Aφορμή για το σημερινό κείμενο είναι οι δυο εξαιρετικές φωτογραφίες που ανάρτησε στην προσωπική της σελίδα στο facebook η Ζαχαρένια Σκουλά και απεικονίζουν την ”Ταφκούρα” όπως λένε οι Ανωγειανοί στην θέση ”Πετραδολάκια ” στο βουνό..

Όπως αναφέρει και η ίδια η Ζαχαρένια : ” Βρίσκεται στα Ανώγεια στη θέση “Πετραδολάκκια” σε υψόμετρο 1.480 μέτρων. Εξερευνήθηκε πρόσφατα από Γάλλους και ‘Ελληνες σπηλαιολόγους και αποτελεί μέχρι στιγμής το μεγαλύτερο εξερευνημένο σπηλαιοβάραθρο της Ελλάδας και ένα από τα μεγαλύτερα του κόσμου. To βάθος του φτάνει τα 810 μέτρα ενώ το μήκος των συνολικών διαδρομών ξεπερνά τα 5 χιλιόμετρα. Ο μαγικός κόσμος του κρύβει ολόκληρα ποτάμια, λίμνες εκπληκτικές στοές και παραδεισένια περάσματα…”.

Στην ίδια ανάρτηση και με τη βοήθεια του κ.Ανδρέα Χατζηπολάκη βλέπουμε τα στοιχεία της έρευνας από μια αποστολή σπηλαιολόγων στα Ανώγεια 13 χρόνια πριν με διάρκεια από 20 Ιουλίου έως 11 Αυγούστου 2002!Με τη συμμετοχή 90 σπηλαιολόγων από 8 χώρες εξερεύνησαν και άλλα σπηλαιοβάραθρα στον Ψηλορείτη και τα στοιχεία της έρευνας τους ήταν τα εξής όπως τα κατέγραψε τότε  ο Κώστας Αδαμόπουλος μέλος της ΣΕΛΑΣ (Σπηλαιολογικός Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος),Γενικός Γραμματέας Σπηλαιολογικής Ομοσπονδίας Ελλάδας  και Υπεύθυνος της αποστολής ”Ανώγεια 2002” :

Τα σπήλαια του Μυλοποτάμου

Η περιοχή του δήμου Ανωγείων είναι μια από τις πλουσιότερες περιοχές σε σπήλαια. Το πιο γνωστό σε όλους σπήλαιο της περιοχής των Ανωγείων είναι  το «Ιδαίον Άντρο» το οποίο έχει πολύ μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Από το 1984 έως και σήμερα Γαλλικές και Ελληνο – γαλλικές αποστολές έχουν εξερευνήσει περισσότερα από 250 σπήλαια και βάραθρα μέχρι σήμερα (ενώ ο αριθμός τους αυξάνεται χρόνο με το χρόνο). Από πλευράς μεγέθους αλλά και υδρο-γεωλογικού ενδιαφέροντος, τα σημαντικότερα σπήλαια της περιοχής είναι η «Ταφκούρα» (-860μ), ο «Τάφκος στα Πετραδολάκια» (-475μ), το «Διπλοτάφκι» (-400μ) και το «Κορίτσι» (-225μ).  Τα σπήλαια αυτά διατρέχονται από υπόγειους ποταμούς οι οποίοι πιθανόν να συσχετίζονται με τον ποταμό «Αλμυρό» του Ηρακλείου  ο οποίος εκβάλει στους πρόποδες του Ψηλορείτη.  Αξίζει να αναφερθεί ότι και τα 4 αυτά υπόγεια ποτάμια βρίσκονται σε μία ακτίνα 2 km από τη θέση Αγ. Φανούριος – Πετραδολάκια, 16 km από τα Ανώγεια στην διασταύρωση για το αστεροσκοπείο του Σκίνακα. Αυτό είναι και μια πρώτη ένδειξη για την πιθανή ένωση τους (υπογείως). Τα σημαντικά σπηλαιολογικά ευρήματα αλλά και η φυσική ομορφιά της περιοχής προσελκύουν  κάθε χρόνο πολλούς σπηλαιολόγους. Τα οφέλη για τον τόπο είναι πολλά τόσο από πολιτιστική όσο και από οικονομική άποψη. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε την σημασία των σπηλαίων αυτών στην υδρογεωλογία της περιοχής άρα και την σημασία τους για την άντληση νερού. Η αναγκαιότητα αξιοποίησης των διαθέσιμων υποδομών του δήμου Ανωγείων (ΚΕ. ΣΠ. Ε. – Κέντρο Σπηλαιολογικών Ερευνών) είναι σήμερα πιο επίκαιρη από ποτέ.

