” Ένας τεράστιος χώρος με ωραίες πλάκες, με κίονες, με βωμούς κτλ. Φέτος ανοίξαμε τον μεγάλο διάδρομο, τώρα μπορεί κάποιος από την κύρια είσοδο να μπει μέσα. Ανοίξαμε τρία δωμάτια με τοιχογραφίες και ακόμα κάποια σημαντικά δωμάτια γύρω-γύρω στους πάνω ορόφους. Εκεί βρέθηκαν κοσμήματα κάτι που δεν είναι συχνό φαινόμενο για σπίτια ή ακόμα και για ανάκτορα. Βρέθηκαν σφραγίδες. Πέρυσι βρέθηκε ένα χάλκινο ειδώλιο και φέτος βρέθηκε ένα ειδώλιο ,που πρέπει να σας πω διότι είμαι ειδική ότι είναι σίγουρα ένα από τα ωραιότερα ειδώλια της Μινωικής Κρήτης.

Είναι ένα μικρό αγαλματίδιο. Είναι ένας λατρευτής σε όρθια στάση με το χέρι στο μέτωπο,που είναι η λεγόμενη στάση του αποσκοπείν. Κρύβει κατά κάποιον τρόπο τα μάτια του. Το περσινό ειδώλιο ήταν πολύ σημαντικό το φετινό όμως είναι ακόμα σημαντικότερο. Βρήκαμε και σφραγίδες όπως και πέρσι. Μία με υδρόβια πουλιά, μια με ένα λιοντάρι και φέτος μια με ένα σκορπιό, που ήταν ένα θέμα που είχε απασχολήσει τον Γιάννη στην ανασκαφή των Κυθήρων,όταν είχε βρει ένα χάλκινο σκορπιό. Η σημασία που έχει ο σκορπιός ,από τη μια μεριά την ζωογόνο και από την άλλη την μαγική και αποτροπαική. Πολύ σημαντικά όλα αυτά τα ευρήματα όπως βέβαια και τα διάφορα αγγεία που βρέθηκαν…”.

Αυτά ήταν μερικά από τα όσα είχε αναφέρει η Έφη Σακελλαράκη σε συνέντευξη της στην Ανωγή τον Σεπτέμβριο του 2012 λίγο μετά την ολοκλήρωση της ανασκαφής εκείνης της χρονιάς. Πλήθος ευρημάτων και τότε την άφηναν ιδιαίτερα ευχαριστημένη από την πορεία της ανασκαφής όπως συνέβη και τις επόμενες χρονιές.

Η καταστροφική μανία των αρχαιοκάπηλων κατέστρεψε πολλά στον ιερό χώρο, άφησε πληγές μεγάλες, αλλά θεωρούμε βέβαιο ότι η κ.Έφη με την δύναμη που την διακρίνει και με τη βοήθεια των συνεργατών της θα καταφέρει να περιορίσει την ζημιά.

Η κ.Έφη Σαπουνά Σακελλαράκη θα έρθει στα Ανώγεια στα τέλη Ιουνίου με τις ανασκαφές να ξεκινούν την πρώτη εβδομάδα του Ιουλίου και θα διαρκέσουν για τέσσερις με πέντε εβδομάδες.

Σήμερα Αστυνομικό κλιμάκιο βρέθηκε ξανά στον χώρο της καταστροφής,πήρε δαχτυλικά αποτυπώματα και άλλα στοιχεία,ενώ πήρε καταθέσεις από ανθρώπους που γνωρίζουν τον χώρο και την ανασκαφή.Μέχρι στιγμής δεν έχει εκδοθεί ανακοίνωση από την αστυνομία για το θέμα της Ζωμίνθου.

Ας θυμηθούμε λίγα από τα ευρήματα των τελευταίων ετών και ας αναλογιστούμε  λίγο την σπουδαιότητα της ανασκαφής για τον τόπο μας:

Ο λίθινος βαθμιδωτός βωμός:

Βρέθηκε καλά προστατευμένο, κάτω από ένα πέτρινο θρανίο που ακουμπά στον τοίχο. Λίθινο και το ίδιο αλλά με ασυνήθιστο σχήμα, καθώς αποτελείται από τρία βαθμιδωτά επίπεδα, που μεγαλώνουν από κάτω προς τα επάνω, με μια κοιλότητα μάλιστα στην άνω επιφάνειά του. Υπήρξε όχι απλώς η σημαντικότερη ανακάλυψη της εφετινής ανασκαφής στη Ζώμινθο του Ψηλορείτη, αλλά και ένα από τα σπουδαιότερα ευρήματα που μας έρχονται από τη Μινωική Eποχή. Και αυτό επειδή σε κάθε μία από τις πλευρές του – δώδεκα συνολικά – είναι χαραγμένο από ένα σύμβολο της Γραμμικής Α γραφής.

