Ένας πολύ καλός φίλος των Ανωγείων ο Νίκος  Γιακουμάκης δικηγόρος πρώην  πρόεδρος και νυν μέλος του πολιτιστικού σωματείου «ΤΟ ΡΟΔΟ», από τα Χανιά μίλησε χθες Τετάρτη το βράδυ στην εκδήλωση στο θέατρο ”Νίκος Ξυλούρης” για την επέτειο 70 ετών από το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων.

Ο Νίκος είναι ένας άνθρωπος δραστήριος σε ότι αφορά την διάδοση και προώθηση της Πολιτιστικής κληρονομιάς της Κρήτης .Στα Ανώγεια πραγματικά έχει μόνο φίλους και όσοι τον ξέρουν γνωρίζουν έναν υπέροχο άνθρωπο με σεβασμό και αξιοπρέπεια.

Η ομιλία του συγκίνησε χθες και η ΑνωΓη σας την παρουσιάζει αυτούσια.

Η ομιλία του έχει ως εξής:

«Σκέψεις με αφορμή τις πράξεις και τα γεγονότα του τότε και την «μεταφορά» τους στο σήμερα.

Η 70η επέτειος του 3ου ολοκαυτώματος των Ανωγείων από τους Γερμανούς, αναπόφευκτα γεννά συνειρμούς για την σημερινή επεμβατικότητα και εισβολή των Ευρωπαίων και Αμερικανών οικονομικών σωτήρων της Ελλάδας, σε βαθμό που μας ανησυχεί μήπως σήμερα ζούμε μια νέα «Κατοχή» στον τόπο μας.

Διαβάζομε, ακούμε και βλέπομε να μας ζητούν γή και ύδωρ, σαν να επιθυμούν από σιγά-σιγά να τα πάρουν όλα, εκμεταλλευόμενοι την ξενοδουλία και υποδουλία που μας κατατρέχει και τις νοοτροπίες ντόπιων, κραταιών οικονομικά προσωπικοτήτων, και πολιτικών ηγετών που πρόδωσαν όλο το ιστορικό υπόβαθρο και πολιτισμικό παρελθόν μας.

Είναι σχεδόν παρανοϊκό, ακολουθώντας τέτοιες πρακτικές και επιχειρήματα, να προσπαθούν να μας εμφυτεύσουν την πίστη ότι ενεργούν προς όφελός μας. Η καταλήστευση του εισοδήματος, δημοσίου και ιδιωτικού, σε συνεργασία ή με την ανοχή των φορέων του Κράτους, δείχνει ότι έχομε πόλεμο.

Οι Γερμανοί Κατοχικοί στρατιώτες πρώτα πλιατσικολογούσαν τα σπίτια, έπειτα τους έβαζαν φωτιά και στο τέλος έριχναν το δυναμίτη. Η σημερινή «Κατοχή» είναι προφανώς πιο ύποπτη και ύπουλη, γιατί είναι κρυφία. Η φωτιά έχει ήδη μπει στα σπίτια μας, το πλιάτσικο φαίνεται βαθμηδόν να συντελείται, και το μόνο που δεν έχει πέσει ακόμα είναι ο δυναμίτης που θα μας ξεθεμελιώσει.

Το ότι δεν χύνεται αίμα, δεν σημαίνει ότι δεν έχομε πόλεμο, η πατρίδα μας και ο λαός της είναι ήδη λαβωμένοι.

Κι εμείς, ανήμποροι παρατηρητές των γεγονότων, πράττοντας συχνά ανάξια, και σίγουρα όχι αντάξια των πράξεων αντίστασης και των προσώπων που μνημονεύουμε.

Όταν επικαλούμαστε το ιστορικό και πολιτισμικό μας παρελθόν, αισθανόμαστε ξαφνικά ένα φούσκωμα στο μπέτη που είμαστε Κρήτες κι Έλληνες, και συχνά απαντούμε αφοπλιστικά με ερώτηση στους συνομιλητές μας, λέγοντάς τους :

«Καλά, να ξέρατε μπρέ, τι έχει γίνει εδώ, πόσοι σκοτώθηκαν, τι έκανε ο γείς που σκότωσε τον τάδε ; κι ο άλλος που έκανε το σαμποτάζ, την απαγωγή, βούτηξε του Γερμανού το πολυβόλο και τονέ σκότωσε ;».

