Τοπικά
ΑΝΩΓΕΙΑ: Μια καντάδα και πολλοί χοροί που έγραψαν ιστορία στο κεφάλαιο του κρητικού πολιτισμού
12/08/2013
Αναμφίβολα αποτέλεσε το κορυφαίο Πολιτιστικό γεγονός της Κρήτης για το φετινό καλοκαίρι , μια ημέρα μαγείας και κρητικού πολιτισμού στα Ανώγεια , όπου έσμιξαν οι κρητικοί και από τους τέσσερις Νομούς της Μεγαλονήσου και έκαναν πράξη την μεγαλύτερη καντάδα που έγινε ποτέ και το πρώτο Παγκρήτιο φεστιβάλ χορού.
Το μόνοιασμα όλων των Νομών χθες στις 6 το απόγευμα στην πλατεία Αρμί προσέφερε ξεχωριστές εικόνες και ήχους στους χιλιάδες επισκέπτες, αλλά και στους ντόπιους και συμβόλισε ταυτόχρονα και τον λαό που μονιασμένος δεν έχει να φοβηθεί τίποτα και κανένα.
Η καντάδα σε όλα τα στενά του χωριού οι ήχοι που πλημμύρισαν τον τόπο μας θα μείνουν αξέχαστα σε όσους συμμετείχαν και τα έζησαν από κοντά.
Η άνοδος στη συνέχεια στο Δημοτικό στάδιο Ανωγείων και η πανδαισία χορού και μουσικής που ακολούθησε θα μείνουν ανεξίτηλα χαραγμένες στις καρδιές όλων μας. Το χορτάρι του γηπέδου καλύφθηκε πλήρως από τους εκατοντάδες χορευτές που ένιωσαν τα πόδια τους να θέλουν να πετάξουν με τους ήχους της μουσικής του Σκουλά,του Αεράκη,του Τζουγανάκη,του Σγουρού,του Μαρτσάκη και όλων των υπόλοιπων καλλιτεχνών που έδωσαν την ψυχή τους πάνω στη σκηνή.
Οι φωτογραφίες και τα βίντεο της βραδιάς αποτελούν πλέον κειμήλια του Πολιτισμού των Ανωγείων και της Κρήτης γενικότερα και δείχνουν πως οι καλλιτέχνες, οι εξακόσιοι χορευτές και οι 4.000 κόσμου έγιναν ένα σώμα μια ψυχή που ανόρθωσε το Πολιτιστικό ανάστημα της Κρήτης ακόμα περισσότερο σε μια υπέροχη Αυγουστιάτικη νύχτα.
Η βραδιά στο Δημοτικό στάδιο Ανωγείων ήταν μεγαλειώδη και θα μπορούσε να συγκριθεί ίσως, μόνο με την μεγάλη συναυλία του Αρχάγγελου της Κρήτης, Νίκου Ξυλούρη στον ίδιο χώρο το καλοκαίρι του 1978.
Οι Κρητικοί βέβαια όταν γλεντούν το κάνουν μέχρι πρωίας και εξαίρεση δεν θα μπορούσε να αποτελέσει το χθεσινό Παγκρήτιο γλέντι. Η συνέχεια στην Ντελίνα ήταν εξίσου μαγική με το παραδοσιακό Ανωγειανό τραπέζι που συνοδεύτηκε από τι άλλο από μουσική και χορό. Εκεί ένωσαν τις φωνές τους και ο Ψαραντώνης και ο Ψαρογιώργης που μαζί με τους υπόλοιπους καλλιτέχνες προσέφεραν στον κόσμο ένα αυθεντικό άρωμα Κρήτης.
Η καντάδα και το φεστιβάλ χορού πέρασαν πλέον στην ιστορία…Αλλά ταυτόχρονα έγραψαν και ιστορία που ελπίζουμε όλοι να επαναληφθεί κάτι παρόμοιο στο μέλλον.
