politexΑπό το  Βασίλη Βουϊδάσκη

Καθηγητή Παν/μίου Κρήτης 

 «Κρείττον του λαλείν το σιγάν», «Καλύτερον να σιωπάς παρά να μιλάς», έλεγαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι. Μεγάλη και σοφή κουβέντα όπως και τα έργα τους. Απ’ αυτό το φιλόξενο βήμα, ‘Ανωγή’ μίλησα δυο φορές τον τελευταίο καιρό και τολμώ να το κάνω και τρίτη. Κι αυτή τη φορά με παρέσυραν καρδιά και λογική για να κάνω με λίγα λόγια κατάθεση ψυχής και να συγχαρώ ανθρώπους που αγαπώ και με συνέπεια υπηρέτησα μια ζωή: τους νέους της χώρας μας, τους νέους του χωριού μας.

Μόνο εκείνοι, που είχαν την καλή τύχη να παρευρεθούν την Πέμπτη, 17 Νοέμβρη στο αμφιθέατρο του Δημοτικού Σχολείου Ανωγείων, μπορούν να με κατανοήσουν. Οι μαθητές κι οι μαθήτριες της Α΄ Τάξης του Λυκείου μας, με τη σεμνή τους εκδήλωση, μας συγκίνησαν βαθύτατα, κρατώντας μας προσηλωμένους για μιάμιση ώρα στη σκηνή με τα ιστορικά δρώμενα. Με την αναπαράσταση της ιστορικής και σωτήριας Εξέγερσης της νεολαίας στο Πολυτεχνείο, εκμηδένισαν τον χωρόχρονο και μας έκαναν να γιορτάσομε βιωματικά την 43η επέτειο. Μας έδειξαν ότι υπάρχει ακόμα… ελπίδα!

Κορίτσια κι αγόρια, κι αυτής της  Α΄ Τάξης του Λυκείου, κράτησαν επάξια την εθνική μνήμη του Σταυράκειου Γυμνασίου-Λυκείου Ανωγείων, που έχει την αρχή της από τον πρώτο κιόλας χρόνο μετά τον ηρωικό ξεσηκωμό. Και το σημαντικότερο, χωρίς προτροπή και με δική τους πρωτοβουλία. Πήραν στα χέρια τους τη διοργάνωση και την παρουσίαση της γιορτής, δεχόμενοι μόνο ελάχιστη καλοπροαίρετη προσφορά από τους άξιους συναδέλφους και καθηγητές τους.

Τα παιδιά του Γυμνασίου-Λυκείου του χωριού μας, μας θύμισαν τους τρεις, ηλικιακά, κύκλους χορού των αρχαίων Σπαρτιατών. Ο κύκλος των γερόντων τραγουδούσε: ‘Ήμασταν κάποτε καλά παλικάρια’, ο δεύτερος, των νέων απαντούσε: ‘Εμείς είμαστε τώρα και δοκιμάστε μας’, κι ο τρίτος κύκλος με τα παιδιά απαντούσε: «Αμμες δε γ’ εσόμεθα πολλώ κάρρονες»«Εμείς θα γίνομε πολύ καλύτεροί σας!».

Μ’ αυτά τα λίγα, επιστρέφω στη σιωπή μου χωρίς ενοχές, επειδή πιστεύω πως ερμήνευσα σωστά τους αρχαίους προγόνους μας, αφού κι εκείνοι το ίδιο θα έκαναν. Έχω την πεποίθηση ότι όσο αντρίκιο είναι να υψώνεις αγωνιστική φωνή διαμαρτυρίας, όταν βλέπεις την κοινωνική αδικία και καταπίεση, άλλο τόσο αντρίκιο και πρέπον, να επαινείς και να ενθαρρύνεις εκείνους, που ανυπόκριτα κάνουν ό,τι μπορούν, για να ξανάλθουν στη ζωή μας οι πανανθρώπινες αξίες και τα ιδανικά.

 

 

«Έφυγε» από τη ζωή ο Νικηφόρος Δαδούτης του Μιχαήλ σε ηλικία 72 ετών. Η εξόδιος ακολουθία θα ψαλεί σήμερα  και ώρα 1.00 μμ. στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου.

Η ΑΝΩΓΗ εκφράζει τα θερμά συλλυπητήρια της στους οικείους του.

Ρεπορτάζ Γιώργης Μπαγκέρης

ΦΩΤΟ ΜΑΝΩΛΗΣ ΣΑΜΟΛΗΣ

1Ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε κ.Δημήτρης Κουτσούμπας, έφτασε στα Ανώγεια στις 11 π.μ με την συνοδεία του, όπου τους υποδέχθηκαν μέλη του κόμματος και της Τοπικής Οργάνωσης Ανωγείων και τον οδήγησαν αρχικά στα γραφεία του Κ.Κ.Ε που βρίσκονται απέναντι από το Δημαρχείο Ανωγείων, λίγο αργότερα  έφτασε και ο Δήμαρχος Ανωγείων κ. Μανόλης Καλλέργης, ο Αντιδήμαρχος Ανωγείων κ.Ζαχαρίας Σουλτάτος και μέλη του Δημοτικού συμβουλίου, αλλά και πλήθος κόσμου που θέλησε να χαιρετίσει από κοντά τον κ.Κουτσούμπα.

4Στη συνέχεια όλοι μαζί περπάτησαν στον κεντρικό δρόμο των Ανωγείων, όπου ο κ.Κουτσούμπας χαιρετούσε σε κάθε του βήμα τους κατοίκους, μέχρι να φτάσουν στο Κέντρο Αρχαιολογικής Πληροφόρησης “Γιάννη και Έφης Σακελλαράκη”. Ο Δημήτρης Κουτσούμπας δήλωσε εντυπωσιασμένος από τον χώρο και άκουγε με προσοχή τον Δήμαρχο Ανωγείων κ.Καλλέργη να του μιλάει για το Ιδαίον Άντρο, την Ζώμινθο και τα σπουδαία της ευρήματα με το τεράστιο έργο του Γιάννη Σακελλαράκη που συνεχίζει σήμερα η σύζυγος του Έφη. Μάλιστα παρακολούθησε με τρισδιάστατα γυαλιά ένα δεκάλεπτο βίντεο που ανέλυε την ιστορία του σπηλαίου και της Ζωμίνθου. “Πραγματικά σπουδαίο έργο γίνεται εδώ μέσα” ανέφερε  ο κ.Κουτσούμπας και συνέχισε τονίζοντας “Θα πρέπει η ιστορία αυτή να γίνει γνωστή όχι μόνο στην Κρήτη, αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα, ώστε σχολεία, μαθητές και φοιτητές να επισκέπτονται τα Ανώγεια και να το βιώνουν από κοντά” κατέληξε, τονίζοντας πάντως την απογοήτευση του για την Πολιτεία, με την μη ύπαρξη μόνιμου προσωπικού στο Κέντρο Αρχαιολογικής Πληροφόρησης.