Το Θυσιαστήριο

Ενα δωμάτιο που έκρυβε εντυπωσιακά ευρήματα, τέτοια που μόνο σε ιερά εντοπίζονται, είναι η άλλη σπουδαία ανακάλυψη. Γιατί στη μία γωνία του ένας ημικυκλικός χώρος οριοθετημένος από όρθιες πλάκες έκρυβε πραγματικό θησαυρό: ένα χάλκινο θυμιατήρι με λαβή, δύο χάλκινους διπλούς πελέκεις και έναν μικρότερων διαστάσεων. Ακόμη, δύο απομιμήσεις πελέκεως και ξίφους, επίσης χάλκινα, και κάτω από αυτά πλήθος πήλινων αγγείων. Ολα τελετουργικά αντικείμενα τα οποία η κυρία Σαπουνά-Σακελλαράκη μαζί με τον αείμνηστο Γιάννη Σακελλαράκη είχαν εντοπίσει παλαιότερα στο Ιδαίο Αντρο και στο ιερό κορυφής των Κυθήρων.

Ο Κίονας

Πρόκειται για τη βάση ενός λίθινου κίονα, τετράγωνου αρχικώς, με διαστάσεις 70Χ100 εκ. πλάτος και 15 ύψος και στη συνέχεια κυλινδρικού (διαμέτρου 55 εκ. και ύψους 17 εκ.) που χρησιμοποιείται ως υποδοχή του ξύλινου κίονα. Σε ύψος περίπου 30 εκ. και με διάμετρο 26,5 εκ. διασώζεται έτσι στη θέση του αυτό το ξύλο, το οποίο οι Μινωίτες είχαν κόψει προφανώς από το βουνό όπου βρίσκονταν και ήταν ονομαστό άλλωστε για την ξυλεία του, προκειμένου να κατασκευάσουν το κτίριο.

Τοιχογραφίες

Τεράστιος είναι ο όγκος των κονιαμάτων που προκύπτουν από την ανασκαφή. Ειδικά μάλιστα οι τοίχοι των δωματίων του άνω ορόφου, όχι μόνο έφεραν καλής ποιότητας κονιάματα, αλλά ήταν και καλά τοιχογραφημένα, όπως διακρίνεται από τα χρώματα που έρχονται στο φως: κόκκινο, κίτρινο και γαλάζιο. Αλλά για τις παραστάσεις θα μπορεί να μιλήσει κανείς μετά τη συντήρηση των τοιχογραφιών – αν και ήδη, σε ένα μικρό τμήμα από αυτές, διακρίνονται ορισμένα κλαδιά και ένα πουλί.

Με περισσότερα από 55 δωμάτια και εμβαδόν άνω των 1.600 τ.μ., με δεύτερο όροφο ή και τρίτο σε μεγάλο μέρος του, το κτίριο είχε κατασκευαστεί στη δυτική πλαγιά ενός χαμηλού λόφου σε θέση που παρέχει τον έλεγχο ολόκληρου του οροπεδίου.

Τοίχοι και διάδρομοι

Στη διάρκεια της  ανασκαφής του 2014  το κτήριο επεκτάθηκε σε μήκος και βάθος και ανέδειξε ένα επιβλητικό συγκρότημα με τοίχους που φτάνουν τα 3 μ. Αποκαλύφθηκε πλήρως ο κεντρικός διάδρομος, μήκους 22 μ., ο οποίος μέσω 7 θυρών οδηγεί σε άλλους μεγάλους διαδρόμους και μεγαλοπρεπείς χώρους. Η διάταξη του κτηρίου είναι δαιδαλώδης και τρία νέα κλιμακοστάσια που βρέθηκαν το 2014 οδηγούν από το ισόγειο σε 2ο ή και 3ο όροφο. Αποκαλύφθηκαν δύο φωταγωγοί, εκ των οποίων ο ένας μελετήθηκε και αναπαραστάθηκε σε 3 διαστάσεις.

Επίσης, ήρθαν στο φως δύο μεγάλες υπόστυλες αίθουσες με κίονες, στις βάσεις των οποίων διατηρείται το ξύλο, και θρανία στην περιφέρεια που χρησίμευαν προφανώς για τελετές, ενώ τοιχογραφίες κοσμούσαν τα πλακόστρωτα δωμάτια. Το σύστημα αγωγών, πήλινων ή λίθινων, είναι τεχνικά άρτιο ενώ το κεραμικό εργαστήριο στη βορειοδυτική βιοτεχνική πτέρυγα συμπληρώθηκε φέτος με την αποκάλυψη μεγάλου κεραμικού κλιβάνου. Το πλήθος των μεγάλων πίθων που βρέθηκαν κάτω από ογκώδεις λίθους αποδεικνύει το οργανωμένο πρόγραμμα αποθήκευσης των αγαθών, τα οποία οι κάτοικοι της περιοχής διοχέτευαν στην Κνωσό και σε άλλα πεδινά κέντρα.