Ο Πολιτιστικός σύλλογος Ανωγείων κέρδισε το στοίχημα που έβαλε με τον εαυτό του και έδειξε ότι όλα μπορούν να γίνουν όταν υπάρχει συμπαράσταση και συνεννόηση. Αξίζουν πραγματικά συγχαρητήρια σε όλα αυτά τα παιδιά που κουβαλούν στις πλάτες τους την ιστορία αυτού του τόπου και προσπαθούν με δράσεις να βάλουν τα δικά τους θεμέλια Πολιτισμού για τις μελλοντικές γενιές.
Δημοσιεύθηκε σε: 
Ο φασισμός δεν βρίνεται σε τούτονε τον τόπο,
γιατί δεν τον εδέχεται το αίμα των ανθρώπω….
Αυτά είναι τα λόγια που θα συναντήσει κανείς όταν έρχεται στα Ανώγεια γραμμένα σε τοίχο στην είσοδο του χωριού από την πλευρά του Ηρακλείου.
Οι τοίχοι στα Ανώγεια ”στολίστηκαν΄’ όλες τις προηγούμενες ημέρες με μαντινάδες και συνθήματα, από τα νέα παιδιά του χωριού και αποτέλεσαν τον προάγγελο για το τριήμερο Αντιφασιστικό φεστιβάλ που ξεκίνησε σήμερα στα χωριό μας, με την προβολή της ταινίας ”Το Κύμα” στην αίθουσα του Δημοτικού συμβουλίου.
Τα Ανώγεια όντας ο Δήμος με τα χαμηλότερα εκλογικά ποσοστά επιρροής στην Ελλάδα, του φασιστοειδούς εκτρώματος της Χρυσής Αυγής , αποφάσισαν ότι πρέπει να υψώσουν ακόμα περισσότερο την φωνή τους και να αποτρέψουν τον κόσμο στην αναζήτηση λύσης της κρίσης μέσω του φασισμού που τόσα δεινά προκάλεσε σε αυτόν τον τόπο.
Μέσα από την φωνή της σημερινής νεολαίας που συμμετέχει σε αυτές τις αντιφασιστικές δράσεις, φωνάζει και εσωτερικά η φωνή των παππούδων μας που υπέστησαν τα δεινά της κατοχής και του ολοκαυτώματος αλλά και των πατεράδων μας που βασανίστηκαν, εξορίστηκαν ή έχασαν τις ελευθερίες τους στην διάρκεια της μαύρης επταετίας της Χούντας.
Τα Ανώγεια δρουν και απευθύνουν κάλεσμα σε όλους τους προοδευτικούς πολίτες αυτής της Χώρας να αποτρέψουν την πορεία προς τον φανατισμό, την βία, την μισαλλοδοξία και την ημιμάθεια φασιστικών ιδεολογιών.
Παράλληλες εκδηλώσεις θα λάβουν χώρα αυτό το τριήμερο στα Ανώγεια σε κάθε γειτονιά, κάθε πλατεία και κάθε σοκάκι αυτού του χωριού που καταστράφηκε ολοσχερώς από τους Ναζί 69 χρόνια πριν, αλλά γεννήθηκε ξανά μέσα από τις στάχτες τους πιο δυνατό και πιο ισχυρό με τις ίδιες αξίες,τα ίδια ήθη και έθιμα αιώνες τώρα.
Την ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια,
πως τρεις φορές το κάψανε μα πάλι είναι Ανώγεια…
Όσοι ζουν σε αυτόν τον τόπο γνωρίζουν καλά την αξία και το νόημα αυτής της μαντινάδας που με απλά λόγια δημιούργησε ο Γιαλάφτης, αλλά μέσα της χρειάζονται τόνοι μελανιού για να αναλυθεί και να αποδοθεί η αλήθεια της, το νόημα της και η ανατριχίλα που προκαλεί στο άκουσμα της σε όλους τους Ανωγειανούς όπου γης.
