Το κονταροχτύπημα[γκιόστρα] στο Β’ μέρος,που είναι και το μεγαλύτερο, γίνεται για να βρει ο βασιλιάς άξιο σύζυγο για την κόρη του και να της προσφέρει διασκέδαση.Στο κονταροχτύπημα παίρνουν μέρος δεκατέσσερις, αν και τελικά συμμετέχουν σ’αυτό μόνο δεκατρείς, αφού ο Καραμανίτης Σπιθόλιοντας σκοτώνεται πριν ξεκινήσει ο αγώνας. Ο αφηγητής περιγράφει το παρουσιαστικό και το ντύσιμο των πολεμιστών , μας λέει το όνομα και τον τόπο καταγωγής τους, και περιγράφει το έμβλημα στην περικεφαλαία κάθε πολεμιστή και το ρητό που το συνοδεύει. Κάθε ζευγάρι πολεμιστών, με τη σειρά που παρουσιάζονται, έχει κάτι κοινό ή κάτι ανόμοιο δηλώνοντας έτσι μια σύγκριση ή μια αντίθεση ανάμεσα στους δύο.

Οι τρείς τελευταίοι κονταρομάχοι, ο Κυπρίδημος από την Κύπρο, ο Ερωτόκριτος και ο κρητικός Χαρίδημος, διαλέγονται πρωταθλητές τους οποίους οι υπόλοιποι δέκα πρέπει να αντιμετωπίσουν στο κονταροχτύπημα. Οι τρείς αντίπαλοι που αναλογούν στον Ρωτόκριτο αντιπροσωπεύουν κατά κάποιο τρόπο τις δοκιμασίες που αυτός πρέπει να περάσει μέσα στην κύρια ιστορία του έργου. Πρώτος αντίπαλος του είναι ο Αφέντης της Μεθώνης, που περιγράφεται ως εξής:

…”στην κεφαλή του η σγουραφιά που ηθέλησε να βάλη

ήδειχνε πως μαραίνεται για μιάς νεράιδας κάλλη”…

Ο πολεμιστής αυτός εκπροσωπεί το θέμα της αγάπης που δεν βρίσκει ανταπόκριση, το οποίο είναι και το πρώτο στάδιο της διαδρομής του Ερωτόκριτου μέσα στο ποιήμα.

Ο δεύτερος αντίπαλος ο Ηρακλής από την Εγριπο[Εύβοια] ,έρχεται από τον τόπο όπου ο Ερωτόκριτος θα περάσει τις δυο περιόδους του εξορισμού του. Επιπλέον, το έμβλημα του Ηρακλή είναι ένα δέντρο που έχει μαραθεί από έλλειψη νερού, συμβολική παρουσίαση του χωρισμού του Ερωτόκριτου από την Αρετούσα,στη διάρκεια της εξορίας του. Ο τρίτος αντίπαλός του είναι ένας πραγματικός εχθρός, που πρέπει να πολεμηθεί και να κατανικηθεί ο Δρακόκαρδος της Πάτρας. Απεικονίζεται σαν ξένος ,είναι άγριος, πολεμόχαρος και μισάνθρωπος.Ο Ερωτόκριτος πρέπει να τον νικήσει , όπως αργότερα πρέπει να νικήσει τον εχθρό του βασιλιά της Αθήνας, για να κερδίσει το χέρι της Αρετούσας. Με τον τρόπο αυτό , ο έρωτας που δεν βρίσκει ανταπόκριση, η εξορία ή η στέρηση, και η εχθρότητα συμβολίζονται στο πρόσωπο των τριών αντιπάλων του Ερωτόκριτου στο κονταροχτύπημα .

Το έμβλημα του Κρητικού είναι «ένα κερί σβημένο», ενώ εκείνο του Ερωτόκριτου είναι μια φλόγα που καίει. Και οι δυο τους έχουν ερωτευθεί κοπέλες από άλλη «σειρά», με τη διαφορά πως ενώ η αγαπημένη του Κρητικού είναι κατώτερή του στην κοινωνική ιεραρχία , εκείνη του Ρωτόκριτου είναι, ανώτερή του.

Οταν εμφανίζεται το αρχοντόπουλο της Κρήτης ,ο Χαρίδημος,ο αφηγητής παρουσιάζει τη δική του ιστορία που δεν είναι παρά μια μια παραλλαγή του αρχαιοελληνικού μύθου του Κέφαλου και της Πρόκριδος. Ο Χαρίδημος ερωτεύτηκε μια όμορφη κοπέλα που έτυχε να δεί μια μέρα, και παρά τη διαφορά τους στην κοινωνική ιεραρχία την έκανε ταίρι του. Η ευτυχία τους, μια ζωή ποιμενικής ευδαιμονίας πάνω στο όρος Ίδη, διαταράχτηκε όταν εκείνη άρχισε να υποψιάζεται – εσφαλμένα – ότι στις κυνηγετικές του εξορμήσεις ο Χαρίδημος ανταμώνει στα κρυφά μια βοσκοπούλα.

