Τοπικά
Δεν μπήκε καλά η νέα χρονιά για τον Αετό Ανωγείων, που γνώρισε νέα ήττα, εκτός έδρας αυτή τη φορά με αντίπαλο τον Τάλω Μελιδονίου, σε ένα παιχνίδι που η ομάδα μας άξιζε τουλάχιστον τον βαθμό της ισοπαλίας, αλλά ηττήθηκε με δυο γκολ στο τέλος κάθε ημιχρόνου. Καθοριστική στιγμή για την εξέλιξη του παιχνιδιού υπήρξε η άστοχη εκτέλεση πέναλτι του Ραφαήλ Μπαμπουλάκη για τον Αετό στο 14′, με την απόκρουση σε εκείνο το σημείο του τερματοφύλακα του Μελιδονίου Αναγνωστάκη, να γυρίζει την ψυχολογία και την πλάστιγγα του παιχνιδιού προς όφελος των γηπεδούχων. Το Μελιδόνι άνοιξε το σκορ σε άλλη μια καθοριστική στιγμή, στην τελευταία φάση του πρώτου ημιχρόνου, στο 45′ με τον Βασσάκη και “σφράγισε” την νίκη του με το 2-0 να κάνει στο 85′ ο Κρανιωτάκης, αφήνοντας τον Αετό στην 12η θέση με 14 βαθμούς μετά από την ολοκλήρωση της 15ης αγωνιστικής και του πρώτου γύρου του πρωταθλήματος. Μάλιστα στο 90′ δέχθηκε την κόκκινη κάρτα με δεύτερη κίτρινη ο αμυντικός του Αετού Νίκος Καλλέργης που θα λείψει από το επόμενο παιχνίδι της ομάδας.Το Μελιδόνι με τη νίκη αυτή έφτασε τους 13 βαθμούς, έναν μόλις πίσω από την ομάδα των Ανωγείων. Στην επόμενη αγωνιστική, την πρώτη του δεύτερου γύρου ο Αετός θα υποδεχθεί στα Ανώγεια, τον Άρη Ρεθύμνου με τον οποίο τον χωρίζει μόλις ένας βαθμός στην κατάταξη, με τους Ρεθυμνιώτες να έχουν συγκεντρώσει 15 βαθμούς μετά την τελευταία ήττα τους στο Γεράνι με 2-1. Πρωταθλήτρια χειμώνα αναδείχθηκε η Επισκοπή που “σκόρπισε” εκτός έδρας τη Δόξα Πλατανέ με 0-7 και φιγουράρει με 37 βαθμούς στην πρώτη θέση της βαθμολογίας!
Η σύνθεση του Αετού στο Μελιδόνι: Φασουλάς-Καλλέργης-Γκιώνης(46’Πλευριτάκης)-Καλομοίρης-Σουλτάτος-Χαραλαμπάκης-Μπαμπουλάκης-Ν.Νύκταρης-Σταυριανός Μ.Νύκταρης(70’Δ.Ξυλούρης)-Σπαχής
Δημοσιεύθηκε σε: 
Την Κυριακή 14 Ιανουαρίου θα πραγματοποιηθεί στον Ιερό Ναό Αγίου Ιωάννου, μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής του πρωτοπρεσβύτερου παπά Νικόλα Ανδρεαδάκη που εκοιμήθη στις 5 Ιανουαρίου και τον αποχαιρέτησε την επομένη σύσσωμο το χωριό, αλλά και προσωπικότητες από ολόκληρη τη Κρήτη. Με μαντινάδες και συγκινητικές ομιλίες που σας παρουσιάζει η “Α” ανέλυσαν το πλούσιο ποιμενικό έργο του εκλιπόντος, αλλά και την παρακαταθήκη που αφήνει η δράση του στις νεότερες γενιές, ενώ ο γιος του και δικηγόρος Ιωάννης Ανδρεαδάκης απηύθυνε ένα συγκινητικό αποχαιρετισμό πρώτα στον Πατέρα του και μετά στον Ιερωμένο.
Πρωτοπρεσβύτερος Νικόλαος Γ.ΑΝΔΡΕΑΔΑΚΗΣ
(Απεβίωσε 5-1-2018)
Πλήρης ημερών , ετών 92 , εκοιμήθη ο Παπά Νικόλας, ο Σεμνός και Ταπεινός Ιερέας , που επί σειράν 66 ετών , πιστά και αφοσιωμένα , υπηρέτησε την Εκκλησία και τον Γενέθλιο τόπο του, τα Ανώγεια , που με πάθος αγάπησε. Αγαπήθηκε, όσο κανείς άλλος, για τον πράο , έντιμο, ταπεινό και απλό χαρακτήρα του .Ήταν πρωτοπόρος στην Ίδρυση των Πρώτων Φιλόπτωχων Ταμείων στην ιερατική του Περιφέρεια , που επί τόσα έτη υπηρέτησε . Προστάτευε με σθένος τον φτωχό, τον απλό άνθρωπο και άδολα βοηθούσε τον οποιονδήποτε, που είχε ανάγκη , χωρίς καν να περιμένει να του ζητηθεί βοήθεια.
Γόνος του αείμνηστου Παπά Γιώργη Ανδρεαδάκη ευτύχησε, και ο Θεός τον αξίωσε, να ζήσει και να χαρεί πλήθος απογόνων ,τέκνων , εγγονών και δισέγγονων. Σημαδιακά απεβίωσε την ημέρα των Φώτων, και εν μέσω πλήθους πιστών , την ημέρα του Μεγάλου Αγιασμού , κηδεύθηκε στα Ανώγεια, στον Άγιο Ιωάννη , όπου τόσα χρόνια πιστά
υπηρέτησε .Της εξοδίου Ακολουθίας πρωτοστάτησε ο Σεβασμιώτατος Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ..Ευγένιος, εν μέσω 25 Ιερέων, που με συγκίνηση και κατάνυξη έψαλαν τους νεκρώσιμους ύμνους.
