Δείτε εδώ το βίντεο με τις συνεντεύξεις βοσκών του Ψηλορείτη:

 

https://www.youtube.com/watch?v=O4lE3_YL9Sg&feature=youtu.be&ab_channel=AndroidusProjecttank

 

 

 

Μια πρωτοβουλία και συνεργασία της AndroidusProjectTank με τον Δήμο Ανωγείων το 2018, οδήγησε στην καταγραφή έξι αφηγήσεων βοσκών του Ψηλορείτη, οι οποίοι αντιπροσωπεύουν έξι διαφορετικές γενιές ενωμένες με το διαχρονικό νήμα της βοσκικής.

Από αυτό το πρώτο δείγμα, η ομάδας της Androidus, πήρε την ουσιαστική τροφοδότηση για τη δημιουργία του ερευνητικού έργου IDAology, με στόχο να κατανοήσει τον κόσμο του βοσκού του Ψηλορείτη.

Μέσα από το βίντεο των συνεντεύξεων, παρουσιάζεται η αρχή μιας αφήγησης μιας ιστορίας άγραφων γνωρισμάτων, εθιμικών πρακτικών και αδιάκοπης παρουσίας στο ψηλότερο βουνό της Κρήτης.

Διαβάστε την συνέχεια... »

Ο Αλέξανδρος Παπαδάκης έρχεται για δεύτερη φορά στο αγροτικό δισκοπωλείο αυτή τη φορά πιο δυναμικά! Το Σάββατο 17 Οκτωβρίου και ώρα 21:00 θα τον πλαισιώσει Μελαμπιανή παρέα με μερακλήδες που κάθε φορά, με τον μοναδικό τους τρόπο, δημιουργούν το δικό τους κλίμα γλεντιού. 

Στα λαούτα και το τραγούδι ο Νίκος Τρουλλινός και ο Γιώργης Περικλάκης. Μην το χάσετε ! 

Τηλέφωνο  κρατήσεων για την καλύτερη εξυπηρέτησή σας 2810225758 – 2834020339.

Καθώς το διαδίκτυο έχει μπει πλέον στη ζωή όλων μας, η εταιρεία Rbooks, βοηθά τους αναγνώστες που το επιθυμούν να έχουν στο κινητό ή τον υπολογιστή τους το βιβλίο της επιλογής τους.

Ένα από αυτά που ξεχωρίζουν είναι το βιβλίο “ΠΛΑΤΕΙΑ ΟΜΟΝΟΙΑΣ” της καλής φίλης των Ανωγείων,  Ελένης Μπουχαλάκη, που αφηγείται μικρές αυτοτελείς ιστορίες, ενώ ταυτόχρονα ο αναγνώστης μέσα από αυτό, μπορεί άνετα να σχηματίσει εικόνες και να το ζει σαν να είναι ο ίδιος παρών.

Ένα εκπληκτικό βιβλίο, που έχει βραβευθεί και από τον Παγκρήτιο Σύλλογο Λογοτεχνών και αξίζει να το έχετε παντού μαζί σας.

Για όσους ενδιαφέρονται, θα το βρουν στο site της εταιρείας www.rbooks.gr

Το Κέντρο Υγείας Ανωγείων από την Πέμπτη 15 Οκτωβρίου θα είναι ένα από τα 161 σε όλη την Ελλάδα που θα διαχειρίζεται περιστατικά ασθενών με συμπτωματολογία Covid 19 ενώ θα μπορεί να κάνει και τεστ για κορονοϊό. Όλες τις προηγούμενες εβδομάδες και πριν την ανακοίνωση του Υπουργείου Υγείας υπήρξε εκπαίδευση του προσωπικού για να είναι έτοιμο να υποδεχθεί τέτοια περιστατικά, έγινε εφοδιασμός με υλικά και κάποιες διαμορφώσεις στον χώρο του Κέντρου Υγείας Ανωγείων το οποίο αφορά σε ένα πληθυσμό περίπου 13.000 ανθρώπων σε όλο τον ορεινό Μυλοπόταμο και μέχρι τα σύνορα με το Μαλεβίζι από την άλλη πλευρά.

Με αφορμή όλα τα παραπάνω η ΑΝΩΓΗ συνομίλησε με τον καθ’ ύλην αρμόδιο για την μετάβαση του Κέντρου Υγείας σε χώρο αντιμετώπισης του Covid 19, τον διευθυντή του Νίκο Αντωνάκη, ο οποίος μας μίλησε για όλες τις αλλαγές αλλά και το τι πρέπει να πράξουν οι πολίτες από αύριο. Ο κύριος Αντωνάκης μας ανέλυσε το πως θα αντιμετωπίζονται πλέον τα περιστατικά που θα θεωρούνται ύποπτα, το επίπεδο ετοιμότητας του Κέντρου Υγείας μετά την εκπαίδευση του προσωπικού αλλά και την ενίσχυση του με προσλήψεις που έγιναν όλο το τελευταίο διάστημα καθώς και με ιατρικό υλικό, αλλά και την άποψη του για του που βρισκόμαστε ως Ανώγεια και ως Κρήτη στο δεύτερο αυτό “κύμα” του κορονοϊού. Παράλληλα ο διευθυντής του Κ.Υ μας μίλησε και για το εμβόλιο της γρίπης, την διαδικασία συνταγογράφησης και τον πληθυσμό στα Ανώγεια που πρέπει να το κάνει, αναφέροντας ότι αυτό δεν είναι απαραίτητο σε άτομα που δεν ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες ή στον παιδικό πληθυσμό που δεν ανήκει σε ομάδες υψηλού κινδύνου.