Επίκεντρο όλων των εκδηλώσεων θα είναι η Αντιφασιστική πορεία που θα πραγματοποιηθεί αύριο Τρίτη 13 Αυγούστου επετείου του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων από το Κέντρο Υγείας μέχρι την πλατεία Αρμί. Η νεολαία του χωριού απευθύνει κάλεσμα με τα παρακάτω λόγια για την πορεία:
” Η ομάδα νέων Ανωγείων καλεί την Τρίτη 13 Αυγούστου και ώρα 10 π.μ όλους, όσοι επιθυμούν σε συμβολική πορεία, που θα ξεκινήσει από το Κέντρο Υγείας και θα καταλήξει στη Πλατεία Αρμί , όπου θα πραγματοποιηθούν οι εκδηλώσεις για την 69η επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων. Η πορεία αυτή αποτελεί ελάχιστο φόρο τιμής σ’ αυτούς που βίωσαν την κτηνωδία του ολοκαυτώματος και παράλληλα δηλώνει βροντερό παρόν στον αγώνα κατά του φασισμού σήμερα!”.
Όλοι συμμετέχουμε όλοι στηρίζουμε το τριήμερο Αντιφασιστικό φεστιβάλ, ευελπιστούμε να γίνει θεσμός στον τόπο μας αλλά και το παράδειγμα του να ακολουθήσουν και άλλοι σε κάθε γωνιά της Ελλάδας. Για τους προγόνους μας, για εμάς τους ίδιους αλλά και για το μέλλον των παιδιών μας.
Κλείνουμε με την μαντινάδα του Λευτέρη Μπέρκη, ενός νέου Ανωγειανού που περιγράφει με λέξεις τα συναισθήματα που όλοι αποκτήσαμε μεγαλώνοντας σε αυτό τον τόπο:
Τα Ανώγεια μας τα χτίσανε πάνω στα αποκαίδια,
σκιάς τρείς φορές, άλλες γενιές, μα τα θεμέλια ίδια..
Μέσα σε κλίμα συγκίνησης τα Ανώγεια αποχαιρέτησαν το μεσημέρι της Δευτέρας 12 Αυγούστου το Χαραλάμπη Κεφαλογιάννη ή Αστρινοχαραλάμπη πατέρα του παπα-Ανδρέα. Σύσσωμο το χωριό είπε το τελευταίο αντίο σ΄ έναν καλό Ανωγειανό, έναν αληθινό πατριώτη, έναν άξιο οικογενειάρχη. Η εξόδιος ακολουθία εψάλη στον ιερό ναό της Παναγίας στο Περαχώρι.
Λίγα λόγια, αποχαιρετώντας τον αείμνηστο Χαραλάμπη, είπε ο γείτονας και φίλος του, δημοσιογράφος Γιάννης Φασουλάς:
«Εριξε ο χρόνος τον αετό που αν και λαβωμένος
Ποτέ από μπόρα τσι ζωής δεν βγήκε ηττημένος
Αγαπητέ Χαραλάμπη, σύσσωμη η ανωγειανή κοινωνία, το χωριό που υπηρέτησες με πάθος βρίσκεται εδώ για να σου πει το τελευταίο αντίο. Είναι εδώ τα παιδιά σου, τα εγγόνια του, τα δισέγγονα σου με τη ακριβή σύζυγο σου τη Ρηνιώ για να σε αποχαιρετήσουν και να σε ευχαριστήσουν για όσα του πρόσφερες και για όσα τους έδωσες στις 8 δεκαετίες της ζωής σου.
Ο Χαραλάμπης Κεφαλογιάννης ή Αστρινοχαραλάμπης ήταν ένας αληθινός αγωνιστής της ζωής. Μέσα στις δύσκολες μεταπολεμικές συνθήκες , παντρεύτηκε τη Ρηνιώ του Κουκουβογιάννη και μαζί τράβηξαν την ανηφόρα. Ο Χαραλάμπης με το ένα χέρι, αλλά με τις πολλές και μεγάλες αντοχές και έχοντας συμπαραστάτη του την άξια σύζυγο κατάφεραν και σήκωσαν τον ήλιο λίγο ψηλότερα…
Ο Χαραλάμπης δεν λύγισε, δεν λιποψύχησε, δεν έκανε πίσω στις δυσκολίες, ίσα- ίσα που τον έκαναν ακόμα πιο δυνατό. Μέρα και νύχτα πάλευε με τη γη, άλλοτε ως βοσκός, άλλοτε ως γεωργός, άλλοτε ως εργάτης για τον άρτο τον επιούσιο.