Για το ήθος και την προσφορά του εκλιπόντος ωμίλησε ο Ρεθύμνης Ευγένιος, εκπρόσωποι των 25 συλλειτουργησάντων Ιερέων , εκπρόσωπος του Συνδέσμου Ιερού Κλήρου , ο Πρωτοπρεσβύτερος Κων/νος Σκουλάς και ο υιός του εκλιπόντος δικηγόρος Ιωάννης Ανδρεαδάκης. Η οικογένεια , μετά την ταφή , παρέθεσε δείπνον μνήμης στην ταβέρνα “ΑΜΑΛΘΕΙΑ” ενώ διέθεσε το ποσόν των 2.000 ευρώ σε Κοινωφελή Ιδρύματα των Ανωγείων Αιωνία η μνήμη του …. !!!
Ο επικήδειος αποχαιρετισμός του δικηγόρου Ιωάννη Ανδρεαδάκη στον πατέρα του
«Αγαπημένε μου Πατέρα,
Απέναντι στην Μεγαλοσύνη σου στέκομαι μικρός, ταπεινός και ανάξιος, ακόμη και για να σου αποδώσω τον ύστατο φόρο τιμής, τον τελευταίο αποχαιρετισμό σου. Και θα ήθελα να είμαι πιο δυνατός για να μπορώ, έστω στο ελάχιστο να αποδώσω το Μεγαλείο της Ιερατικής σου προσφοράς, το μέγεθος της Ιερατικής σου Διακονίας. Να τονίσω το πάθος και την αυταπάρνηση που έδωκες τόσα χρόνια σε αυτόν τον τόπο που πιστά και αφοσιωμένα υπηρέτησες.
Να μιλήσω για το απόλυτο, ακέραιο και το απέριττο του χαρακτήρα σου, μα και για το ανυπέρβλητο αίσθημα της δικαιοσύνης και της ταπεινοφροσύνης που σε διακατείχε. Θα σου έλεγα για την αφοσιωμένη σου σύντροφο, την αγαπημένη σου παπαδιά, που τόσα πολλά χρόνια επάξια σε στήριξε σε όλες τις εκφάνσεις της Οικογενειακής και Ιερατικής σου ζωής.
Για την πολυαγαπημένη σου κόρη, την μοναχοθυγατέρα την Νίτσα σου, που τόσο ελάτρευες. Μα και για τον πρωτότοκο γιο σου, τον παπά Γιώργη, άξιο Γόνο και Συνεχιστή της Λευιτικής σου Οικογένειας.
Μα είπαμε, αισθάνομαι και είμαι λίγος, μικρός και αδύναμος. Όμως με ιδιαίτερη έμφαση θα ήθελα να επιτονίσω ένα πράγμα:την εξαιρετική για εμένα τύχη και τιμή που σε είχα ΠΑΤΕΡΑ!! Εύχομαι ολόψυχα ο Θεός , ο Μεγαλοδύναμος Θεός, να σε κατατάξει εν κόλποις Αβραάμ, και το χώμα της Γενέθλιας γης ,που σε λίγο θα σε υποδεχθεί , να αποδειχθεί για εσένα ιδιαίτερα ελαφρύ.
Καλό σου ταξίδι πατέρα ….»
Επικήδειος λόγος του παπά Κωνσταντίνου Σκουλά
«Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, Αποχαιρετούμε σήμερα ένα εκλεκτό μέλος της Κρητικής εκκλησίας και της κοινωνίας των Ανωγείων, τον πατέρα Νικόλαο Ανδρεαδάκη. Συνεχίζοντας την οικογενειακή παράδοση υπηρέτησε για πολλές δεκαετίες την Εκκλησία και το χωριό. Τα υπηρέτησε, με ζήλο, με σωφροσύνη, με αγάπη και πάνω από όλα κρατώντας στο ένα χέρι της σημαίας της ορθοδοξίας και στο άλλο της σημαία των Ανωγείων, της παράδοσης και του πολιτισμού. Ο π. Νικόλαος συμβολίζει τη γενιά της αντίστασης, αλλά και τη γενιά της δημιουργίας. Έζησε και πάλεψε μέσα στην Κατοχή, μέσα σε δύσκολες συνθήκες, δίνοντας το δικό του αγώνα γι΄ αυτό εδώ τον τόπο. Στη συνέχεια μέσα από τη θέση του προσέφερε και συνέβαλε στην ανοικοδόμηση, την ανάπτυξη και την ευημερία του χωριού. Ως ιερέας ο λόγος του ήταν μεστός, η στάση του σεμνή, με τον τρόπο του φρόντιζε να βρίσκεται δίπλα στους αδύναμους, δίνοντας τους δύναμη για να μπορέσουν να σταθούν όρθιοι. Ο Αϊ Γιάννης ήταν το σπίτι του, ο χώρος που αντλούσε δύναμη από τη δύναμη του Θεού για να μπορεί να υπηρετεί το ποίμνιο του. Οι ενορίτες του Αϊ Γιάννη ήταν γι αυτό η μεγάλη οικογένεια του. Το ενδιαφέρον του για τους Αιγιαννιώτες και τους Ανωγειανούς ήταν έντονο και διαρκές μέσα από την παρουσία του σε όλες τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτιστικές εκδηλώσεις. Ο Παπα- Νικόλας φρόντισε πέρα από την εκκλησία να κηρύττει το λόγο του και στα μικρά παιδιά από το κατηχητικό που είχε λειτουργήσει τη δεκαετία του 1970 στα Ανώγεια. Δεν θέλω να παραλείψω το γεγονός ότι τον Παπά- Νικόλα διέκρινε το χιούμορ. Ήταν πάντα ετοιμόλογος και πάντα έτοιμος να σε πειράξει… Η γενιά του μπορεί να φεύγει, όμως δεν σβήνει, πίσω της αφήνει ένα σημαντικό έργο, αυτό της μεγάλης προσπάθειας, της αλληλεγγύης και της ανθρωπιάς. Το έργο του παπα- Νικόλα δεν μένει στη μέση, το συνεχίζει με τον ίδιο ζήλο στην ίδια εκκλησία ο παπα- Γιώργης ο γιος του. Παπα Νικόλα σε ευχαριστούμε για όσα έκανε για μας, για την ωραία και μεγάλη οικογένεια που άφησες πίσω του. Σε ευχαριστούμε για όσα προσέφερες στο χωριό σου. Τα Ανώγεια θα σε θυμούνται και θα σε τιμούν στους αιώνες των αιώνων. Αιωνία η μνήμη σου. Ας είναι ελαφρύ το χώμα που θα σκεπάσει!