3Επόμενη στάση για τον Γενικό Γραμματέα του Κ.Κ.Ε ήταν στο Δημαρχείο Ανωγείων όπου αφού χαιρέτησε προσωπικά τους εργαζόμενους του Δήμου που βρίσκονταν εκεί, βρέθηκε στο γραφείο του Δημάρχου για ένα μικρό κέρασμα με ρακί και παραδοσιακές πίτες. Ο κ. Κουτσούμπας ήταν ιδιαίτερα ευδιάθετος και προσιτός με όλο τον κόσμο . Ο Δήμαρχος Ανωγείων πήρε το λόγο και αφού του προσέφερε κάποια δώρα του Δήμου, με βιβλία για την ιστορία του χωριού, κινηματογραφικές ταινίες, cd με παραδοσιακή μουσική, ένα λευκό μαντηλέ, αλλά και μια υπέροχη βούργια γεμάτη με ντόπια προϊόντα, ανέφερε τα εξής:

6“Είναι πραγματικά μεγάλη μας τιμή η σημερινή σας επίσκεψη στα Ανώγεια. Ο Δήμος Ανωγείων είναι ένας σημαντικός και ιστορικός δήμος, σε ένα χωριό με τρία Ολοκαυτώματα, αλλά και ένα μέρος που έχει αναπτύξει σπουδαίο Πολιτισμό. Υπάρχουν πολλά προβλήματα και προσπαθούμε και εμείς καθημερινά να ανακουφίσουμε τους δημότες μας όσο μπορούμε. Ένα από τα μεγάλα μας θέματα είναι η ανακατανομή των πόρων, ιδιαίτερα για τους μικρούς ορεινούς δήμους στην Ελλάδα. Θέλουμε περισσότερες ελευθερίες ώστε να μπορέσουμε να προσφέρουμε περισσότερα στους δημότες μας” ολοκλήρωσε ο κ.Καλλέργης.

9“Είναι η πρώτη φορά που έρχομαι στα Ανώγεια και είναι ιδιαίτερη η χαρά και η τιμή που βρίσκομαι εδώ. Αυτή η σύντομη περιήγηση που είχαμε στο Μουσείο, στο χωριό σας και εδώ στο Δημαρχείο, δείχνει τη σημασία αυτού του τόπου  που πρέπει να τη μάθουμε όχι μόνο εμείς αλλά κυρίως οι νεότερες γενιές. Θα πρέπει να γίνει τόπος προσκυνήματος, μνήμης, γνώσης. Να έρχονται σχολεία εδώ από όλη την Ελλάδα και να μαθαίνουν από τα βάθη των αιώνων την ιστορία αυτού του τόπου , από την Αρχαία Ελλάδα μέχρι σήμερα. Και για τα χρόνια της Αντίστασης ενάντια στους Ναζί και την Κατοχή, τα Ολοκαυτώματα του χωριού και τις μάχες που έδωσαν τιμημένοι ήρωες, οι νεκροί μας, οι παππούδες μας και οι πατεράδες μας. Αυτά πρέπει να περνάνε και στις νεότερες γενιές γιατί μόνο με τη συλλογική μνήμη, μπορείς να αντιμετωπίσεις σωστά και το σήμερα αλλά κυρίως το αύριο. Να ανοίξεις καλύτερους δρόμους για το λαό μας και τη νεολαία. Σας ευχαριστώ πάρα πολύ για τα υπέροχα δώρα σας και τη φιλοξενία σας.

kouts2Δώρα στον κ.Κουτσούμπα έκανε και ο Πολύδωρος Αεράκης, γνωστός ως “Μωυσής της Κρήτης”, με πίνακες που απεικονίζουν το Ιδαίον Άντρο καθώς και τον πίνακα με ένα κοπάδι πρόβατα και τον Ανωγειανό βοσκό που περπατάνε μέσα στα χιόνια.

Στην συνέχεια όλος ο κόσμος οδηγήθηκε στον δεύτερο όροφο του δημοτικού μεγάρου, όπου στην αίθουσα των δημοτικών συμβουλίων ο κ.Κουτσούμπας πραγματοποίησε την ομιλία του. Η αίθουσα ήταν ασφυκτικά γεμάτη από κόσμο που ήθελε να ακούσει από κοντά τον ηγέτη του Κομμουνιστικού κόμματος και τις θέσεις του κυρίως για αγροτικά και κτηνοτροφικά θέματα που αφορούν περισσότερο τον ντόπιο πληθυσμό. Το καλωσόρισμα πραγματοποίησε ο δημοτικός σύμβουλος της Λαϊκής Συσπείρωσης κ.Αντώνης Ρούλιος ο οποίος ανέφερε μεταξύ άλλων τα εξής:

12” Είναι τιμή μας να βρίσκεστε σήμερα στο χωριό μας. Η επίσκεψη σας αυτή έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για εμάς, γιατί όλοι γνωρίζουμε ανεξάρτητα της πολιτικής τοποθέτησης του καθενός ότι το Κ.Κ.Ε εδώ και 100 χρόνια, παλεύει, αγωνίζεται και θα συνεχίσει στον ίδιο δρόμο με όλες του τις δυνάμεις, για την αντιμετώπιση των λαϊκών προβλημάτων. Οι αγώνες του Κ.Κ.Ε και οι θυσίες του όλα αυτά τα 100 χρόνια αποτελούν τον πιο αδιάψευστο μάρτυρα και μια παρακαταθήκη για ολόκληρο τον Ελληνικό λαό. Καλωσορίζουμε επίσης τους εκπροσώπους των φορέων και όλους τους χωριανούς που μας έκαναν την τιμή να συμμετέχουν στη σημερινή εκδήλωση. Σύντροφε Γενικέ, ήρθες σε ένα τόπο με μεγάλη προσφορά σε όλους τους εθνικοαπελευθερωτικούς αγώνες, επί Τουρκοκρατίας αλλά και επί Γερμανικής Κατοχής. Τη δράση αυτή τη πλήρωσαν ακριβά οι Ανωγειανοί αφού είδαν τρεις φορές το χωριό τους να ισοπεδώνεται.” ανέφερε χαρακτηριστικά.

