Τοπικά
Ο υπουργός Υγείας και βουλευτής Ρεθύμνου, Ανδρέας Ξανθός εκπροσώπησε την κυβέρνηση στις φετινές εκδηλώσεις μνήμης για το 74ο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων, στις 13 Αυγούστου 2018.
Σε δηλώσεις του, ο υπουργός Υγείας τόνισε ότι απέναντι στη ναζιστική θηριωδία που εξελίχθηκε τον Αύγουστο του 1944 στα Ανώγεια, είναι επιβεβλημένη η διατήρηση της ιστορικής μνήμης και η ανάδειξη της ηρωικής αντίστασης του λαού μας απέναντι στους κατακτητές. «Εκδηλώσεις τιμής όπως η σημερινή», είπε, «αποτελούν ισχυρό αντίδοτο στην τοξική επίδραση του ρατσισμού, τους εθνικισμού, της μισαλλοδοξίας και της φασιστικής ακροδεξιάς που σηκώνει κεφάλι ξανά στην Ευρώπη».
Δήλωσε, επίσης, ότι μετά τις 20 Αυγούστου κλείνει οριστικά ο κύκλος της κρίσης, των Μνημονίων και της δημοσιονομικής επιτροπείας και ξεκινά μια νέα περίοδος με προτεραιότητα την «επούλωση» των πληγών της κοινωνίας, την αύξηση της απασχόλησης, τη δίκαιη ανάπτυξη, τη στήριξη του Κοινωνικού Κράτους, την εξυγίανση του δημόσιου βίου και τη «θωράκιση» των θεσμών και της Δημοκρατίας. Αυτή είναι η νέα μεγάλη ευκαιρία για τη χώρα, εκεί θα κριθεί ποιός έχει το πολιτικό σχέδιο για τη βιώσιμη έξοδο από την κρίση και την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Αλλά και ποιος έχει την πολιτική βούληση να αντιμετωπίσει ριζικά τις διαχρονικές παθογένειες και στρεβλώσεις του πελατειακού πολιτικού συστήματος που οδήγησαν στα γνωστά αδιέξοδα και έπληξαν την αξιοπιστία της Πολιτικής.
Ο υπουργός Υγείας έκανε ειδική αναφορά στην ενίσχυση του Κέντρου Υγείας Ανωγείων με προσωπικό και ιατροτεχνολογικό εξοπλισμό, με στόχο την παροχή αναβαθμισμένων υπηρεσιών υγείας στους πολίτες, ενώ αναφέρθηκε ιδιαίτερα στην πρωτοβάθμια οδοντιατρική φροντίδα και στη σημαντική αναβάθμιση του τομέα του ΕΚΑΒ Ανωγείων με το νέο σύγχρονο ασθενοφόρο που παραδόθηκε πριν από λίγους μήνες και είναι δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος.
Σε ότι αφορά στο ευρύτερο κυβερνητικό έργο, ο Ανδρέας Ξανθός είπε ότι η κυβέρνηση σε συνθήκες δημοσιονομικών περιορισμών έχει δρομολογήσει μια σειρά έργων και παρεμβάσεων στην περιφέρεια που έχουν ως στόχο όχι μόνο να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής και την καθημερινότητα των κατοίκων αλλά και να συμβάλουν καθοριστικά στην αναπτυξιακή προοπτική των τοπικών κοινωνιών. Για την περιοχή των Ανωγείων και του ορεινού Μυλοποτάμου, ανέφερε ότι έχουν δρομολογηθεί εδώ και καιρό μια σειρά από σημαντικά έργα που βρίσκονται σε φάση υλοποίησης.
Πιο συγκεκριμένα ανακοίνωσε:
- Τη δέσμευση κονδυλίων ύψους 5.000.000 ευρώ από το Υπουργείο Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων για την κατασκευή του Νέου Οδικού Άξονα που θα συνδέσει το Ηράκλειο, τα Ανώγεια και το Πέραμα και αφορά, στην αρχική φάση, την έναρξη των έργων στο τμήμα που βρίσκεται στα διοικητικά όρια του Δήμου Ανωγείων. Στόχος είναι έως τις αρχές Σεπτεμβρίου να έχει εγκριθεί η διάθεση της πίστωσης στην Περιφέρεια Κρήτης και στη συνέχεια να γίνει η δημοπράτηση του έργου έως το τέλος του 2018.
- Την έγκριση πρόσθετης χρηματοδότησης, ύψους 385.000 ευρώ, από το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων προς το Υπουργείο Πολιτισμού, για τη συνέχιση της ανάπλασης του Τουριστικού Περίπτερου στο “Ιδαίον Άνδρο” με στόχο την ολοκλήρωση του έργου, εντός του 2019.
- Την έγκριση από τη Διαχειριστική Αρχή του Υπουργείου Οικονομίας και Ανάπτυξης, των τευχών Διακήρυξης για το έργο “Κέντρο Προβολής της Κτηνοτροφίας και της Βιοποικιλότητας στο Φυσικό Πάρκο Ψηλορείτη”, ύψους 1.040.000 ευρώ, έργο το οποίο θα συνεισφέρει σημαντικά στη βιώσιμη αναπτυξιακή προοπτική του Δήμου Ανωγείων.
