Συνέντευξη στη Ρίκη Ματαλλιωτάκη -“Φωνή του Μαλεβιζίου”

Σεμνός και  αθόρυβος ο Κώστας Μανουράς, περνά σχεδόν αόρατος μέσα από τα Ανώγεια που είναι ο τόπος καταγωγής του πατέρα του και το Αηδονοχώρι που είναι ο τόπος καταγωγής  της μάνας του.

Και όμως, το έργο του, το οποίο είναι “συγκλονιστικά θορυβώδες”, και δεν το λέω εγώ αλλά οι πανεπιστημιακές εκδόσεις που ανέλαβαν την έκδοση του. θα σήκωνε και τον ανάλογο “θόρυβο” εκ μέρους του…  επιλέγει όμως τη μοναχική πορεία όπως συνήθως επιλέγουν όσοι αξίζουν να φέρουν το τίτλο του γραφιά του λόγου.

Διαβάστε και θα δείτε:

Πώς ξεκίνησε η συγγραφική πορεία:

Στα 17 μου περίπου, συντροφιά με τα πρόβατα του πατέρα μου κι ένα φορητό ραδιοφωνάκι, που εκείνη την ώρα έπαιζε ένα όμορφο κρητικό κομμάτι, έβγαλα κι εγώ την πρώτη μου μαντινάδα. Η χαρά μου μεγάλη αλλά στυλό και χαρτί δεν κρατούσα. Την χάραξα πάνω σ έναν βράχο για να μην την ξεχάσω. Ο χρόνος την έσβησε μα από τη μνήμη μου δεν έφυγε. Έκτοτε σιωπή. Όσο και να προσπαθούσα δεν μπορούσα να αποτυπώσω κάτι αξιόλογο. Μέχρι τα 28 μου. Ένα έντονο συναισθηματικό γεγονός, σαν έκρηξη εσωτερική, έπιασα για πρώτη φορά στυλό και χαρτί. Το ένα δίστιχο διαδεχόταν το άλλο αβίαστα σαν να τα γνώριζα από χρόνια και απλά τα αποτύπωσα. Το αποτέλεσμα με συνεπήρε και γύρεψα το επόμενο που δεν άργησε να αποτυπωθεί και εκείνο σε ένα ταπεινό χαρτί. Τελικά κάθε άνθρωπος κρύβει το δικό του χάρισμα, όμως εκείνο επιλεγεί την ώρα που θα φανεί. Ξεδιπλώνοντας τις εικόνες από μέσα μου συνειδητοποίησα ότι όλα τα προηγούμενα χρόνια της ζωής μου γινόμουν ένας δέκτης από εμπειρίες που δεν πήγαν χαμένες. Όλα όσα είχα παρατηρήσει, νιώσει, δει, καλά και κακά ήταν γνώση για τη ζωή, τη ζωή μου.

2^η: Τι αποτελεί πηγή έμπνευσης για εσάς;

Εκτός από τον έρωτα, τον άνθρωπο, τη φύση και γενικά τη ζωή, θα έλεγα το γνώθι σαυτόν καθώς και το πλήθος των συναισθημάτων που περικλείεται από αυτό. Γνωρίζοντας τον εαυτό σου γνωρίζεις τους πάντες. Αν και ο άνθρωπος έχει την τάση να ερευνά το έξω από εκείνον σύμπαν, να δέχεται ή να απορρίπτει κάθε εξωτερικό παράγοντα, εν τούτης αρνιέται ή αγνοεί να ερευνήσει το σύμπαν μέσα του κι ας είναι ίσως ισόποσο με το σύμπαν έξω μας. Άβυσσος η ψυχή του ανθρώπου έλεγαν οι αρχαίοι αλλά η άβυσσος παραπέμπει σε σκοτάδι. Η ανθρώπινη ψυχή όμως μαζί με την καρδιά και το μυαλό του εμπεριέχουν και φως, και το φώς δίνει περισσότερα από το σκοτάδι αρκεί να κλείσουμε τα μάτια μας να αφεθούμε να ταξιδέψουμε, να ερευνήσουμε μέσα μας ομορφιές και ασχήμιες περισσότερες ίσως από οποιονδήποτε εσωτερικό μας κόσμο. Ας πάρουμε παράδειγμα τον όμηρο που θεωρήθηκε τυφλός επειδή ερευνούσε με τα μάτια κλειστά.

3^η Γράφετε μόνο στην κρητική διάλεκτο;

Όχι, άλλωστε θα αναιρούσα όλα τα παραπάνω. Η τέχνη όπως και η γνώση δεν πρέπει να έχουν όρια. Έπειτα σαν κρητικοί έχουμε το πλεονέκτημα να μπορούμε να εκφραστούμε και στην κρητική διάλεκτο και στην νεοελληνική γλώσσα με ευκολία, άρα εκμεταλλευόμαστε το προνόμιο. Μακάρι να μπορούσα να εκφραστώ απόλυτα και στα αρχαία ελληνικά!

