Ομιλία πλατεία Αρμί:  Δρ. Βασίλειος Σανδαλάκης, Βιολόγος, Διδάκτωρ ιατρικής σχολής του πανεπιστημίου Κρήτης.

Σεβασμιότατοι πατέρες της εκκλησίας, Αξιότιμε κε Δήμαρχε και μέλη του Δημοτικού συμβουλίου Ανωγείων, Αξιότιμε κε Διοικητά,  κυρίες και κύριοι ,αγαπητά μας παιδιά. Σας ευχαριστώ εκ προοιμίου για την τιμή της εκφώνησης αυτού του λόγου μια τόσο σημαντική ημέρα του έθνους μας. Στην σύντομη αυτή ομιλία δεν θα σταθώ μόνο στο ιστορικό παρελθόν, ως συνηθίζεται. Θα το εκμεταλλευτώ όμως για να αντιληφθούμε το αμφίβολο παρόν και θα σας παροτρύνω να στοχεύσουμε σε ένα απελευθερωμένο μέλλον.

Την 25η Μαρτίου γιορτάζουμε δύο πασχαλιές, δύο μεγάλες εορτές. Την επέτειο της παλιγγενεσίας και τον Ευαγγελισμό της Θεοτόκου. Εδραιώθηκε σε αυτή την ημερομηνία η αναφορά στον απελευθερωτικό αγώνα του 21 για να γιορτάζουμε την ίδια την ώρα το χαρμόσυνο μήνυμα του Θεού στην ανθρωπότητα μέσω του αρχαγγέλου Γαβριήλ, και την αναγγελία της εθνικής απελευθέρωσης και αποκατάστασης ως οντότητα, ύπαρξη, κράτος.

Σε μια τέτοια πολυσήμαντη ημέρα είθισται να εκφωνούμε ομιλίες για τους ήρωες που με τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση τους οδήγησαν στην δημιουργία ενός κράτους και μάλιστα, αναλόγως την περιοχή μας αναφέρουμε και τους συντοπίτες πολεμιστές ώστε να αποδοθεί και το αίσθημα τιμής που δικαιωματικά τους αξίζει αλλά και το αίσθημα της υπερηφάνειας στους συνεχιστές των αξιών τους.

Από την αρχή της επανάστασης, το 1821 υπάρχουν αναφορές για την μύηση πολλών κατοίκων της περιοχής στην φιλική Εταιρεία από τον Τυλισανό έμπορο Ζερβουδάκη Παναγιώτη. Ανάμεσα στα ονόματα των μυημένων εμφανίζονται και των ανωγειανών αγωνιστών Σμπώκος Βασίλης, Νιώτης Σταύρος, Ξετρύπης Σταύρος, Δακανάλης Εμμανουήλ, Πλεύρης Ιωάννης, Σπιθούρης Εμμανουήλ, Μανουράς Σταύρος (Πυρπηρής), Σκουλάς Βασίλης (Αναγνώστου), από τα Ζωνιανά ο Μαυρογιάννης Μιχάλης (Μελίτακας) και από το Καμαράκι ο Ιωάννης Παντερής (Παλμέτης).Όλοι οι αναφερόμενοι συνετέλεσαν στην διεξαγωγή του αγώνα εναντίων των Οθωμανών και σε αυτούς συνέδραμαν κι άλλοι όπως η Αγάπη Νιώτη, ο Μιχάλης Βασ. Σκουλάς και ο αδερφός του Μανόλης, ο Γρηγόρης Σπιθούρης, ο Γιώργης Βασ. Σκουλά (Μπογκιόρνος), ο Εμμανουήλ Ξυλούρης (Τζιτζής), ο Γιώργης Μανουράς (Ζωνός), ο Εμμανουήλ Σκουλάς, ο Κωστής Σταυρακάκης, ο Ιωάννης Κεφαλογιάννης, οι αδελφοί Κρασσά, οι τοπικοί αρχηγοί Ηρακλής Κοκκινίδης και Παυλής Ντεντιδάκης (Μαλεβυζίου), ο παπά Κρανιώτης, ο Ιωάννης Σωπασής (Κούβος) από τα Λιβάδια, ο Κάββαλος Μιχάλης (Καπράκης) και Γιώργης Παρασύρης από τα Ζωνιανά.

Σημαντικές οι απώλειες στο ολοκαύτωμα του Αρκαδίου, τόσο σε Λιβαδιώτες μεταξύ των οποίων και ο Σωπασής (Κούβος) όσο και για Ζωνιανούς συμπεριλαβανομένου του Γιώργη Παρασύρη αλλά και Ανωγειανούς όπως οι αδελφοί Κρασσά και ο πυρπολητής Εμμανουήλ Βασ. Σκουλάς.