Ένα μικρό αφιέρωμα στον μεγάλο ποιμενάρχη και άνθρωπο παπά Νικόλα, από τον Ανωγειανό μαντιναδολόγο Γιώργη Μπέρκη ή Κατσούγκρη
Μισεύγει ο Δούλος του Θεού Και Δούλος των Ανθρώπω,
Με καθαρό το Μέτωπο Κι ενούς Αιώνα κόπο
————————————————————–
Άνθρωπος και Φιλάνθρωπος Με προσφορά Μεγάλη
Γι ‘ αυτό και δεν θα ξεχαστεί Όπως ξεχνιούνται άλλοι
————————————————————–
Σαν την ψυχή σου Άγια Του μισεμού σου η Μέρα
Καλό ταξίδι Ευγενή Και Στοργικέ Πατέρα
———————————————————
Ήρεμο και Γαλήνιο Το Άγιο Σκήνωμα σου
Μάρτυρας Αδιάψευστος Της Αγιότητας σου
———————————————————-
Το χώμα που σε σκέπασε Να είναι ευλογημένο
Για δεν αδίκησες ποτέ Ούτε δικό ούτε ξένο
———————————————————-
Κληρονομιά μας άφησες Την περηφάνια σου
Και καθαρό το δρόμο σου Άγια τα λείψανά σου..
–Η οικογένεια , μετά την ταφή , παρέθεσε δείπνον μνήμης στην ταβέρνα “ΑΜΑΛΘΕΙΑ” ενώ διέθεσε το ποσόν των 2.000 ευρώ σε Κοινωφελή Ιδρύματα των Ανωγείων . Παράλληλα η οικογένεια του ευχαριστεί θερμά όλους εκείνους που με κάθε τρόπο συμμετείχαν στο βαρύ τους πένθος και εύχεται σε αυτούς και τις οικογένειες τους μακροημέρευση.
Πέραν των μεμονωμένων ποσών εις μνήμη προς διάφορα Ιδρύματα στα Ανώγεια, η οικογένεια του Εκλιπόντα παπά Νικόλα Ανδρεαδάκη και εις μνήμην του κατέθεσε τα εξής ποσά:
-300 ευρώ στην ηλεκτρονική εφημερίδα των Ανωγειανών όπου γης, ΑΝΩΓΗ,
-300 ευρώ στη σχολική επιτροπή του Γυμνασίου-Λυκείου Ανωγείων.
-300 ευρώ στη σχολική επιτροπή πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης του Δήμου Ανωγείων.
-300 ευρώ στο σύλλογο Ανωγειανών της Αθήνας
-300 ευρώ στη Δημοτική Κοινωφελή Επιχείρηση Ανωγείων, Βοήθεια στο Σπίτι.
-400 ευρώ στο Δήμο Ανωγείων (ΚΑΠΗ)
Επίσης διατέθηκαν διάφορα ποσά στο Κέντρο Υγείας Ανωγείων για την προμήθεια ιατρό τεχνολογικού αναλώσιμου υγειονομικού και άλλου υλικού. Ο Διευθυντής του Κ.Υ Ανωγείων κ. Αντωνάκης, ευχαριστεί για τις προσφορές αυτές τους κάτωθι:
-Το γραφείο τελετών Σταυρακάκης 200 ευρώ
-Την οικογένεια παπά Κώστα Σκουλά 100 ευρώ
-Τον κ. Σπαχή Γεώργιο (παιδί) 50 ευρώ
-Την οικ. Αντώνη και Αθηνάς Σπαχή 50 ευρώ
-Τον κ. Σμπώκο Γεώργιο, δάσκαλο 50 ευρώ
-Την οικ.Γιάννη και Σούλας Σμπώκου 50 ευρώ
-Την οικ.Μιχάλη και Ελένης Σμπώκου 50 ευρώ
-Την οικ.Νικολάου και Γιάννας Μιρλιράκη 50 ευρώ.
-Την οικ.Γεωργίου και Αργυρώς Ανδρεαδάκη 50 ευρώ.
-Την οικ. Αντωνίου και Βούλας Ανδρεαδάκη 50 ευρώ.
-Την κ.Λευκοθέα Ανδρεαδάκη 50 ευρώ
-Την οικ. της Αγγελικής Ανδρεαδάκη χ.Εμμ.(Σαουνάτσο) 50 ευρώ
-Την οικ.Εμμμανουήλ και Χρυσούλας Κοντογιάννη 50 ευρώ
-Την κα Άννα Ξυλούρη χ.Βασιλείου Σκουλά 50 ευρώ
Τέλος για τις ανάγκες του Ιερού Ναού του Αγίου Ιωάννου, διατέθηκαν στη μνήμη του παπά Νικόλα τα κάτωθι ποσά:
-Νικόλαος και Αργυρώ Γρύλλου, 100 ευρώ
-Ελευθέριος και Αικατερίνη Γρύλλου, 50 ευρώ
-Χαρίδημος και Αδαμαντία Σταυρακάκη, 50 ευρώ
-Κωνσταντίνος και Κωνσταντίνα Κουτεντάκη, 50 ευρώ.