Τέλος, ο Ανδρέας Ξανθός σημείωσε ότι, πέρα από τη χρηματοδοτική ενίσχυση των ορεινών δήμων της χώρας, ήδη από το Υπουργείο Εσωτερικών βρίσκονται σε εξέλιξη τα προγράμματα “Φιλόδημος I” και “Φιλόδημος II” που συμβάλλουν συνολικά στη υποστήριξη των δράσεων και των πρωτοβουλιών της Αυτοδιοίκησης Α’ Βαθμού, ενισχύοντας το αναπτυξιακό της έργο και την κοινωνική συνοχή
Δημοσιεύθηκε σε:
Επιμέλεια Βίντεο:Αγγέλα Σκουλά
Ο δεκαπεντάχρονος τότε Γιάννης Αεράκης του Κατερινομανώλη, τραγουδάει το ποίημα της Ειρήνης Αναγνωστάκη “Η καταστροφή των Ανωγείων-Ω! Παναγιά μου Ανωγειανή”, σε μια σπάνια ηχογράφηση της 29ης Μαίου 1953 στα Ανώγεια, εννιά μόλις χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα του χωριού από τους Γερμανούς. Το ηχητικό αυτό ντοκουμέντο που εξασφάλισε η συνεργάτης της “Α” Αγγέλα Σκουλά, δόθηκε στον Δήμο και παρουσιάστηκε σήμερα για πρώτη φορά στην πλατεία Αρμί κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων για τα 74 χρόνια από το Ολοκαύτωμα και συγκίνησε όλους τους παρευρισκόμενους.
Με την επιμέλεια της Αγγέλας Σκουλά, η ΑΝΩΓΗ σας παρουσιάζει αυτό το ηχητικό ντοκουμέντο, το οποίο αξίζει να ακουστεί από κάθε Ανωγειανό όπου γης, ιδιαίτερα σε μια μέρα μνήμης και τιμής όπως η σημερινή. Ο ερμηνευτής Γιάννης Αεράκης πέρασε και ο ίδιος αρκετά χρόνια ως μετανάστης καθώς έφυγε από την Ελλάδα αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Σήμερα ο ίδιος δεν υπάρχει πια καθώς είναι αρκετά τα χρόνια που έχει πεθάνει, αλλά σίγουρα μένει στις καρδιές όλων μας με τη συγκλονιστική αυτή ερμηνεία.
Από τον Αύγουστο του 1952 μέχρι τον Ιούνιο 1953 ο ελληνοαμερικανός James A. Notopoulos (Δημήτριος Αναστασίου Νοτόπουλος, 1905-1967), γιος μεταναστών από το χωριό Στρίγκου Τεγέας Αρκαδίας και καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Trinity College, ταξίδευε σε όλη την Ελλάδα, την Κύπρο, και το Άγιον Όρος ηχογραφώντας και παίρνοντας συνεντεύξεις από λαϊκούς ποιητές, τραγουδιστές, και οργανοπαίκτες. Σκοπός του ήταν η καταγραφή και φιλολογική ανάλυση επικής και ηρωικής ποίησης στην νεοελληνική γλώσσα, και ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τραγούδια που εξιστορούσαν τα τραγικά αλλά και ηρωικά γεγονότα της γερμανικής κατοχής καθώς και του εμφύλιου πολέμου. Πέρασε ίσως την πιο καρποφόρα περίοδο της έρευνάς του στην Κρήτη κατά το Μάιο του 1953, μαζεύοντας υλικό από θρυλικούς καλλιτέχνες όπως οι Κισσαμίτες Γιώργης Κουτσουρέλης και Νικολής Σαριδάκης ή Μαύρος, ο Αποκορωνιώτης λυράρης Μιχάλης Παπαδάκης ή Πλακιανός, ο Ρεθυμνιώτης λύραρης Αντώνης Παπαδάκης ή Καρεκλάς, καθώς και πολλοί σήμερα λιγότεροι γνωστοί αλλά εξίσου αξιοθαύμαστοι τραγουδιστές και οργανοπαίκτες που κρατούσαν ζωντανές τις ποικίλες μουσικές παραδόσεις της μεγαλονήσου. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και τέσσερις μουσικοί από τα Ανώγεια, τα οποία επισκέφτηκε στις 29 Μαΐου 1953: οι λυράρηδες Μανώλης Πασπαράκης και Γιώργης Μανωλάς, ο μαντολιστής Μανώλης Αεράκης, και ο τότε 15χρονος Γιάννης Αεράκης, ο οποίος του τραγούδησε ένα συγκλονιστικό μοιρολόι για το ολοκαύτωμα των Ανωγείων. Αν και οι ηχογραφήσεις του αείμνηστου ερευνητή φιλοξενούνται εδώ και μισό αιώνα στη Συλλογή Προφορικής Λογοτεχνίας Milman Parry στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου δωρήθηκαν μετά το θάνατό του, μέχρι τώρα ελάχιστα δείγματα αυτού του μουσικού, λαογραφικού, και ιστορικού θησαυρού έχουνε κυκλοφορήσει δημόσια, κυρίως μέσω τριών δίσκων που εκδόθηκαν από την εταιρεία Folkways τη δεκαετία του 60. Ο ελληνικής και ιρλανδικής καταγωγής εθνομουσικολόγος και διδάκτορας του Τμήματος Μουσικής του Χάρβαρντ Παναγιώτης League έχει αναλάβει την ψηφιοποίηση και διάδοση όλης της συλλογής Νοτόπουλου, η οποία θα δημοσιευτεί διαδικτυακά στην ολότητά του, συνοδευόμενη από πλούσιο φωτογραφικό και γραπτό υλικό. Είναι η ελπίδα της ομάδας που εκτελεί αυτό το έργο ότι με αυτόν τον τρόπο θα σωθεί και θα διαδοθεί αυτό το πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας του λαϊκού πολιτισμού της μεταπολεμικής Ελλάδας, το οποίο πρόκειται θα μείνει πηγή γνώσης και έμπνευσης για πολλές μελλοντικές γενιές.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ- ΦΩΤΟ ΓΙΩΡΓΗΣ ΜΠΑΓΚΕΡΗΣ
Λουλούδια μην ανθίζετε πουλιά μην κελαιδήτε,
τα Ανώγεια μας εκάψανε και να τα λυπηθείτε..