Πριν ο Γενικός Γραμματέας της Κεντρικής Επιτροπής του Κ.Κ.Ε Δημήτρης Κουτσούμπας ξεκινήσει την ομιλία του, άκουσε προσεκτικά τους εκπροσώπους των φορέων αλλά και τον απλό κόσμο που πήρε τον λόγο για μια μικρή τοποθέτηση. Χαρακτηριστικές στιγμές και αναφορές έγιναν από τον πρόεδρο του Κτηνοτροφικού συλλόγου Ανωγείων κ.Στέφανο Χαιρέτη που μίλησε για τα τεράστια προβλήματα του κλάδου του, του δημοτικού σύμβουλου κ.Οδυσσέα Σπαχή που μίλησε ως εκπρόσωπος του Κτηνοτροφικού Συνεταιρισμού, που έχει αναστείλει την λειτουργία του από το 2013, ο πρόεδρος του δημοτικού συμβουλίου Ανωγείων κ.Δημήτρης Κονιός που μίλησε ως εκπρόσωπος της Ένωσης Μυλοποτάμου, ο σκηνοθέτης κ.Λευτέρης Χαρωνίτης και η σύζυγος του κ.Κάτια Καπάτου, ο κ.Στελής Σταυρακάκης που μίλησε επίσης για τα προβλήματα των Κτηνοτρόφων, όπως την πρόσφατη μείωση της εξισωτικής αποζημίωσης, ο π.Ανδρέας Κεφαλογιάννης που ρώτησε γιατί ο λαός δεν έχει ξεσηκωθεί μαζικά τα τελευταία έξι χρόνια και άλλοι.

7Η ομιλία

Ο Δημήτρης Κουτσούμπας μίλησε για περίπου μια ώρα και επικεντρώθηκε κυρίως σε αγροτικά και κτηνοτροφικά ζητήματα, αλλά και στην ανάγκη όλος ο Ελληνικός λαός να αντιδράσει μαζικά ενάντια στα νέα μέτρα που έρχονται όπως τόνισε.” Είναι χρέος μας και καθήκον να ερχόμαστε στα Ανώγεια, αλλά και σε όλα τα άλλα μέρη της Ελλάδας που θα πρέπει να ενισχυθούν και να αναπτυχθούν. Θα πρέπει ο κόσμος και ιδιαίτερα η νεολαία να μένει στον τόπο της και όχι να ξενιτεύεται είτε για μεγάλες πόλεις και αστικά κέντρα, είτε πολύ περισσότερο στο εξωτερικό ψάχνοντας μια καλύτερη ζωή, ψάχνοντας ένα μεροκάματο” ανέφερε αρχικά και συνέχισε τονίζοντας:”Το Κ.Κ.Ε αναφέρει όλα αυτά τα προβλήματα, τα βγάζει στην Βουλή αλλά δυστυχώς τα υπόλοιπα κόμματα φοβούμενα μην ενοχλήσουν τους Ευρωπαίους δεν κάνουν πράξη μέτρα που μπορούν να ανακουφίσουν τον κόσμο..”

Στη συνέχεια ανέφερε μια μαντινάδα που έχει ειπωθεί  για τα 100 χρόνια του Κ.Κ.Ε , τονίζοντας ότι αυτό το δίκιο και το δικό μας αλλά και εσάς των Ανωγειανών και όλου του Ελληνικού λαού, εμπνέει και για αυτό στέκεστε όρθιοι παρά τις δυσκολίες και τα βάσανα όπως τόνισε.Η μαντινάδα είναι η εξής:

Στα χρόνια μας τα 100 είμαστε πάντα νέοι,

γιατί είναι το δίκιο του λαού που πάντα μας εμπνέει..

Ο κ.Κουτσούμπας ολοκλήρωσε την ομιλία του τονίζοντας ότι “Εμείς πιστεύουμε ότι  ελπίδα και αισιοδοξία μπορεί να δώσει το κόμμα. Κ.Κ.Ε ισχυρό, είναι διέξοδος πραγματική για τον λαό.Εύχομαι σε όλους σας καλή δύναμη”

Μετά την ολοκλήρωση της ομιλίας ο κ.Κουτσούμπας, η συνοδεία του αλλά και αρκετός κόσμος κατευθύνθηκε στο Οροπέδιο της Νίδας. Εκεί μέλη του Κ.Κ.Ε Ανωγείων είχαν ετοιμάσει ένα αυθεντικό παραδοσιακό τραπέζι με πλούσια Ανωγειανά εδέσματα, όπως οφτό και βραστό κρέας, μακαρόνια με ανθότυρο, παραδοσιακές πίτες κτλ. Το τραπέζι παρατέθηκε στο περίπτερο της Νίδας με τον Γενικό Γραμματέα να δηλώνει εντυπωσιασμένος από τη φυσική ομορφιά του τοπίου. Νωρίτερα είχε περπατήσει μέχρι το σπήλαιο που αναθράφηκε ο Δίας, το επιβλητικό Ιδαίον Άντρο και ξεναγήθηκε στον χώρο από τον Δήμαρχο Ανωγείων κ.Καλλέργη.

 

koutsΤο μήνυμα ότι μόνο μέσα από τη συλλογική μνήμη μπορούμε να αντιμετωπίσομε σωστά το σήμερα αλλά κυρίως όπως τόνισε και το αύριο, έστειλε το μεσημέρι από τα Ανώγεια ο γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας.

Ο κ. Κουτσούμπας επισκέφθηκε για πρώτη φορά τα Ανώγεια εκφράζοντας τη χαρά και τη συγκίνηση του για αυτό.«Αυτή η σύντομη περιήγηση που έκανα δείχνει την σημασία αυτού του τόπου που πρέπει να την μάθουμε όχι μόνο εμείς, αλλά και η νεότερη γενιά», ανέφερε χαρακτηριστικά.Παράλληλα, τόνισε ότι τα Ανώγεια πρέπει να γίνουν τόπος προσκυνήματος μνήμης και γνώσης.

«Να έρχονται εδώ σχολεία από όλη την Ελλάδα και να μαθαίνουν από τα βάθη των αιώνων την ιστορία αυτού του τόπου από την αρχαία Ελλάδα, μέχρι σήμερα», τόνισε.

Ο κ.Κουτσούμπας στάθηκε ιδιαίτερα στα χρόνια της αντίστασης του ολοκαυτώματος του χωριού από τους ναζί και τις θυσίες των κατοίκων της περιοχής.

«Αυτά πρέπει να περνάνε και στις νεώτερες γενιές γιατί μόνο με τη συλλογική μνήμη μπορείς να αντιμετωπίσεις σωστά το σήμερα αλλά κυρίως το αύριο. Να ανοίξουν καλύτεροι δρόμοι για το λαό και τη νεολαία».

Ο Γενικός Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ βρέθηκε το μεσημέρι του Σαββάτου στο ορεινό χωριό Ανώγεια όπου είχε συνάντηση στο δημαρχείο με τον δήμαρχο Καλλέργη εκπροσώπους φορέων, αλλά και κατοίκους της περιοχής.