Σπηλαιοβάραθρο «Ταφκούρα» (-860μ)

Πρόκειται για το μεγαλύτερο σπήλαιο που έχει ανακαλυφθεί μέχρι σήμερα στον Ψηλορείτη, και το δεύτερο βαθύτερο στην Κρήτη και στην Ελλάδα (βάθος -860μ). Επίσης ένα ακόμη στοιχείο που το κατατάσσει στα πλέον σημαντικά ελληνικά σπήλαια είναι το εξαιρετικά μεγάλο μήκος του (6.500μ – 3ο σε μήκος ελληνικό σπήλαιο). Εξερευνήθηκε για πρώτη φορά το 1978 μέχρι το βάθος των -100 μ. από το Γάλλο καρστολόγο R. Maire. Προσπελάστηκε ξανά το 1984 από Άγγλους σπηλαιολόγους, και το 1989-90 από δύο μέλη της Γαλλικής αποστολής “Agios Fanourios 1989” και ”Petradolakia 90” (με υπεύθυνο τον J.Y.Perrier). Τότε την επισκέφτηκε και ο T. Monges o οποίος εντόπισε (μάλλον πρώτος) το μικρό στένωμα στα -100 μ. βάθος. Ο ίδιος, με τη συνδρομή της γυναίκας του M. Moreau και Ελλήνων σπηλαιολόγων μετά από τρία χρόνια (1993-95) προσπαθειών με ελεγχόμενες μικροανατινάξεις και άλλα μέσα διάνοιξης κατάφερε να διανοίξει την δίοδο για το μεγαλοπρεπές σπήλαιο. Έκτοτε μαζί με Έλληνες και Γάλλους συνεχίζει ακόμη και σήμερα (2002) τις εξερευνήσεις. Χαρακτηριστικά του σπηλαίου είναι η θερμοκρασία των 8.5ο C, οι τρεις μεγάλες παροχές νερού (ποτάμια) και οι πελώριες γαλαρίες -πρώην σιφόνια με κυκλική διατομή (διάμετρος 8 – 10μ) και ιδιαίτερα επιμήκεις μαιάνδρους. Κατεβαίνοντας κανείς από το αρχικό στένωμα συναντά την πρώτη μικρή παροχή νερού. Το τμήμα αυτό είναι στενό και έχει σημάδια που αποδεικνύουν ότι παλαιότερα ήταν θαμμένο από λάσπες και πέτρες. Σε βάθος -220μ υπάρχει η πρώτη αίθουσα με πολύ μεγάλο ύψος (20-25μ) και αρκετές διακλαδώσεις. Πιο κάτω στο σπήλαιο βρίσκεται μια μεγάλη κατάβαση καταρράκτη ύψους 140 μέτρων. Στο τέρμα της τα βράχια είναι στρογγυλεμένα (λίτρες) λόγω του νερού που πέφτει με δύναμη πάνω τους. Στα βαθύτερα στρώματα του σπηλαίου τα νερά είναι περισσότερα, ειδικά όσο πλησιάζουμε τον συλλέκτη νερού του σπηλαίου. Εκεί βρίσκονται και τα 3 ποτάμια του σπηλαίου τα οποία αποτελούν και τα ομορφότερα τμήματα του σπηλαίου.  Τα σχήματα αλλά και το μέγεθος των γαλαριών είναι εντυπωσιακά. Η διατομή τους πολλές φορές είναι κυκλική με διάμετρο 5 – 8 μέτρα και μήκος λίγες εκατοντάδες μέτρα. Οι προοπτικές για ένα σπήλαιο 10 – 15 km δεν είναι ανεδαφικές, είναι απλά θέμα χρόνου.

Σπηλαιοβάραθρο «Τάφκος στα Πετραδολάκια» (-473μ):

Ο «Τάφκος» εξερευνήθηκε για πρώτη φορά το 1989 από την Γαλλική ομάδα της GRESPA (υπόψιν J.Y.Perrier). Υπήρξε για την περίοδο από το 1991 έως και το 1996 το βαθύτερο βάραθρο στην Ελλάδα (βάθος -473μ). Σε βάθος -30μ από την είσοδο στην «αίθουσα του ελαφιού» βρέθηκε απολίθωμα ελαφιού το είδος του οποίου έχει εξαφανιστεί εδώ και αρκετές χιλιάδες χρόνια. Η αίθουσα αυτή είναι πλούσια στολισμένη με σταλαγμιτικό υλικό. Κατά το μήκος της 300μ περίπου κυλά μικρό ρυάκι το οποίο ξεχύνεται σε έναν στενό μαίανδρο και κατηφορίζει χαμηλότερα. Πιο χαμηλά το ρυάκι αυτό συναντά μια πολύ μεγαλύτερη παροχή νερού (60lit/sec) που έχει σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία λίμνης (σε βάθος -380μ) . Το σπήλαιο τερματίζει σε σιφόνι στο οποίο είχε πραγματοποιηθεί και σπηλαιοκατάδυση από Γάλλους σπηλαιολόγους το 1991.