 Διαβάστε αναλυτικά τις απαντήσεις του Νίκου Αντωνάκη στα ερωτήματα της ΑΝΩΓΗ για τη λειτουργία από αύριο του Κ.Υ Ανωγείων:

Ποια διαφορά στη λειτουργία του Κ.Υ θα υπάρχει από 15 Οκτωβρίου;

“Η μόνη διαφορά με σήμερα είναι ότι όποιος κρίνουν οι γιατροί ότι πρέπει να κάνει το τεστ και να πάει στο σπίτι του, να μην πηγαίνει δηλαδή στο Νοσοκομείο, θα μπορούμε να κάνουμε εμείς το τεστ στο Κέντρο Υγείας. Από αύριο θα ξεκινήσει αυτό, να παίρνουμε τα τεστ που θα κρίνει ο γιατρός και που δεν θα απαιτείται η μετάβαση σε Νοσοκομείο του Ηρακλείου ή του Ρεθύμνου και να περιμένει μετά στο σπίτι του ο ασθενής μέχρι να δούμε τα αποτελέσματα του τεστ αν είναι θετικός ή όχι.

Θα κάνουμε λοιπόν τέστ κοροναιού. Αλλά όχι βέβαια όποιος θέλει να έρχεται να κάνει ένα τεστ. Αυτό θα το κρίνουν οι γιατροί εφημερίες με ερωτήσεις και ανάλογα τα συμπτώματα που θα έχει ο ασθενής. Άλλωστε δεν έχουμε τόσα πολλά τεστ αλλά και να είχαμε θα ακολουθούσαμε αυτούς τους κανόνες. Επίσης τεστ δεν θα κάνουν σε εμάς όσοι κρίνει ο γιατρός πως θα πρέπει να μεταβούν σε Νοσοκομείο καθώς σε αυτή την περίπτωση θα το κάνουν εκεί. Κι ο λόγος είναι απλός, ότι το αποτέλεσμα εκεί θα βγαίνει αμέσως ενώ σε εμάς θα πρέπει αν υπάρχει μια καθυστέρηση, να περάσει το ειδικό  αυτοκίνητο, να πάει το δείγμα στο Ρέθυμνο για να γίνει εκεί η εξέταση.

Εκπαίδευση ιατρών νοσηλευτών- Εφοδιασμός σε υλικά. Κατά πόσον υπάρχει ετοιμότητα.

Ισχύουν ναι. Η εκπαίδευση έγινε και εγώ ο ίδιος εκπαιδεύτηκα για να αντιμετωπίσω καταστάσεις που θα πρέπει να αντιμετωπίζει το κέντρο υγείας μας από αύριο.

Επίσης υπήρξε εφοδιασμός με υλικά. Για να πάρουμε και τα μέτρα ατομικής προστασίας που χρειαζόμαστε προσωπικά γιατί κάθε φορά αλλάζουμε στολή όταν παίρνουμε το τεστ και να κανονιστεί ο τρόπος μεταφοράς των δειγμάτων στο εργαστήριο του νοσοκομείου. Όλα αυτά έχουν σχεδόν ολοκληρωθεί θεωρώ ότι από αύριο, το πολύ μεθαύριο θα είμαστε πλήρεις σε όλα αυτά. Η εκπαίδευση που λάβαμε περιλάμβανε αντιμετώπιση ύποπτου περιστατικού για κοροναιό.

 Πως θα φτάνει ο πολίτης στο Κ.Υ.

Όσα ίσχυαν μέχρι σήμερα και έχουν καταγραφεί και στην εφημερίδα σας από την εποχή της καραντίνας τα ίδια θα ισχύουν και από αύριο. Δεν αλλάζει κάτι. Η μόνη διαφορά είναι πως σε ένα περιστατικό ο γιατρός θα αποφασίσει να στείλει τον άρρωστο στο σπίτι αφού πάρει πρώτα το δείγμα και ανάλογα με την απάντηση του δείγματος θα διαχειριστεί τον ασθενή.

Να πούμε λοιπόν ξανά με ποια σειρά θα γίνεται όλη αυτή η διαδικασία. Έρχεται λοιπόν ο άρρωστος στο Κέντρο Υγείας και η διαλογή θα γίνεται από το παράθυρο αριστερά της εισόδου. Εκεί ο γιατρός με κάποιες ερωτήσεις που θα κάνει στον ασθενή θα αποφασίζει αν θα  εισέλθει μέσα προς τη μεριά του τμήματος Covid , ή θα πάει προς την άλλη μεριά για άλλα ζητήματα, ή αν τέλος θα πρέπει να περιμένει απέξω μέχρι να εξυπηρετηθεί με κάποια συνταγογράφηση ή κάτι άλλο.

Εάν ο ασθενής έρθει με ασθενοφόρο, η αντιμετώπιση του περιστατικού μπορεί να γίνει μέσα στο ασθενοφόρο ή να μεταφερθεί στο κοντέινερ που υπάρχει στην πίσω αυλή. Να μπει δηλαδή το φορείο ολόκληρο μέσα και εκεί να γίνουν αυτά που πρέπει.

Σε κάθε περίπτωση τον τελικό λόγο θα τον έχει ο γιατρός υπεύθυνος για κάθε περιστατικό για το τι πρέπει να γίνει στη συνέχεια για το καλό του κάθε ασθενή.

Έτσι κι αλλιώς είμαστε πάντα σε 24ώρη λειτουργία δεν αλλάζει κάτι, ένα περιστατικό μπορεί να αντιμετωπιστεί οποιαδήποτε ώρα. Δεν αλλάζει τίποτα ως προς τον αριθμό των εργαζόμενων σε κάθε εφημερία.

