Με επιτυχία έγινε το προηγούμενο Σάββατο 9 Αυγούστου στα Ανώγεια η εκδήλωση που διοργάνωσε η ΑνωΓη και η ενορία του Αγίου Γεωργίου ,στο Μεϊντάνι σχετικά με την αναφορά των Ανωγείων Δομήνικο Θεοτοκόπουλο και Νίκο Καζαντζάκη.

Ο Ιστορικός Τέχνης κ. Κώστας Καζαμιάκης καθήλωσε με την μεστή ομιλία του τουςπαρευρισκόμενους στην κατάμεστη πλατεία.

Ένα απόσπασμα της ομιλίας του κ. Καζαμιάκη έχει ως εξής:

”Εδώ και 4.000 χρόνια τα χνάρια του Πολιτισμού, της Τέχνης και της Ιστορίας υπάρχουν σε αυτόν εδώ τον τόπο. Στο τόπο που έχει τη μια πέτρα πάνω στην άλλη πέτρα. Δεν έχει ούτε κάμπους, ούτε κοιτάσματα χρυσού και αργύρου. Έχει μόνο πέτρα πάνω στην πέτρα. Αυτός ο τόπος έγραψε και γράφει μοναδική ιστορία.

Φέτος είναι το Διεθνές έτος Θεοτοκόπουλου ο οποίος γεννήθηκε το 1541 και πέθανε το 1614 στο Τολέδο σε ηλικία 73 ετών ,την ίδια χρονιά πέθανε και ο Βιντσέντζος Κορνάρος στο Ηράκλειο. Πολλές φορές δεν συνδέουμε αυτούς τους δυο μεγάλους της Κρητικής Αναγέννησης όμως έζησαν την ίδια περίοδο. Και ξέρετε την ίδια περίοδο έζησε και ο Σαίξπηρ. Αν οι δυο μεγάλοι Κρητικοί ήταν Βρετανοί το όνομα τους θα ήταν ακόμα μεγαλύτερο και λαμπρότερο από ότι το αφήνουμε εμείς να είναι,γιατί δυστυχώς ακολουθούμε τους ξένους. Γιορτάζουμε τα 400 χρόνια από το θάνατο του επειδή πέθανε στην Ισπανία ενώ έπρεπε να γιορτάζουμε τα χρόνια από όταν γεννήθηκε στην Κρήτη.

Πολλές φορές τον λέμε EL GRECO. Αυτό είναι λάθος γιατί όλα του τα έργα τα υπέγραφε ως ”Δομήνικος Θεοτοκόπουλος: Ο Κρης επί οι”.Υπέγραφε Ελληνικά με Βυζαντινούς χαρακτήρες και τόνιζε και την Κρητική του καταγωγή.Γιατί λοιπόν εμείς να τον λέμε όπως τον λένε οι ξένοι;

Φρόνιμοι λοιπόν και νοικοκυραίοι δεν ζουν στον Ψηλορείτη. Οι Ανωγειανοί εκάμανε αθάνατη τη Κρήτη.

Ο Καζαντζάκης επηρεάστηκε τρομερά από τον Θεοτοκόπουλο.Τον ένιωθε δικό του άνθρωπο και του αφιέρωσε πολλά βιβλία. Βλέποντας τον Φραγκίσκο της Ασίζης έγραψε τον ”Φτωχούλη του Θεού”. Τον τελευταίο πειρασμό τον έγραψε συγκλονισμένος βλέποντας τις εικόνες που ζωγράφισε για την Μαρία Μαγδαληνή.

Και το αποκορύφωμα το τελευταίο του βιβλίο.Όταν ο Καζαντζάκης είδε ότι ολοκληρωνόταν η ζωή και δεν είχε πολύ χρόνο του αποφάσισε να γράψει την αυτό βιογραφία του και τότε στάθηκε μπροστά στον Θεοτοκόπουλο όπως στέκεται ο φαντάρος μπροστά στον Στρατηγό και του έδωσε την Αναφορά του. Και το ονόμασε ” Η Αναφορά στο Γκρέκο”..”.