Οι παριστάμενοι έθεσαν στον κ. Κουτσούμπα αγροτοκτηνοτροφικά θέματα, το ζήτημα των επιδοτήσεων καθώς και θέματα που αφορούν τις υποδομές της περιοχής με κύρια αναφορά το ζήτημα της οδικής σύνδεσης των Ανωγείων με το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο.

Από την πλευρά του ο γραμματέας του ΚΚΕ τόνισε την ανάγκη άμεσης λήψης μέτρων για την στήριξη της υπαίθρου ώστε όπως χαρακτηριστικά ανέφερε,«να ανακουφιστεί ο κόσμος της επαρχίας ώστε να παραμείνει και να μην εγκαταλείπει τον τόπο του».

Παράλληλα επανέλαβε ότι έρχονται νέα αντιλαϊκά μέτρα δύσκολες ημέρες και 4ο μνημόνιο κάλεσε τους πολίτες σε επαγρύπνηση και τους ζήτησε να συντροφευθούν με το ΚΚΕ.Κατά την άφιξη του στα Ανώγεια ο κ Κουτσούμπας περπάτησε στους δρόμους του χωριού ενώ επισκέφθηκε και το Κέντρο Αρχαιολογίας και Πληροφόρησης που είναι επί της ουσίας μουσείο με διαδραστικούς πίνακες.

Με την βοήθεια τρισδιάστατων γυαλιών «ξεναγήθηκε» στους χώρο του Ιδαίου ‘Αντρου, δηλώνοντας εντυπωσιασμένος. Μετά τα Ανώγεια ο κ. Κουτσούμπας βρέθηκε στο οροπέδιο της Νίδας.

(Πληροφορίες από ΑΠΕ)

pist2«Η «Ξαστεριά», που τραγούδησε ο Ψαρονίκος  στο Πολυτεχνείο μαζί με τους εξεγερμένους φοιτητές  ενάντια στο Φασισμό, είναι και σήμερα την εποχή της πρωτόγνωρης κρίσης και των μνημονίων το ίδιο επίκαιρη»  τόνισε ο παπα- Ανδρέας στην εκδήλωση μνήμης και τιμής που οργάνωσε η Εκκλησία του Αϊ Γιώργη για το ματωμένο Νοέμβρη του ‘ 73.

Ο παπα- Ανδρέας στο κήρυγμα  του εξήγησε ποιο νόημα  έχει στις μέρες μας το κεντρικό σύνθημα εκείνης της εποχής: «Ψωμί- Παιδεία – Ελευθερία».

Ολόκληρο το κήρυγμα έχει ως εξής:

«Φέτος συμπληρώνονται 43 χρόνια από την εξέγερση των φοιτητών του πολυτεχνείου τον Νοέμβριο του 1973. Ειδικά στις εποχές που ζούμε, εδώ και 6 χρόνια, τα αιτήματα τα οποία ανέδειξαν την εποχή εκείνη οι νέοι της Ελλάδος , το «Ψωμί- Παιδεία-Ελευθερία», είναι όχι μόνο επίκαιρα, αλλά βρίσκονται στην πρώτη γραμμή των διεκδικήσεων της  σημερινής γενιάς.

pap1Της σημερινής γενιάς που δεν είναι πλέον των 700 ευρώ αλλά των 100 και 150 ευρώ. Το ζητούμενο σήμερα είναι το ψωμί με όλη τη σημασία της λέξεως,  διότι ζούμε μια εποχή απόλυτης κρίσης, όπου ένας μεγάλος αριθμός πολιτών ζει από τα συσσίτια και από τις κάρτες σίτισης.

Παιδεία:  Η παιδεία σήμερα δοκιμάζεται εξ αιτίας του γεγονότος ότι δεν υπάρχουν διαθέσιμα κονδύλια για τους ανθρώπους που θέλουν να σπουδάσουν στην δημόσια εκπαίδευση, συν το γεγονός ότι θα πρέπει οι γονείς οι ίδιοι να διαθέτουν από το υστέρημα τους χρήματα για να καλύψουν τις δικές τους εκπαιδευτικές ανάγκες. Η παιδεία μέσα στην κρίση υποβαθμίστηκε, και θα υποβαθμιστεί ακόμη περισσότερο εάν συνεχιστεί αυτή η κατάσταση.

Ελευθερία: Για πια ελευθερία μιλάμε σήμερα , όταν τα πάντα είναι ελεγχόμενα , τη στιγμή που όποια απόφαση και να ληφθεί , δεν μπορεί στη συνέχεια να εφαρμοστεί, μιλάω για την Ελλάδα, γιατί τα διευθυντήρια και τα ξένα κέντρα των αποφάσεων , είναι αυτά που έχουν τον τελευταίο  λόγο. Άρα για ποια ελευθερία αποφάσεων μιλάμε, για πια ελευθερία κινήσεων.

Σε ότι αφορά την ελευθερία του ατόμου διαρκώς συρρικνώνεται μέσα από νόμους και μέσα από συστήματα τα οποία εφεύρει η παγκόσμια κοινότητα.

«Ψωμί Παιδεία Ελευθερία» αξίες για κάθε άνθρωπο που μπορεί και οφείλει να ονειρευτεί να αγωνίζεται να πολεμά προσβλέποντας το καλύτερο σήμερα για τον ίδιο το καλύτερο αύριο για τα παιδιά του. Παράλληλα όμως τρεις λέξεις που μπόρεσαν να μας υποδείξουν στις δύσκολες αυτές εποχές που ζούμε το νόημα και την αξία της αλληλεγγύης. Προσευχόμαστε και ευχαριστούμε όλους τους φίλους και συνανθρώπους μας που βοηθούν κάποιους άλλους να έχουν ψωμί να έχουν Παιδεία να μπορούν να αισθάνονται την ελευθερία έστω και μέσα στο σκούρο συνετό που μας τυλίγει. Μέσα στην κρίση της Ευρωζώνης στην κρίση της παγκόσμιας κοινότητας μέσα στην κρίση της χώρας μας μεγάλωσαν η αλληλεγγύη και η ανθρωπιά.  Τιμούμε την επέτειο του Πολυτεχνείου. Τους ανθρώπους που αφανείς προχώρησαν για να φέρουν την ουσία των αξιών και των δικαιωμάτων του ανθρώπου από το μαύρο τότε στο φωτεινό σήμερα της Δημοκρατίας. Αυτό το φως δε θέλουμε να το χάσουμε. Δε θέλουμε να απολέσουμε τη χαραυγή την ξαστεριά μας. Μήτε  στις ζωές μας ούτε στο ψωμί  μας στην Παιδεία στην ελευθερία μας.