ΚΟΡΟΝΟΙΟΣ-Αντιμετώπιση δεύτερου “κύματος”

Σίγουρα τώρα βρισκόμαστε στο δεύτερο κύμα το οποίο το περιμέναμε. Νομίζω ότι εδώ στην Κρήτη μπορούμε να πούμε ότι πάμε καλά και ελπίζω να πάμε και ακόμα καλύτερα με τη σωστή τήρηση των μέτρων και αυτών που ορίζει η Πολιτεία αλλά και με την προσωπική φροντίδα υγιεινής και αποφυγής συγχρωτισμού που πρέπει ο καθένας μας να τηρεί. Σίγουρα το χειμώνα θα υπάρξουν παραπάνω περιστατικά αλλά πιστεύω ότι δεν θα “ξεφύγουμε”.

Στα Ανώγεια μέχρι και σήμερα δεν υπήρξε κανένα θετικό κρούσμα. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι αφού δεν έχουμε κρούσμα ας επαναπαυτούμε και ας μην τηρούμε τα μέτρα .Ότι λέει το Υπουργείο, ανάλογα με τον χρωματισμό που βάζει σε κάθε περιφερειακή ενότητα αυτό πρέπει να το κάνουμε, Είτε βρισκόμαστε για δουλειές στο Ρέθυμνο είτε στο Ηράκλειο. Οι Ανωγειανοί πρέπει να αποφεύγουν το συνωστισμό στα καφενεία ή αλλού. Και στο Κέντρο Υγείας όταν θα έρχονται πάντα πρέπει να φοράνε τη μάσκα τους.

Είχαμε πολλά ύποπτα περιστατικά στα Ανώγεια που τα στέλναμε μέχρι σήμερα στο Νοσοκομείο, αλλά ευτυχώς κανένα από αυτά δεν ήταν θετικό.

 ΕΠΟΧΙΚΗ ΓΡΙΠΗ-ΕΜΒΟΛΙΟ ΚΑΙ ΣΥΝΤΑΓΟΓΡΑΦΗΣΗ

Φέτος έχουν αλλάξει τα πράγματα. Με εντολή του Υπουργείου, το φαρμακείο μόνο με συνταγή μπορεί να δώσει το εμβόλιο. Κάτι που σημαίνει ότι αν πάει κάποιος και το ζητήσει χωρίς συνταγή να το πληρώσει και να το πάρει, αυτό δεν γίνεται.

Εμείς οι γιατροί έχουμε υποχρέωση να γράφουμε το εμβόλιο μόνο στις κατηγορίες υψηλού κινδύνου.Για παράδειγμα άτομα άνω των 60 ετών, άτομα με αναπνευστικά η καρδιολογικά προβλήματα. Υπάρχει ένας ολόκληρος κατάλογος. Όσοι είναι σε αυτό τον κατάλογο το γράφουμε και εμείς το εμβόλιο.

Η συνταγογράφηση γίνεται αρκετές μέρες τώρα, περίπου από αρχές Οκτωβρίου. Ο πολίτης πρέπει να παίρνει τηλέφωνο (σ.σ 28340-31228) να κλείνει τηλεφωνικό ραντεβού, να δίνει το ΑΜΚΑ του για να γράφουμε εμείς το εμβόλιο. Εμείς βλέπουμε το ιστορικό του από τον υπολογιστή ή ζητάμε άλλες πληροφορίες για να δούμε αν πρέπει να κάνει το εμβόλιο της γρίπης ή όχι και αν το γράψουμε περνάει κάποια στιγμή από το Κέντρο Υγείας για να πάρει τη συνταγή του και να πάει στο φαρμακείο.

Ο εμβολιασμός στη συνέχεια καλό θα είναι να γίνεται στο Κέντρο Υγείας  για μεγαλύτερη ασφάλεια, ώστε να τον εξετάζουμε πριν το κάνει αν έχει πυρετό ή οτιδήποτε άλλο. Προτείνω σε όλους που θα εμβολιαστούν τελικά να το κάνουν στο Κέντρο Υγείας.

Μέχρι σήμερα έχουμε κάνει συνταγογράφηση στα Ανώγεια σε περίπου 500 άτομα. Θεωρώ ότι ήδη έχουμε φτάσει πολύ πάνω από τη μέση όσων πρέπει να κάνουν το εμβόλιο.Σε ένα πληθυσμό όπως των Ανωγείων περίπου 700 με 800 άνθρωποι θα πρέπει να εμβολιαστούν. Πιστεύω ότι δεν θα γράψουμε πάνω από 700 εμβόλια μέχρι το τέλος.

Εμείς δεν έχουμε δικαίωμα να δώσουμε συνταγή σε άτομα που δεν ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες και δεν έχουν ενδείξεις. Το Υπουργείο δε μας δίνει αυτή τη δυνατότητα.

Όσον αφορά τα μικρά παιδιά. Πολλοί λένε ότι όλα πρέπει να εμβολιαστούν, ακόμα και παιδίατροι. Αυτό είναι μια επιστημονική άποψη. Όμως επίσημα το Υπουργείο Υγείας λέει ότι από τα παιδιά πρέπει να εμβολιαστούν μόνο όσα ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου. Η προσωπική μου άποψη αφού με ρωτάτε είναι η ίδια με του Υπουργείου. Μόνο ομάδες υψηλού κινδύνου θεωρώ ότι πρέπει να εμβολιαστούν στον παιδικό πληθυσμό.

