρόν και συνεχίζουν δυναμικά την πορεία τους προς το μέλλον.”
Ο Κώστας και η Μαρία είναι αδέρφια και κατάγονται από τα Ανώγεια. Ο πατέρας τους Μανώλης Σκουλάς και ο θείος τους Δημήτρης Σκουλάς είναι από τους γνωστούς και καταξιωμένους λαουτιέρηδες και τραγουδιστές στην Κρήτη, ενώ ο παππούς τους Νεοκλής Σαλούστρος υπήρξε από τους σπουδαιότερους μαντολινάρηδες της εποχής του, γράφοντας ιστορία με τον πρωτομάστορα της κρητικής μουσικής Μανώλη Πασπαράκη ή Στραβό.
Από παιδική ηλικία ξεκίνησαν να ασχολούνται με την κρητική λύρα έχοντας δάσκαλο τον Γιάννη Χαιρέτη. Σταδιακά άρχισαν να ασχολούνται επαγγελματικά παίζοντας σε γάμους και παντός τύπου κοινωνικές εκδηλώσεις και μαγαζιά εντός και εκτός Κρήτης καθώς και στοεξωτερικό. Έχουν συνεργαστεί κατά καιρούς με καταξιωμένους μουσικούς της Κρήτης όπως τον Ψαρογιάννη, τον Ψαρογιώργη, τον Λάμπη Ξυλούρη, τον Μιχάλη και ΑντώνηΦραγκιαδάκη, τον Γιώργη Βρέντζο, τον Βασίλη Ξυλούρη, τον Κώστα Καλλέργη και τους Πετρίτες.
Στην προσπάθεια αυτή συμμετείχαν οι μουσικοί Γιώργος Μανωλάκης στο λαούτο, Δημήτρης Βασμαρής στα πλήκτρα, Βασίλης Παπαδουράκης στα κρουστά και Γιώργος Κοντογιάννης στο Μπεντίρ. Οι μαντινάδες είναι από τους ΔέσποιναΣπαντιδάκη, Πέτρο Καλομοίρη, Κώστα Σκουλά [Καρφάκη], Γιάννη Σκουλά [Μεταξά] και του αείμνηστου Γιώργη Σμπώκου [Ατζαρογιώργη].
Η ΑΝΩΓΗ εύχεται να είναι καλοτάξιδη η προσπάθεια των ”Δυο Τόξων” από δυο νέους που συνεχίζουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο την αστείρευτη μουσική παράδοση των Ανωγείων.
Το ”Όσο κι αν δέρνει ο άνεμος” είναι μια από τις πιο σημαντικές δισκογραφικές δουλειές την φετινή χρονιά, που κυκλοφόρησε αυτή την εβδομάδα και αποτελεί το αποτέλεσμα της συνεργασίας δυο μουσικών κόσμων. Της Ανωγειανής μουσικής παράδοσης με τον ΓιώργηΞυλούρη [Ψαρογιώργη] και τον Γιάγκο Χαιρέτη και της εναλλακτικής ροκ σκηνής με τον Γιάννη Αγγελάκα και τον Νίκο Βελιώτη. Όπως γράφουν και οι ίδιοι στον πρόλογο του CD για την συνεργασία τους :”οι δυο αυτοί μουσικοί κόσμοι που συνευρέθηκαν, ήπιαν, έφαγαν, γέλασαν και τζαμάρανε, σεβόμενοι ο ένας το ιδίωμα του άλλου, αναζητώντας ένα φρέσκο μουσικό τοπίο που να τους χωρά όλους και να τους εξελίσσει. Ο Ψαρογιώργης τραγουδάει με φωνή από τα σπλάχνα των ορεινών κρητικών όγκων, και με την αρωγή των υπόλοιπων συντελεστών του δίσκου, ακούς και αισθάνεσαι πως τίποτα δεν έχει τελειώσει. Μία μουσική που έχει πολύ δρόμο μπροστά της όσο την αγγίζουν άνθρωποι με προσωπικό δρόμο αλλά και συλλογικό όραμα.”
Ο Γιάννης Αγγελάκας αποτελεί ένα από τους μύθους της Ελληνικής ροκ σκηνής ιδρυτής του θρυλικών ”Τρυπών” που μεσουράνησαν την δεκαετία του ’80 και του ’90 και που τα τελευταία χρόνια ακολουθεί σόλο καριέρα συνεχίζοντας να μας χαρίζει μερικά από τα διαμάντια της Ελληνικής μουσικής .H αγάπη του για την Κρήτη και τα Ανώγεια ειδικότερα τα οποία επισκέπτεται συχνά, είναι παροιμιώδης. Η φιλία του με τον Ψαρογιώργη και τον Γιάγκο Χαιρέτη έβαλαν τις βάσεις για τη συνεργασία τους και δισκογραφικά, όπως και πριν δυο χρόνια με το γνωστό τραγούδι που ερμήνευσε ο Ψαρογιώργης σε δίσκο του Αγγελάκα, το ”Μέσα μου αέρας που φυσά”. Επίσης ο Αγγελάκας έχει συνεργαστεί και με τον μεγάλο μουσικό μας τον Ψαραντώνη με κορυφαία στιγμή την συμμετοχή του πέρυσι στην μεγάλη βραδιά του Ψαραντώνη στο Ηρώδειο.