Το σπίτι του ήταν πάντα ανοιχτό όπως και η καρδιά του, ποτέ δεν του έλειπε το γέλιο και το καλαμπούρι. Ηταν αυθεντικός, ατόφιος και πάνω από όλα γνήσιος Ανωγειανός. Οπου και να βρέθηκε τίμησε το σπίτι του, την οικογένεια του και το χωριό του.
Ο Χαραλάμπης ανήκει στην ωραία εκείνη γενιά των Ανωγειανών που με το ξεχωριστό τους ήθος, τη μοναδική τους ντομπροσύνη, και την υπερηφάνεια άνοιξαν το δρόμο για να γίνουν και πάλι μεγάλα τ΄ Ανώγεια μετά το 3ο Ολοκαύτωμα.
Εζησε την Κατοχή, έζησε την πείνα, έζησε τη φτώχεια, έζησε το ξεριζωμό και συμμετείχε στον αγώνα κατά των κατακτητών, στον αγώνα κατά του Φασισμού.
Αγαπητέ Χαραλάμπη, φεύγεις τις μέρες αυτές που το χωριό τιμάει την επέτειο του Ολοκαύτωματος από τους Γερμανοφασίστες. Φεύγεις μέρες αντίστασης, ,μέρες που έγραψαν ιστορία, μέρες που κανένας δεν θα ξεχάσει για όλα όσα πάρτηρε αυτός ο τόπος.
Προσωπικά θυμάμαι τις ατέλειωτες ιστορίες που μου είχες διηγηθεί γύρω από το κάψιμο του χωριού, γύρω από την αντίσταση και όχι μόνο, με την παράκληση πάντα να μην δημοσιευθούν. Σε διαβεβαιώνω ότι οι συνομιλίες αυτές θα μείνουν για πάντα στο αρχείο μου.
Αγαπητοί συγχωριανοί, άνθρωποι σαν τον Χαραλάμπη, μιας ωραίας, αγνής και αγωνιστής γενιάς φεύγοντας αφήνουν πίσω τους σε όλους εμάς για παρακαταθήκη την εντιμότητα τους, την αξιοπρέπεια τους και το πάθος τους για ζωή καθώς επίσης και το πάθος τους για τα Ανώγεια, γιατί παραφράζοντας τον Καζαντζάκη θα ήθελα να πω ότι είναι μεγάλη ευθύνη να είσαι Ανωγειανός.
Η Ρηνιώ, η πολυαγαπημένη σύζυγος του είναι μια αληθινή μαχήτρια της ζωής, μαζί με το Χαραλάμπη της στα χαρακώματα του καθημερινού αγώνα ανέθρεψαν τα παιδιά τους. Η Ρηνιώ με όπλο το πλεχτό και το ανυφαντικό έδινε τη δική της μάχη για να μη λείψει τίποτα από το σπίτι. Κι η αλήθεια είναι ποτέ δεν έλειπε…
Αγαπητέ Χαραλάμπη, εκεί ψηλά που θα πας να είσαι περήφανος για ότι αφήνεις πίσω σου, ναι ΄σαι περήφανος για τον παπαΑνδρέα, να ΄σαι περήφανος για τη Στέλλα σου και το γαμπρό σου το Γιώργη, να΄ σαι περήφανος για το Γιάννη σου και για όλα τα εγγόνια σου και τα δισέγγονα σου.
Ολοι τους θα συνεχίσουν να τιμούν το όνομα σου, τον αγώνα σου και τις ιδέες σου.
Θα σε αποχαιρετήσουμε με μια μαντινάδα της εγγονής της Σταυρούλας
«Δεν σε ξεχνούμε άρχοντα κι ας φεύγεις, κι ας μισεύγεις
Γιατί στο νου και στην καρδιά την πρώτη θέση έχεις»
Ας είναι ελαφρύ το ανωγειανό χώμα που θα σε σκεπάσει.