Στην ομιλία του ο π.Ανδρέας Κεφαλογιάννης ανέφερε :

” Το 2014 έχει ανακηρυχτεί έτος El Greco – 400 χρόνια από το θάνατό του στο Τολέδο της Ισπανίας. Μια συμβολική αναφορά θα κάνουμε απόψε, εδώ στον ιστορικό και εμβληματικό τόπο των Ανωγείων για τον μεγάλο κρητικό ζωγράφο Δομήνικο Θεοτοκόπουλο, τον γνωστό ελ Γκρέκο και τον άλλο μεγάλο κρητικό, τον  συγγραφέα Νίκο Καζαντζάκη. Ο ίδιος ο Καζαντζάκης, στην δική του Αναφορά στον Γκρέκο, τα λέει όλα:
«Παππού αγαπημένε. Όλη μου η ζωή ήταν ένας ανήφορος. Ανήφορος και γκρεμός και ερημιά. Κινήσαμε πολλούς συναγωνιστές, με ιδέες πολλές, με συνοδεία μεγάλη. Μα όσο ανηφορίζαμε κι η κορυφή μετατοπίζονταν και αλάργαινε, συναγωνιστές και ιδέες και ελπίδες μ’ αποχαιρετούσαν. Λαχάνιαζαν, δεν ήθελαν, δεν μπορούσαν να ανέβουν πιο απάνω.
Κι απομέναμε μονάχοι με τα μάτια καρφωμένα στην επόμενη κορυφή. Δεν μας κινούσε η αλαζονεία, ούτε η απλοϊκή βεβαιότητα πως θα σταθεί μια μέρα η κορυφή και θα τη φτάσουμε. Μήτε κι αν τη φτάναμε, πως σα βρούμε εκεί απάνω την ευτυχία, τη σωτηρία και τον παράδεισο.
Ανεβαίναμε γιατί ευτυχία, σωτηρία και παράδεισος για μας ήταν η ανάβαση».
Ο Δομήνικος Θεοτοκόπουλος, ο ΚΡΗΣ, είναι για τον Καζαντζάκη, η προβολή των κρητικών προγόνων του και ταυτόχρονα ένας αγωνιστής του πνεύματος μέσα από την τέχνη. Ο Καζαντζάκης τον αποκαλεί «παππού» με όλη την αγάπη και το σέβας που απαιτεί αυτή η λέξη. Είναι και οι δύο περήφανα παιδιά της Μεγαλονήσου με έντονη την ιδέα του Θεού μέσα στις πνευματικές τους αναζητήσεις,  ενώ και οι δύο παλεύουν μόνιμα για την αλήθεια και τη σωτηρία. Και συνεχίζει ο Καζαντζάκης στην αναφορά του:
«Η αξία του ανθρώπου δεν είναι η νίκη, αλλά ο αγώνας για τη νίκη. Και ξέρω ακόμα τούτο, το δυσκολότερο: Δεν είναι ούτε ο αγώνας για τη νίκη! Η αξία του ανθρώπου είναι να ζει και να πεθαίνει παλικαρίσια και να μην καταδέχεται αμοιβή. Κι ακόμα ετούτο, ακόμα πιο δύσκολο: η βεβαιότητα, πως δεν υπάρχει αμοιβή, να σε γεμίζει χαρά, περηφάνια κι αντρεία.. .»
Ας προσπαθήσουμε να νιώσουμε λίγο από το μεγαλείο τους απόψε, εδώ στην κορυφή του Ψηλορείτη όπου το  παρελθόν σμίγει με το παρόν και το μέλλον σε ένα χρόνο που δεν ορίζεται  και η συνέχεια των σπουδαίων αυτών Κρητικών να γίνουν η δική μας αναφορά και η αναφορά των γενεών που θα ακολουθήσουν…”.