Επιμέλεια Βίντεο:Αγγέλα Σκουλά

Ο δεκαπεντάχρονος τότε Γιάννης Αεράκης του Κατερινομανώλη, τραγουδάει το ποίημα της Ειρήνης Αναγνωστάκη “Η καταστροφή των Ανωγείων-Ω! Παναγιά μου Ανωγειανή”, σε μια σπάνια ηχογράφηση της 29ης Μαίου 1953 στα Ανώγεια, εννιά μόλις χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα του χωριού από τους Γερμανούς. Το ηχητικό αυτό ντοκουμέντο που εξασφάλισε η συνεργάτης της “Α” Αγγέλα Σκουλά, δόθηκε στον Δήμο και παρουσιάστηκε σήμερα για πρώτη φορά στην πλατεία Αρμί κατά τη διάρκεια των εκδηλώσεων για τα 74 χρόνια από το Ολοκαύτωμα και συγκίνησε όλους τους παρευρισκόμενους.

Με την επιμέλεια της Αγγέλας Σκουλά, η ΑΝΩΓΗ σας παρουσιάζει αυτό το ηχητικό ντοκουμέντο, το οποίο αξίζει να ακουστεί από κάθε Ανωγειανό όπου γης, ιδιαίτερα σε μια μέρα μνήμης και τιμής όπως η σημερινή. Ο ερμηνευτής Γιάννης Αεράκης πέρασε και ο ίδιος αρκετά χρόνια ως μετανάστης καθώς έφυγε από την Ελλάδα αναζητώντας μια καλύτερη ζωή. Σήμερα ο ίδιος δεν υπάρχει πια καθώς είναι αρκετά τα χρόνια που έχει πεθάνει, αλλά σίγουρα μένει στις καρδιές όλων μας με τη συγκλονιστική αυτή ερμηνεία.

Από τον Αύγουστο του 1952 μέχρι τον Ιούνιο 1953 ο ελληνοαμερικανός James A. Notopoulos (Δημήτριος Αναστασίου Νοτόπουλος, 1905-1967), γιος μεταναστών από το χωριό Στρίγκου Τεγέας Αρκαδίας και καθηγητής Κλασικής Φιλολογίας στο Trinity College, ταξίδευε σε όλη την Ελλάδα, την Κύπρο, και το Άγιον Όρος ηχογραφώντας και παίρνοντας συνεντεύξεις από λαϊκούς ποιητές, τραγουδιστές, και οργανοπαίκτες. Σκοπός του ήταν η καταγραφή και φιλολογική ανάλυση επικής και ηρωικής ποίησης στην νεοελληνική γλώσσα, και ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για τραγούδια που εξιστορούσαν τα τραγικά αλλά και ηρωικά γεγονότα της γερμανικής κατοχής καθώς και του εμφύλιου πολέμου. Πέρασε ίσως την πιο καρποφόρα περίοδο της έρευνάς του στην Κρήτη κατά το Μάιο του 1953, μαζεύοντας υλικό από θρυλικούς καλλιτέχνες όπως οι Κισσαμίτες Γιώργης Κουτσουρέλης και Νικολής Σαριδάκης ή Μαύρος, ο Αποκορωνιώτης λυράρης Μιχάλης Παπαδάκης ή Πλακιανός, ο Ρεθυμνιώτης λύραρης Αντώνης Παπαδάκης ή Καρεκλάς, καθώς και πολλοί σήμερα λιγότεροι γνωστοί αλλά εξίσου αξιοθαύμαστοι τραγουδιστές και οργανοπαίκτες που κρατούσαν ζωντανές τις ποικίλες μουσικές παραδόσεις της μεγαλονήσου. Ανάμεσα σε αυτούς ήταν και τέσσερις μουσικοί από τα Ανώγεια, τα οποία επισκέφτηκε στις 29 Μαΐου 1953: οι λυράρηδες Μανώλης Πασπαράκης και Γιώργης Μανωλάς, ο μαντολιστής Μανώλης Αεράκης, και ο τότε 15χρονος Γιάννης Αεράκης, ο οποίος του τραγούδησε ένα συγκλονιστικό μοιρολόι για το ολοκαύτωμα των Ανωγείων. Αν και οι ηχογραφήσεις του αείμνηστου ερευνητή φιλοξενούνται εδώ και μισό αιώνα στη Συλλογή Προφορικής Λογοτεχνίας Milman Parry στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ, όπου δωρήθηκαν μετά το θάνατό του, μέχρι τώρα ελάχιστα δείγματα αυτού του μουσικού, λαογραφικού, και ιστορικού θησαυρού έχουνε κυκλοφορήσει δημόσια, κυρίως μέσω τριών δίσκων που εκδόθηκαν από την εταιρεία Folkways τη δεκαετία του 60. Ο ελληνικής και ιρλανδικής καταγωγής εθνομουσικολόγος και διδάκτορας του Τμήματος Μουσικής του Χάρβαρντ Παναγιώτης League έχει αναλάβει την ψηφιοποίηση και διάδοση όλης της συλλογής Νοτόπουλου, η οποία θα δημοσιευτεί διαδικτυακά στην ολότητά του, συνοδευόμενη από πλούσιο φωτογραφικό και γραπτό υλικό. Είναι η ελπίδα της ομάδας που εκτελεί αυτό το έργο ότι με αυτόν τον τρόπο θα σωθεί και θα διαδοθεί αυτό το πολύτιμο κομμάτι της ιστορίας του λαϊκού πολιτισμού της μεταπολεμικής Ελλάδας, το οποίο πρόκειται θα μείνει πηγή γνώσης και έμπνευσης για πολλές μελλοντικές γενιές.