Και το αμέσως επόμενο λεπτό, τα έχουμε ξεχάσει όλα, σχεδιάζοντας ακαλαίσθητες κατασκευές, καταναλώνοντας κακής ποιότητας έτοιμα φαγητά και φάρμακα, σπαταλώντας πόρους κι επιδοτήσεις, σχεδιάζοντας ένα σύστημα παιδείας ακατάλληλο για μαθητές και εκπαιδευτικούς κλπ., και πάντα ταύτα με την ευλογία του Κράτους.

Τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα στην Αμφίπολη, στη Ζώμινθο και αλλού, ξέθαψαν ντοκουμέντα που υπενθυμίζουν σε όλο τον κόσμο την ιστορία μας, που κραυγάζουν για την κραταιότητα του πολιτισμού μας.

Που πήγαν όλα αυτά ; Σίγουρα ενυπάρχουν μέσα μας θαμμένα και κοιμώμενα, και πολλές φορές εκφέρονται από εμάς με όλως αντιφατικό και άκομψο τρόπο.

Την ίδια στιγμή που ακόμα και σήμερα παράγουμε μοναδικά πολιτιστικά δημιουργήματα στην τέχνη, στο λόγο, στην ποίηση, στο τραγούδι και τον χορό, απ’ την άλλη αλληλοεξουδετερωνόμαστε για ένα ασήμαντα μικρο-οιικονομικά συμφέροντα (αναφέρω χαρακτηριστικά το πρόσφατο αιματηρό γεγονός των Σφακίων που έλαβε χώρα δι’ ασήμαντον αφορμήν) ή άλλες φορές επιδεικνύοντας την δύναμή μας σε κούπες, μπαλωτές και σε παραδοσιακά μουσικά συγκροτήματα με εκκωφαντικά ηχητικά, ευτελίζοντας τον πολιτισμό μας.

Όμως, δυστυχώς ή ευτυχώς για μας, είναι μεγάλη τιμή κι ευθύνη να είσαι Κρητικός, όπως έγραφε ο Νίκος Καζαντζάκης, είναι μεγάλη τιμή κι ευθύνη να είσαι Έλληνας, θα προσέθετα εγώ.

Η ευθύνη μας είναι να μεταλαμπαδεύσομε στις νέες γενιές τη σημασιολογία της πολιτιστικής και ιστορικής μας κληρονομιάς, την οποία και οι ίδιοι οι Γερμανοί κατακτητές αναγνώρισαν και παραδέχτηκαν, αφού καπηλεύτηκαν και μετέφεραν αυτούσια τμήματά της στο Βερολίνο, το οποίο προόριζαν για πρωτεύουσα του 1.000χρονου Ράϊχ (υφάρπαξαν αγάλματα, έργα τέχνης, αρχαίους ναούς, τα οποία σήμερα κοσμούν σαλόνια, κήπους και συλλογές Γερμανών ιδιωτών).

Η 1η κίνηση αντίστασης μπορεί να είναι να αντιληφθούμε ότι χρωστάμε στα πολιτιστικά μας αγαθά, χρωστάμε στις μοναδικές και ιδιότυπες μορφές Τέχνης που αναπτύχθηκαν σε όλο το μήκος και πλάτος της πατρίδας μας, ότι χρωστάμε στην ποίηση, στην φιλοσοφία, στην πολιτική σκέψη, και όχι στις Τράπεζες και στα δάνεια. Πότε θα καταλάβομε ότι δεν χρωστάμε μόνο στην Εφορία, αλλά ότι χρωστάμε στις Τέχνες και δή τις Ελληνικές ανθρωποκεντρικές Τέχνες ;

Η μόνη αντίστασή μας σήμερα, μπορεί να είναι αυτή, δηλ. της γνώσης και της αυτογνωσίας, κι όχι μόνο της αποπληρωμής των δόσεων της Εφορίας και των δανείων των Τραπεζικών Ιδρυμάτων.

Ερωτηθείς για το ολοκαύτωμα των Ανωγείων ο Γυαλάφτης, απάντησε : Την ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια, πως 3 φορές τα κάψανε μα πάλι είν’ Ανώγεια,

ο δε Λευτέρης ο Μπέρκης προσέθεσε : Τα’ Ανώγεια μας, τα χτίσανε πάνω στ’ αποκαΐδια, σκιας 3 φορές, άλλες γενιές, μα τα θεμέλια ίδια,

και τέλος ο Αγκούτσακας πρόσφατα σχολίασε : Τ’ Ανώγεια κάψα 3 φορές, και πάλ’ Ανώγεια στέκου, απάνω σε βραχόλοφους σα ζωγραφιά του Ελ-Γκρέκου.