Αιώνια σου η μνήμη αξιομακάριστε Χαραλάμπη και δώσε χαιρετίσματα και στους δικούς μας ανθρώπους».
Χανιώτες, Ρεθεμνιώτες, Ηρακλειώτες και Λασιθιώτες κανταδόροι και χορευτές σμίγουν στην Πλατεία Αρμί στ΄ Ανώγεια
Εντυπωσιακές εικόνες από τα Ανώγεια στην Πρώτη Παγκρήτια καντάδα και φεστιβάλ χορού με αφορμή την συμπλήρωση των εκατό χρόνων από την ένωση της Κρήτης με την Ελλάδα. Ηταν κάτι μοναδικό, συγκλονιστικό και ταυτόχρονα συγκινητικό αυτό που συνέβη στ΄ Ανώγεια την Κυριακή 11 Αυγούστου. Ολόκληρη η Κρήτη έσμιξε στους πρόποδες του Ψηλορείτη και τραγουδώντας σκοπούς του Ξυλούρη, του Μουντάκη, του Σκορδαλού, του Ροδινού και άλλων μεγάλων δασκάλων της κρητικής μουσικής έστειλαν το μήνυμα της αισιοδοξίας σε μια εποχή που το μαύρο κυριαρχεί στη ζωή των Ελλήνων.
Η καντάδα περνάει από τα σοκάκια του χωριού
Τα παιδιά του Πολιτιστικού συλλόγου που μόχθησαν για μήνες δρέπουν τους καρπούς των κόπων τους βλέποντας εκατοντάδες επισκέπτες στα Ανώγεια σε μια έκρηξη πολιτισμού, φιλοξενίας και διασκέδασης.
Στις 4 το απόγευμα από τις δυο εισόδους του χωριού ξεκίνησαν ταυτόχρονα οι καντάδες με προορισμό το Αρμί σε ένα σμίξιμο και των τεσσάρων Νομών της Κρήτης.
Οι Χανιώτες και οι Ρεθυμνιώτες ξεκίνησαν από το Περαχώρι, την γειτονιά των σπουδαίων καλλιτεχνών, των Ψαράκηδων, του Βασίλη και του Μύρωνα Σκουλά, του Αεράκη και άλλων.
Οι Ηρακλειώτες και οι Λασιθιώτες εισήλθαν από το Μετόχι και πέρασαν από το Μεϊντάνι στις γειτονιές του Στραβού που στην εποχή του οι καντάδες στα Ανώγεια ήταν καθημερινές και η λύρα του πέρασε από κάθε σοκάκι του χωριού.
Χρώματα και αρώματα σε όλες τις γειτονιές του χωριού με νέους ντυμένους με παραδοσιακές κρητικές φορεσιές, λύρες λαούτα και μαντολίνα να στηρίζουν τις μαντινάδες που διαδέχονταν η μια την άλλη σε ένα κλασσικό κρητικό ”πόλεμο” μαντινάδας, στον οποίο η κάθε μαντινάδα πρέπει να είναι συνδεδεμένη με την προηγούμενη.
Ανηφορίζοντας για το Αρμί
Σε κάθε καφενείο ένα τραπέζι στρωμένο με ρακί και παραδοσιακές πίτες, κέρασμα στους καλεσμένους του χωριού που κάνουν μικρές στάσεις και σε σπίτια όπου απλές γυναίκες θέλουν να τους φιλέψουν και να τους πουν ένα καλώς ορίσατε.
Η καντάδα ακολούθησε και όλες τις κρητικές παραγγελιές των προγόνων μας, με χαρακτηριστική την παύση των οργάνων και των τραγουδιών στο πέρασμα τους από το σπίτι του Αστρινοχαραλάμπη. Ο σεβασμός στον πόνο του διπλανού, ο σεβασμός στον νεκρό όπως μας έμαθαν οι πατεράδες και οι παππούδες μας.
Το σμίξιμο των Νομών της Κρήτης στο κατάμεστο Αρμί σε ένα καθαρό συμβολισμό ότι μόνο ενωμένοι προχωράμε και δημιουργούμε κάτι δυνατό που μπορεί να μείνει όσα χρόνια και αν περάσουν .