————————————————————————
Μα το νερό της λησμονιάς θα πιούμε με το γάλα,
να τα ξελησμονήσουμε τα πάθη τα μεγάλα..
Την πλατεία Αρμί κατέκλυσε και συγκλόνισε η φωνή του νεαρού τότε Γιάννη Αεράκη του Μυρωνιό που σε μια ηχογράφηση της 29ης Μαΐου του 1953 τραγούδησε το ποίημα της Ειρήνης Αναγνωστάκη, της “Αρνογιάννενας” μιας απλής γυναίκας που μετά το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τους Ναζί, αποτύπωσε στο χαρτί όλα της τα συναισθήματα, αυτά του ξεριζωμού, της απόγνωσης, της φρίκης, αλλά και μετέπειτα της ελπίδας και της αναγέννησης μέσα από τις στάχτες του χωριού, στο θρυλικό “Η καταστροφή των Ανωγείων Ω! Παναγιά μου Ανωγειανή!”.
Το ντοκουμέντο αυτό που εξασφάλισε ο Δήμος Ανωγείων, βρίσκεται στην συλλογή του Ελληνοαμερικάνου Δημητρίου Νοτόπουλου η οποία φιλοξενείται στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ και της οποίας την ψηφιοποίηση και διάδοση έχει αναλάβει ο μουσικολόγος και διδάκτορας του τμήματος μουσικής του Χάρβαρντ Παναγιώτης Λίνγκ. Τα μεγάφωνα του Δήμου πλημμύρισαν από τη φωνή και τα συναισθήματα ενός νεαρού Ανωγειανού, μόλις 8 χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα, με τη συγκίνηση σε όλους μας να είναι έκδηλη.
Παράλληλα αισθήματα περηφάνιας για άλλη μια χρονιά προκάλεσε η πτήση δυο μαχητικών αεροσκαφών f16 που “έσκισαν” τον ουρανό των Ανωγείων, την ώρα που σύσσωμος ο κόσμος, μαζί με το τιμητικό άγημα των ενόπλεων δυνάμεων, στην πλατεία έψαλε τον εθνικό μας ύμνο στο κλείσιμο της τελετής. Τα δυο μαχητικά πέταξαν ακριβώς πάνω από την πλατεία Αρμί και έδωσαν τον δικό τους ξεχωριστό τόνο στην μεγάλη επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων.
Συγκλονιστική στιγμή υπήρξε επίσης η ενέργεια του Σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου, όταν κατά τη διάρκεια της επιμνημόσυνης δέησης μπροστά από το Ηρώο του Ανωγειανού Αγωνιστή, ανέφερε ένα προς ένα τα μικρά ονόματα των δεκάδων πεσόντων Ανωγειανών της περιόδου της Κατοχής, τα οποία διάβαζε ο ίδιος κοιτάζοντας το μνημείο του Ολοκαυτώματος της 13ης Αυγούστου του 1944 και μνημονεύοντας έτσι με τον καλύτερο τρόπο τους αγωνιστές για Ελευθερία και Ανεξαρτησία!
Η πλατεία Αρμί, κατάμεστη από νωρίς με πλήθος κόσμου όλων των ηλικιών, έδωσε το δικό της μήνυμα ότι τα Ανώγεια δεν ξεχνούν τους νεκρούς ήρωες τους και μάχονται μέχρι και σήμερα ενάντια σε κάθε μορφής φασισμού και ναζισμού. Το παρόν έδωσαν και πλήθος επισήμων, βουλευτών, δημάρχων και φορέων. Ανάμεσα τους ήταν ο Δήμαρχος Ανωγείων Εμμανουήλ Καλλέργης, ο Υπουργός Υγείας Ανδρέας Ξανθός, ο Ευρωβουλευτής της Ν.Δ Μανόλης Κεφαλογιάννης, ο Βουλευτής Ρεθύμνου της Ν.Δ Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο πρέσβης της Σερβίας Ντούσαν Σπασόγεβιτς, εκ μέρους του Προέδρου της Βουλής ο βουλευτής του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ Νίκος Ηγουμενίδης, ο βουλευτής του Ποταμιού Σπύρος Δανέλλης, ο Περιφερειάρχης Κρήτης Σταύρος Αρναουτάκης, ο γραμματέας της Νομαρχιακής επιτροπής του Κινήματος Αλλαγής Μιχάλης Σαρρής, ο Ευρωβουλευτής Νότης Μαριάς, ο Δήμαρχος Μυλοποτάμου Δημήτρης Κόκκινος, ο Δήμαρχος Αποκορώνου Χαράλαμπος Κουκιανάκης, οι πρώην δήμαρχοι Ανωγείων Γεώργιος Σμπώκος, Σωκράτης Κεφαλογιάννης και Νίκος Ξυλούρης και αρκετοί άλλοι.Το ιστορικό της ημέρας ανέπτυξε στη μεστή ομιλία του ο φιλόλογος-ιστορικός Γιώργος Ψαρουδάκης, που τυγχάνει και Ανωγειανής καταγωγής (σ.σ είναι εγγονός του Περβολογιώργη). Μετά την τελετή ο Δήμος Ανωγείων παρέθεσε τραπέζι σε όλους τους επισήμους στην παραδοσιακή ταβέρνα “Αμάλθεια”.