Μεγάλος ο ξεσηκωμός. Μεγάλες και οι καταστροφές και απώλειες που υπέστησαν πλήθος χωριών του ορεινού Ψηλορείτη, με τρανό παράδειγμα την καταστροφή των Ανωγείων στις 14 Ιουλίου του 1822 από τον Οθωμανικό στρατό ως αντίποινα για την εκδίωξη του από την πεδιάδα της Μεσσαράς.

Πολλά τα ονόματα που αναφέρθηκαν… Αρκετά, ίσως, και αυτά που δεν αναφέρθηκαν και να με συγχωρέσετε για αυτό. Όμως άδικο είναι να μνημονεύουμε μόνο τους ηγήτορες και όχι τον λαό που πίστεψε σε αυτούς. Κανείς από αυτούς δεν θα ήταν γνωστός αν εκατοντάδες άγνωστοι και άγνωστες ή αλλιώς «μη καταγεγραμμένοι» δεν είχαν βάλει το μπέτη τους μπροστά για να τους στηρίξουν στο όραμα. Προσέξτε αυτή την τελευταία λέξη…το όραμα. Δεν είναι δύσκολο να βρούμε ονόματα ηρώων σε κάθε γωνιά της Ελλάδας γιατί όλοι μαζί ξεσηκώθηκαν, όλοι μαζί επαναστάτησαν. Όμως το «όλοι μαζί» δεν αρκούσε από μόνο του για να νικήσουν. Έπρεπε να έχουν και κάτι άλλο κοινό…ένα κοινό στόχο, ένα κοινό όραμα……σε εκείνη την στιγμή ήταν η ελευθερία από τον ζυγό.Η επανάσταση έχει ελπίδες για νίκη όταν υπάρχει όραμα.

Μαζί με ότι ιδιότητα μπορεί να έχω ή να με καθορίζει, ταυτόχρονα δεν μπορώ να πάψω να είμαι παιδαγωγός. Δεν είπα εκπαιδευτικός, αλλά παιδαγωγός. Ο εκπαιδευτικός διδάσκει εκπαιδεύοντας τον μαθητή, όλοι μπορούμε να εκπαιδεύσουμε σε κάτι κάποιον άλλο. Ο παιδαγωγός είναι συν-ταξιδιώτης, καθοδηγεί, καλλιεργεί, μαθαίνει, υποθέτει και λύνει τα προβλήματα δίπλα στον μαθητή. Ο εκπαιδευτικός στα σχολεία των παιδιών σας και των δικών μου οφείλει να είναι και παιδαγωγός.

Αν απορείτε σε τι αναφέρομαι μια τέτοια ημέρα, θεμελιώδη για την ιστορία του ελληνικού έθνους, σας θυμίζω τα λόγια ενός μεγάλου κρητικού λογοτέχνη, του Νίκου Καζαντζάκη από το έργο του Ασκητική:

«Το πρώτο σου χρέος, εχτελώντας τη θητεία σου στη ράτσα, είναι να νιώσεις μέσα σου όλους τους προγόνους.

Το δεύτερο, να φωτίσεις την ορμή τους και να συνεχίσεις το έργο τους.

Το τρίτο σου χρέος, να παραδώσεις στο γιο τη μεγάλη εντολή να σε ξεπεράσει».

Στο πρώτο χρέος, κατά τον Καζαντζάκη, όλες οι γενιές των Ελλήνων πρέπει να γνωρίζουν το ιστορικό πλαίσιο που μαθαίνεται από τα βιβλία στα σχολεία μας αλλά και τις τοπικές ιστορικές αναφορές.

Στο δεύτερο χρέος ο λογοτέχνης μας προτρέπει να φωτίσουμε την ορμή των μεγάλων αυτών Ελλήνων και να συνεχίσουμε το έργο τους. Με λύπη μου διαπιστώνω ότι αυτό τείνει να εκλείψει πλέον, δεν φωτίζουμε και δεν συνεχίζουμε το έργο τους όπως θα του άξιζε, και έτσι αναπόφευκτα είμαστε οι κύριοι υπεύθυνοι που δεν εκτελείται και το τρίτο χρέος, το να παραδώσουμε την εντολή στα παιδιά μας να μας ξεπεράσουν.

Τα παιδιά των Ελλήνων δεν γνωρίζουν πλέον τι γιορτάζουμε στις εθνικές εορτές. Σε ερωτήσεις για ημέρες σαν την σημερινή οι νέοι αποδίδουν μονάχα τις βασικές τετριμμένες απαντήσεις, χωρίς βάθος χωρίς ουσία χωρίς να κατανοούν γιατί λένε ακόμα και αυτά τα λίγα που λένε. Δεν ξέρουν τί είναι αυτό που πρέπει να συνεχίσουν και χωρίς να το πολυσκεφτούν …θα σε προσπεράσουν.