Τα Ανώγεια κάηκαν τρεις φορές, αλλά συνεχίζουν μέχρι σήμερα να παράγουν μουσικό, ποιητικό, συγγραφικό, διατροφικό και χορευτικό πολιτισμό, ιδία δε πολιτικό – δεν νομίζω άλλος δήμαρχος στην Ελλάδα, έχοντας χάσει την εκλογή για 1 μόνο ψήφο, να παραιτείτο του δικαιώματός του προσφυγής στο Εκλογοδικείο για επανα-μέτρηση ψήφων.

Ο κρυφός πόλεμος των συνειδήσεων είναι σήμερα κυριολεκτικά ολοκληρωτικός κι επιδιώκει, δια μέσου της οικονομικής κατάρρευσης, και την ηθικο-πολιτισμική κατάρρευση. Αν την πετύχει, θα καταφέρει το σκοπό του, που είναι η πλήρης αποδόμηση των ηθών, των αξιών και της ιστορικής μνήμης προς επίτευξη μιας μελλοντικής υποδούλωσης και πλήρους αδυναμίας των ανθρώπων να ξανασηκωθούν όρθιοι και να ξαναδημιουργήσουν πολιτισμό.

Κλείνω το σημερινό μου χαιρετισμό με

–         Ένα  ρητό που είναι σκαλισμένο κάτω από το οικόσημο μιας Ενετικής έπαυλης στην παλιά πόλη των Χανίων, και αναγράφει : Nulli parvus est census, cui magnus estanimus – ουδείς θεωρείται ασήμαντος, του οποίου η ψυχή είναι μεγάλη ή κανείς δεν είναι φτωχός και μικρός, όταν έχει μεγάλη και γενναιόδωρη ψυχή, και

–         Με «συμβολική» αφιέρωση του σημερινού μου σχολίου, στον Σταύρο Βιτώρο ή Αγκούτσακα, έναν φύσει ισχυρό καλλιτέχνη του λόγου και του πνεύματος και θέσει αδύναμο –μεταξύ οικονομικά αδυνάμων- Ανωγειανό πολίτη, του οποίου την ύπαρξη και την αξία, θεωρώ ανεκτίμητη για τ’ Ανώγεια και την Κρήτη. Το καθημερινό του σχόλιο και ο λαϊκός τρόπος έκφρασης του λόγου και της σκέψης του, με τη μορφή πρωτότυπης αυτοσχέδιας μαντινάδας, ποιήματος σκωπτικού – δηκτικού ή ενός καλοπροαίρετου πειράγματος, μου υπενθυμίζει διαρκώς ότι ακόμα και στον πιο απλό και ασπούδαχτο Κρητικό, μπορεί να φωλιάζει η βαθιά κουλτούρα των προγόνων του, της οικογένειάς του και της κοινωνίας που ζει. Στις 15-7-2014, και πριν ακόμα βγουν στο φως τα νέα ευρήματα της Ζωμίνθου, ο μη έχων ακαδημαϊκή μόρφωση, αλλά διαθέτων βαθιά αντίληψη και γνώση του τόπου και της ιστορίας του, Αγκούτσακας, αναφερόμενος στις πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές της Ζωμίνθου, έγραφε : “Περήφανος τόπος, άκρα σιωπή, σκιάς πενήντα-εξήντα αρχαιολόγοι, σκάβουνε ασταμάτητα από το πρωί, ως το απόγευμα, ακόμη και τα αιγοπρόβατα που βόσκου τριγύρου είναι σιωπηλά. Γιατί αυτή η σιωπή ; Μήπως να ακούσανε κάποιες μακρινές φωνές ή αντιλάλους από το αρχαίο μέλλον του οικήματος ; του σήμερα ; Όλα λές και συνεργάζονται, ακόμη και τα δέντρα…».

Σας ευχαριστώ – Νίκος Στυλ. Γιακουμάκης, δικηγόρος, π. πρόεδρος και νυν μέλος του πολιτιστικού σωματείου «ΤΟ ΡΟΔΟ».