Δηλώσεις επισήμων στην ΑΝΩΓΗ
Aνδρέας Ξανθός, Υπουργός Υγείας
Είναι μια πολύ σημαντική ημέρα, μια μέρα μνήμης και απότισης τιμής και οι εκδηλώσεις αυτές συνεισφέρουν σημαντικά στο να μπορούν οι άνθρωποι αυτής της περιοχής να έχουν υψηλό φρόνημα, να υπάρχει ένα κλίμα ομόνοιας και κοινωνικής συνοχής. Θεωρώ ότι ένα πολύ σημαντικό μήνυμα είναι ότι πρέπει να κρατήσουμε πολύ ψηλά τις ιδέες κατά του φασισμού. Αυτή τη περίοδο που η Ευρώπη είναι σε κρίση, που είναι μπροστά σε μεγάλα διλήμματα, νομίζω ότι πρέπει να αντλήσουμε διδάγματα και να διατηρήσουμε ένα κλίμα το οποίο θα είναι αντίθετο απέναντι σε εθνικισμούς, στο ρατσισμό, στη μισαλλοδοξία κάθε είδους και φυσικά απέναντι στην αναβίωση νεοναζιστικών απόψεων, που δυστυχώς υπάρχουν σε όλες τις χώρες κυρίως λόγω της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης που σοβεί αυτή τη περίοδο στην Ευρώπη.
Θεωρώ ότι είναι σημαντικό αυτό το κλίμα σοβαρότητας και σύνεσης το οποίο δείχνουν σήμερα οι άνθρωποι αυτής εδώ της περιοχής, με ευαισθησία απέναντι στους νεκρούς και τις οικογένειες τους. Πρέπει να συνεχίσουμε με αυτό το κλίμα στην επόμενη ημέρα, σε μια περίοδο που η Χώρα μπαίνει σε μια φάση επούλωσης των πληγών της κρίσης. Νομίζω ότι τώρα πια χρειαζόμαστε περισσότερη κοινωνική συνοχή, πιο δυνατό κοινωνικό Κράτος. Χρειαζόμαστε μια εξυγίανση στο δημόσιο βίο και μια ανακούφιση στην καθημερινότητα των ανθρώπων. Είναι μια μεγάλη πρόκληση τώρα το τέρμα του μνημονιακού προγράμματος, μπαίνουμε σε μια καινούρια περίοδο και ελπίζω να υπάρξει η ωριμότητα στις πολιτικές και κοινωνικές δυνάμεις της Ελλάδας, αυτή τη νέα περίοδο να την αξιοποιήσουμε ως μια ευκαιρία για να ξανασταθεί η χώρα μας όρθια, ισότιμη και αξιοπρεπής μέσα στην Ευρώπη.
Μανόλης Κεφαλογιάννης, Ευρωβουλευτής Ν.Δ
Εύχομαι να είμαστε όλοι καλά και να γιορτάζουμε κάθε χρόνο αυτή την μεγάλη επέτειο. Να έχει πάντα όπως και σήμερα τόσο πολύ κόσμο και ιδιαίτερα τόση νεολαία. Οι παλιές επιτυχίες συντηρούνται μόνο με νέες και η Ελλάδα χρειάζεται το καλό παράδειγμα. Και το παράδειγμα της θυσίας των Ανωγειανών την περίοδο 1941-44 είναι το καλύτερο για τη νέα γενιά και το μέλλον της Πατρίδας μας και ιδιαίτερα της Κρήτης, σε αυτή την προσφορά των Ανωγείων στο διηνεκές.
Σταύρος Αρναουτάκης, Περιφερειάρχης Κρήτης
74 χρόνια μετά, στεκόμαστε με σεβασμό και τιμή απέναντι στους ήρωες που αγωνίστηκαν για την Ελευθερία. Εμείς ως νεότερη γενιά οφείλουμε να παραδειγματιστούμε από όλους αυτούς τους υπερασπιστές της Πατρίδας μας και να αγωνιζόμαστε καθημερινά και εμείς για αρχές, για αξίες, για ιδανικά. Γιατί ο τόπος μας αυτά έχει ανάγκη.
Ιωάννης Κεφαλογιάννης, Βουλευτής Ρεθύμνου της Ν.Δ
Και φέτος με αισθήματα ευγνωμοσύνης ήρθαμε να τιμήσουμε τους πεσόντες στο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων τον Αύγουστο του 1944. Είναι μια ημέρα τιμής και μνήμης, διότι τότε οι προγονοί μας έδωσαν αγώνα ώστε σήμερα η Πατρίδα μας να είναι ελεύθερη. Νομίζω ότι τα μαθήματα που μπορούμε να πάρουμε από εκείνη την εποχή, αλλά και από όλες τις ιστορικές περιόδους των Ανωγείων, είναι ότι όταν υπάρχει θέληση για αγώνα για την Ελευθερία, τότε καμία δύναμη είτε φασισμού είτε ναζισμού και καμία πρόκληση όπως η σημερινή, δεν μπορεί να την αντιμετωπίσει και δεν μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες έτσι ώστε η πατρίδα να μην είναι ελεύθερη.