ΕΝΑ ΜΗΝΥΜΑ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΟΛΙΤΕΣ

Ζητάμε την κατανόηση του κόσμου σε αυτή την ταλαιπωρία που μπαίνει να περιμένουν ορισμένοι έξω. Και τώρα χειμωνιάζει και πρέπει να δούμε πως θα προστατεύσουμε και αυτό τον κόσμο να μην ταλαιπωρείτε τόσο. Αλλά και ο κόσμος καταλαβαίνει ότι και εμείς εφαρμόζουμε πρωτόκολλα τα οποία είμαστε αναγκασμένοι να τα εφαρμόσουμε για την ασφάλεια πάνω από όλα των πολιτών.

Πρέπει να τονίσω πάντως ότι όλοι εμείς γιατροί και νοσηλευτές και εργαζόμενοι δεν έχουμε αντιμετωπίσει κανένα πρόβλημα στα Ανώγεια και καμία άσχημη συμπεριφορά. Ο κόσμος εδώ πειθαρχεί και δεν δημιουργεί προβλήματα και τους εξυπηρετούμε και εμείς όσο μπορούμε καλύτερα.

ΠΡΟΣΘΗΚΕΣ ΚΑΙ ΔΥΝΑΜΙΚΟ ΣΕ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΚΑΙ ΥΛΙΚΟ ΣΤΟ Κ.Υ ΑΝΩΓΕΙΩΝ

Το προσωπικό τις πρωινές ώρες είναι ήδη πολύ περισσότερο και επίσης θα έχουμε καθαρίστρια τώρα και  το απόγευμα. Έχουν γίνει πολλές προσλήψεις τελευταία λόγω κορονοϊού.

Έχουν γίνει προσλήψεις για το ακτινολογικό το οποίο λειτουργεί, για φύλαξη του κτηρίου, για καθαριότητα και άτομα γενικών καθηκόντων που κάνουν διάφορες εργασίες. Τους προηγούμενους μήνες έχει προσληφθεί και άλλη μια γιατρός καθώς και μια μόνιμη οδοντίατρος. Αυτή τη στιγμή όλες μας οι βάρδιες είναι καλυμμένες όπως είναι και αυτές του ΕΚΑΒ.

Τώρα προσπαθούμε με τη βοήθεια και του δήμου Ανωγείων να αγοράσουμε ένα ακτινολογικό για το οδοντιατρείο μας, το οποίο πιστεύω ότι θα το έχουμε σύντομα.

Πρέπει να το πούμε αυτό, πραγματικά γίνεται προσπάθεια και έχουν γίνει προσλήψεις τελευταία Προσλήψεις αποκλειστικά για το Κέντρο Υγείας, επικουρικούς και άλλους και είμαστε σε πολύ καλύτερη θέση σε σχέση με παλιότερα. Έναν γιατρό παλεύουμε ακόμα ώστε να προστεθεί στο δυναμικό μας και θεωρώ ότι θα είμαστε πλήρως καλυμμένοι για το μέλλον.

Επίσης Ο Δήμος Ανωγείων αλλά και προσωπικά ο δήμαρχος Σωκράτης Κεφαλογιάννης μας βοηθάει πάντα στο μέγιστο βαθμό. Μας έχει βοηθήσει και στη διαμόρφωση των χώρων και σε εφοδιασμό με το απαραίτητο υλικό και γενικά πάντα η συνεργασία μας είναι στενότατη κάτι που είμαι σίγουρος ότι θα ισχύει και στο μέλλον. Παράλληλα καθημερινά έχουμε στο πλευρό μας σε ότι χρειαστούμε και την 7 ΤΠΕ Κρήτης

*Άρθρο του φιλόλογου, Θεόδωρου Πελαντάκη

ΜΑΧΗ ΣΤΟ ΣΦΑΚΑΚΙ ΑΝΩΓΕΙΩΝ (7-8-1944)

 Τρεις αξιόπιστες μαρτυρίες αυτοπτών

Α΄ Βασίλη Εμμ. Καλλέργη (Γαρτζόλη) (1900-2013)

Β΄ Ντοκουμέντο της έντυπης ΑΝΩΓΗΣ «Το αριστερό, κομμουνιστικό και ΕΑΜικό κίνημα Ανωγείων». Τρίμηνη έκδοση (φύλλο Νοε.-Δεκ. 2007, Γενάρης 2008).

Γ΄ Νικόλα Φασουλά (Σκαμνάκη)

Ο Βασίλης Καλλέργης ή Γαρτζόλης

Α΄ Ο Βασίλης Καλλέργης ήταν πεθερός μου, από την αρχή της δεκαετίας του 1970. Επόμενο ήταν να μου διηγηθεί πολλά για πολλούς παλιούς και νεότερους. Μου είπε και για τα γραφτά του τετράδια. Αυτά έγιναν βιβλίο, που αποτελεί ύμνο για τ’ Ανώγεια, για τον Βενιζέλο, για την Κρήτη, για την Ελλάδα, για την ειρήνη.

Μου είπε και για τη Μάχη στο Σφακάκι.

« Στις 7 Αυγούστου 1944  ήμουν μαζί με τον μαθητευόμενο Νικόλα Φασουλά στο τσαγκάρικό μου, όταν έμαθα ότι οι Γερμανοί ήρθαν στο χωριό και πήραν γυναικόπαιδα και τα οδηγούσαν προς το Γενί Γκαβέ. Αστραπιαία πέταξα την ποδιά του τζαγκάρη αναφωνώντας: Ήρθεν η ώρα να ποθάνομε. Αφού πήραν οι Γερμανοί τσι γυναίκες μας, πήραν την τιμή μας. Τι χρειάζεται να ζούμε, αν δεν ελευθερώσομε τα γυναικόπαιδα από του Γερμανούς. Με λίγες δρασκελιές έφταξα στο σπίτι μου και, χωρίς να πω κάτι, άρχισα να χαλώ το μέρος της καμινάδας του τζακιού, όπου είχα κρύψει το όπλο μου (χώστρα ή τουφεκιάστρα), τα φυσεκλίκια και το κινητό ουραίο. Η γυναίκα μου, η πεθερά μου και οι έξι θυγατέρες μου άρχισαν να ουρλιάζουν και να κλαίνε γοερά εκλιπαρώντας με να μην πάω, γιατί θα σκοτωθώ και αυτές τι θα γίνουν. Όμως δεν άκουα τίποτα. Χωρίς καθυστέρηση ήταν έτοιμο το όπλο και τα φυσεκλίκια χιαστί κρεμασμένα στους ώμους μου.