Στο Αρμί έγινε το καλωσόρισμα των προσκεκλημένων, ενώ τελέστηκε επιμνημόσυνη δέηση και έγινε κατάθεση στεφάνων στο άγαλμα των Ανωγειανών ηρώων.
Στον λόγο που εκφώνησε στη συνέχεια ο δημοσιογράφος Γιάννης Φασουλάς ανέφερε : «Διερμηνεύοντας τα αισθήματα όλων των Ανωγειανών καλωσορίζουμε εδώ στην ιστορική πλατεία Αρμί, στην κωμόπολη της παράδοσης, του πολιτισμού και της διαρκούς αντίστασης, ολόκληρη την Κρήτη, από τα Λευκά Όρη ως τα Λασιθιώτικα βουνά, για να τιμήσουμε τα 100 χρόνια από την ιστορική Ενωση της λεβεντομάνας Κρήτης με την υπόλοιπη Ελλάδα.
Στο κατάμεστο Εθνικό Στάδιο Ανωγείων
Εδώ στην σκιά του Ψηλορείτη, στη σκιά του αιώνιου ιερού βουνού τιμάμε ένα από τα πλέον ιστορικά γεγονότα της νεότερης ελληνικής ιστορίας.
Μονιασμένη όλη η Κρήτη, εδώ στην πλατεία Αρμί, στην πλατεία των επαναστάσεων και των αγωνιστών στέλνει το μήνυμα ότι πορεύεται, κρατώντας στο ένα χέρι τη λύρα και στο άλλο όποτε χρειάζεται το τουφέκι, πορεύεται με οδηγό την εθνική αξιοπρέπεια, τη δημοκρατία και την κοινωνική δικαιοσύνη, στους αιώνες των αιώνων.
Τα 100 χρόνια της Ενωσης της Κρήτης με την Ελλάδα βρίσκουν το Εθνος ολόκληρο στη δυσκολότερη συγκυρία στην μεταπολεμική ιστορία του τόπου. Η χώρα παλεύει ανάμεσα στην Σκύλα και τη Χάρυβδη για να μπορέσει να περάσει τα κακά στενά και να ΄ρθει επιτέλους η ξαστεριά που όλοι πεθυμούμε. Οι συνθήκες είναι εξαιρετικά δύσκολες και ίσως γίνουν ακόμα δυσκολότερες, όμως, αυτό που δεν χρειάζεται αυτή την ώρα είναι ένας εθνικός διχασμός αντίθετα αυτό που χρειάζεται είναι αντέξουμε, να σταθούμε όρθιοι, νικώντας τους Λαιστρυγόνες και του Κύκλωπες στο όνομα των επόμενων γενεών.
Το μέτωπο που καλούμαστε να παλέψουμε είναι διπλό, τα οικονομικά αδιέξοδα βοηθούν και μάλιστα τα μέγιστα τόσο στην Ελλάδα όσο και στην Ευρώπη στην επώαση του φιδιού, ένα φίδι που αν δεν το πατήσεις τώρα στο κεφάλι θα θέσει σε κίνδυνο όχι μόνο τη χώρα αλλά ολόκληρο το ήδη δοκιμαζόμενο ευρωπαϊκό οικοδόμημα. Συγκυριακά ο Δήμος Ανωγείων πραγματοποιεί τριήμερο εκδηλώσεων κατά του φασισμού και εμείς στα Ανώγεια ξέρουμε τι σημαίνει Φασισμός. Σε λίγες μέρες συμπληρώνονται 69 χρόνια από το Ολοκαύτωμα που προκάλεσε ο Γερμανικός Φασισμός, ξέρουμε από προσφυγιά , ξέρουμε από ξεριζωμό. Κι ακριβώς επειδή ξέρουμε, στέλνουμε το μήνυμα ΟΧΙ ΠΙΑ ΦΑΣΙΣΜΟΣ, ΟΠΟΙΑ ΜΟΡΦΗ ΚΙ ΑΝ ΕΧΕΙ ΑΥΤΟΣ, ΟΧΙ ΣΤΙΣ ΜΑΥΡΕΣ ΙΔΕΕΣ, ΟΧΙ στους επίδοξους διάδοχους του Γ΄ ΡΑΙΧ.