Μια μέρα λοιπόν,κρύφτηκε σ’ένα θάμνο για να τον κατασκοπεύσει. Εκείνος, διακρίνοντας μια κίνηση στο θάμνο, έριξε ένα βέλος και τη σκότωσε.Στους στίχους [653-8]ο αφηγητής ορίζει τα αίτια αυτής της ατυχίας : ζηλεία και αφόρεση[υποψία]. …”Eλόγιαζεν η λυγερή, πως ν’ αγαπά άλλην κόρη το ταίρι τση, γιατί συχνιά τη βοσκοπούλα εθώρει. K’ εις αφορμήν την ήριχτεν εκείνο τό λογιάζει, εμπήκε σε πολλή ζηλειά, γιατί το πράμα μοιάζει. Eπλήθαινέ τση ο λογισμός, επλήθαινε η οδύνη, τη βοσκοπούλα ελόγιαζε πως φίλαινα τού γίνη…” Η ιστορία του Χαρίδημου δεν είναι ένα απλό εμβόλιμο που μπήκε για να παρατείνει και να προσδώσει βαρύτητα στη συμμετοχή του Κρητικού στο κονταροχτύπημα (και στο ποίημα συνολικά), ακριβώς όπως και το ίδιο το κονταροχτύπημα δεν είναι μια τυχαία παράκαμψη από την κύρια πλοκή . Η ιστορία του Κρητικού αντισταθμίζει την κεντρική ιστορία του ποιήματος παρουσιάζοντας μας την αρνητική εκδοχή μιας σχέσης πάθους. Ο έρωτας μπορεί και να έχει τέλος τραγικό. Κι αν αυτό δεν αρκεί για να πειστούμε ότι εδώ μας γίνεται μια προειδοποίηση, υπάρχει μια μικρή λεπτομέρεια στην ιστορία του Κρητικού, που αποκτά σημασία παρακάτω μέσα στο ποίημα. Λίγο πριν ο Χαρίδημος εξαπολύσει το μοιραίο βέλος, τον είχε ξυπνήσει απ’ τον σύντομο ύπνο του ένα όνειρο,όπου ένα λιοντάρι του ξέσκιζε την καρδιά. Δεν είναι παρά όνειρο, όμως θέτει σε κίνηση τις περιστασεις που οδηγούν στο θάνατο της γυναίκας του.
Όταν ο μεταμφιεσμένος Ερωτοκριτος διηγείται την επινοημένη ιστορία του στην Αρετούσα μέσα στο κελί της φυλακής της, της λέει ότι συνάντησε ένα νέο άντρα (που είναι υποτίθεται ο ίδιος ο Ερωτόκριτος) να ψυχορραγεί χτυπημένος στο λαιμό από ένα θεριό.Πιστεύοντας ότι ο αγαπημένος της είναι νεκρός, η Αρετούσα σχεδόν αγγίζει τον θάνατο από απελπισία .Έτσι όπως το χτύπημα του λιονταριού στο όνειρο του Κρητικού οδηγεί στο θάνατο της γυναίκας του, έτσι και το θεριό στο παραμύθι του Ερωτόκριτου παραλίγο να προκαλέσει το θάνατο της Αρετούσας. Η ιστορία του Κρητικού είναι τελειωμένη και δεν αλλάζει, γιατί ο μύθος στον οποίο βασίζεται είναι δεδομένος. Η ιστορία της Αρετούσας και του Ερωτόκριτου έχει στο σημείο αυτό,πολύ δρόμο να διανύσει,και το αίσιο τέλος δεν μπορεί ακόμη να θεωρηθεί δεδομένο. Η ιστορία του Κρητικού προσφέρει, λοιπόν, μιαν αντίθεση στην κυρίως πλοκή του έργου, προειδοποιώντας για τους κινδύνους που υπάρχουν όταν θεωρείται δεδομένο πως η αληθινή αγάπη έχει πάντα ευτυχισμένη έκβαση.

“Eδά επρόβαλε τση Kρήτης το λιοντάρι!
Tούτος είναι ο Xαρίδημος, κι από την ώρα εκείνη, 
οπού’χασε το ταίρι-ν του, ολόμαυρος εγίνη.
Kι α’ ζήσει χρόνους εκατό, πλιό του δε θέ’ ν’ αλλάξει, 
‘πειδή κ’ η Mοίρα του ήθελε, έτσι να τον πειράξει.”