Πολιτισμός
Flowers Fade Early • Λουλούδια που μαράθηκαν νωρίς (Trailer) (πατήστε εδώ)
Το Ντοκιμαντέρ “Λουλούδια που μαράθηκαν νωρίς. Κακόπετρος 28 Αυγούστου 1944′ σε σκηνοθεσία των Ματθαίου Φραντζεσκάκη και Βίκης Αρβελάκη, που θα κάνει το επίσημο ξεκίνημα του στο 20ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, περιγράφει μια από τις πολλές βάρβαρες πράξεις των Ναζί στην Κρήτη, που δολοφόνησαν στυγνά 23 άντρες στο χωριό Κακόπετρος του Νομού Χανίων. Εκείνο τον ματωμένο Αύγουστο του 1944, όπου ανάμεσα στα άλλα είχαμε και το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων οι Γερμανοί αψηφώντας κάθε πολεμικό δίκαιο, προχωρούσαν συστηματικά σε εκτελέσεις αμάχων σε ολόκληρη την ενδοχώρα της Κρήτης. Το Ντοκιμαντέρ που έχει και Ανωγειανό “χρώμα” καθώς την πρωτότυπη μουσική υπογράφουν οι Ψαραντώνης και Ψαρογιώργης, σε συνεργασία με τους Γιάννη Παπατζανή και Γιάννη Πολυχρονάκη, βασίζεται στις αφηγήσεις πέντε ανθρώπων που έζησαν ως αυτόπτες μάρτυρες την θηριωδία στην Κακόπετρο. Συγκλονιστικό γεγονός στη διάρκεια της θηριωδίας είναι η ιστορία της Μαρίας Δεσποτάκη, που μη γνωρίζοντας ακόμα ότι οι Ναζί είχαν εκτελέσει και τους τέσσερις γιους της, μαγείρεψε και έκανε το τραπέζι στους δολοφόνους των παιδιών της!
Το ντοκιμαντέρ – παραγωγής 2018 – αναφέρεται στην εκτέλεση 23 αμάχων και την λεηλασία του Κακοπέτρου στον δήμο Πλατανιά Χανίων από τις δυνάμεις της Γερμανικής Κατοχής. Ήταν χαράματα 28ης Αυγούστου 1944, Χανιά, Κρήτη. Οι Γερμανοί κατακτητές κυκλώνουν το μικρό χωριό Κακόπετρος στον σημερινό Δήμο Πλατανιά. Φεύγοντας το απόγευμα, το ναζιστικό μίσος αφήνει πίσω του 23 νεκρούς, άδεια, λεηλατημένα σπίτια και τις ψυχές των επιζώντων ισοβίως σημαδεμένες. Πέντε επιζώντες θυμούνται και αφηγούνται εκείνη τη βροχερή Δευτέρα αλλά και την υπόλοιπη ζωή τους όπως χαραγμένη – από τον πόνο – συνεχίστηκε.
Η Ιστορία
Λίγους μήνες πριν την ολοκλήρωση του 2ου παγκοσμίου πολέμου οι Γερμανοί κατακτητές προχώρησαν σε μια σειρά από μαζικές εκτελέσεις άμαχου πληθυσμού σε χωριά της ενδοχώρας και στην Κρήτη.
Ήταν 28η Αύγουστου του 1944 μια μέρα που τυπικά δεν είχε να διαφοροποιηθεί σε κάτι από τις προηγούμενες κατοχικές μέρες. Στον Κακόπετρο, το μικρό χωριό του Δήμου Πλατανιά Χανίων, ο χρόνος κυλούσε στους ρυθμούς της καθημερινότητας χωρίς κανένας να μπορεί να φανταστεί τι ξημέρωνε… Από τις πρώτες πρωινές ώρες το χωριό ζώστηκε από Γερμανούς. Κάποιοι αντιλήφτηκαν τις ύποπτες κινήσεις, κάποιοι όχι… Δεν είχαν άλλωστε να φοβηθούν για κάτι…
Με το φως της ημέρας οι Γερμανοί κατακτητές άρχισαν να εφαρμόζουν το σχέδιο τους ξεκινώντας από το πρώτο σπίτι του χωριού αυτό του Κωστή Δεσποτάκη. Έφτασαν στο σπίτι πήραν τα 4 παλικάρια της οικογένειας τα οποία αμέριμνα καθόντουσαν στην αυλή του σπιτιού τους, τα απομάκρυναν περίπου 100 μέτρα όπου και τα εκτέλεσαν χωρίς να ξέρει κανένας τίποτα. Μετά, με θράσος και απανθρωπιά επέστρεψαν στο σπίτι του Δεσποτάκη – το οποίο έκαναν ορμητήριο τους για την υπόλοιπη μέρα – αναγκάζοντας την χαροκαμένη μανά να τους μαγειρεύει όσο αυτοί θα εφάρμοζαν το απάνθρωπο σχέδιο τους.