 Με λίγες δρασκελιές περνώντας από το τζαγκάρικο κατηφόρισα από το μονοπάτι προς την Αρκαλιά και ανατολικότερα στον Ανεμόμυλο και σε λίγη ώρα έφτασα στη Μεσομένη, στην κορυφή του λόφου, από όπου έβλεπα καθαρά την αναμέτρηση των Ανωγειανών με του Γερμανούς στρατιώτες. Ετοιμοπόλεμος όπως ήμουν από τη Μικρά Ασία, εντάχθηκα με τις απαραίτητες προφυλάξεις στη μάχη, κοντά με άλλους 4 χωριανούς, που ήρθαν οπλισμένοι από τ’ Ανώγεια. Σκότωσα έναν Γερμανό στρατιώτη, που αργότερα τον έθαψαν-σκέπασαν σ’ ένα πηγάδι ανατολικότερα.

 Στη Μεσομένη με ακολούθησε ο δεκαεξάχρονος τότε μαθητευόμενος τσαγκάρης Νικόλας Φασουλάς. Γυρίσαμε στο χωριό. Εκεί τον κοίταξα αυστηρά και του παράγγειλα να μην με ακολουθήσει, αλλά να μείνει εκεί, όπως και έγινε. Εγώ έφυγα για το βουνό, στο λημέρι της Μύθιας. Εκεί βρέθηκα στις 13 Αυγούστου, όταν περικύκλωσαν χιλιάδες Γερμανοί τα Ανώγεια και τα έκαιαν επί 20 μέρες. Με την οικογένειά μου συναντήθηκα στα χωριά του Μέσα Μυλοπόταμου, όπου  σε άθλιες συνθήκες είχαν καταφύγει ως πρόσφυγες»

Β΄ Η Μάχη στο Σφακάκι (ΑΝΩΓΗ – ΝΤΟΚΟΥΜΕΝΤΟ)

«Μετά από τη σύσκεψη στις Αραβάνες ο Σμπωκογιώργης πήγε προς τ’ Ανώγεια όπου με τα στελέχη του ΕΑΜ Περάκη Νίκο και Κακουδάκη σε συνάντηση στου Φορτωμένου το δέτη με στελέχη του ΕΑΜ Ανωγείων κατέστρωσαν τριπλό σχέδιο και όρισαν τους υπεύθυνους για την εκτέλεσή του, το οποίο αναφερόταν βασικά στην εξουδετέρωση της φρουράς των Γερμανών του φυλακίου του Γενί Καβέ. Επειδή του φυλάκιο με τη Γερμανική φρουρά είχε μεταφερθεί τότε στη γέφυρα στα Μουρτζανά για τη φύλαξή της και επειδή στη φρουρά ήταν και δύο Ιταλοί αντιφασίστες με τους οποίους είχε επαφή η οργάνωση του Κάτω Μυλοπόταμου του ΕΑΜ αποφασίστηκε το κτύπημα να γίνει εκεί και μάλιστα όταν θα ήταν σκοποί οι δύο Ιταλοί. Υπεύθυνος για να συλλέξει πληροφορίες και να προετοιμάσει τμήματα του εφεδρικού ΕΛΑΣ στο Κάτω Μυλοπόταμο στάλθηκε ο Ζωνογιώργης.

Αν κάτι από το σχέδιο αυτό δεν πήγαινε καλά, σαν εναλλακτική λύση και αν οι Γερμανοί έβγαιναν προς τ’ Ανώγεια, αποφασίστηκε την ευθύνη για το κτύπημα τους να αναλάβει ο μόνιμος ΕΛΑΣ από τα Τσουνιά και ο εφεδρικός ΕΛΑΣ Ανωγείων με υπεύθυνο τον Σμαϊλομανώλη.

Πράγματι οι Γερμανοί το πρωί της 7^ης Αυγούστου βγήκαν στ’ Ανώγεια για να πάρουν κατοίκους για αγγαρεία και, αφού δεν βρήκαν άντρες, πήραν περίπου 50 γυναίκες και γέρους και έφυγαν προς Γενί Καβέ.

Προηγούμενα φεύγοντας προς τον Αι Γιώργη ο Σμαϊλομανώλης έστειλε τη Ζωνογιάννενα να δει και να τον πληροφορήσει πόσοι Γερμανοί και πόσοι Ιταλοί ήταν και τι οπλισμό είχαν. Στη διαδρομή συνάντησε και ειδοποίησε 8 άντρες του εφεδρικού ΕΛΑΣ και τράβηξε προς τη Παπούρα, όπου περίμεναν τη Ζωνογιάννενα. Αυτή τους ειδοποίησε ότι ήταν 6 Γερμανοί, δύο Ιταλοί και ο Σήφης με αυτόματα όπλα και μόνο ο Σήφης είχε μπιστόλι.

Από εκεί έστειλαν τον Περβολογιώργη να ειδοποιήσει την ομάδα του μόνιμου ΕΛΑΣ και τον Ποδιά στα Τσουνιά και οι υπόλοιποι έφυγαν για να οπλιστούν.