Θεωρώ ότι τα τελευταία χρόνια έχουν δημιουργηθεί οι συνθήκες προκειμένου αυτή τη στιγμή να μπορέσουμε να μιλάμε για μια διαφορετική κατάσταση. Περάσαμε μια δύσκολη οικονομική και κοινωνική κρίση, αλλά και πάλι η Ανωγειανή κοινωνία μπόρεσε και την αντιμετώπισε με περηφάνια και με ένα τρόπο που αξίζει και αρμόζει στην ιστορία μας.
Νότης Μαριάς, Ευρωβουλευτής
Η παρουσία μας εδώ έχει στόχο να τιμήσει τους προγόνους μας, τους συμπατριώτες μας που εκτελέστηκαν από τα Γερμανικά στρατεύματα κατοχής και να στείλει ένα μήνυμα στο Βερολίνο. Ότι δεν ξεχνάμε, ότι συνεχίζουμε να διεκδικούμε τις Γερμανικές αποζημιώσεις και ότι επιτέλους οι Γερμανοί οφείλουν να εξοφλήσουν τις πολεμικές επανορθώσεις, το αναγκαστικό Κατοχικό δάνειο και τις αποζημιώσεις των συγγενών των θυμάτων και ταυτόχρονα να επιστρέψουν τους αρχαιολογικούς μας θησαυρούς.
Καλούμε την Κυβέρνηση να προχωρήσει σε συζήτηση στη Βουλή, να φέρει στην Ολομέλεια το πόρισμα της επιτροπής και ταυτόχρονα επιτέλους να εγγράψει τις γερμανικές αποζημιώσεις στον Κρατικό προυπολογισμό.
Να λάβει όλα τα απαραίτητα μέτρα προκειμένου η διεκδίκηση των πολεμικών επανορθώσεων και όλων των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, να μπει σε μια σειρά και να γίνει πράξη.
Του Γιάννη Φασουλά
Ανώγεια: Όνομα, βαρύ σαν ιστορία! Ανώγεια: Τρία Ολοκαυτώματα για τη Λευτεριά, την Εθνική Ανεξαρτησία, την ανθρώπινη αξιοπρέπεια! Ανώγεια: Αστείρευτη πηγή πολιτισμού! Ανώγεια: Ο χώρος και το χωριό που η παράδοση αντιστέκεται και επιμένει σε άγριους καιρούς! Ανώγεια: Το χωριό που πολέμησε, πολεμάει και θα μάχεται εσαεί το Φασισμό και το Ναζισμό. Ανώγεια: Αιώνες τώρα έχοντας στο ένα χέρι τη λύρα και στο άλλο το τουφέκι κρατάνε ψηλά τη σημαία της αντίστασης! Ανώγεια: Το χωριό του Δία, πάντα ανοιχτό και πάντα φιλόξενο να υποδεχθεί και να καλοστρατήσει τους ξένους του. Ανώγεια: Το χωριό που πρώτο από όλη την Ελλάδα, εδώ και 22 χρόνια φιλοξενεί αθόρυβα, ανήλικους πρόσφυγες από την Ασία και την Αφρική, δείχνοντας μια άλλη ανθρώπινη πλευρά της περήφανης αυτής ράτσας.
Την περήφανη ιστορία τους τα Ανώγεια θα πρέπει να την προφυλάξουν και να την προστατεύσουν για να γνωρίζουν οι επόμενες γενιές, τις θυσίες, όλων εκείνων των ηρώων που είτε έπεσαν στο πεδίο της μάχης, είτε εκτελέστηκαν από τους κατακτητές για την υπεράσπιση της ελευθερίας.
Σχεδόν όλα τα σπίτια και οι οικογένειες στα Ανώγεια έχουν από ένα και περισσότερους νεκρούς στους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες.
Ακριβώς επειδή δεν υπάρχει σπίτι που να μην έχει δώσει το αίμα του για τη λευτεριά, τα Ανώγεια θα πρέπει να αποκτήσουν τη δική τους ΜΕΓΑΛΗ ΣΤΕΓΗ, το δικό τους μεγάλο σπίτι που θα στεγάσει την ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ και τους αγώνες των Ανωγειανών μέσα στους αιώνες.
Με αφορμή την επέτειο του 3ου Ολοκαυτώματος, προτείνω μέσω της «Α» την κινητοποίηση όλων των Ανωγειωνών δυνάμεων για να αποκτήσουν ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ τα Ανώγεια το δικό τους ΜΟΥΣΕΙΟ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΟΣ ΚΑΙ ΕΘΝΙΚΗΣ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗΣ.
Πιστεύω ότι έφτασε το πλήρωμα του χρόνου για τη δημιουργία ενός χώρου- προσκύνημα που θα αναδείξει την προσφορά των Ανωγείων και θα δείξει στις επόμενες γενιές ποιος είναι ο δρόμος όταν το απαιτούν οι συνθήκες, όταν σε καλεί και σε προσκαλεί η ιστορία!