Εμείς οφείλουμε σε αυτό το σημείο να υπενθυμίσουμε τη συμμετοχή και την στάση των δικών μας ανθρώπων σ’  αυτόν τον αγώνα του 1973 ενάντια στη χούντα και στον φασισμό. Του Ψαρονίκο και των φοιτητών που είχαν κλειστεί στο πολυτεχνείο τραγουδώντας το πότε θα κάνει ξαστεριά.

Και το πότε θα κάνει ξαστεριά είναι το συνετό να γίνει σήμερα.»

{CAPTION}

Σαραντα τρία χρόνια συμπληρώνονται φέτος από την εξέγερση του Πολυτεχνείου ,όπου οι φοιτητές με την κατάληψη της σχολής και τον αιματηρό επίλογο που ακολούθησε  με την στρατιωτική επέμβαση και την είσοδο των τανκς, έδωσαν το καίριο πλήγμα που οδήγησε μετέπειτα στην πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών που είχε την Ελλάδα στον γύψο για επτά ολόκληρα χρόνια.

Τα συνθήματα του Πολυτεχνείου για ”Ψωμί-Παιδεία-Ελευθερία” παραμένουν πάντα επίκαιρα και αποτελούν Φάρο αντίστασης ακόμα και σήμερα όπου η Ελλάδα ζει μια άλλη ιδιότυπη Χούντα, αυτή των μνημονίων και του Δ.Ν.Τ που την κρατάει αιχμάλωτη και υποχείριο των ”ισχυρών” της Ευρώπης.

Το αίμα των εξεγερμένων  της 17ης Νοεμβρίου 1973 βοά και ζητά στις σημερινές δύσκολες στιγμές που περνά ο απλός πολίτης αυτής της χώρας, να βρει άξιους συνεχιστές, ανθρώπους που θα προτάξουν τα στήθη τους και θα σταματήσουν την ξέφρενη πορεία προς τον γκρεμό και την εξαθλίωση.

Ο δικός μας Νίκος  Ξυλούρης, ο Ψαρονίκος  βρέθηκε και τις τρεις ημέρες της κατάληψης στο Πολυτεχνείο και φυγαδεύτηκε από τους φοιτητές λίγες ώρες πριν την είσοδο των τανκς. Το ”Πότε θα κάνει Ξαστεριά” που τραγούδησε μαζί με τον αγωνιζόμενη νεολαία έγινε το τραγούδι-σύμβολο κατά  της 7χρονης τυραννίας. Ο ίδιος σεμνός και μαζεμένος δεν μιλούσε ποτέ για την συμμετοχή του στα τότε γεγονότα. ”Εκεί σκοτώθηκαν άνθρωποι για τα ιδανικά τους. Εγώ δεν σκοτώθηκα” έλεγε ο αείμνηστος Αρχάγγελος της Κρήτης και χαμήλωνε το βλέμμα. Δυστυχώς κάποιοι καπηλεύτηκαν  την συμμετοχή τους στο Πολυτεχνείο. Την εξαργύρωσαν χρόνια μετά στην Μεταπολίτευση, με θέσεις και αξιώματα και δυστυχώς αποδείχτηκαν ανάξιοι να σηκώσουν το βάρος της ευθύνης και ανίκανοι να κάνουν πράξη τα συνθήματα των φοιτητών κατά της δικτατορίας. Σε καμιά περίπτωση όμως το γεγονός αυτό δεν μειώνει το μεγαλείο της αντίστασης και της σημασίας της εξέγερσης του Νοέμβρη του ’73.

Τα Ανώγεια τιμούν το Πολυτεχνείο με οδηγό την δική τους νεολαία, αυτή την γενιά που θα νιώσει περισσότερο από όλους τις συνέπειες των μνημονίων και της πολιτικής και οικονομικής κρίσης που πλήττει την χώρα μας.

Η Β’ Λυκείου Ανωγείων θα πραγματοποιήσει την εκδήλωση  την Πέμπτη το βράδυ, όπου οι μαθητές με τον δικό τους τρόπο και την δική τους φλόγα θα μας παρουσιάσουν το Χρονικό της εξέγερσης του Πολυτεχνείου, διανθισμένο με τραγούδια του Ξυλούρη, του Λοίζου, με ποιήματα του Ρίτσου και του Παλαμά, βροντοφωνάζοντας το δικό τους ”Δεν Θα Περάσει ο Φασισμός”. Στο χωριό μας γίνεται και λαμπαδηφορία στην οποία οι μαθητές βγαίνουν στους δρόμους στις 3 τα ξημερώματα (2.59 όπου το τανκ γκρέμισε την πύλη) και με αναμμένες δάδες φώναζουν συνθήματα και τραγουδούν επαναστατικά τραγούδια.

Ας στρέψουμε λοιπόν το βλέμμα μας στο παρελθόν αυτού του τόπου των τόσων αγώνων για ελευθερία και με οδηγό αυτό ας σηκωθούμε και ας αγωνιστούμε και εμείς για τα δικά μας δικαιώματα που σήμερα ποδοπατιούνται βάναυσα από μια νέα δικτατορική μπότα.

Κλείνοντας αυτό το άρθρο ας παραθέσουμε το Χρονικό των γεγονότων του Πολυτεχνείου αλλά και τους νεκρούς του αιματοβαμμένου Νοέμβρη που στιγμάτισε και καθοδήγησε την σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας.

 

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ:

 

Στις 14 Νοεμβρίου 1973, οι φοιτητές του Πολυτεχνείου αποφασίζουν αποχή από τα μαθήματα με αίτημα την διεξαγωγή ελεύθερων φοιτητικών εκλογών το ίδιο έτος και όχι στα τέλη του επόμενου χρόνου που είχε αποφασίσει η χούντα. Συνελεύσεις γίνονται και σε άλλα πανεπιστημιακά τμήματα. Πλήθος φοιτητών συρρέουν στο κτίριο του Πολυτεχνείου στην Πατησίων και το απόγευμα της ίδιας ημέρας, παίρνεται η απόφαση για την κατάληψη της σχολής.
Μέσα σε λίγες ώρες κατασκευάζεται ο ραδιοφωνικός πομπός μέσω του οποίου εκφωνήθηκε το πλέον γνωστό μήνυμα «Εδώ Πολυτεχνείο! Λαέ της Ελλάδας το Πολυτεχνείο είναι σημαιοφόρος του αγώνα μας, του αγώνα σας, του κοινού αγώνα μας ενάντια στη δικτατορία και για την Δημοκρατία. Εδώ Πολυτεχνείο, εδώ Πολυτεχνείο. Σας μιλά ο ραδιοφωνικός σταθμός των ελεύθερων αγωνιζόμενων φοιτητών, των ελεύθερων αγωνιζόμενων Ελλήνων».