Αυτοί που ξεκίνησαν από την αρχή ήταν ο Μανουράς Μανώλης (Σμαϊλομανώλης), ο Καφατσής Κώστας αν και κούτσαινε, ο Αεράκης Λευτέρης (Νταρολευτέρης), ο Πέτρος Πασπαράκης, ο Χαράλαμπος Φρυσάλης, ο Ξημέρης Γιώργης, ο Νταγιαντάς Μανώλης (Λαμπρινομανώλης) και ο Νταγιαντάς Γιώργης (Περβολιός) που πήγε προς το βουνό (για να ειδοποιήσει τον Ποδιά). Στο δρόμο συνάντησαν τον Γιώργη Μανουρά (Γύπαρη) και τον Νταγιαντά Μανώλη (Παπουριανό) που γυρνούσαν από αποστολή στο Αστυράκι για να ξεκαθαρίσουν κάτι κλεμμένα πρόβατα του Γ. Μανιαδή (Τσαρπαλά).

Κατευθύνθηκαν προς του Φορτωμένου το δέτη όπου είχαν κρύψει τ’ όπλα που είχαν πάρει από τους χωροφύλακες. Ο Ξημερογιώργης και ο Λαμπρινομανώλης είχαν τα όπλα τους στην Καψίλα και πήγαν εκεί  τρέχοντας και τα πήραν. Απ’ εκεί η ομάδα κατευθύνθηκε προς τα Ποριά και πήρε θέσεις στο μονοπάτι απ’ όπου θα περνούσαν οι Γερμανοί με τα γυναικόπαιδα.

Το σχέδιο του Σμαϊλομανώλη ήταν να πυροβολήσει πρώτος ο Γύπαρης το Σήφη, να αποκόψουν του Γερμανούς και να τους γυρίσουν πίσω στον ποταμό του Μάκρη όπου να τους συλλάβουν ή να τους σκοτώσουν.

Πράγματι μόλις έπεσαν οι πρώτοι πυροβολισμοί, ο Σήφης ανταπέδωσε, όμως τα γυναικόπαιδα σκορπίστηκαν και έφυγαν απ’ το πεδίο βολής της μάχης και έτσι κατόρθωσαν να γυρίσουν πίσω τους Γερμανούς.

Στην αρχή της μάχης έτρεξε από τον Καμαριώτη όπου βρισκόταν ο μόνιμος ΕΛΑΣίτης Δημοσθένης Πασπαράκης και ο Γιαννιός Πασπαράκης, που βρισκόταν στην περιοχή και πήρε το τουφέκι του Καφατσόκωστα και τον αντικατέστησε, γιατί δεν μπορούσε να περπατά. Δύο Γερμανοί έφυγαν πίσω προς τ’ Ανώγεια κατά τη διάρκεια της μάχης, όμως τους πρόλαβαν άλλοι Ανωγειανοί που κατέβαιναν από το χωριό, τους καθήλωσαν και τους σκότωσαν.

Ο Σήφης τραυματισμένος και οι υπόλοιποι Γερμανοί και Ιταλοί παραδόθηκαν μέσα στον ποταμό στους ΕΛΑΣίτες. Με τους αιχμαλώτους και τους άλλους Ανωγειανούς οι αντάρτες του Εφεδρικού ΕΛΑΣ προχώρησαν προς την Αγία Παρασκευή (σημερινό νεκροταφείο), όπου ήδη είχε κατέβει τμήμα του μόνιμου ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Γ. Τρουλλινό και τον Κ. Πατραμάνη, που πήρε τους αιχμάλωτους στο βουνό όπου την άλλη μέρα μετά από ανάκριση του Σήφη και από τους Άγγλους τους πέρασαν από έκτακτο στρατοδικείο και τους εκτέλεσαν.

Στο χωριό τότε επικρατούσε ενθουσιασμός και πολλές γυναίκες πήγαν τρόφιμα και κέρασαν τους αντάρτες στην Αγία Παρασκευή.

Τότε συζητιόταν από τους αντάρτες  και τον εφεδρικό ΕΛΑΣ Ανωγείων να κηρύξουν τ’ Ανώγεια ελεύθερη περιοχή, να περιμένουν την αντίδραση των Γερμανών και να τους κτυπήσουν».

Ο Νικόλαος Φασουλάς ή Σκαμνάκος

ΝΙΚΟΛΑΣ ΦΑΣΟΥΛΑΣ: ΠΩΣ ΕΖΗΣΑ ΤΑ ΓΕΓΟΝΟΤΑ…

Γ΄  (Τον αγαπητό σε όλους για τη σοβαρότητά του  Νικόλα τον συνάντησα δύο φορές στο τζαγκάρικό του. Και τις δύο φορές μου είπε ακριβώς τα ίδια πράγματα και ακόμα ότι δεν φοβάται να λέει την αλήθεια και πως δεν ξέρει να λέει ψέματα)

Φασουλάς Νικόλας (Σκαμνάκης), έτος γέννησης 1928

18-1-2020 Τζαγκάρικο

«7 Αυγούστου 1944 Ημέρα Τετάρτη  ήμουν 16 χρονών.

Ετζαγκαρεύαμε εκειά που χει δα η Νίτσα τσι κρητικές στολές. Ήταν ανήσυχος ο Γαρτζόλης, επειδή ήτανε ενταγμένος στην αντίσταση. Σαν να περίμενε πως θα γίνει κακό. Οι κουμμουνιστές ήτανε παλικάρια. Τσ’ είχανε παραμερισμένους οι Ανωγειανοί. Στου Φορτωμένου το Δέτη είχανε κρύψει (ο ΕΛΑΣ) τα όπλα που είχανε πάρει με οδηγία του Σμπωκογιώργη από τον αστυνομικό σταθμό λίγες μέρες νωρίτερα.(Ο χωροφύλακας του αστυνομικού σταθμού πήγε με τους αντάρτες στον Ψηλορείτη).