H ΑΝΩΓΗ ανοίγει το δημόσιο διάλογο για τη δημιουργία ενός Μουσείου- Σύμβολου κατά του Φασισμού και του Ναζισμού. Ένα Μουσείο Σύμβολο για την Λευτεριά, την Ειρήνη και τη Δημοκρατία!!!
** Ο ΓΙΑΝΝΗΣ ΦΑΣΟΥΛΑΣ ΕΙΝΑΙ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΟΣ ΣΤΗΝ ΕΡΤ
Tου Γιώργη Μπαγκέρη
Βγήκαν στ’Ανώγεια Γερμανοί, χιλιάδες και χαλούν τα.
Καιν’ και κουρσεύουν το χωριό, το διαλεχτό της Κρήτης.
Κλαίνε τριγύρω τα βουνά, κλαίει κι ο Ψηλορείτης,
γιατί κουρσεύτηκε κι αυτός, του πήραν τα κοπάδια,
κι έμεινε μόνος κι έρημος.
Πάλι το χτίσαν το χωριό και κάμαν τα κοπάδια
και στολιστήκαν τα βουνά, δεν είναι πια ρημάδια.
(Ιωάννης Φασουλάς-Νταμπακογιάννης)
Ήταν Κυριακή πρωί, ένα ζεστό πρωινό, στις 13 Αυγούστου του 1944 την ώρα που οι εκκλησίες λειτουργούσαν, όταν 7.000 Γερμανοί στρατιώτες με την ενίσχυση πυροβολικού και αεροπορίας και κατευθυνόμενοι από 4 σημεία, κυκλώνουν τα Ανώγεια.74 χρόνια πέρασαν, αλλά αυτή η ημέρα προκαλούσε και θα συνεχίσει να προκαλεί έναν αρχικό κόμπο στο στομάχι του κάθε Ανωγειανού όπου γης. Μια επέτειος που θα τιμάται αιώνια στον ιερό αυτό τόπο. Ο αρχικός κόμπος σύντομα μετατρέπεται σε φούσκωμα στο στήθος, ένα φούσκωμα περηφάνιας για την καταγωγή και τους προγόνους μας, που θυσίασαν τα πάντα για την Ελευθερία, αντιτάχθηκαν σθεναρά σε κάθε μορφή φασισμού και ναζισμού και πότισαν το βωμό της με αίμα, δάκρυα, ξεριζωμό, προσφυγιά και αποκαΐδια, τα οποία όμως η μαχητική τους ψυχή γρήγορα μετέτρεψε σε αναγέννηση, στο στήσιμο ξανά του χωριού, στην επιστροφή του χαμόγελου και της ελπίδας, στα Ανώγεια που γνωρίζουμε σήμερα. Άλλωστε η μαντινάδα του Γιαλάφτη, διαχρονική, δίνει το στίγμα των Ανωγειανών που επέστρεφαν πάντα στον τόπο τους μετά τα τρία Ολοκαυτώματα της Ιστορίας τους, δυο από τους Τούρκους και ένα από τους Γερμανούς και μετέτρεπαν ακούραστοι και πείσμωνες την στάχτη σε λάσπη και πέτρα, τον θρήνο σε τραγούδι ελεύθερο.
Την Ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια..
Ότι το κάψαν τρεις φορές και πάλι είναι Ανώγεια..(Αριστείδης Χαιρέτης)
Οι Γερμανοί κατακτητές, λίγους μήνες πριν την οριστική τους αποχώρηση από την Κρήτη και την Ελλάδα, μια ανάσα πριν την οριστική κατάρρευση του Τρίτου Ράιχ, που σκόρπισε τον θάνατο και τον όλεθρο σε ολόκληρη την Ευρώπη, θα θελήσουν να εκδικηθούν τα σημαντικότερα κέντρα αντίστασης του νησιού, μια τελευταία αναλαμπή μίσους και απανθρωπιάς, στοιχεία που αποτελούσαν το κύριο γνώρισμα των ναζί κατακτητών. Ένα από αυτά τα κέντρα αναμφισβήτητα υπήρξαν τα Ανώγεια. Δεν είχε περάσει ούτε μια εβδομάδα, από τις τελευταίες “δράσεις” των Ανωγειανών ανταρτών, της Μάχης στο Σφακάκι στις 7 Αυγούστου και του Σαμποτάζ της Δαμάστας στις 8 του μήνα, που εξευτέλισαν την υποτιθέμενη ανίκητη γερμανική μηχανή, και ο Γερμανός Διοικητής Κρήτης Χ.Μίλλερ συντάσσει στο..πόδι της διαταγή της ισοπέδωσης των Ανωγείων, στην μάταιη προσπάθεια τους να υποτάξουν το ηθικό των ανταρτών των Ανωγείων.
Πέντε αφορμές επικαλέστηκε ο στρατηγός Μίλλερ στην διαταγή ισοπέδωσης των Ανωγείων, πέντε “επειδή”, πέντε αιτίες που μόνο περήφανους κάνουν όλους εμάς τους μεταγενέστερους και νεότερους για την δράση των παππούδων και των πατεράδων μας στη μαύρη διάρκεια της Ναζιστικής Κατοχής. Όταν δεν μπορεί να υποταχθεί η αγέρωχη Ανωγειανή ψυχή, τότε αυτό που μένει είναι η καταστροφή των άψυχων αντικειμένων που την περιβάλλει. Έτσι επί 22 μέρες οι Γερμανοί ξεσπούν στα μητάτα, στις στάνες, στα σύνεργα τυροκομικής, στα σπίτια, τις πλατείες και τις περιουσίες των Ανωγειανών. Μεγάλη ματαιοδοξία να σκέφτεται ο κατακτητής ότι καταστρέφοντας τα, ακολουθεί η ερήμωση και η εγκατάλειψη. Γιατί στα Ανώγεια την καταστροφή ακολούθησε η δημιουργία και την ερήμωση διαδέχτηκε η αναγέννηση.