Η υπόλοιπη μέρα ήταν γεμάτη σκηνές φρίκης και τρόμου. Οι Γερμανοί – μέχρι και αργά το απόγευμα – κινιόντουσαν κατά μήκος του χωριού και όπου έβρισκαν κάποιον άντρα τον εκτελούσαν. Παράλληλα λεηλατούσαν τα φτωχικά των θυμάτων τους.
Όταν οι Γερμανοί έφυγαν αργά το απόγευμα είχαν εκτελέσει 23 άντρες.
Μια νέα πράξη του δράματος ξεκινούσε. Γυναίκες και παιδιά άρχισαν να κινούνται στο χωριό και να ανακαλύπτουν τους ανθρώπους τους νεκρούς. Γυναίκες και παιδιά που μετά το πρώτο σοκ σήκωσαν το βαρύ φορτίο να φροντίσουν τους νεκρούς τους…
Ένα ιστορικό γεγονός που διακριτά αναφέρει η έκθεση της επιτροπής καταγραφής των Γερμανικών Ωμοτήτων στην Κρήτη. Μια ιστορία που όπως αναφέρει ο φωτογράφος της επιτροπής Κωνσταντίνος Κουτουλάκης συγκλόνισε τον Νίκο Καζαντζάκη (μέλος της επιτροπής) και όπως χαρακτηριστικά αναφέρει «…φεύγοντας είδα τον Καζαντζάκη να κλαίει. Μέσα στ’ αυτοκίνητο μας ήλεγε κι ήκλαιγε ακόμη, είδετε; Αυτή είναι η κρητική ψυχή, την ελευθερία την έχει θρησκεία… Ένας τέτοιος λαός υποδουλώνεται ποτέ;…»
Το Ντοκιμαντέρ
Στο ντοκιμαντέρ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ ΠΟΥ ΜΑΡΑΘΗΚΑΝ ΝΩΡΙΣ, ΚΑΚΟΠΕΤΡΟΣ 28 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 1944 πέντε επιζώντες θυμούνται και αφηγούνται εκείνη τη βροχερή Δευτέρα αλλά και την υπόλοιπη ζωή τους όπως χαραγμένη – από τον πόνο – συνεχίστηκε.
Το ντοκιμαντέρ καταγράφει το πέρασμα των Γερμανών από το χωριό μέσα από τις μαρτυρίες 5 πρωταγωνιστών του και αναδεικνύει τα προσωπικά δράματα που εκτυλίχθησαν στο μικρό χωριό την ημέρα της μεγάλης εκτέλεσης (Δευτέρα 28 Αυγούστου 1944).
Η συμμετοχή των άλλων συμμετεχόντων στην ταινία συμβάλει στην ανάδειξη του ιστορικού γεγονότος αλλά και η προσέγγιση του αποτυπώματος που έμεινε στο χωριό – για πολλά χρόνια – από μια σκληρή εκτέλεση.
Τι ήταν αυτό που όπλισε τα χέρια των Γερμανών, από που προερχόταν η μανία των εκτελέσεων και της καταστροφής των περιουσιών των κατοίκων του χωριού; Από τι ορμώμενοι – στο τέλος ουσιαστικά του πολέμου – επιτέθηκαν με μανία στον ΑΜΑΧΟ πληθυσμό ενός χωριού σκορπώντας τον θάνατο και την καταστροφή;
Τέλος προσπαθούν να φωτίσουν το αποτύπωμα που άφησε η μέρα των δολοφονιών. Γονείς που έχασαν τα παιδιά τους. Αδέρφια τα αδέλφια τους. Φίλοι τους φίλους τους. Όλοι κάποιον έχασαν … Ένα χωριό στην θλίψη… Ένα χωριό στο Πένθος.
Αναδεικνύουν τον πόνο που έκτοτε ακολουθούσε στην ζωή όσους έζησαν… Την φρίκη που σε κάποιους έγινε ψυχική διαταραχή …
Τελικά γιατί και κατά πόσο πρέπει να θυμόμαστε και να αναδεικνύουμε τέτοια ιστορικά γεγονότα.