Τελευταία δεν πηγαίνανε αγγαρεία οι Ανωγειανοί. Ειδικά όταν μαθεύτηκε ότι έχασαν οι Γερμανοί τον πόλεμο στη Ρωσία.

Στις 7 Αυγούστου 1944 ήρθε από το Γενή Γκαβέ ο Σήφης με 4 Γερμανούς και 2-3 Ιταλούς.

Ο Σήφης έδωσε χαστούκι στον πρόεδρο του χωριού, επειδή δεν εμάζεψε άτομα για την αγγαρεία. Από τα σπίτια που είχανε γραφτεί για αγγαρεία πήγανε οι Γερμανοί και παίρνανε γυναίκες, παιδιά, άντρες. Τους μαζέψανε στο Αρμί και έπειτα περί τα 100 γυναικόπαιδα  τα οδηγούσανε προς Γενή Γκαβέ από τον πεζόδρομο».

(Ο Γαρτζόλης με τον Νικόλα γυρίσανε στο τζαγκάρικο . Είχανε κρυφτεί όταν οι Γερμανοί μαζεύανε γυναικόπαιδα).

«Μόλις ακούστηκε η πρώτη τουφεκιά από το Σφακάκι, μου λέει ο Γαρτζόλης, το αφεντικό μου, Νικόλα: ήρθενε η ώρα να ποθάνομε.

Πάει στο σπίτι, ξεχώνει το όπλο (καινούργιο, γερμανικό), ξεχώνει τσι σφαίρες, προσαρμόζει το κινητό ουραίο και γραμμή για το Σφακάκι.

Οι γυναίκες (Ελένη, Μαρούλη, η πεθερά του) του κενώνονται: πού θα πας να σκοτωθείς και να μας αφήσεις – Αφήτε με. Τους είπε κοφτά με ύφος που δεν άφηνε περιθώρια για παραπέρα συζήτηση.

Εγώ του κλουθώ ατζί-μερί προς τον Ανεμόμυλο.

Εκειά μου λέει: Νικόλα. Εσύ είσαι μοναχοπαίδι. Εγώ πάω στον πόλεμο. Μην έρθεις. Εγώ του κλουθούσα και πάμε στην κορφή της Μεσομένης, κατά τσι 2-3 η ώρα.

Εκεί ήταν 5 Ανωγειανοί με τουφέκια:

Βρέντζος Αντώνης με ταχυβόλο

Βρέντζος Νικηφόρος με γερμανικό όπλο

Καλομοίρης Μανόλης (Μάνωλας) με όπλο

Νταγιαντάς Κώστας με όπλο

Γαρτζόλης με το όπλο του και γω

O Φρυσάλης Χαραλάμπης (ήτανε στην ομάδα του ΕΛΑΣ) κυνηγούσε 2 Γερμανούς. Αυτοί φοβηθήκανε και μπήκανε σ’ ένα λάκκο (ξεροπήγαϊδο).

Ο Φρυσάλης σκότωσε τον ένα.

Τον άλλο τον εσκότωσε ένας από τους 5 Ανωγειανούς, που του παίξανε όλοι. Ο Ρουλομιχάλης σκέπασε πρόχειρα τους 2 σκοτωμένους στο πηγάιδι.

Η ομάδα είχε πιάσει τον Σήφη, 2 Γερμανούς και 2 Ιταλούς. Τσοι πήγανε στο βουνό. Ο Χριστομιχάλης ανάκρινε – μαζί με τον Άγγλο Τομ (Νταμπάμπιν;) τον Σήφη.

Όταν τελείωσε η ανάκριση, δώσανε τον Σήφη  στην ομάδα του Ποδιά. Ο Ποδιάς ήτανε με τον τακτικό ΕΛΑΣ στα Τσουνιά. Ειδοποιήθηκε για τη μάχη στο Σφακάκι και κατέβηκε στη συγκέντρωση στην Αγία Παρασκευή νεκροταφείο. Τους 2 Γερμανούς τους σκοτώσανε στα Τσουνιά. Τον Σήφη  τον βάλανε στον Ταύκο. Μετά από χρόνια δείξανε τον Ταύκο στη μάνα του, που ήρθε επίτηδες από τη Γερμανία.

Στο Γενί Γκαβέ ένας Κοντογιάννης (Ανωγειανός με μαγαζί εκεί) είπενε του Σήφη «Άσε τσ’ Ανωγειανούς, για θα σου βγάλουνε τον κώλο».

«Εγώ θα γράψω: Εδώ υπήρχανε κάποτε τ’Ανώγεια»  απάντησε ο Σήφης.

Τους Ιταλούς τους κρατήσανε πολλές μέρες. Τελικά, όταν συμπτύσσονταν οι Γερμανοί στα Χανιά, τσοι σκοτώσανε στον Καμαριώτη.

Στο Σφακάκι ήτανε οι Ανωγειανοί:

Μανόλης Μανουράς, Σμαϊλομανόλης, αρχηγός-επικεφαλής

Γύπαρης Μανουράς

Φρυσάλης Χαράλαμπος

Πασπαράκης Πέτρος

Πασπαράκης Γιάννης (Γιαννιό)

Ξημέρης Γεώργιος (Ξημερογιώργης)

Νταγιαντάς Μανόλης (Παπουριανός)

Νταγιαντάς Γιώργης (Περιβολογιώργης)

Καφατσής Κώστας (Καφατσόκωστας)

Αεράκης Λευτέρης (Νταρολευτέρης) (αυτός έπιασε τον Σήφη και του πήρε το μπιστόλι).