Ακόμη, εγκαθίστανται πολύγραφοι προκειμένου να κοινοποιούνται οι αποφάσεις της συντονιστικής επιτροπής της κατάληψης, ενώ δημιουργήθηκαν και συνεργεία φοιτητών που ετοίμαζαν τα πλακάτ και έγραφαν συνθήματα σε τοίχους και τρόλεϊ.
Τη δεύτερη μέρα της κατάληψης, Πέμπτη 15 Νοεμβρίου, ο ενθουσιασμός των φοιτητών κορυφώθηκε και πραγματοποιήθηκε πορεία με συνθήματα κατά της χούντας.

Την Παρασκευή,16 Νοεμβρίου , μαθητές ενώθηκαν με τους φοιτητές και η εξέγερση γενικεύτηκε. Το στρατιωτικό καθεστώς πλέον βρισκόταν σε κατάσταση επιφυλακής ενώ ο δικτάτορας Παπαδόπουλος είχε εξοργιστεί με την λειτουργία του ραδιοφωνικού σταθμού. Λαμβάνεται η απόφαση της εκκένωσης του Πολυτεχνείου με δραστικά αστυνομικά μέσα. Η εξέγερση όμως έχει πλέον γενικευτεί σε όλη την Ελλάδα. Στην πορεία που διοργανώνεται το απόγευμα της ημέρας στο κέντρο της Αθήνας, η αστυνομία επεμβαίνει με ωμή βία, με ξυλοδαρμούς και συλλήψεις συμμετεχόντων.

Τα ξημερώματα της 17ης Νοεμβρίου βρίσκουν άρματα του στρατού να έχουν παραταχθεί έξω από το Πολυτεχνείο. Η απόφαση έχει παρθεί. Ένα από τα τανκς οδηγείται πάνω στην πύλη του Πολυτεχνείου γκρεμίζοντας την.

Μετά την πτώση της πύλης ένοπλες δυνάμεις εισβάλλουν στο Πολυτεχνείο για να «εκκαθαρίσουν» το χώρο από τα «ταραχοποιά στοιχεία». Φοιτητές συλλαμβάνονται και οδηγούνται στα υπόγεια του ΕΑΤ-ΕΣΑ, ενώ ελεύθεροι σκοπευτές ανοίγουν πυρ από ταράτσες στις οποίες είχαν ακροβολιστεί.
Την επόμενη ημέρα, ο Παπαδόπουλος απευθύνει διάγγελμα στο οποίο αναφέρει πως τα γεγονότα οφείλονταν σε «αναρχικά στοιχεία που απέβλεπαν στην ανατροπή της τάξης» και τα απέδωσε σε συνωμοσία.

 

ΟΙ ΝΕΚΡΟΙ ΤΟΥ ΠΟΛΥΤΕΧΝΕΙΟΥ:

 

Το ζήτημα του ακριβούς αριθμού των νεκρών κατά τη διάρκεια της εξέγερσης του Πολυτεχνείου και την επιχείρηση καταστολής της, παραμένει ακόμη και σήμερα ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα, προκαλώντας συζητήσεις,αλλά και ισχυρισμούς ανιστόρητους και πέρα από κάθε λογική.

Από τα μέσα του 2002 έχει ξεκινήσει μια ιστορική έρευνα στο Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών με τίτλο “Τεκμηριώνοντας τα γεγονότα του Νοεμβρίου 1973”. Στο πλαίσιο αυτής της έρευνας επιχειρείται η συγκέντρωση και επεξεργασία με επιστημονικές μεθόδους τεκμηρίων που αφορούν σε πολλές παραμέτρους των γεγονότων, όπως το χρονικό της εξέγερσης, το επιχειρησιακό σχέδιο για την καταστολή της, η εξέλιξη των γεγονότων έξω από το Πολυτεχνείο κ.ο.κ. Ένα από τα ζητούμενα είναι, φυσικά, ο αριθμός και η ταυτότητα των θυμάτων. Αν και η έρευνα βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη, επιχειρείται στο σημείο αυτό μια συνοπτική παρουσίαση των πρώτων διαπιστώσεων, με έμφαση στη “γενεαλογία” του ζητήματος.