Σπηλαιοβάραθρο  «Διπλοτάφκι» (-400μ):

Το «Διπλοτάφκι» έχει σήμερα βάθος -400 μ. Προσπελάστηκε για πρώτη φορά (έως -170 μ.) από Άγγλους σπηλαιολόγους (το 1984). Το 1993 – 94 η εξερεύνηση συνεχίστηκε από τον T. Monges και Έλληνες σπηλαιολόγους μέλη της Ε.Σ.Ε τμ. Κρήτης έως και το σημερινό βάθος του -400 μ. όπου σταματά σε σιφόνι. Χαρακτηριστικό του τα δύο πολύ δύσκολα στενώματα του (στα -170 μ. και στα -330). Αυτά είχαν σαν αποτέλεσμα την προώθηση μέχρι τον πάτο μόλις δύο Γάλλων και ενός Έλληνα σπηλαιολόγου μέχρι σήμερα. Η προώθηση κάτω από αυτές τις συνθήκες είναι πλέον θέμα …διαστάσεων του σπηλαιολόγου και όχι τις τεχνικής του κατάρτισης. Το «Διπλοτάφκι» είναι μόλις 190μ μακριά από την «Ταφκούρα» (πλησιέστερη απόσταση με βάση τις τελευταίες εξερευνήσεις – 1999) οπότε και υπάρχουν πολλές πιθανότητες για την ένωση τους.

Διεθνής σπηλαιολογική αποστολή στα μεγαλύτερα σπήλαια του Ψηλορείτη.
Σπηλαιοκατάδυση στα -810 μέτρα κάτω από τη γη
Με συμμετοχή 90 σπηλαιολόγων από 8 χώρες

Ο Σπηλαιολογικός Ελληνικός Αθλητικός Σύλλογος (ΣΕΛΑΣ), σε συνεργασία με την Επιτροπή Διοργάνωσης Διεθνών Αποστολών της Γαλλικής Ομοσπονδίας Σπηλαιολογίας (CREI/FFS) και με την υποστήριξη του Σπηλαιολογικού Ομίλου Κρήτης (ΣΠΟΚ), διοργάνωσε από τις 20 Ιουλίου έως και τις 11 Αυγούστου 2002 διεθνή σπηλαιολογική αποστολή στα Ανώγεια Μυλοποτάμου Ρεθύμνου Κρήτης. Υπεύθυνος της αποστολής ήταν ο σπηλαιολόγος – μέλος του ΣΕΛΑΣ Κ. Αδαμόπουλος, ενώ η έδρα της αποστολής ήταν η παραδοσιακή ταβέρνα «Ντελίνα» στα Ανώγεια η οποία μαζί με το «Mountain Club Ιχνηλάτης» υποστήριξαν καθοριστικά την αποστολή. Ο αριθμός των συμμετεχόντων σπηλαιολόγων ανήλθε στους 90, οι μισοί από τους οποίους προέρχονταν από διάφορες χώρες του κόσμου. Για την επιτυχία της αποστολής συνεργάστηκαν Έλληνες σπηλαιολόγοι του ΣΕΛΑΣ αλλά και άλλων ελληνικών συλλόγων: ΣΠΟΚ, ΕΣΕ, ΣΠΕΛΕΟ, ΑΣΠΟ μαζί με Γάλλους, Ρώσους, Ουκρανούς, Λευκορώσους, Ιταλούς, Ισπανούς και Άγγλους σπηλαιολόγους.  Για την αποτελεσματική και ομαλή λειτουργία της αποστολής οργανώθηκε γραμματεία εξοπλισμένη με 2 ηλεκτρονικούς υπολογιστές, εκτυπωτές, σαρωτές, GPS, VHF, ενώ στην διάθεση της αποστολής είχαν τεθεί 6 ιδιωτικά οχήματα για τις ανάγκες των μετακινήσεων.

Κύριος στόχος της αποστολής ήταν η συνέχεια των εξερευνήσεων του συστήματος σπηλαίων της περιοχής Πετραδολάκια – Αγ. Φανούριος σε υψόμετρο μεταξύ 1250 και 1500μ στον Ψηλορείτη (υψ. 2.456μ) καθώς και το άμεσα  συνδεδεμένο βάραθρο «Κορίτσι». Επίσης στους στόχους ήταν και η διοργάνωση σχολείου Βοηθών Εκπαιδευτών σπηλαιολογίας, η σπηλαιοκατάδυση, η χαρτογράφηση, η βιντεοσκόπηση και η φωτογράφηση των σπηλαίων. Το σημαντικότερο όμως από όλα ήταν η πρόκληση της διοργάνωσης μιας τόσο απαιτητικής διεθνούς αποστολής η οποία με την επιτυχία της προέβαλε τελικά την ελληνική σπηλαιολογία και τη νεοσύστατη Σπηλαιολογική Ομοσπονδία Ελλάδος (ΣΟΕ) στους σπηλαιολόγους του εξωτερικού. Μάλιστα την αποστολή τίμησε με την παρουσία του και ο πρόεδρος της ΣΟΕ κ. Κ. Ζούπης ο οποίος είχε την ευκαιρία να εκφράσει τις θέσεις των Ελλήνων σπηλαιολόγων στους εκπροσώπους των ξένων ομοσπονδιών.