Μπορεί να πέρασε ένας αιώνας από την Ενωση με την Ελλάδα, όμως, τα μηνύματα και οι πράξεις των αγωνιστών της εποχής εκείνης δείχνουν το δρόμο που πρέπει να ακολουθήσουμε αν θέλουμε να μην μας ισοπεδώσουν, όλοι που επιδιώκουν με κάθε τρόπο τον περιορισμό της εθνικής μας κυριαρχίας, της εθνικής μας οντότητας.
Ο Καγιαλές, ο ήρωας εκείνος που στο κάστρο των Χανίων έκανε κοντάρι το κορμί του κρατώντας τη ελληνική σημαία μας το λέει καθαρά, θα πρέπει λοιπόν και μεις να σταθούμε στο ίδιο ύψος κρατώντας ψηλά τη σημαία της επαγρύπνησης, τη σημαία της αξιοπρέπειας, τη σημαία των αγώνων για ελευθερία, δημοκρατία, εθνική ανεξαρτησία.»
Στην συνέχεια όλοι κατευθύνθηκαν προς το Δημοτικό στάδιο Ανωγείων όπου εκατοντάδες χορευτές και καλλιτέχνες, στην παρουσία 4000 και πλέον θεατών έκαναν πράξη την καντάδα και το πρώτο Παγκρήτιο Φεστιβάλ χορού.
Η βραδιά ολοκληρώθηκε στο κέντρο Ντελίνα όπου παρατέθηκε γεύμα σε όλους τους καλεσμένους.
ΓΙΩΡΓΗΣ ΜΠΑΓΚΕΡΗΣ
Του Γιώργου Καλογεράκη
υπ. Δρ. Πανεπιστημίου Ιωαννίνων
δ/ντής Δημοτικού Σχολείου Καστελλίου Πεδιάδος
Στις 25 Αυγούστου 1898 διαδραματίζεται στην πόλη του Ηρακλείου η τελευταία πράξη της κρητικής τραγωδίας. Η σφαγή των Ηρακλειωτών και ορισμένων Άγγλων στρατιωτών ήταν η αιτία που οι Μεγάλες Δυνάμεις της εποχής επέβαλαν το καθεστώς της Κρητικής αυτονομίας στο νησί μας. Η χρονική περίοδος 1898 – 1913 ορίζεται από τους ιστορικούς ως περίοδος της Κρητικής Πολιτείας. Ύπατος Αρμοστής έφτασε στα Χανιά στις 9 Δεκεμβρίου 1898 ο πρίγκιπας Γεώργιος, γιος του βασιλιά της Ελλάδας Γεωργίου. Το Σεπτέμβριο του 1906 φτάνει στην Κρήτη ως δεύτερος ύπατος Αρμοστής στη θέση του πρίγκιπα Γεωργίου ο Ανδρέας Ζαΐμης. Ο πόθος όμως των Κρητών για την ΕΝΩΣΗ της Κρήτης με την Ελλάδα ήταν διαρκής και ακατάλυτος. Την αυτονομία οι Κρήτες την προσλάμβαναν ως ένα μεταβατικό καθεστώς πριν την πολυπόθητη ΕΝΩΣΗ.
Το Σεπτέμβριο του 1908 ορισμένα γεγονότα συμβαίνουν στην Ευρώπη τα οποία επηρεάζουν το Κρητικό ζήτημα. Η Αυστροουγγαρία προσαρτά τη Βοσνία Ερζεγοβίνη. Ο Ηγεμόνας της Βουλγαρίας την ίδια χρονική στιγμή ανακηρύσσει τη χώρα του ως ανεξάρτητο βασίλειο και προσαρτά σ’αυτό την Ανατολική Ρωμυλία. Στις 24 Σεπτεμβρίου 1908 καλούνται οι Κρητικοί σε παγκρήτια συγκέντρωση στα Χανιά, η Κρητική Βουλή κηρύσσει την ΕΝΩΣΗ της Κρήτης με την Ελλάδα και καλεί το Βασιλιά των Ελλήνων να αναλάβει τη διακυβέρνηση του νησιού. Τις επόμενες ημέρες σε ολόκληρη την Κρήτη οργανώνονται παλλαϊκές συγκεντρώσεις και όλοι οι Δήμοι εκδίδουν ψηφίσματα.