Ο ίδιος ο Γιάννης Αγγελάκας μιλάει για την σχέση του με τον Ψαρογιώργη τονίζοντας: ”Γνώρισα ή για την ακρίβεια πρωτοάκουσα τον Ψαρογιώργη από τα cd που ηχογραφούσε τη δεκαετία του 90 στην Αυστραλία όπου έζησε κάποια χρόνια και γοητεύτηκα από τον τρόπο που πάλευε για μία πλανητική εκδοχή της κρητικής μουσικής συνεργαζόμενος με ιρλανδούς κυρίως μουσικούς. Αργότερα (το 1998 νομίζω) όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, τον συνάντησα στα καμαρίνια του χώρου όπου έπαιζε εκείνο το βράδυ με τον πατέρα του, τον Ψαραντώνη. Γνωριστήκαμε κι’ αμέσως σχεδόν αρχίσαμε να συζητάμε για το ενδεχόμενο μιας συνεργασίας. Χρειάστηκαν 14 χρόνια για να πραγματοποιηθεί εκείνη η ιδέα ίσως γιατί έπρεπε μερικά χρόνια αργότερα να γνωριστώ με τον Βελιώτη και με τον Γιάγκο Χαιρέτη και όλοι μαζί με οδηγό τον Ψαρογιώργη και την βαθιά του γνώση της κρητικής παράδοσης να αναζητήσουμε ένα καινούργιο μουσικό τοπίο που να χωρά τον έρωτα του καθενός ξεχωριστά αλλά και όλων μαζί για αυτή την αρχέγονη μαγική δυναμική παράδοση που δεν σταματά να εξελίσσεται μέσα στους αιώνες.”
Μέσα στους χαλεπούς καιρούς που ζούμε η μουσική συνεχίζει να αποτελεί διέξοδο και αιτία για χαμόγελο, σκέψη και αισιοδοξία για τον άνθρωπο .Άλλωστε και ο τίτλος αυτής της δισκογραφικής δουλειάς αποτελεί σημάδι για αισιοδοξία και να συνεχίσουμε να έχουμε το κεφάλι ψηλά .Η μαντινάδα ανήκει στον μεγάλο Νιδιώτη και τα λέει όλα!
Όσο κι αν δέρνει ο άνεμος και η θάλασσα να αφρίζει..
Πάλι γιαγέρνει ξαστεριά, πάλι γαλήνη αρχίζει…
Καλή ακρόαση!
«Ο έρωτας στην Κρήτη είναι μελαγχολικός» λέγεται η συλλογή τραγουδιών του έρωτα και του θανάτου, με την ξεχωριστή φωνή του Λουδοβίκου των Ανωγείων, που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Ιανός. Είναι 102 τραγούδια που έγραψε και τραγούδησε αυτός ο ξεχωριστός τροβαδούρος.
Όπως γράφει στην αρχή της έκδοσης, το όνομά του είναι Γιώργης Τραμουντάνης και το καλοκαίρι του 1979 γνωρίστηκε με τον Μάνο Χατζιδάκι σε εκδηλώσεις στο ιστορικό χωριό του στ΄Ανώγεια. Τον άκουσε να τραγουδάει με το μαντολίνο και τον «βάφτισε» με αυτό το μεγαλοπρεπές όνομα. Αυτό το όνομα … εκνεύριζε τον Λευτέρη Παπαδόπουλο, κατά πως εξηγεί στον πρόλογο του βιβλίου. Το έβρισκε πολύ αυτοκρατορικό και μάλιστα για λαϊκό μουσικό- λαϊκό τραγουδιστή των Ανωγείων. Επιπλέον, είχε θυμώσει μαζί του διπλά γιατί, σε ένα δημοσίευμα στα Νέα με τους δίσκους της χρονιάς προβαλλόταν ένας του Λουδοβίκου αλλά κανένας του Νταλάρα, της Αλεξίου ή άλλων μεγάλων. Πήρε λοιπόν φωτιά και κάθισε κι ΄έγραψε ένα άρθρο για τους συντάκτες του θέματος με καυστικά σχόλια για το ποιος είναι αυτός ο Λουδοβίκος. Οργίστηκε όμως και ο Λουδοβίκος και του απάντησε αναλόγως μέσω της ίδιας της εφημερίδας. «Και μου απάντησε όχι κλαψιάρικα, αλλά λιονταρίσια! Με έβρισε κι ΄όλας: Είπα τότε από μέσα μου: αυτός έχει ψυχή».