4^η τι σημαίνει για σας η κρητική διάλεκτος;

Ρίζες και μάλιστα ιερές. Η γλώσσα μας είναι η φυλή μας και οι λέξεις της περικλείουν την ιστορία μας. Είμαστε κλωνάρια ενός πανάρχαιου δέντρου με ρίζες προερχόμενες από μια αυτοκρατορία και μάλιστα ειρηνική. Αρνούμενοι τις ρίζες μας είμαστε καταδικασμένοι στον αφανισμό μας. Και είναι οι κρίμα που ενώ η διάλεκτός μας παρ’ όλες τις προσμίξεις από τους κατά καιρούς κατακτητές, κατάφερε να επιβιώσει, σήμερα στον καιρό της πληθώρας αγαθών και γνώσεων να την αρνιόμαστε σαν κάτι ντεμοντέ. Ενώ πείθουμε τα παιδιά μας να μάθουν μια δύο ή τρεις ξένες γλώσσες  δεν φροντίζουμε να τους μεταδώσουμε την πάμπλουτη νοημάτων κρητική μας διάλεκτο. Που διαθέτει σχεδόν ακέραια αρχαία γλωσσικά στοιχειά. Στις ανασκαφές της Ζωμίνθου  άκουσα κάποτε από τους αρχαιολόγους ότι πολλές ονομασίες δέντρων, θάμνων φυτών οι οποίες ξεκινούν από το γράμμα «α» χωρίς εκείνο να είναι το στερητικό, προέρχονται απευθείας από τη μινωική γλώσσα. Παράδειγμα: αγκούτσακας, αστύρακας, αλαδανιά κτλπ. Βλέπουμε λοιπόν την απόσταση που μας χωρίζει από τον αρχαίο κόσμο μας να εκμηδενί2εται με την ίδια μας τη  γλώσσα μας. Και αν μη τι άλλο θεωρώ υποχρέωση μας να την αφήσουμε παρακαταθήκη στις επόμενες γενιές. Άλλωστε τρεισήμισι αιώνες πριν άφησε πίσω της τον Ερωτόκριτο, πηγή έμπνευσης για όλους τους μετέπειτα κρητικούς ποιητές. Και για μένα άλλωστε, από τα νεανικά μου χρόνια καταλήγοντας έτσι να γράψω και το «Λευτέρης και Ειρήνη».

5^η : Είναι τιμή για έναν συγγραφέα η έκδοση του βιβλίου του στις πανεπιστημιακές εκδόσεις;

Μιας και δεν έχω καμία εξουσιοδότηση από κανέναν συγγραφέα για να μιλήσω για το άτομό του θα μιλήσω μονάχα για εμένα. Οι πανεπιστημιακές έκδοσης είναι ένα διαμάντι του τόπου μας με διεθνές μάλιστα κύρος στον χώρο τον γραμμάτων. Απαρτίζεται από στελέχη άξια σεβασμού που το κάθε ένα στέκει επάξια από το πόστο του στο βαρύ όνομα που αντιπροσωπεύουν. Η αξιολόγηση τον κειμένων που αξίζουν να εκδώσουν γίνεται συλλογικά αυστηρά και δίκαια. Πρώτο τους μέλημα η ποιότητα του κειμένου και όχι το όνομα του συγγραφέα και το κέρδος. Όταν με το έργο μου ανά χείρας « Λευτέρης και Ειρήνη» τους επισκέφθηκα- ύστερα από παρότρυνση του αείμνηστου αρχαιολόγου Γιάννη Σακελλαράκη- αρχάριος συγγραφέας και ποιητής ως ήμουν, δεν γνώριζα την βαρύτητα του εκδοτικού οίκου. Την έμαθα όμως από το πρώτο λεπτό στην κουβέντα που είχαμε με τον διευθυντή τους τότε Στέφανο Τραχανά: « χίλιοι Σακελλαράκηδες να σε στείλουν, αν δεν αξίζει το έργο σου δεν σου το εκδίδω και αυτό δεν το αποφασίζω μόνο εγώ αλλά και όλοι μου οι συνεργάτες». Ας μην μακρηγορούμε όμως η έγκριση και η έκδοση του δεν είναι μόνο τιμή μου αλλά και μια διάκριση για το έργο μου και τους ευχαριστώ.

6^η υπάρχει κάποιο καινούργιο έργο στον ορίζοντα;

Υπάρχουν μυθιστορήματα και ποιητικές συλλογές. Περιμένω απλά να ωριμάσει ο καιρός τους και μάλλον κι εγώ ο ίδιος.

—Η συνέντευξη δημοσιεύθηκε