Στο υπό εξερεύνηση σύστημα σπηλαίων συμπεριλαμβάνονται τα σπήλαια «Πετραδολάκια», «Ταφκούρα» και «Διπλοτάφκι» τρία από τα εννέα βαθύτερα ελληνικά σπήλαια. Και τα τρία έχουν τις εισόδους τους πολύ κοντά μεταξύ τους. Χαρακτηρίζονται από παρόμοια διαμόρφωση καθώς αποτελούνται από κατακόρυφες καταβάσεις (με σκοινιά) στενώματα, γαλαρίες, υπόγειες αίθουσες καταρράκτες, λίμνες και ποτάμια με σημαντική παροχή νερού. Αξίζει να αναφερθεί ότι οι είσοδοι των σπηλαίων «Ταφκούρα» και «Διπλοτάφκι» απέχουν 900 μέτρα, ενώ οι σπηλαιολόγοι μέλη της αποστολής τα πλησίασαν υπογείως σε απόσταση μόλις 190μ. Η πολυμελής ομάδα δούλεψε σκληρά  μιας και πολλές φορές χρειάστηκαν αναρριχήσεις, διάνοιξη στενών σημείων και εξερεύνηση κάτω από αφιλόξενες και δύσκολες συνθήκες.

Το πιο δύσκολο όμως εγχείρημα της αποστολής ήταν η σπηλαιοκατάδυση που πραγματοποιήθηκε στο σπηλαιοβάραθρο «Ταφκούρα» από τους Έλληνες σπηλαιολόγους. Από την αρχή είχε επιλεγεί το τελικό σιφόνι του σπηλαίου σε βάθος -810μ. Η μεταφορά του απαιτούμενου όγκου σπηλαιοκαταδυτικών υλικών ανάμεσα στα στενά  και λασπωμένα περάσματα ήταν ιδιαίτερα επίπονη. Χρειάστηκαν 4 ημέρες επίπονης προετοιμασίας για να γίνει εφικτή μια σπηλαιοκατάδυση διάρκειας 29 λεπτών σε νερό χαμηλής θερμοκρασίας (10ο C).  Ο σπηλαιοδύτης του ΣΕΛΑΣ, Ν. Μητσάκης κατάφερε να διεισδύσει σε μήκος 90 μέτρων και βάθος -50 μέτρα από την επιφάνεια πετυχαίνοντας με αυτόν τον τρόπο την πρώτη σπηλαιοκατάδυση σε αυτό το βάθος (-810μ) στην Ελλάδα και επεκτείνοντας το εξερευνημένο βάθος του σπηλαίου στα -860μ.

Στα πλαίσια της αποστολής διοργανώθηκε επίσης το πρώτο σχολείο Βοηθών Εκπαιδευτών Σπηλαιολογίας από το οποίο αποφοίτησαν με επιτυχία 10 εκπαιδευτές. Την ευθύνη του σχολείου είχαν Γάλλοι σπηλαιολόγοι και τα πτυχία είναι αναγνωρισμένα από την Γαλλική Ομοσπονδία Σπηλαιολογίας. Εκτός από την ανταλλαγή εμπειρίας με τους Γάλλους συναδέλφους, οι Έλληνες είχαν την ευκαιρία να συνομιλήσουν και να συνεργαστούν με τους Ρώσους και Ουκρανούς σπηλαιολόγους της ομάδας CAVEX η οποία εξερεύνησε πριν από 2 χρόνια το βαθύτερο βάραθρο στον κόσμο στον δυτικό Καύκασο (Voronia -1710m). Η ανακάλυψη της ομάδας CAVEX στην αρχή της χιλιετίας έχει προκαλέσει έναν παγκόσμιο οργασμό εξερευνητικών εξορμήσεων από ομάδες σπηλαιολόγων για την ανακάλυψη ενός βαράθρου με βάθος μεγαλύτερο από -2.000μ.

Η εμπειρία ήταν πολύ σημαντική για την Ελληνική πλευρά μιας και υπάρχουν πολλές ενδείξεις για ύπαρξη αντίστοιχου βαράθρου σε Ελληνικό έδαφος. Ελπίζουμε αυτήν την φορά οι Έλληνες σπηλαιολόγοι να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στα παγκόσμια αλλά και εγχώρια σπηλαιολογικά δρώμενα.