Μια ιστορία που συγκλόνισε τον Ψαραντώνη ο οποίος έγραψε μαζί με τον Ψαρογιώργη ,τον Γιάννη Παπατζανή και τον Γιάννη Πολυχρονάκη, την πρωτότυπη μουσική της ταινίας βλέποντας την ταινία.
ΠΡΟΒΟΛΕΣ
Κυριακή 4/3/2018 18:00 / Αίθουσα Φρίντα Λιάπα, Αποθήκη Δ, Λιμάνι
Τρίτη 6/3/2018 15:00 / Αίθουσα Τώνια Μαρκετάκη, Αποθήκη Δ, Λιμάνι
Συντελεστές
Σκηνοθεσία: Ματθαίος Φραντζεσκάκης – Βίκη Αρβελάκη
Έρευνα – Σενάριο: Ματθαίος Φραντζεσκάκης
Μοντάζ: Βίκη Αρβελάκη
Κάμερα: Σταύρος Παπαδημητρίου – Κυριάκος Χαριτάκης – Δημήτρης Κυριακάκης
Πρωτότυπη Μουσική: Ψαραντώνης (Αντώνης Ξυλούρης) – Ψαρογιώργης (Γιώργης Ξυλούρης) – Γιάννης Παπατζανής – Γιάννης Πολυχρονάκης
Ηχογράφηση Μουσικής: Νίκος Κεφαλογιάννης
Κάμερα Υλικό Αρχείου (εκπομπή Επι-σκέψεις): Δημήτρης Τσαγκαράκης
Color Correction: Μανώλης Κολοκοτρώνης
Αρχική Επεξεργασία Εικόνας και ήχου: Fotopolis
Ήχος /Μιξάζ: Κώστας Κοσμαδάκης
Μετάφραση – Υποτιτλισμός: Νικολέτα Φιλίππου
Διεύθυνση Παραγωγής: Πέτρος Τσαρκνιάς
Βοηθοί Παραγωγής: Δημήτρης Κυριακάκης, Νικολέτα Φραντζεσκάκη
Σχεδιασμός Αφίσας: Νίκος Ιγγλεζάκης
Διάρκεια: 66 λεπτά
Παραγωγή: Πολιτιστική Εταιρεία Κρήτης
Συμπαραγωγή cosmote tv
Με την υποστήριξη της Περιφέρειας Κρήτης και του Δήμου Πλατανιά Χανίων και την χορηγία της Γραφοτεχνικής Κρήτης, του Porto Veneziano Hotel και της Τηλεόρασης Creta.
Δημοσιεύθηκε σε: 
Μια δράση πολιτών στην Αθήνα, κατοίκων της Κυψέλης και του Γαλατσίου πλαισιώνει το τελευταίο διάστημα μια μεγάλη προσπάθεια να τιμηθεί ο Νίκος Ξυλούρης ώστε το όνομα του να δοθεί σε μελλοντική στάση του Μετρό στον σταθμό “Ελικώνος” ή στον σταθμο Γαλατσίου που βρίσκεται κοντά στο σπίτι του αείμνηστου “Αρχάγγελου’ της Κρήτης στην Αθήνα. Στην δράση αυτή η επιτροπή των κατοίκων ζητάει την συμπαράσταση φορέων και συλλόγων της Κρήτης, ανάμεσα τους και της ηλεκτρονικής μας εφημερίδας “ΑΝΩΓΗ”, ώστε το αίτημα να γίνει γνωστό και να γιγαντωθεί η κίνηση προς τιμήν του μεγάλου Ανωγειανού καλλιτέχνη. Προς αυτή την κατεύθυνση επιστολή στην εφημερίδα μας με την αιτιολόγηση του αιτήματος ονοματοδοσίας σταθμού σε “Νίκος Ξυλούρης” έστειλε ο καλός φίλος της ΑΝΩΓΗΣ κ.Ευστράτιος Σταυρουλάκης που εκπροσωπεί την επιτροπή κατοίκων Κυψέλης και Γαλατσίου.Ως ΑΝΩΓΗ φυσικά τασσόμαστε στο πλευρό της επιτροπής πολιτών και θα προσπαθήσουμε να συμβάλλουμε και εμείς στο μέλλον με όλες μας τις δυνάμεις στην υλοποίηση αυτού του αιτήματος προς την επίσημη Πολιτεία. Αναλυτικά η επιστολή του κ.Σταυρουλάκη αναφέρει τα κάτωθι:
“Πρόσθετη ονομασία «Νίκος Ξυλούρης» στον μελλοντικό σταθμό «Ελικώνος» της Γραμμής 4 του Μετρό Αθήνας
