Έναν σπουδαίο οπλαρχηγό και αγωνιστή , τον Ιωάννη Σωπασή ή Κούβο, τίμησε σήμερα η κοινότητα των Λιβαδίων Μυλοποτάμου, στον χώρο της προτομής του στο χωριό, έναν άνθρωπο που έδωσε τη ζωή του αγωνιζόμενος στην Ιερά Μονή Αρκαδίου, βρίσκοντας μαρτυρικό θάνατο μετά την αιχμαλωσία του από τους Τούρκους. Παρουσία πλήθους κόσμου αλλά και όλων των τοπικών φορέων πραγματοποιήθηκε με λαμπρότητα η εκδήλωση σήμερα Δευτέρα 5 Νοεμβρίου με κεντρικό ομιλητή τον Γεώργιο Κιαγιά (Σταματογιώργη), ενώ ακολούθησε παρέλαση από μαθητές και πλούσιο τραπέζι που προσφέρει κάθε χρόνο η οικογένεια Σωπασή.

Ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος γεννήθηκε στα Λιβάδια το 1830 και έλαβε μέρος σε πολλές μάχες ενάντια στους Τούρκους. Μαζί με μια ομάδα 45 ατόμων από τα Λιβάδια, την Κράνα και τα Ζωνιανά πήγαν, μαζί με άλλους οπλαρχηγούς, στο Αρκάδι για να το υπερασπιστούν από τους Τούρκους.

Κατά τη διάρκεια της πολιορκίας και όταν τα πράγματα είχαν δυσκολέψει για τους Έλληνες, πάρθηκε απόφαση να προσπαθήσουν να διασπάσουν τον κλοιό τρεις απεσταλμένοι και να ζητήσουν εξωτερική βοήθεια. Ήταν ο Παπά-Κρανιώτης από το Αμάρι, ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος.  Δύο από αυτούς ο Κούβος και ο Παπαδάκης ξαναγύρισαν και κατόρθωσαν να ξαναμπούν στο Αρκάδι, ενώ ήξεραν ότι πήγαιναν σε βέβαιο θάνατο. Ο τρίτος Ο Παπά- Κρανιώτης δεν πρόλαβε, καθώς μέχρι να επιστρέψει είχε γίνει η καταστροφή.

Ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος την ημέρα που έγινε η άλωση αιχμαλωτίσθηκε και θανατώθηκε από τους Τούρκους. Λέγεται ότι είχε μαρτυρικό θάνατο. Στο χωριό Μέση κοντά στο Αρκάδι αφού τον ακρωτηρίασαν, τον έκαψαν σε μια κουφάλα ελιάς. Προτομή του υπάρχει στα χωριά Λιβάδια και Μέση.

Διαβάστε παρακάτω ολόκληρη της ομιλία του Γεωργίου Κιαγιά στη σημερινή εκδήλωση:

“Αρκαδική Εθελοθυσία. 152η Επέτειος.

Οπλαρχηγός. Ιωάννης Δημητρίου Σωπασής η (Κούβος)

Λιβάδια 05-11-2018.

Ομιλία.Γεώργιος Σταματίου Κιαγιάς (Σταματογιώργης).

Μιάν’ αστραπή και μια βοή νέφαλο εγίνει η στάχτη,

κ’ύστερα νεκρική σιγή τ’Αρκάδι ανατινάχθει!!!

Τα παραπάνω λόγια,όπως και τους στοίχους που θα ακουστούν κατά τη διάρκεια της ομιλίας μου, βγαλμένα μέσα από την καρδιά μου,τα αφιερώνω σ’όλους εκείνους τους ήρωες που έδωσαν τη ζωή τους στη Αρκαδική Εθελοθυσία, ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη τους. Καλώς ορίσατε στα Ιστορικά Λιβάδια.Στη γενέτειρα του μεγάλου οπλαρχηγού Ιωάννη Σωπασή η Κούβου που μαζί με την ομάδα του έγραψαν χρυσές σελίδες στην ιστορία της Κρήτης, γεμίζοντας όλους εμάς υπερηφάνεια από τη μια, άλλα και το χρέος να μας βαραίνει από την άλλη για τους μεγάλους αυτούς ήρωες.