Οι Γερμανοί δεν παίξανε ούτε μια τουφεκιά. Τα γυναικόπαιδα με το σύνθημα φύγετε δεξιά-αριστερά, σκορπιστείτε, διασκορπιστήκανε, ούτε τραυματίστηκε κανείς (άντρας, γυναίκα, παιδί) Ανωγειανός.

Ο Μαυρογιάννης Μανόλης (Μπεομανόλης), εμπειροπόλεμος από Μικρά Ασία, ήταν πιασμένος για αγγαρεία (αφού δεν βρήκανε τον γιο του που ήτανε γραμμένος). Στου Μάκρη, όταν είδε το Σήφη να σηκώνει το άσπρο μαντήλι, λέει στον Νταρολευτέρη: πιάστονε, παραδίδεται (Ο Μαυρογιάννης είχε πάει στρατό. Ο Νταρολευτέρης ήταν άπειρος).

Ο Γαρτζόλης από τη Μεσομένη γύρισε στο σπίτι και έπειτα στην ομάδα του Χριστομιχάλη Ξυλούρη στη Μύθια.

Εγώ πήγα στην Αγία Παρασκευή (νεκροταφείο) για να ιδώ το Σήφη. Φορούσε κοντό χακί παντελόνι. Τον είδα. Ήταν αξιολύπητος. Είχε κατουρημένο το παντελόνι του και είχε κυριολεκτικά φυράξει. Ενώ το πρωί αλώνιζε τα Ανώγεια και πριν από λίγες μέρες καυχόταν πως θα τα ισοπεδώσει.

Νεκροί Γερμανοί:

2 στη Μεσομένη

2 στα Τσουνιά

Σήφης στον Ταύκο

2 Ιταλοί αργότερα»

 Παρατηρήσεις-Επισημάνσεις-Προτάσεις

Πολλά μαθαίνομε από τις παραπάνω τρεις μαρτυρίες. Η μία συμπληρώνει ή διορθώνει την άλλη και έτσι λάμπει η αλήθεια. Περιορίζομαι μόνο στα παρακάτω:

1. Από προσεκτική μελέτη των παραπάνω μαρτυριών συνάγεται αβίαστα πόσο έξυπνο ήταν το σχέδιο αντιμετώπισης των Γερμανών από τον ΕΛΑΣ Ανωγείων, η εξασφάλιση όπλων από τον αστυνομικό σταθμό, ο αιφνιδιασμός των Γερμανών στα Ποριά και η αντιμετώπισή τους στην πιο κατάλληλη για τους αντάρτες θέση, στην επίπεδη τοποθεσία Σφακάκι, όπου έχει στηθεί το σχετικό μνημείο. Για τη μάχη αυτή μπορεί να σεμνύνεται, όπου Γης, κάθε Ανωγειανός.
2. Ο λοχίας Σήφης με τους στρατιώτες του πήραν από τα Ανώγεια, την Τετάρτη 7 Αυγούστου 1944, 98 γυναίκες, γέρους, παιδιά και κατηφόριζαν προς το Γενί Γκαβέ.
3. Η χωρίς προσυνεννόηση οχύρωση των πέντε Ανωγειανών που εσπευσμένα πήραν μέρος στη μάχη στο ύψωμα Μεσομένη ισοδυναμούσε με το να ευρίσκονται σε μπαλκόνι και να στοχεύουν στο μοναδικό δρόμο απ’ όπου έπρεπε να περάσουν οι καταδιωκόμενοι Γερμανοί. Ίδια τιμή πρέπει και στους πέντε Ανωγειανούς, επειδή μόλις είδαν τον θανατερό κίνδυνο, ξέχωσαν τα κρυμμένα όπλα τους και από το κατάλληλο σημείο έδωσαν το δεύτερο χτύπημα στους εχθρούς.
4. Οι πέντε αυτοί Ανωγειανοί (Βρέντζος Αντώνης, Βρέντζος Νικηφόρος, Καλλέργης Βασίλης, Καλομοίρης Μανόλης και Νταγιαντάς Κώστας) είναι οι «άλλοι Ανωγειανοί» στο ιστορικό ντοκουμέντο της ΑΝΩΓΗΣ. Από αυτό το δημοσίευμα μαθαίνομε ακόμη ότι οι δύο νεκροί της μάχης Γερμανοί στρατιώτες σκοτώθηκαν στη Μεσομένη.
5. Θεωρώ ότι είναι δίκαιο, τώρα που ο Δήμος Ανωγείων οργανώνει τη γιορτή για απόδοση τιμής στους συντελεστές της σημαντικής νίκης των Ανωγειανών, στις 7 Αυγούστου 1944, εναντίον του ναζισμού, να τους αναφέρει ΟΛΟΥΣ ονομαστικά. Με τον τρόπο αυτό θα τονίζεται το κυριότερο χαρακτηριστικό των Ανωγειανών: η έμπρακτη αλληλεγγύη και αλληλοβοήθεια στο κακό και στο καλό, στον πόλεμο ή στην ειρήνη. Σε αυτήν την άποψη έχω καταλήξει εγώ ο μη Ανωγειανός μελετώντας την ιστορία τους και ζώντας επί 50 χρόνια την κοινωνία των Ανωγείων.

Ρέθυμνο, 10-10-2020

Θεόδωρος Πελαντάκης

Φιλόλογος

Email: [email protected]