Ίντα να κάψετε μωρέ; Μπορείτε τσι ψυχές μας;
Τα σπίτια τα γκρεμίσατε, μα όχι τσι καρδιές μας..(Κώστας Μανουράς)”
«Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της αγγλικής κατασκοπίας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το φόνο του λοχία φρουράρχου Γενί-Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας, επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν οι αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράιπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τα Ανώγεια, διατάσσομεν την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελεν ευρεθεί εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου»…
Η έγκαιρη προειδοποίηση που υπήρξε γλίτωσε τα Ανώγεια από μια ολοκληρωτική γενοκτονία, καθώς το σύνολο των ανδρών και των αγοριών είχαν εγκαταλείψει ήδη από την προηγούμενη ημέρα τα Ανώγεια, βρίσκοντας καταφύγιο σε δυσπρόσιτες περιοχές και σπηλιές του Ψηλορείτη. 27 πάντως άνθρωποι, κυρίως ηλικιωμένοι που αρνήθηκαν να εγκαταλείψουν το σπίτι τους, αλλά και νεότεροι, ως και μικρά παιδιά, θα βρουν τραγικό θάνατο, καθώς θα εκτελεστούν εν ψυχρώ στις 22 μέρες διάρκεσε το Ολοκαύτωμα. Περισσότερα από 2.300 γυναικόπαιδα που βρισκόντουσαν εντός των Ανωγείων θα εξοριστούν από τον τόπο τους και θα βρουν καταφύγιο και μια ζεστή αγκαλιά στήριξης σε κάθε μικρό ή μεγάλο χωριό της Κρήτης, από τα Χανιά μέχρι το Λασίθι, από το Ρέθυμνο ως το Ηράκλειο. Η στοργική Κρήτη αγκαλιάζει τους πρόσφυγες Ανωγειανούς, πολλοί από αυτούς μάλιστα θα μείνουν για πάντα στα μέρη που πρώτα έφτασαν μετά το Ολοκαύτωμα, θα δημιουργήσουν εκεί τις οικογένειες τους και θα χτίσουν μικρά Ανώγεια σε κάθε γωνιά του νησιού, μεταφέροντας εκεί τις αξίες, τα ήθη, τα έθιμα και τις παραδόσεις τους που διατηρούνται ανέγγιχτα μέχρι και σήμερα.
Μα από τη ρίζα του καημού πετά η χαρά τα άνθη..
Και τραγουδούν οι άνθρωποι τον πόνο και τα πάθη..(Λευτέρης Μπέρκης)
Δειλά δειλά, μετά την ολοκλήρωση του πολέμου, στα μέσα του 1945 οι Ανωγειανοί θα αρχίσουν να επιστρέφουν στο ισοπεδωμένο χωριό τους και με πενιχρά οικονομικά μέσα, αλλά με κύριο συστατικό τη δύναμη της ψυχής τους, θα χτίσουν ξανά τα σπίτια τους, θα ξαναβάλουν τα κουδούνια στα πρόβατα τους, θα μετατρέψουν την καμμένη και πέτρινη γη, σε χώμα για τα αμπέλια και τις ελιές τους, θα στελιώσουν ξανά τις οικογένειες και τις ζωές τους. Ακούραστα, αγόγγυστα και αδιαμαρτύρητα θα μοχθήσουν για τουλάχιστον μια δεκαετία ώστε να βάλουν την ζωή τους ξανά σε κανονικούς ειρηνικούς ρυθμούς. Αδιαμαρτύρητα για το μεγάλο κακό που τους βρήκε, καθώς άντρες και γυναίκες θεωρούν με μεγαλείο ψυχής, ότι η μεγάλη αυτή θυσία της ισοπέδωσης και ολοκαυτώματος του τόπου, του φόρου αίματος στον Β’Παγκόσμιο πόλεμο, ήταν επιβεβλημένη ώστε να ανθίσει ξανά το δέντρο της ελευθερίας στην Ελλάδα.
Ίσαμε να ‘χω αναπνιά κι ακόμη απής ποθάνω..
Θα μάχομαι για Λευτεριά και κάτω δεν το βάνω..(Γιώργης Καράτζης)
Αυτά τα Ανώγεια κληρονομήσαμε από τους παλιότερους, αυτά πρέπει και εμείς να παραδώσουμε στις νεότερες γενιές, ένα χωριό με παραδόσεις και αξίες, έναν τόπο με αγώνες και ιστορία και ανθρώπους που απαντούν με ένα χαμόγελο και ένα σήκωμα του κεφαλιού και των μανικιών σε κάθε αντιξοότητα της ζωής, σε κάθε μικρό ή μεγάλο “Ολοκαύτωμα”.
Γροικώ από μέσα μου φωνές, να μου φωνάζουν απελπισμένα.
Και η ψυχή μου να θρηνεί για το χθες που έφυγε με μάθια δακρυσμένα.