Ονόματα παλικαριών στολίζουν τα Λιβάδια,

μ’ένα μεγάλο οπλαρχηγό άντρα χωρίς ψεγάδια!!!

Έχουν περάσει 152 χρόνια από την Αρκαδική εθελοθυσία. Μία εθελοθυσία που έγινε σύμβολο στην ιστορία της Κρήτης,και που η φλόγα της ανατίναξης αφύπνισε τον κόσμο ολόκληρο,αναγκάζοντας τις ξένες δυνάμεις να σκύψουν π’άνω στο Κρητικό ζήτημα.Ιούλιος 1866. Ήδη έχει αρχίσει η μεγάλη Κρητική Επανάσταση.Όλη η Κρήτη έχει ξεσηκωθεί θέλοντας να αποτάξει από πάνω της τον Οθωμανικό ζυγό. Στο μεγάλο αυτό ξεσηκωμό όπως άλλωστε και σ’ όλους τους εθνικούς αγώνες, τα Λιβάδια δηλώνουν  Παρών δίνοντας πολύ αίμα.

Μ’ένα μεγάλο οπλαρχηγό το Σωπασή το Γιάννη,

τον ‘ΚΟΎΒΟ’ τον εξακουστό που μπάλα δεν τον πιάνει!!!

Ιωάννης Δημητρίου Σωπασής ή ‘ΚΟΥΒΟΣ’.Γεννήθηκε στα Λιβάδια Μυλοποτάμου το 1830.Γόνος της μεγάλης οικογένειας των Σωπασήδων. Άντρας επιβλητικός με αποφασιστικότητα και γενναιότητα.Πολύ νέος σε ηλικία εντάχθηκε στο κίνημα Μαυρογένη το 1858.Ήταν παντρεμένος με τη Μαγδαληνή Κόκκινου θυγατέρα του

Νικολάου Κόκκινου ή (Παπά Κρανιώτη),με την οποία απέκτησαν ένα γιο τον Δημήτριο.Πάντα οραματιζόταν την απελευθέρωση της Κρήτης από τους Οθωμανούς και την ένωση της Κρήτης με την υπόλοιπη Ελλάδα.Η επαναστατική επιτροπή του ανέθεσε με απόλυτη μυστικότητα την εκκαθάριση ορισμένων επικίνδυνων

Τούρκων που δρούσαν στην ευρύτερη περιοχή του Μέσα Μυλοποτάμου.Σε ενέδρα που έστησαν μαζί με τον αδερφό του Γεώργιο Σωπασή ή (Τσιτρέτο) στη θέση Δοξαρό εμφανίστηκαν δυο έφιπποι, ένας Τούρκος λοχαγός με το όνομα Μεχμέτ από την Κωνσταντινούπολη και ο συνοδός του χωροφύλακας(Σουβαρής).Ο Ιωάννης Σωπασής ή (Κούβος) και ο αδερφός του, ζήτησαν από τους Τούρκους να τους παραδώσουν τα ξίφη τους.

Τότε ο Τούρκος Αξιωματικός τους λέει.”Μά την κοινωνιά σας μή μας σκοτώσετε και θα σας δώσω μεν τα ξίφη μας”. Επειδή ο όρκος ήταν σοβαρός είπαν να μην τους σκοτώσουν και να πάρουν τα ξίφη τους.Ο Τούρκος Αξιωματικός έδωσε το σπαθί του μαζί με τη θήκη στον Κούβο. Ο Κούβος έπιασε το σπαθί αλλά έμεινε στο χέρι του μόνο η θήκη.Τότε ο Τούρκος Αξιωματικός κατάφερε ένα χτύπημα με το σπαθί στο πρόσωπο του Κούβου. Ο Κούβος πυροβολεί και σκοτώνει τον Τούρκο

