«Μιαν από κόπου ενύσταξα, να κοιμηθώ εθυμήθην (=κάποτε νύσταξα από την κούραση και επιθύμησα να κοιμηθώ)».
Από αυτόν  τον  πρώτο στίχο πήρε τον τίτλο του ο Απόκοπος του Μπεργαδή, ένα από τα πιο αξιόλογα έργα της πρώιμης κρητικής
λογοτεχνίας. Το έργο γράφτηκε στην Κρήτη στα τέλη του 15ου αιώνα και τυπώθηκε στη Βενετία το 1519. Οι πολλές ανατυπώσεις που ακολούθησαν
μαρτυρούν το πόσο δημοφιλές έργο ήταν.
Για τον ποιητή Μπεργαδή δε γνωρίζουμε τίποτα πέρα από το ότι κατάγεται από το Ρέθυμνο, όπου συναντάμε το ίδιο επώνυμο σε καταλόγους
του 17ου αιώνα.
Το 490 στίχων ποίημα αρχίζει αλληγορικά με τον ποιητή να διηγείται ότι ονειρεύτηκε πως  κυνήγησε ένα ελάφι (ψυχαναλυτικό σύμβολο του ερωτικού πόθου),  πως ανέβηκε σε ένα δέντρο (το δέντρο της ζωής) για να πάρει μέλι(η γλύκα της ζωής) από ένα μελίσσι. Το δέντρο όμως έσπασε και ο ποιητής πέφτει  σ’ έναν γκρεμό και στο ανοιχτό στόμα ενός δράκοντα (του Άδη).Βρέθηκε λοιπόν ζωντανός στον Κάτω Κόσμο. Εκεί οι νεκροί που συναντά τον ρωτούν για τον Απάνω Κόσμο κι αν οι ζωντανοί τους θυμούνται.
«..Είπε μας αν κρατεί ουρανός κ’ αν στέκει ο κόσμος τώρα·
αστράπτ’, είπε μας ή βροντά καν συννεφιά και βρέχει
κ’ ο Iορδάνης ποταμός αν κυματεί και τρέχει·…
Γίνουνται γάμοι και χαρές, παράταξες και σκόλες;
Φιλοτιμούντ’ οι λυγερές τάχα και χαίροντ’ όλες;…»
Μετά το διάλογο με τους  νεκρούς ο ποιητής τρέπεται σε φυγή προς τον απάνω κοσμείτο ποίημα θυμίζει τη “Νέκυια ” τουΟμήρου, καθώς και τη “Κόλαση ” του Δάντη.
Ο Μπεργαδής συλλαμβάνει μοναδικά το παροδικό φαινόμενο της ζωής,  αντιπαραθέτοντας τη μαγευτική ομορφιά του φυσικού κόσμου και την ανυποψίαστη γοητεία της ανθρώπινης καθημερινότητας με τον σκοτεινό κόσμο της ανυπαρξίας.
Ο θάνατος δεν είναι τόσο η διάλυση της ύλης(σώμα) όσο η απουσία από τη ζωή και τη μνήμη των ζωντανών. Πρωταγωνίστρια βέβαια είναι η Κρητική γλώσσα με το ντόπιο ιδίωμα, μια γλώσσα καθαρή που αναδεικνύει με συνέπεια την ελληνική λογοτεχνία!

Ιωάννα Μπισκιτζή

Λέκτορας Κλασικής Φιλολογίας