-Χρήστος και Μάρω Τσακπίνη, 50 ευρώ
-Κωνσταντίνος και Παρασκευή Νταγιαντά, 50 ευρώ
-Μύρωνας Ανδρεαδάκης (Ασήμι), 20 ευρώ.
Είναι από τα πιο παλιά αλλά και τα πιο γνωστά σχολεία του Ηρακλείου. Ιδρύθηκε ως Χριστιανικό και στην πορεία, όταν μετά το ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τους Γερμανούς φιλοξένησε τους κατοίκους, πήρε και το δεύτερο όνομα του με το οποίο επικράτησε, το Ανωγειανό.
Στα διακόσια και πλέον χρόνια της λειτουργίας του , όπως αναφέρει το sitecretewoman.gr, φιλοξένησε χιλιάδες μαθητές από το Ηράκλειο που όλοι έχουν να πουν έναν καλό λόγο για τις αναμνήσεις από την πρώτη τους επαφή με την εκπαίδευση. Και είναι ιστορικό το σχολείο, για την ιστορία του, τις αναμνήσεις των ανθρώπων που κάθισαν στα θρανία του και για τα φώτα που προσέφερε και προσφέρει ακόμα και σήμερα στους μαθητές του.
Για την ιστορία του σχολείου διαβάζουμε στο μπλοκ που διατηρεί το σχολείο, το anogiano.blogspot.gr:
Το σχολείο μας έχει τη δική του ιστορία …
Το 1ο Δημοτικό Σχολείο ήταν το Α τριτάξιο Χριστιανικό σχολείο Ηρακλείου που ιδρύθηκε το 1811 από τη Μητρόπολη Κρήτης. Το 1899 με το υπ’αριθμό 11 Ηγεμονικό διάταγμα ιδρύθηκε το Α’ τετρατάξιο Χριστιανικό Δημοτικό Σχολείο και στις 8/9/1903 προάγεται σε εξατάξιο.
Το 1917-1918 λειτούργησε ως 6/τάξιον αρρένων και στις 15/10/1929 μετονομάζεται σε 1ο 6/τάξιον Μικτόν.
Το σχολείο από την ίδρυση του στεγαζόταν σε ιδιωτικά κτήρια επί μισθώσει.
Το 1ο Δημ.Σχολείο σήμερα βρίσκεται στη λεωφόρο Καλοκαιρινού, κοντά στην Πύλη Παντοκράτορα (Χανιώπορτα),όπου υπήρχαν η μικρή εκκλησία του Εσταυρωμένου και το τέμενος Γενί Τζαμί.
Το σχολείο χτίστηκε τα έτη 1931-1934. Η αποπεράτωση του δυσκολεύεται εξαιτίας του B’ Παγκοσμίου πολέμου. Στις 29 Μαϊου 1941 κατά την κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς, στους βομβαρδισμούς του Ηρακλείου, υπέστη πολλές ζημιές. Οι Γερμανοί καταλαμβάνουν το κτήριο και τα παιδιά πηγαίνουν σχολείο το απόγευμα κάποιες μέρες της εβδομάδας.
Τον Αύγουστο του 1944 τα Ανώγεια καίγονται ολοσχερώς και πολλοί κάτοικοι των Ανωγείων φιλοξενούνται στο σχολείο, έτσι το σχολείο αποκτά το δεύτερο όνομα του :«Ανωγειανό».
Το 1947 – 1956 και 1967 -1972 συστεγάστηκε με το 5ο Δημ. Σχολείο.
Από το 1980 έως το 2000 φιλοξενεί το 2ο Ειδικό Σχολείο.
Το 2000 συστεγάζεται με το 3ο Δημ.Σχολείο μέχρι το 2010 που συγχωνεύονται. Από το 2008 φιλοξενεί το 21ο Νηπ/γείο και το 2014 το 3ο Νηπ/γείο Ηρακλείου.
Τα σημερινά γενικά χαρακτηριστικά του μαθητικού δυναμικού του σχολείου που βρίσκεται στην οδό Καλοκαιρινού 197:
Σύνολο μαθητών: 80
Ολοήμερο τμήμα:43 μαθητές
Τμήμα Ένταξης: 15 μαθητές
Τμήμα Υποδοχής:12 μαθητές
Θλίψη στα Ανώγεια από τον χαμό ενός νέου και δραστήριου ανθρώπου, καθώς έφυγε από τη ζωή σήμερα Πέμπτη 11 Ιανουαρίου, ο Παντελής Καλλέργης του Μακραντρέα, σε ηλικία μόλος 44 ετών. Η νεκρώσιμος ακολουθία θα ψαλεί αύριο Παρασκευή 12 Ιανουαρίου στη 1 μ.μ από τον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννου στα Ανώγεια. Η σορός του βρίσκεται από σήμερα στο σπίτι του στους Κουμπέδες Ηρακλείου(σ.σ κάτω από το καφενείο), από όπου θα αναχωρήσει για τα Ανώγεια αύριο στις 12 μ.μ
Ο Παντελής που πάλεψε για πολλούς μήνες με τον θάνατο, αφήνει πίσω του τέσσερα ανήλικα παιδιά, σε μια υπέροχη οικογένεια που είχε δημιουργήσει με την σύντροφο της ζωής του Ναυσικά Κουνάλη, του Βασιλικού. Ο ίδιος ήταν κτηνοτρόφος, ενώ μαζί με τον αδερφό του Μανόλη, διατηρούσαν για πολλά χρόνια το γνωστό σε όλους τους Ανωγειανούς καφενείο “Κουμπέδες” στην ομώνυμη περιοχή του Ηρακλείου. Φιλότιμος, δημιουργικός και εργατικός, υπήρξε αγαπητός σε όλους για το ήθος και την ακεραιότητα του. Ας είναι ελαφρύ το Ανωγειανό χώμα που θα τον σκεπάσει. Η ΑΝΩΓΗ εκφράζει θερμά συλλυπητήρια στους οικείους του.
Στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης φιλοξενήθηκε στις 9/1/2018 μια ενδιαφέρουσα ημερίδα που οργάνωσε το Σωματείο των Επαγγελματιών Ξεναγών Κρήτης – Σαντορίνης με αντικείμενο τις περιοχές UNESCO Κρήτης και με έμφαση τα δυο Γεωπάρκα της.
Ο αντιπεριφερειάρχης Ανάπτυξης κος Δημήτρης Μιχελογιάννης παρουσίασε την πολιτική ενίσχυσης και προβολής των Περιοχών UNESCO Κρήτης μέσω της ΟΧΕ των 3 περιοχών Σαμαριάς, Ψηλορείτη και Σητείας που είναι σε εξέλιξη, καθώς και τις προσπάθειες για εγγραφή περιοχών της Κρήτης στη Λίστα Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Ο κος Χαρ. Φασουλάς παρουσίασε το ιστορικό και τα χαρακτηριστικά των Δικτύων των Γεωπάρκων καθώς και τα χαρακτηριστικά, τις υποδομές και τις δυνατότητες που προσφέρονται στους επισκέπτες του Γεωπάρκου του Ψηλορείτη.
Τέλος, ο συντονιστής του Γεωπάρκου Σητείας κος Βαγγέλης Περάκης παρουσίασε το Γεωπάρκο της Σητείας.
Ακολούθησε μια ενδιαφέρουσα συζήτηση και τέθηκαν διάφορες προτάσεις για περαιτέρω συνεργασίας και συνέργειες.
Ευχαριστούμε το Σωματείο και ιδιαίτερα τον Πρόεδρο του κο Βαγγέλη Παπανικολάου και το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης, Εταίρο του Γεωπάρκου του Ψηλορείτη, για τη φιλοξενία.
Ανωγειανά επώνυμα με ενετικές ρίζες
10/01/2018
Μετά την κατάκτηση της Κρήτης από τους Βενετούς το 1211, κατέφευγαν λόγω εποικισμού από την Βενετία στην Κρήτη πολλές οικογένειες ευγενείς, ηγετικές, για να τη διοικήσουν.–
Την ανώτατη κοινωνική βαθμίδα αποτελούσαν σι Βενετικοί ευγενείς και οι φεουδάρχες. Αριστοκράτες δεύτερης κατηγορίας ήταν οι Κρητικοί ευγενείς. Οι απλοί πολίτες των πόλεων λεγόταν αστοί, οι δε χωρικοί διακρινόταν σε “άγραφους”, σε “απελεύθερους”, σε “πάροικους” και δούλευαν στα κτήματα του Δημοσίου.
Πολλοί από τους ευγενείς Βενετούς με την πάροδο των χρόνων εξελληνίστηκαν τέλεια και περισσότερο όσοι έμεναν στην ύπαιθρο. Ο Αγ. Ξηρουχάκης «Η Βενετοκρ. Ανατολή» αναφέρει ότι στην έκθεσή τους προς την Γερουσία οι σύνδικοί της Γρίτης και Γκαρτζόνης το 1584 λένε για τους ευγενείς αποίκους της Κρήτης και ιθαγενείς ότι κατάγονται από την Ιταλία, αλλά η καταγωγή τους είναι τόσο απηρχαιωμένη και λησμονημένη, ώστε μπορούν να λέγονται Έλληνες.
Συνεχίζοντας ο Ξηρουχάκης αναφέρει, “Οι ευγενείς Βενετοί αναμίχθηκαν και συγχωνεύθηκαν με τους ιθαγενείς Έλληνες με μικτούς γάμους, που παρά τις απαγορευτικές διατάξεις του Δόγη και αφορισμούς του Πάπα δεν έπαυαν να συνάπτονται μεταξύ Βενετών αποίκων και ιθαγενών Ελλήνων της νήσου, ευγενών και μη”.
Ο ιστορικός Στ. Ξανθουδίδης (Κρητ. συμβ. Ενετοκρ. αναφέρει “ότι από τη βάπτιση και στεφάνωση Κρητών από τιμαριούχους, εδίδοντο βενετικά βαπτιστικά ονόματα και από αναδόχους που δεν ήταν Βενετοί για να κολακέψουν κάποιον άρχοντα, είτε γιατί οι γονείς τα πρότειναν λόγω θαυμασμού προς το πρόσωπο κάποιου ενετού”.
Ο Γ. Πλουμίδης, οι Βενετοκρ. Ελληνικές χώρες, αναφέρει ότι “Μεταξύ των πληθυσμών και στρατιωτών είχαν αναπτυχθεί στενές σχέσεις φιλικές και συγγενικές, αφού αρκετοί είχαν νυμφευθεί γυναίκες του τόπου”. Οι μικτοί αυτοί γάμοι, ενώ προηγουμένως ήταν αθέμιτοι και απαγορεύονταν, ύστερα από τη συνθήκη του Καλλέργη (1299) επιτράπηκαν.
Οι Βενετοί ιστορικοί επίσης, θέλοντας να δικαιολογήσουν την αφομοίωση και συγχώνευση των ευγενών Βενετών με τους Κρητικούς, γράφουν ότι “έχομε τα ίδια ονόματα, γιατί οι ευγενείς Βενετοί όταν βάπτιζαν τέκνα Κρητικών τους έδιναν το δικό τους όνομα”.
Από παρωνύμια για σκωπτικούς λόγους σχηματισμένα από ονόματα επιφανών Βενετών, που στο τέλος κατέληξε να γίνουν οικογενειακά ονόματα των προσώπων αυτών και των απογόνων τους.