Αξιωματικό .Ο έφιππος συνοδός του Τούρκου Αξιωματικού έφυγε και τότε ο Κούβος τον πυροβολεί και τον τραυματίζει στο χέρι.Ο αδερφός του Κούβου Γεώργιος Σωπασής ή (Τσιτρέτος) τον κυνηγά και τον συλλαμβάνει.Τραυματίας όπως ήταν τον πήγαν στα Χελιανά και περιποιήθηκαν το τραύμα του. Μέτα από δεκαπέντε ημέρες τον οδήγησαν στους (Κουμπέδες) έξω από το Ηράκλειο και τον άφησαν ελεύθερο.Για το παραπάνω γεγονός την ευθύνη την ανάλαβε ο Ιωάννης Σωπασής ή (Κούβος) και έκτοτε έκανε το χα’ί’νη στις απάτητες και δύσβατες κορφές του Ψηλορείτη όπου είχε γίνει ο φόβος και ο τρόμος των Τούρκων γιατί δεν γνώριζαν που και πότε θα τον συναντούσαν.

Στο πλαίσιο κάποιας αμνηστίας ο τότε γενικός διοικητής Κρήτης Ισμαήλ Πασάς υποσχέθηκε στο γενικό αρχηγό Μιχάλη Κόρακα και στον πεθερό του Νικόλαο Κόκκινο (Παπα-Κρανιώτη) πως αν παραδινόταν ο καταζητούμενος πλέον (Κούβος) θα του χάριζε τη ζωή.Ο Κούβος υπέκυψε στις πιέσεις και αποφάσισε να παρουσιαστεί μόνος του στα Χανιά.Ο Ισμαήλ Πασάς του χάρισε τη ζωή αλλά δεν εμπόδισε τις αρχές να τον καταδικάσουν ισόβια και να τον στείλουν στις φυλακές της Ρόδου.Παρά τα μέτρα ασφαλείας των φυλακών ο Κούβος,θα κάνει απόπειρα απόδρασης. Κάποιος φίλος του, του πέρασε ένα κομμάτι οφτό κρέας μια λίμα για να κόψει τις αλυσίδες.Όμως η απόδραση απέτυχε. Γι’αυτό οι υπεύθυνοι των φυλακών με μεγάλη δύναμη τον μετέφεραν στις ασφαλέστερες φυλακές της Χίου.Μόλις οι Χριστιανοί έμαθαν ποιος ήταν ο (Κούβος)αποφάσισαν να τον απελευθερώσουν. Του έβαλαν σ’ένα μεταλλικό δοχείο(τζισβέ) στο χερούλι του ένα σημείωμα που γινόταν η συνεννόηση για την απόδραση του.Το σχέδιο ολοκληρώθηκε και η απόδραση έγινε πραγματικότητα. Μέτα την απόδραση του βρέθηκε στην περιοχή Βροντάδες από όπου το 1863 με ένα μικρό κα’ί’κι πήγε στη Σύρο όπου εντάχθηκε στην πολιτοφυλακή του Νησιού. Όταν έφτασε στα αυτιά του ότι η Κρήτη ετοιμάζεται για τη μεγάλη επανάσταση, επιστρέφει στην Κρήτη και εντάσσεται στο μεγάλο αγώνα κατά των Οθωμανών με το βαθμό του Πεντακοσίαρχου. Συγκροτεί σώμα από 45 επίλεκτους άντρες από τα Λιβάδια την Κράνα και τα Ζωνιανά για την υπεράσπιση του Αρκαδιού.

Όρκο τιμής εδώκανε στην κάτω εκκλησία,

για πίστη και ιδανικά να γίνουνε θυσία!!!

———————————————————-

Αρματωμένοι ξεκινούν ως έφτασε το βράδυ,

και σύσσωμο όλο το χωριό ήτανε στο Λιβάδι!!!