Τα ψηφίσματα αυτά δημοσιεύτηκαν στην επίσημη εφημερίδα της Κρητικής Πολιτείας η οποία ονομάστηκε «Παράρτημα της εφημερίδος της Κυβερνήσεως εν Κρήτη». Το ψήφισμα του Δήμου Ανωγείων έχει ημερομηνία 26 Σεπτεμβρίου 1908 :
Δ Η Μ Ο Ψ Η Φ Ι Σ Μ Α
Το Δημοτικόν Συμβούλιον του Δήμου Ανωγείων Μυλοποτάμου
Συνελθόν εν πλήρει αυτού απαρτία σήμερον την 26 Σεπτεμβρίου 1908 εν τη έδρα του Δήμου
Α π ο φ α σ ί ζ ε ι π α μ ψ η φ ε ί
Κηρύσσει
Εν Ονόματι της Ομοουσίου και Αδιαιρέτου Τριάδος
Την Ανεξαρτησίαν της Κρήτης και την Ένωσιν αυτής μετά της μητρός Ελλάδος, όπως μετά ταύτης αποτελέση εν αναπόσπαστον και Αδιαίρετον Βασίλειον.
Προσκαλεί τον Βασιλέα των Ελλήνων Γεώργιον τον Α΄ να αναλάβη την διακυβέρνησιν του τόπου.
Επιδοκιμάζει τας Εθνικάς ενεργείας της κυβερνήσεως του τόπου και προσκαλεί αυτήν να διοική την Νήσον εν Ονόματι του Βασιλέως των Ελλήνων μέχρις ου ονομάση Αντιπρόσωπόν Του.
Συνιστά δε επιτροπήν αποτελουμένην από τους Σπυρ. Ανδρεαδάκη, Γεώρ. Καλλέργη, Γεώργ. Κεφαλογιάννη, Εμμ. Ξυλούρη και Βασ. Δραμουντάνη ίνα επιδώση αντίγραφον του παρόντος προς τους εν Ρεθύμνη αξιοτίμους Αντιπροσώπους των Μεγάλων Δυνάμεων και προς την Κυβέρνησιν ίνα το διαβιβάση προς την Α. Μεγαλειότητα τον Βασιλέα των Ελλήνων και την Κυβέρνησίν Του.
Εν Ανωγείοις τη 26 Σεπτεμβρίου 1908
Ο Πρόεδρος Ο Αντιπρόεδρος
Ν. Διακούλης Β. Σπαχής
Τα μέλη
Κ. Β. Παπαδάκης, Θεόδ. Λιναρίτης, Βασίλειος Πατελάρος, Βασίλ. Απλαδάς και Γεώρ. Κ. Πετάσης.
…………………………………………………………………………………………
Παρά τη διακήρυξη της ΕΝΩΣΗΣ το 1908, δεν υπήρξε αποτέλεσμα. Το 1909 αναχώρησαν από την Κρήτη οι στρατιώτες των προστάτιδων δυνάμεων. Το 1913 με τη συμφωνία του Λονδίνου άνοιξε ο δρόμος της ΕΝΩΣΗΣ ο οποίος εδραιώθηκε τον Αύγουστο του 1913 με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου. Έτσι την 1η Δεκεμβρίου 1913 επίσημα η Κρήτη ενώνεται με την Ελλάδα και στο φρούριο Φιρκά των Χανίων υψώνεται η Ελληνική σημαία παρουσία του οραματιστή και θεμελιωτή της ΕΝΩΣΗΣ Ελευθερίου Βενιζέλου.