Ο μεγάλος στιχουργός διηγείται μετά πως ζήτησε να τον γνωρίσει σε μια ταβέρνα «αυτό τον καλλιτέχνη με το μαντολίνο». Ενθουσιάστηκε: «Γιατί είναι ένας άνθρωπος που ονειρεύεται, αφηγείται υπέροχα παραμύθια, γοητεύει τον ακροατή με την απλότητά του και τον πλούτο της καρδιάς του!». Και καταλήγει: «Τον αγαπώ πολύ αυτόν τον Ανωγειανό με τις υπέροχες ιστορίες, που συνεχώς εκπλήσσεται από το θαύμα του κόσμου και το τραγουδάει. Λυπητερά τις πιο πολλές φορές, αλλά, πάντοτε μαγικά. Ο Λουδοβίκος είναι φίλος μου και θα είναι».
Ακολουθεί ένα προλογικό κείμενο του Μάνου Χατζιδάκι για τον δίσκο «Μοιρολόγια» που κυκλοφόρησε το 1985. Ο κορυφαίος συνθέτης εκθειάζει τ΄ Ανώγεια ως το πιο χαρισματικό χωριό της Κρήτης μα και όλης της Ελλάδας που στέκουν κόντρα «στους χυδαίους αυριανικούς καιρούς μας» και, αφού χαρακτηρίζει τον Λουδοβίκο «έξυπνο, χαριτωμένο, απελευθερωμένο, ερωτικό», σημειώνει 
ότι οι γυναίκες εκεί δεν μοιρολογούν τυπικά, σε δοσμένες φόρμες, αλλά εκφράζονται όπως όταν κεντάνε σιωπηλές τ΄ απογεύματα σαν δύει ο ήλιος ή όταν δίνουν πρωινό φιλί στον γιό τους που πάει τα πρόβατα να βοσκήσουν.
«Εκείνος που βάφτισε το χωριό Ανώγεια το υποχρέωσε να μην πατάει στη γη» λέει ο Λουδοβίκος στο εισαγωγικό του κείμενο, τονίζοντας ότι ο γενέθλιος τόπος του, στη χιλιετή ιστορία του, καταστράφηκε τρεις φορές και τρεις φορές με τις ίδιες πέτρες ξαναχτίστηκε. Δύο φορές το χωριό το χάλασαν οι Τούρκοι και μία οι Γερμανοί. Τότε, τον Αύγουστο του ΄44 μια απλή γυναίκα, η Μαρία Νταγιαντά, περπατώντας στα χαλάσματα μοιρολογούσε χαϊδεύοντας τις πέτρες και μετά πήγε στην εκκλησία του χωριού …«Ω Παναγιά μου Ανωγειανή / που΄σουν αυτήν την ώρα / όταν εβάλαν τη φωτιά στα ξακουσμένα Ανώγεια / ήρθαν τσ΄Αιγύπτου τα πουλιά/ για να παραθερίσουν/ στ ΄Ανώγεια δεν εβρήκανε/ τους τοίχους τους να χτίσουν».
Και ένα χαρακτηριστικό ερωτικό επίγραμμα από τον δίσκο «Η γιορτή των ανέμων» (2003): «Άμα ρωτάς πως πότε γιατί/ η αγάπη εκεί δεν κατοικεί».
Τελειώνοντας το βιβλίο των 206 σελίδων έχεις το αίσθημα της χαρμολύπης. Και παραδέχεσαι ότι τα λόγια μπορούν να σταθούν ισάξια της δημοτικής ποίησης. Καθώς πρόκειται για λυγμούς ατομικούς μα και εθνικούς.
Κώστας Μαρδάς
“Πολλές φορές η λογική τον έρωντα σκοτώνει…”
28/06/2012
Μη τον αφήνεις το καιρό
να φεύγει να σ’ αφήνει
Γιατί τη νιότη δυο φορές
Ο Θιός δε την-ε δίνει
——————————
Μη θες πως είσαι όμορφη
να΄ναι δικά σου όλα
Αξία έχει η μυρωδιά
που βγάζει κάθε βιόλα
——————————
Μη περιμένεις τη χαρά
να΄ρθει κερά μου μόνη
Πολλές φορές η λογική
τον έρωντα σκοτώνει
Μίχαλος Δραμουντάνης ( Νικολαριά )
Μαντινάδες του Λευτέρη Καλομοίρη
13/06/2012
Έβγαλα δάκρυ τσι χαράς
Θε μου να ξαναβγάλω
Ω! το παντέρμο διαφορά
την έχει από το άλλο. ..
—————————————
Σα πεταλούδα ντύθηκε
η κόρη μου στο γάμο
Εύχομαι νύφη σα κι αυτή
από τσι γιους να κάμω ..
** (Οι μαντινάδες ειπώθηκαν στο γάμο της κόρης του. Να σας ζήσουν!)