Πως θα υπηρετήσουμε το τρίτο χρέος μας, «να μας ξεπεράσουν τα παιδιά μας», όταν τα παιδιά μας δεν έχουν κανένα ουσιαστικό όραμα, όταν εχουν χάσει την ουσία των βασικών αξιών στην ζωή και πιστεύουν ότι ΔΕΝ χρειάζονται καμία συμβουλή και καμία καθοδήγηση από κανένα μεγαλύτερο γιατί…γιατί τα ξέρουν ήδη όλα όσα τους χρειάζονται…τους παρέχονται από μια μικρή ή μεγάλη οθόνη. Θέλουν από μικρή ηλικία να συμπεριφέρονται ως να είναι μεγάλα…αλλά μονάχα στις απαιτήσεις τους…    Τα παιδιά μας πλέον νομίζουν ότι δεν έχουν…. και δεν θέλουν να έχουν υποχρεώσεις.

Σε αυτά τα πλαίσια, χάνει ο εκπαιδευτικός την ιδιότητα του να ηγηθεί στην βελτίωση των μαθητών του. Δεν τον θέλουν πλέον να τους δείξει κανένα δρόμο. Αυτή η εικόνα είναι υπευθυνότητα όλων μας. Το σχολείο δεν μπορεί να δείξει τον δρόμο στο παιδί αν δεν πηγαίνει χέρι-χέρι με την οικογένεια. Και το παιχνίδι φαίνεται να χάνεται και από τις δυο πλευρές.

Ζηλεύω λοιπόν τον Δημοδιδάσκαλο του Δημοτικού σχολείου Σύρου-Εμμανουήλ Σκουλά-Γαριβαλδινό που με την σύμφωνη γνώμη των γύρω του.. έριξε το βόλι του στη Μονή Αρκαδίου..  και βοήθησε τα μέγιστα στην επανάσταση …δείχνοντας την συνέχιση του δρόμου…στηρίζοντας ..το όραμα.

Σε μια τέτοια ημέρα εύχομαι και ελπίζω να αρχίσει μια επανάσταση. Μια επανάσταση από τον πυρήνα κάθε κράτους…την οικογένεια μας και τα σχολεία μας. Να έχουμε ένα κοινό όραμα, για δώσουμε στην χώρα αυτή ανθρώπους με όραμα. Η επανάσταση μας να είναι οι γιοί μας και οι θυγατέρες μας να ξανανιώσουν τα ιδανικά και τις αξίες των σωστών και των αγνών ανθρώπων, τον σεβασμό στον συνάνθρωπο, τον σεβασμό στον μεγαλύτερο, τον σεβασμό στους γονείς, για να μπορούν και αυτοί να επαναστατούν στις αδικίες με τις οποίες έρχονται αντιμέτωποι, με επιχειρήματα και αντιπροτάσεις και όχι κραυγές και ασυνάρτητο λόγο…..Αυτό οφείλουμε, πριν χαθεί και η τελευταία ελπίδα. Γονείς και Σχολείο θα πρέπει να καθοδηγούν τα παιδιά και όχι μια οθόνη. Πρέπει να ασχοληθούμε παραπάνω με τα παιδιά μας. Ακούστε τα, δώστε τους χώρο και χρόνο, νιώστε τις ανάγκες και τις ανησυχίες τους. Δεν πρέπει το απαγορεύειν να είναι απαγορευτικό ή απαγορευμένο. Ειδάλλως η μάχη ίσως χαθεί.

Βοηθήστε μας να σας βοηθήσουμε, για να νιώσουμε μαζί την χαρά όταν δούμε ότι τα παιδιά μας όντως θα μας έχουν ξεπεράσει δικαιώνοντας και τον λόγο του Καζαντζάκη.

Μην ξεχνάτε όμως.. η προσπάθεια για την απελευθέρωση της Κρήτης ξεκίνησε από το 1821 αλλά ο τελευταίος Τούρκος στρατιώτης αναχώρησε από το λιμάνι της Σούδας την Τρίτη 3 Νοεμβρίου του 1898.

Για εκείνη την μέρα η Ιστορία θα γράψει ότι η Κρήτη απελευθερώθηκε.

Έτσι θα πρέπει να έχουμε και όλοι εμείς υπομονή, χρόνο και πείσμα, για την καλλιέργεια, την διαπαιδαγώγηση και υποστήριξη των παιδιών μας. Τα οράματα δεν πραγματοποιούνται κατά λάθος, ούτε και από τη μια στιγμή στην άλλη.

Η Παναγία μητέρα να δίνει δύναμη σε όλους μας για το κοινό όραμα. Χρόνια πολλά σε όλους με υγεία σωματική, ψυχική και πνευματική