Είναι οι προγόνοι μου που προσπαθούνε να ξεκορμίσουν από μένα.
Να μη χαθούνε μου ζητούνε, σαν θα πεθάνω μια μέρα.
Εγώ παλεύω απεγνωσμένα να κρατηθώ στου σήμερα τη μπόρα.
Σαν το καράβι που το χτυπούνε της θάλασσας τα κύματα αγριεμένα.
Μόνη σανίδα σωτηρίας που μου μένει μες στο ταξίδι της ζωής.
Το χρέος μου μην τους ντροπιάσω και ξεφύγω από το δρόμο της τιμής..(Βασίλης Σμπώκος, “Λουκάς”)
“Όταν εκαίγαν το χωριό ήτανε μαύρη μέρα/ Κι ο Στεφανής του Μπαμπακιό πήρε την πρώτη σφαίρα…”
12/08/2018
Με τη μαντινάδα του αυτή ο Χαράλαμπος Σκουλάς (Χουμάς) απέδωσε πριν αρκετά χρόνια με τον καλύτερο τρόπο την απίστευτη Ναζιστική θηριωδία και βαρβαρότητα που έζησαν και τα Ανώγεια ,που αποτέλεσαν ένα από τα πολλά κομμάτια του παζλ που συνέθεταν την εικόνα της καταστροφής και των δεινών που έφερε η Κατοχή στην μαρτυρική Χώρα μας.
Δυο μέρες πριν την μεγάλη γιορτή της Παναγίας, εκείνη τη μαύρη Κυριακή στις 13 Αυγούστου 1944, 8 η ώρα το πρωί ήταν η στιγμή που οι Ναζί έδειξαν το πιο βάρβαρο πρόσωπο τους.
Oχι δεν ήρθαν μόνο για να ισοπεδώσουν ένα τόπο που αποτέλεσε κέντρο Αντίστασης και αδούλωτου πνεύματος.
Δεν ήρθαν μόνο για να φοβίσουν ,να λεηλατήσουν,να σπάσουν το ηθικό των κατοίκων,που για το μόνο που πάλευαν ήταν η Ελευθερία τους και η υπερηφάνεια τους.
Ήρθαν και για να σκοτώσουν..Όχι μόνο αυτούς που πίστευαν ότι τους απειλούσαν,αλλά ακόμα και αμάχους.
Ο Στεφανής ήταν ένα μικρό 8χρόνο παιδί..Έπαιζε στο Περαχώρι με φίλους του,την ώρα που οι Γερμανοί κύκλωναν το χωριό.Ανέβαιναν μια ανηφόρα με παιδικά γέλια και χαμόγελα όταν ένας απλός στρατιώτης θυμήθηκε την εκπαίδευση του στα Ες-Ες που πρόσταζε να μην υπάρχει έλεος, ανθρωπιά, κανόνες..
Πυροβόλησε και σκότωσε τον μικρό Στεφανή. Η σφαίρα τον σκότωσε επί τόπου, εκεί όπου από το 2006 στέκει και το μνημείο για τον θάνατο του στα Ανώγεια. Το μνημείο ενάντια στην τυφλή βία. Ενάντια στον πόλεμο και τον Φασισμό.
Ο Στεφανής ήταν το πρώτο θύμα. Το μίσος και η βαρβαρότητα κατά τη διάρκεια των 22 ημερών ολοκαυτώματος των Ανωγείων ξεπερνά κάθε όριο λογικής και φαντασίας. Αρκετοί γέροντες και γυναίκες που έμειναν κρυπτόμενοι στο χωριό και άρρωστα παιδιά που δεν μπορούσαν να μετακινηθούν, καίγονται ή καταπλακώνονται από τα ερείπια και οποιοσδήποτε κινούμενος στόχος τίθεται στο στόχαστρο των Γερμανοκεσταμπιτών. Δύο παιδιά και είκοσι πέντε άντρες και γυναίκες εκτελούνται η καταπλακώνονται από τα χαλάσματα και είναι οι ακόλουθοι:
-Αεράκης Νικόλαος
-Βρέντζος Εμμανουήλ
-Βουιδάσκης Βασίλειος
-Βλατά Ελένη
-Κοκοσάλη Αμαλία
-Κουβίδης Μιχαήλ
-Καβλέντη Αγάπη
-Καλλέργη Αικατερίνη
-Καραίσκου Ειρήνη
-Ξυλούρης Στέφανος (παιδί 8 ετών)
-Ξυλούρης Κων/νος
-Ξυλούρης Ιωάννης
-Πατραμάνη Ελένη
-Πετροκόπος Κων/νος
-Πασπαράκη Ευαγγελία
-Σκουλάς Εμμανουήλ
-Σκουλά Όλγα
-Σκουλά Ανδρονίκη
-Σαλούστρου Αικατερίνη
-Σαλούστρου Ειρήνη
-Σαλούστρος Εμμανουήλ
– Σπαχή Αφροδίτη
-Χαχλιούτης Κων/νος (παιδί 14 ετών)
-Σπιθούρης Γεώργιος
-Παπαδιός Εμμανουήλ
-Κουτάντος Σωκράτης
-Κουταντος Ιωάννης
Από τα εκτελεστικά αποσπάσματα σώζονται δια της φυγής, τρεις Ανωγειανοί οι : Μιχάλης Ρούλιος, Στέφανος Χαιρέτης και Ιωάννης Σουλτάτος ή Αλισαβογιάννης.