Οι 24 πλήρως τεκμηριωμένες περιπτώσεις

  1. Σπυρίδων Κοντομάρης του Αναστασίου, 57 ετών, δικηγόρος (πρώην βουλευτής Κερκύρας της Ένωσης Κέντρου), κάτοικος Αγίου Μελετίου, Αθήνα. Στις 16.11.1973, γύρω στις 20.30-21.00, ενώ βρισκόταν στη διασταύρωση οδών Γεωργίου Σταύρου & Σταδίου, προσβλήθηκε από δακρυγόνα αέρια που έρριχνε η Αστυνομία κατά των διαδηλωτών, με αποτέλεσμα να υποστεί έμφραγμα του μυοκαρδίου. Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ., όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του.
  2. Διομήδης Κομνηνός του Ιωάννη, 17 ετών, μαθητής, κάτοικος Λευκάδος 7, Αθήνα. Στις 16.11.1973, μεταξύ 21.30 και 21.45, ενώ βρισκόταν μαζί με άλλους διαδηλωτές στη διασταύρωση των οδών Αβέρωφ & Μάρνη, τραυματίστηκε θανάσιμα στην καρδιά από πυρά που έριξαν εναντίον του άνδρες της φρουράς του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ. και από εκεί, νεκρός πλέον, στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών (όπως λεγόταν τότε το Γενικό Κρατικό Νοσοκομείο).
  3. Σωκράτης Μιχαήλ, 57 ετών, εμπειρογνώμων ασφαλιστικής εταιρείας, κάτοικος Περιστερίου Αττικής. Στις 16.11.1973, μεταξύ 21.00 και 22.30, ενώ βρισκόταν μεταξύ των οδών Μπουμπουλίνας και Σόλωνος, προσβλήθηκε από δακρυγόνα αέρια που έριχνε η Αστυνομία κατά των διαδηλωτών, με αποτέλεσμα να υποστεί απόφραξη της αριστεράς στεφανιαίας. Μεταφέρθηκε ημιθανής στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ. (F Σεπτεμβρίου), όπου και πέθανε.
  4. Toril Margrethe Engeland του Per Reidar, 22 ετών, φοιτήτρια από το Molde της Νορβηγίας. Στις 16.11.1973, γύρω στις 23.30, τραυματίστηκε θανάσιμα στο στήθος από πυρά της φρουράς του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Μεταφέρθηκε από διαδηλωτές στο ξενοδοχείο «Ακροπόλ» και αργότερα, νεκρή ήδη, στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ι.Κ.Α. Ανακριβώς είχε αναφερθεί αρχικά από την Αστυνομία ως «Αιγυπτία Τουρίλ Τεκλέτ» και η παρεξήγηση αυτή επιβιώνει ακόμη σε κάποιους «καταλόγους νεκρών».
  5. Βασίλειος Φάμελλος του Παναγιώτη, 26 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος, από τον Πύργο Ηλείας, κάτοικος Κάσου 1, Κυψέλη, Αθήνα. Στις 16.11.1973, γύρω στις 23.30, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά της φρουράς του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως. Μεταφέρθηκε από διαδηλωτές στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ. και από εκεί, νεκρός πλέον, στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών.
  6. Γεώργιος Σαμούρης του Ανδρέα, 22 ετών, φοιτητής Παντείου, από την Πάτρα, κάτοικος πλατείας Κουντουριώτου 7, Κουκάκι. Στις 16.11.1973 γύρω στις 24.00, ενώ βρισκόταν στην ευρύτερη περιοχή του Πολυτεχνείου (Καλλιδρομίου και Ζωσιμάδων), τραυματίστηκε θανάσιμα στον τράχηλο από πυρά της αστυνομίας. Μεταφέρθηκε στο πρόχειρο ιατρείο του Πολυτεχνείου, όπου απεβίωσε. Από εκεί μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ι.Κ.Α. Ανακριβώς είχε αναφερθεί αρχικά από την Αστυνομία ως «Χαμουρλής».
  7. Δημήτριος Κυριακόπουλος του Αντωνίου, 35 ετών, οικοδόμος, από τα Καλάβρυτα, κάτοικος Περιστερίου Αττικής. Κατά τις βράδυνες ώρες της 16.11.1973 ενώ βρισκόταν στην περιοχή του Πολυτεχνείου, προσβλήθηκε από δακρυγόνα αέρια και στη συνέχεια κτυπήθηκε από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους, συνεπεία των οποίων πέθανε, από οξεία ρήξη αορτής, τρεις ημέρες αργότερα, στις 19.11.1973, ενώ μεταφερόταν στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ.
  8. Σπύρος Μαρίνος του Διονυσίου, επονομαζόμενος Γεωργαράς, 31 ετών, ιδιωτικός υπάλληλος, από την Εξωχώρα Ζακύνθου. Κατά τις βράδυνες ώρες της 16.11.1973, ενώ βρισκόταν στην περιοχή του Πολυτεχνείου, κτυπήθηκε από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους, και υπέστη κρανιοε-γκεφαλικές κακώσεις. Μεταφέρθηκε στο Θεραπευτήριο Πεντέλης, όπου πέθανε τη Δευτέρα, 19.11.1973, από οξύ αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο. Τάφηκε στην ιδιαίτερη πατρίδα του, όπου στις 9.9.1974, έγινε τελετή στη μνήμη του.
  9. Νικόλαος Μαρκούλης του Πέτρου, 24 ετών, εργάτης, από το Παρ-θένι Θεσσαλονίκης, κάτοικος Χρηστομάνου 67, Σεπόλια, Αθήνα, εργάτης. Κατά τις πρωινές ώρες της 17.11.1973, ενώ βάδιζε στην πλατεία Βάθης, τραυματίστηκε στην κοιλιά από ριπή στρατιωτικής περιπόλου. Μεταφέρθηκε στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών, όπου πέθανε τη Δευτέρα 19.11.1973.
  10. Αικατερίνη Αργυροπούλου σύζυγος Αγγελή, 76 ετών, κάτοικος Κέννεντυ και Καλύμνου, Αγιοι Ανάργυροι Αττικής. Στις 10.00 της 17.11.1973, ενώ βρισκόταν στην αυλή του σπιτιού της, τραυματίστηκε στην πλάτη από σφαίρα. Διακομίστηκε στην κλινική «Παμμακάριστος» (Κάτω Πατήσια), όπου νοσηλεύτηκε επί ένα μήνα και κατόπιν μεταφέρθηκε στο σπίτι της, όπου πέθανε συνεπεία του τραύματος της μετά από ένα εξάμηνο (Μάιος 1974).
  11. Στυλιανός Καραγεώργης του Αγαμέμνονος, 19 ετών, οικοδόμος, κάτοικος Μιαούλη 38, Νέο Ηράκλειο Αττικής. Στις 10.15 το πρωί της 17.11.1973, ενώ βρισκόταν μαζί με άλλους διαδηλωτές στην οδό Πατησίων, μεταξύ των κινηματογράφων «ΑΕΛΑΩ» και «ΕΑΛΗΝΙΣ», τραυματίστηκε από ριπή πολυβόλου που έρριξε εναντίον τους περίπολος πεζοναυτών που επέβαινε ενός τεθωρακισμένου οχήματος. Μεταφέρθηκε στο Κ.Α.Τ., όπου πέθανε μετά από 12 μέρες, στις 30.11.1973.
  12. Μάρκος Καραμανής του Δημητρίου, 23 ετών, ηλεκτρολόγος, από τον Πειραιά, κάτοικος Χίου 35, Αιγάλεω. Στις 10.30 περίπου το πρωί της 17.11.1973, ενώ βρισκόταν στην ταράτσα πολυκατοικίας επί της πλατείας Αιγύπτου 1, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά της στρατιωτικής φρουράς που ενέδρευε στην ταράτσα του Ο.Τ.Ε. (αυτουργός ο ανθυπολοχαγός Ιωάννης Αυμπέρης, 573ου Τάγματος Πεζικού). Μεταφέρθηκε στην κλινική «Παντάνασσα» (πλατεία Βικτωρίας), όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του.