Αυτά όμως τα Βενετικά οικογενειακά πρέπει να είναι ελάχιστα. Ο Γενικός Προβλεπτής (1574 – 1577) Giakomo Foscarini στην έκθεσή του αναφέρει τα εξής σχετικά: “Από τους ευγενείς Βενετούς… πολλοί είναι, που δεν έχουν ανάμνηση της ευγενικής καταγωγής τους και πάρα πολλοί τόσο φτωχοί… εργάζονται με τα χέρια τους στις γεωργικές δουλειές και δεν διατηρούν τίποτε άλλο παρά το επίθετο και λίγο φέουδο, που τους έμεινε ύστερα από το μοίρασμα και το ξαναμοίρασμα,
Έχουν χάσει εντελώς τη γνώση της ιταλικής γλώσσας. Και επειδή δεν υπάρχει δυνατότητα σε κανένα χωριό του νησιού αυτού να λειτουργούνται κατά το λατινικό δόγμα είναι αναγκασμένοι να μένουν στο χωριό να παρακολουθούν καμιά φτωχή θεία λειτουργία στις ορθόδοξες εκκλησίες, να βαφτίζουν τα παιδιά, να παντρεύονται και να θάβουν τους νεκρούς σύμφωνα με το ορθόδοξο δόγμα και τα ελληνικά έθιμα… Οικογένειες τέλεια ελληνικές, οι οποίες δεν πιστεύω πως μπορούν να υπόσχονται περισσότερα από ότι θα μπορούσαν να προσφέρουν οι ΄Ελληνες”.
“Ο F. Τhίriet ομιλεί για τον εξελληνισμό Βενετικών οικογενειών μέχρι του σημείου να φαίνεται ότι χειροτονούνται ορθόδοξοι ιερείς.
Μετά τη μεγάλη επανάσταση των φεουδαρχών 1363 -65, που ένωσε τις αρχοντικές οικογένειες με τις βενετικές των πατρικίων, ένας μεγάλος αριθμός Βενετών γίνεται ορθόδοξος και αποδέχεται τις συνήθειες και τις πεποιθήσεις των Κρητικών με τις οποίες συζεί σχεδόν δύο αιώνες”.
Όλα τα παραπάνω στοιχεία αναλύει με τον επιστημονικό και περίτεχνο τρόπο η κ. Χρυσ. Τσικριτσή – Κασιανάκη, καθηγήτρια της Φιλολογίας στο βιβλίο της “Κρητικά Επώνυμα Ένετικής Προελεύσεως” και καταλήγει, ότι τα οικογενειακά ονόματα ενετικής προελεύσεως προέρχονται:
1) από αναγνωρισμένα και υιοθετημένα νόθα παιδιά των Ενετών,
2) από μικτούς γάμους,
3) από εξελληνισμένους Βενετούς, που λόγω πτωχεύσεως έχασαν πρώτα την ευγένειά τους και ύστερα το εθνικό τους φρόνιμα,
4) από βενετικά βαπτιστικά και
5) πιθανόν να προέρχονται και μερικά από αυτά από ονόματα Βενετών που επικράτησαν ως παρωνύμια για σκωπτικούς λόγους.
Παραθέτουμε Παρακάτω τα Ανωγειανά επώνυμα ενετικής προελεύσεως κατ’ αλφαβητική σειρά.
Ι. Βιτώρος – Βιτώρης – Βιτ(τ)ώρος – Βιτωράκης – Βιτ(τ)ωράκης – Βικτωράκης – Βιτούρης – Βετούρης
Και σήμερα το βενετικό επώνυμο Vittοrί, Vittori, Vitturi και Vettore από το βαπτιστικό Vittirio. Προβλεπτής και γαλλικά Victor (λατ. = νικητής).
Η αρχοντική οικογένεια των Vitturi της Βενετίας, με δικό της οικόσημο ανέδειξε πολλές σημαίνουσες προσωπικότητες στην πολιτική, στο στρατό και την εκκλησία.
Μεταξύ αυτών ο Lorenzo Vittori του Daniel αρχιεπίσκοπος Κρήτης το 1595 και δούκας της Κρήτης το 1453 Benedetto Vitturi.
Οικογένεια Βιτούρη το 1600 στη Ζάκυνθο. Σε έγγραφο του 1637 ιδιοκτήτης μοναστηριού ο Ν. Sinior Manolesso Vittorio 1637.
Μεταξύ προσφύγων στη Ζάκυνθο έγγρ. 1682, Marietta Vittoropula, σύζυγος του Μάρκου Salemon και Μανόλης Γιαλινός λεγόμενος Vittorio.
Γνωστός ο προμαχώνας Βιτούρη (Vitturi) των ενετικών τειχών του Ηρακλείου Μarco Vitturi σε έγγραφο του 1212. Damianus Vittorio έγγραφο 1214 Candia. Βερνάδρος Βιτούρης και ο γιος του Σεβαστιανός σε έγγραφο του 1366 και 1375. Σε έγγραφο του 1364 Αndreolus Vittori gd joh, έγγραφο 1368. Bernardus Vittori consiliarius σε έγγραφο 1367 και 1368.
Ηernolaus ex recteuz de Sitia 1839, Νikoletus Antonius και Vituri έγγραφο 1395. Ο Bulgarus Victuzi έφερε στην Κρήτη σιτάρι, έγγραφο 1407.
Benedetto Vitturi σύμβουλος Κρήτης έγγραφο 1433. Σερ Laurentio Vitturi σύμβουλος Ρεθύμνου 1461.
Misser Vetturi το 1450. Αρχιεπίσκοπος Κρήτης το 1576 Lorenzo Vitturi. Ο ίδιος Ν. Venetus Laurentius Victuri Azchieriskopus Candie 1584 και αλλού ο ίδιος Lorenzo Bitturi.
2. Δακανάλης – Δακαναλάκης – Δαγκανάλης και Δακαναροπούλα.
Και σήμερα το βενετικό Da Canal και Ιταλικό Canale από τοπωνύμιο. Βλέπε και Καναλάκης και βυζαντινό Δεκανάλης, άσχετο με το κρητικό.
Το όνομα υπάρχει σε πολλές μαρτυρίες στην Κρήτη από το 1212 – 1623 με τους τύπους da Canale και de Canale ή de Canali.