———————————————————–

Έκεια αποχαιρέτηξε  ο κάθε γιος τη μάνα,

με την ευχή τση λευτεριάς να παίξει η καμπάνα!!!

Η εμφάνιση της ομάδας του Ιωάννη Σωπασή Ή Κούβου στο ιστορικό μοναστήρι του Αρκαδιού, προκάλεσε θαυμασμό και έδωσε θάρρος σ΄’ όλους τους πολεμιστές που βρισκόταν στη μονή. Αμέσως οι πατέρες της μονής τους προσκάλεσαν στην τράπεζα για φαγητό προσφέροντας τους ένα τράγο του μοναστηριού.Ο

Κουραδοκονόμος του Αρκαδιού Παρθένιος Κανακάκης έδωσε την κουτάλα του τράγου (σαν επίλεκτο μεζέ) στον (Κούβο) Ο Κούβος που ήξερε να διαβάζει την κουτάλα,σηκώνεται πάνω και φωνάζει.Όλοι στα όπλα οι Τούρκοι εζώσανε τ’Αρκάδι.Τότε όλοι οι άντρες του Κούβου πήγαν στις θέσεις τους αποφασισμένοι για όλα.

Αμέτρητο ασκέρι από Τούρκους είχανε ζώσει το Αρκάδι. Εκείνο το βράδυ η επαναστατική επιτροπή μαζί με τους πρωτοκαπετάνιους συνεδρίασαν για να πάρουν κρίσιμες αποφάσεις. Αποφάσισαν να στείλουν δύο αγγελιοφόρους που θα περνούσαν ανάμεσα από το στρατόπεδο των Τούρκων για να μεταφέρουν στον Πάνο Κορωναίο ο οποίος βρισκόταν στη θέση Κλεισίδι του Αμαρίου, και στη συνέχεια στον πάνω Μυλοπόταμο το μήνυμα της έναρξης του αγώνα και να ζητήσουν τη βοήθειά τους. Το μήνυμα υπογράφεται απο τον Ιωάννη Δημακόπουλο τον Ιωάννη Σωπασή ή Κούβο και τον Μανόλη Παχλά. Ως αγγελιοφόροι επιλέχτηκαν ο Νικόλαος Κόκκινος (Παπα-Κρανιώτης) πεθερός του Κούβου  Χιλίαρχος που πήδηξε από το παράθυρο νότια της μονής και διέφυγε περνώντας μέσα από τους Τούρκους,  ο δεύτερος αγγελιοφόρος ήταν ο Αδάμ Παπαδάκης από το Πίκρη. Και οι δυο τους έφεραν σε πέρας την αποστολή τους. Η Επόμενη μέρα ήταν δύσκολη.

Τ’ αλλεπάλληλα χτυπήματα απο το κανόνι των Τούρκων την (Κουτσαχείλα) προκάλεσαν σχισμή στα τείχη από την οποία κατάφεραν κάποιοι Τούρκοι να μπουν στη αυλή.Τα παλικάρια του Ιωάννη Σωπασή ή Κούβου τους σκότωσαν όλους και έκλεισαν το χάλασμα με πέτρες, σακιά γεμάτα στάρι και ότι άλλα υλικά έβρισκαν μπροστά τους. Όμως η Κουτσαχείλα χτυπούσε ασταμάτητα ώσπου έσπασε το κεντρικό θυρόφυλλο της πόρτας. Τότε η μάχη άρχισε να γίνεται σώμα με σώμα. Η κατάσταση πλέων ήταν μη αναστρέψιμη.Η κατάρρευση της κεντρικής πύλης επέτρεψε στους Τούρκους να μπαίνουν ασταμάτητα.

ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ Η ΘΑΝΑΤΟΣ. Οι δύο αυτές λέξεις που ήταν το σύνθημα των επαναστατών, γίνεται πλέον πραγματικότητα. Η μεγάλη ώρα είχε φτάσει. Ένας διαφορετικός πυροβολισμός από τους συνηθισμένους ακούστηκε εκείνη τη στιγμή. Ήταν η ανατίναξη της μονής, που η λάμψη της φώτισε τη γύρω περιοχή και έφτασε ως τα πέρατα του κόσμου.

Όλοι θυσιαστήκανε για την τιμή των όπλω,

και ζούμε εμείς ελεύθεροι σε τούτονέ τον τόπο!!!

Ο Ιωάννης Σωπασής ή Κούβος δεν είχε την τύχη να σκοτωθεί σ’εκείνη τη μαρτυρική μάχη, ούτε να κοπεί το νήμα της ζωής του σ’εκείνο το χαλασμό των αλλεπάλληλων εκρήξεων.Έγινε μόνο από ξανθός κατάμαυρος από τον καπνό του μπαρουτιού.  Μετά την ανατίναξη τον συνέλαβαν οι Τούρκοι μαζί με όσους επέζησαν και τους έστειλαν συνοδεία στο Ρέθυμνο. Όταν η συνοδεία του στρατού περνούσε από το χωριό Μέση κάποιοι Τούρκοι τον αναγνώρισαν και ζήτησαν να τους τον αφήσουν ΧΆΡΙΣΜΑ’ γιατί είχε πολλά να πληρώσει. Ο θάνατος του ήταν μαρτυρικός και επώδυνος.Ο Τούρκος αξιωματικός που είχε τραυματίσει στην ενέδρα στο Δοξαρό, τον αναγνώρισε απο την ουλή που είχε στο πρόσωπο.Αφού τον ακρωτηρίασαν έσχισαν το στήθος του και αφαίρεσαν την καρδιά του έκοψαν την κεφαλή του και έβαλαν το σώμα του σε μιά κουφάλα ελιάς και το έκαψαν. Τόσο μίσος έτρεφαν για το μεγάλο αυτό Ήρωα. Κάτοικοι της περιοχής πήραν το καμένο σώμα του και το έθαψαν στο χωριό Μέση στον ιερό ναό του Αγίου Ιωάννου.Η ζωή και η δράση του Ιωάννη Σωπασή ή Κούβου ξεπέρασε τα όρια της ιστορίας  και έγινε θρύλος.

Σεβαστοί και εκλεκτοί προσκεκλημένοι μας. Το παράδειγμα του οπλαρχηγού Ιωάννη Σωπασή ή (Κούβου) και της ομάδας του μας διδάσκει πως, το δεντρί της λευτεριάς ποτίζεται με αίμα. Ιερό χρέος για τους προγόνους μας, μας επιβάλει να κρατήσουμε άσβεστη τη λαμπάδα του ΑΡΚΑΔΙΟΥ,και να αποδίδομαι κάθε χρόνο τις πρέπουσες τιμές στη μνήμη τους. Θερμά συγχαρητήρια στον Πολιτιστικό Σύλλογο των Απανταχού Λιβαδιωτών ο Τίμιος Σταυρός,και σ’όλους τους φορείς που βοήθησαν στη σημερινή άψογη εκδήλωση-μνημόσυνο στη μνήμη των προγόνων μας. Συγχαρητήρια στη μεγάλη οικογένεια των Σωπασήδων που κάθε χρόνο με μεγάλη χαρά,προσφέρουν πλούσια εδέσματα στους προσκεκλημένους, στη μνήμη του οπλαρχηγού Ιωάνη Σωπασή η (Κούβου) και της ομάδας του.

Για να θυμούνται οι παλιοί κι’νέοι να μαθαίνουν

‘όταν τιμούν τε οι ήρωες ποτέ τους δεν πεθαίνουν..

—————————————————————–

Με μια βαριά κληρονομιά μα κι’ αντριάς σημάδι,

τιμή και δόξα στ’σοι νεκρούς που πέσανε στ’ Αρκάδι!!!

Σας ευχαριστώ!!!