  13. Αλέξανδρος Σπαρτίδης του Ευστρατίου, 16 ετών, μαθητής, από τον Πειραιά, κάτοικος Αγίας Λαύρας 80, Αθήνα. Στις 10.30 με 11.00 περίπου το πρωί της 17.11.1973, ενώ βάδιζε στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Κότσικα, τραυματίστηκε θανάσιμα στην κοιλιά από πυρά της στρατιωτικής φρουράς που ενέδρευε στην ταράτσα του Ο.Τ.Ε. (αυτουργός ο ανθυπολοχαγός Ιωάννης Δυμπέρης, 573ου Τάγματος Πεζικού). Με διαμπερές τραύμα μεταφέρθηκε στο Κ.Α.Τ., όπου τον βρήκε νεκρό ο πατέρας του.
  14. Δημήτριος Παπαϊωάννου, 60 ετών, διευθυντής ταμείου αλευροβιομηχάνων, κάτοικος Αριστομένους 105, Αθήνα. Γύρω στις 11.30 της 17.11.1973, ενώ βρισκόταν στην πλατεία Ομονοίας, προσβλήθηκε από δακρυγόνα αέρια που έριχνε η Αστυνομία. Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ., όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του, συνεπεία εμφράγματος.
  15. Γεώργιος Γεριτσίδης του Αλεξάνδρου, 47 ετών, εφοριακός υπάλληλος, κάτοικος Ελπίδος 29, Νέο Ηράκλειο Αττικής. Στις 12.00 της 17.11.1973, ενώ βρισκόταν μέσα στο αυτοκίνητο του στα Νέα Λιόσια, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά που διέσχισαν τον ουρανό του αυτοκινήτου. Μεταφέρθηκε στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών, όπου πέθανε αυθημερόν.
  16. Βασιλική Μπεκιάρη του Φωτίου, 17 ετών, εργαζόμενη μαθήτρια, από τα Αμπελάκια Βάλτου Αιτωλοακαρνανίας, κάτοικος Μεταγένους 8, Νέος Κόσμος. Στις 12.00 το μεσημέρι της 17.11.1973, ενώ βρισκόταν στην ταράτσα του σπιτιού της, τραυματίστηκε θανάσιμα στον αυχένα από πυρά. Μεταφέρθηκε στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών και στη συνέχεια στον «Ευαγγελισμό», όπου πέθανε αυθημερόν.
  17. Δημήτρης Θεοδώρας του Θεοφάνους, 52 ετών, κάτοικος Ανακρέοντος 2, Ζωγράφου. Στις 13.00, της 17.11.1973, ενώ διέσχιζε με τη μητέρα του τη διασταύρωση της οδού Ορεινής Ταξιαρχίας με τη λεωφόρο Παπάγου στου Ζωγράφου, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά στρατιωτικής περιπόλου με επικεφαλής αξιωματικό (πιθανόν ο ίλαρχος Σπυρίδων Σταθάκης του Κ.Ε.Τ/Θ), που βρισκόταν ακροβολισμένη στο λόφο του Αγίου Θεράποντος. Εξέπνευσε ακαριαία και όταν μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο των Παίδων, απλώς διαπιστώθηκε ο θάνατος του.
  18. Αλέξανδρος Βασίλειος (Μπασρί) Καράκας, 43 ετών, Αφγανός τουρκικής υπηκοότητας, ταχυδακτυλουργός, κάτοικος Μύρων 10, Αγιος Παντελεήμονας, Αθήνα. Στις 13.00, της 17.11.1973, ενώ βάδιζε με τον 13χρονο γιο του στη διασταύρωση των οδών Χέϋδεν και Αχαρνών, τραυματίστηκε θανάσιμα στην κοιλιά από ριπή μυδραλίου τεθωρακισμένου στρατιωτικού οχήματος. Μεταφέρθηκε απευθείας στο νεκροτομείο, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του.
  19. Αλέξανδρος Παπαθανασίου του Σπυρίδωνος, 59 ετών, συνταξιούχος εφοριακός, από το ΚεράσοΒο Αιτωλοακαρνανίας, κάτοικος Νάξου 116, Αθήνα. Στις 13.30 της 18.11.1973, ενώ βάδιζε με τις ανήλικες κόρες του στη διασταύρωση των οδών Δροσοπούλου και Κύθνου, απέναντι από το ΙΣΤ’ Αστυνομικό Τμήμα, βρέθηκε εν μέσω πυρών, προερχομένων από τους αστυνομικούς του Τμήματος, με αποτέλεσμα να πάθει συγκοπή. Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατος του.
  20. Ανδρέας Κούμπος του Στέργιου 63 ετών, βιοτέχνης, από την Καρδίτσα, κάτοικος Αμαλιάδος 12, Κολωνός. Γύρω στις 11.00 με 12.00 της 18.11.1973, ενώ βάδιζε στη διασταύρωση των οδών Γ’ Σεπτεμβρίου και Καποδιστρίου, τραυματίστηκε στη λεκάνη από πυρά μυδραλίου τεθωρακισμένου στρατιωτικού οχήματος. Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ., κατόπιν στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών και τέλος στο Κ.Α.Τ., όπου και πέθανε στις 30.1.1974.
  21. Μιχαήλ Μυρογιάννης του Δημητρίου, 20 ετών, ηλεκτρολόγος, από τη Μυτιλήνη, κάτοικος Ασημάκη Φωτήλα 8, Αθήνα. Στις 12.00 το μεσημέρι της 18.11.1973, ενώ βάδιζε στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Στουρνάρη, τραυματίστηκε θανάσιμα στο κεφάλι από πυρά περιστρόφου αξιωματικού του Στρατού (αυτουργός ο συνταγματάρχης Νικόλςος Ντερτι-λής). Μεταφέρθηκε στο Σταθμό Πρώτων Βοηθειών του Ε.Ε.Σ. σε κωματώδη κατάσταση και κατόπιν στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών, όπου πέθανε αυθημερόν.
  22. Κυριάκος Παντελεάκης του Δημητρίου, 44 ετών, δικηγόρος, από την Κροκέα Λακωνίας, κάτοικος Φερρών 5, Αθήνα. Στις 12.00 με 12.30 το μεσημέρι της 18.11.1973, ενώ βάδιζε στη διασταύρωση των οδών Πατησίων και Γλάδστωνος, τραυματίστηκε θανάσιμα από πυρά διερχομένου άρματος μάχης. Μεταφέρθηκε στο Ρυθμιστικό Κέντρο Αθηνών, όπου και πέθανε στις 27.12.1973.
  23. Ευστάθιος Κολινιάτης, 47 ετών, από τον Πειραιά, κάτοικος Νικο-πόλεως 4, Καματερό Αττικής. Κτυπήθηκε στις 18.11.1973 από αστυνομικούς με συμπαγείς ράβδους, και υπέστη κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, συνεπεία των οποίων πέθανε στις 21.11.1973.
  24. Ιωάννης Μικρώνης του Αγγέλου, 22 ετών, φοιτητής στο τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών του Πανεπιστημίου Πατρών, από την Ανω Αλισσό Αχαΐας. Συμμετείχε στην κατάληψη του Πανεπιστημίου Πατρών. Κτυπήθηκε μετά τα γεγονότα, υπό συνθήκες που παραμένουν ακόμη αδιευκρίνιστες. Συνεπεία της κακοποίησης του υπέστη ρήξη του ήπατος, εξαιτίας της οποίας πέθανε στις 17.12.1973 στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών, όπου νοσηλευόταν. Σύμφωνα με ορισμένες ενδείξεις, ο τραυματισμός του συνέβη στην Πάτρα, άλλες όμως πληροφορίες τον τοποθετούν στην Αθήνα. Η περίπτωση του παραμένει υπό έρευνα.
-->