Δούκες Johanes de Canali 1254 και Guidode Canale το1304 και 1308.
Στον Raynezio de Canalis παραχωρούνται δύο καβαλλαρίες στο διαμέρισμα Χανίων
1252 και Jacodo και Johanes de Canalis.Canaletto de Canale, 1320 στο Χάνδακα..
Georcio et Cuidoda Canal 1339, Ferdatores de Crete, Sclavurio και Νicolo da Canal.
Leonardus de Canali rtovidys vir• Feudatus noster in Creta, 1398. Επιθεώρηση του ιππικού Ηράκλειο από το τον Fadio da Canal Γενικό προβλεπτή το 1582. —•
Μεταξύ ευγενών Ηρακλείου και φεουδαρχών υπαίθρου, Alessio Canal, Domeniko, Marco, Nikolo, Marino Canal και άλλοι το 1583. —
Στο χρονικό του Τzivan 1644 μεταξύ των Νοd ven di Candia Canal. Σε έγγραφο του
1861 Δακαναροπούλα από τον Ξυδά.
3. Δραμουντάνης
Προβλεπτής βεν.Tramontin και ιταλικό Tramantana = chesta o viene Nord. Το όνομα δεν προέρχεται βέβαια από το βενετικό επώνυμο, αλλά από το όνομα του αέρα παρωνύμιο για κάποιον με δυναμική παρουσία.
4. Κουτάντος Αcotanto Cotonto
Επώνυμο Αcotanto, Αcoitanto ven από 1112 στα παρωνύμια πιθανόν από αccogli tanto o tanti. Μήπως από contento που μαρτυρείται στην Κρήτη με προθετικό α;
Οι Αcotanto παλιά βενετική οικογένεια πατρικίων που μερικοί δέχονταν ότι προέρχονται από την Κωνσταντινούπολη.
Στη Βενετία το 1144 και 1184 έγγρ. Μάρκος και Δομένικος Αcotanto.Jocoro Acotanto 1212 και Marco Acotanto Jacobus Acotanto consiliarius σε έγγρ. 1219. Ciacomo Acotanto μάρτυρας και Jacomo Acotanto consiliere σε έγγραφα 1224 και 1225, Donnemico αδελφός του Ciuliano Acotanto και Marino 1225. Jacodus Acotanto deccarius na b. στο Χάνδακα εγγρ. 1271. Ιάκωβος Αccontanto κάτοικος στο Βούργο του Χάνδακα. Kalli χήρα του Μάρκου Αccontanto, Πέτρος Accontanto κάτοικος Χάνδακα, έγγραφα 1280- 81. Ιάκωβος Αccotanto του Λέανδρου σε έγγραφα 1301-1302. Σερ Jacobellus Acotanto Zogatus και ser Πέτρος και σερ Λουκάς Acotanto σε έγγραφα 1341, 1346, 1347. Ερμόλαος Acot Κομερκλάριος Κρήτης 1343.
Αcotanto Στέφανος στη Σητεία το 1370 και Πέτρος Cotanto σε έγγρ. Του 1399.
Άγγελος Ακοτάντος έγγρ. 1436. Ο Άγγελος Ακοτάντος ή Κοτάντος ζωγράφος είχε δύο αδελφούς τον Giovani επίσης ζωγράφο σε έγγραφα 1450 και 1477 και τον Θεόδωρο σχολάρχη. Dominus Pasguali Contonto Butano σε έγγρ. του 1495. σε έγγρ. του 1513 αναφέρεται η κόρη του πoτέ Magisstri Joannis Akotanto ζωγράφος Χάνδακα. Μανόλης Κουτάντος έγγρ. 1582 και Βιτζέντζος Κουτάντος έγγρ. 1583. Μιχαήλ Agvotanto de continios Agnetis 1222.
5. Μανιώρος – Μανιωράκης
Η συγγραφέας πιστεύει ότι προέρχεται από το Μανιός – Μανιόρος. Βαπτιστικό Μagno από λατινικό magnus = gande. Αλλά και Μario βαφτ. από λατινικό Μarius από το αρχαϊκό manus.
Σερ Sclavus Magno από τη Βενετία κάτοικος Χάνδακα 1352. Σε έγγραφα του Ι363 1395 σι Βενετοί Sclavus Magno, Madlus, Magno, Marius και Johanes Magno. Στα Χανιά το 1536 mastro Maro Mari και Mastro Manoli Mari, Retrus magnus thesaurarius 1545. Γιάννης υιός Μανιού έγγραφο 1672 και Μανόλης Μανιάς έγγρ. 1674. Αλοΐσιος (Αλεβίζε) Μάνιο, έκτακτος προβλεπτής Σούδας έγγρ. 1713. Μανιουδάκη από την Κρήτη το 1868 στη Ζάκυνθο.
6. Μανούσος, Μανουσάκης, Μανούσακας, Μανουσακάκης, Μανουσουδάκης, Μανουσιουδάκης, Μανουσιδάκης, Μανουσέλης, Μανουσελάκης και Μανουσογιαννάκης
Από το βαφτιστικό Μano, Manea, Manusso,Manoli προβλεπτής Μari, Maro, Matusso και Zane Zanessi,Zanusso, προβλεπτής Γιάννης Γιαννούκος – Γιαννούσος (επών. Γιαννουσάκης στις Μαργαρίτες Μυλοποτάμου), Μιχ. Γιαννούσος 1566.
Κατά την εποχή της Ενετοκρατίας το Εμμανουήλ – Μανόλης συνηθίζεται ως Μάνος – Μανός – Μανιός – Μανέας – Μανούκος – Μανούσος από επίδραση βενετική. Ο Οlinieri έχει Μani, Manuzio, Manuzzato, Manoli από το 1309, Μanolessus από το 1075 από μεσαίων. βαφτ. ο Εm. De Felice έχει βαφτίσει Μanolo υποκ. του Εmmanouele.
Σε έγγραφο του 1479 βαφτ. Μanussio Marci. Ser Manussio 1546. Μanutio Rireri στα Χανιά 1536, Μanusso di Candia 1559 και Μanusso Mara Candiote, 1569.Μανούσος Πρέβελης του Πέτρου 1591.
Σε έγγραφα του 1503 -1509 Μanoli da Candia και 1501 -1517 Μanusso da Candia που ο Αντ. Πάρδος ταυτίζει.
Στα κατάστιχα του νοταρίου Μ. Μαρά 1538 – 1578 βρίσκουμε αδιακρίτως Μανουήλ ή Μανέας, Μανώλης ή Μανούσος. Μανούσος Πηγάς δάσκαλος 1567 και 1582, Μανοήλ Πηγάς δάσκαλος 1572 το ίδιο πρόσωπο όπως δέχεται και ο Μέρτζιος. Και η Ασπασία Παπαδάκη από την ανάγνωση πολλών εγγράφων ταυτίζει το Εμμανουήλ – Μανέας – Μανούσος. Επίσης η Μ. Κωνσταντουδάκη ταυτίζει τον Μανέα Μουζουράκη ζωγράφο 1509-1534 με τον ser Manussio Mazurachi και με τον Μανέα Μουζουράκη μάρτυρα σε έγγρ. του 1549. Σε έγγρ. του 1692 Σταμάτης υιός Μανούσου και Παύλος υιός Μανούσου.
7. Μέμμος, Μεμάκης
Και σήμερα βενετικό Μemο. Ο Τριανταφυλλίδης το ετυμολογεί από Μεμάς υποκοριστικό του Γεράσιμος. Νομίζω από το βεν. επώμυνο Μemmo από βαφτ. Μπιο και Μemmο υποκ. του Gulielmo. Οι Μemo μεταξύ των αρχοντικών οικογενειών της Βενετίας ανέδειξε 3 δόγες, συγκλητικούς και επισκόπους.
Στην Κρήτη δούκας ο Ludonicus Memmo το 1584 και Αρχιεπίσκοπος Vitus το 1407 και Μichael Memmo 1448.
Νicolaus Memo κάτοικος Χάνδακα σε έγγραφα του 1272 και 1281. Masseo Memmo signore di notte εγγρ. 1349 και άλλοι.
Tzibanus Memo σε έγγρ. 1481, Αndrea Memo consilie 1482-1485 και Μichele Memo consiliere 1488-1491.
Πιέρος Μέμος σε διαθήκη του 1500. Ιωάθαν Μέμος αρχιγραμματέας, αρχειοφύλαξ και Δ/ντής αστυνομίας (1567-71). Μισέρ Βιττόρε Μέμο έγγρ. 1581.
Αμπέλι του ευγενή μισέρ Τζορτζή Μέμο έγγρ. 1618 Κωνσταντ. Μέμος (1699) διδάσκαλος του Ελληνικού Σχολείου στη Βενετία. Ασφαλώς ο ίδιος Κωνστ. Μέμος ακαδημαϊκός Αβλαβής (Πlesο) 1669 – 1701. Μέμος στον Αγ. Βασίλειο Πεδιάδος 1747.
8 . Μπαγγέρης – Μπαγκέρης – Παγκέρης – Μπαγκεράκης – Μπαγκράκης Από μπαγκέρης (danchiere = τραπεζίτης).
9. Μπρίνταλος, Μπρεδάκης – Μπρεδόπδυλος, Πρεντάκης, Μπριντάκης, Πρίνταλος, Μπρεντάης, Μπρεντάνας, Ντί Μπρέντα
Το Πρεντάκης – Μπρεδάκης έχει σχετίσει παλαιότερα με τη λέξη praeda η συγγραφέας και τα ονόματα Μπρεδολόγος και Πρεδευσής. Πιθανόν όμως να προέρχονται και απ’ ευθείας από το βενετικό όνομα Βreda, Bredani βενετικό οικογ. Breda, Bredo στα ονόματα από παρωνύμια.
ΙΟ. Σαλούστρος
Πιθανόν να σχετίζεται με τη λέξη σαλούστρο που απαντάνται στον Καστούρμπο και η σημασία και ετυμολογία της είναι άγνωστη. Πιθανότερο να προέρχεται από βαφτ. sallustio. Κρητικοί ευγενείς Ρεθύμνου οι Saluzzi 1574. Μεταξύ ευγενών Κρητών Ρεθύμνου 1583 Μattio Salustro του π. μισέρ Ραntalon Zuane του π. πισέρ Francessco και Ζυane Salustro il Vecchio.
Αndriana Salustopula έγγρ. 1683 μεταξύ Κρητών προσφύγων στην Κέρκυρα.
ΙΙ. Σμπώκος, Σπόκος και Σπώκος, Μπόκος
Από Sbocco = στόμιο, εκβολή, αιμόπτυση. Η συγγραφέας νομίζει το πιθανότερο από το Βocho όπως Βώλος – σβώλος, Κάνθαρος – σκαθάρι, κόκος – Σκόκος, βαφτιστικό βεν. Βοcco και Βodolinu και οικογ. Βοcchi, Bocho, Boccoli, Bocco. Ήδη από τον 11ο αιώνα βαφτ. Βocca, από παρωνύμιο Βocca ή Βυcca.
Σε έγγραφο του 1381 Βarnada Βοcho από τη Βενετία. Pres ditez Alonixius Bochos 1463. Επίσης Βοcho σε έγγρ. του 1535.
Ύστερα από επίπονες έρευνες που έκανε το Ιστορικό Αρχείο της Βενετίας ο γιατρός Δακανάλης Σπύρος, βρήκε τα οικόσημα τόσο το βενετικό, όσo και το Κρητικό της οικογένειας των Δακανάληδων.
Του ΜΑΝΟΛΗ ΜΙΧ.ΔΑΚΑΝΑΛΗ