Στο μετρό Αθήνας είναι σύνηθες το φαινόμενο κάποιοι από τους σταθμούς του να έχουν πρόσθετες ονομασίες. Στον ηλεκτρικό υπάρχει η διπλή ονομασία Ταύρος-Ελευθέριος Βενιζέλος που εγκαινιάστηκε το 1989, προς τιμήν του Εθνάρχη για τη συμβολή του στην ανέγερση του ομώνυμου προσφυγικού οικισμού. Κατά την διάρκεια της κατασκευής τους, αποφασίστηκαν οι διπλές ονομασίες των σταθμών Συγγρού-Φιξ (συνδυασμός ονομασιών της ομώνυμης λεωφόρου που διέρχεται από τον σταθμό και του τοποσήμου της ομώνυμης βιομηχανίας) και Άγιος Δημήτριος-Αλέξανδρος Παναγούλης (συνδυασμός δήμου που εξυπηρετεί και του αντιδικτατορικού αγωνιστή που εφονεύθη στο σημείο που βρίσκεται ο σταθμός). Πάνω από χρόνο από την παράδοση τους σε επιβατική χρήση, αποφασίστηκε η διπλή ονομασία των σταθμών Ηλιούπολη-Γρηγόρης Λαμπράκης (συνδυασμός εξυπηρετούμενου δήμου και της παρακείμενης προτομής του δημοκράτη αγωνιστή στο σημείο αυτό) και Παιανία-Κάντζα (συνδυασμό δήμου και συνοικισμού του, που εξυπηρετεί).
Στις περισσότερες των περιπτώσεων αλλά και σε σταθμούς με μία ονομασία, οι πρόσθετες ονομασίες αφορούν προσωπικότητες πανελλήνιου βεληνεκούς, κάποιες από τις οποίες είναι Κρητικοί, όπως ο Βενιζέλος και ο Κατεχάκης.
Στο πλαίσιο αυτό και ενώ η Γραμμή 4 του μετρό βρίσκεται σε δημοπράτηση, θα μπορούσε να προταθεί, ο σταθμός Ελικώνος, όταν κατασκευαστεί και παραδοθεί σε επιβατική χρήση γύρω στο 2027, με τα μέχρι στιγμής δεδομένα, να έχει την πρόσθετη ονομασία «Νίκος Ξυλούρης», εις μνήμην του διακεκριμένου Ρεθεμνιώτη λυράρη και τραγουδιστή Νίκου Ξυλούρη από τα Ανώγεια Μυλοποτάμου, του οποίου η οικία βρίσκεται σε κοντινή απόσταση από τον σταθμό, στη συμβολή των οδών Αγίας Γλυκερίας και Νίκου Ξυλούρη, που είναι μερική μετονομασία της οδού Κουρτίου από τον Δήμο Γαλατσίου, προς τιμήν του. Εναλλακτικά, μπορεί να προταθεί και ο επίσης δημοπρατημένος σταθμός Γαλάτσι για την ονομασία αυτή.
Στην προσπάθεια αυτή και με την εμπειρία των προαναφερόμενων παραδειγμάτων, απαραίτητη είναι μεταξύ άλλων, η συνεργασία της Αττικό Μετρό, των Δήμων Αθηναίων και Γαλατσίου, της Παγκρητίου Ενώσεως, της ηλεκτρονικής εφημερίδας των απανταχού Ανωγειανών “ΑΝΩΓΗ”, των Κρητών της Κυψέλης, του Συλλόγου Κρητών Γαλατσίου και Λαμπρινής,του Δήμου Ανωγείων, του Συλλόγου Ανωγειανών της Αθήνας «Το Ιδαίον Άντρον», του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων και της οικογένειας του αείμνηστου Ψαρονίκου.”
Εκ μέρους της Επιτροπής Κατοίκων Κυψέλης-Γαλατσίου,
Με τιμή,
Σταυρουλάκης Ευστράτιος
Του Δημήτρη Καλαντζή
Από το postmodern.gr
Η Μαρία Χρονιάρη, γεννήθηκε στην Αθήνα και κατάγεται από τα Ανώγεια της Κρήτης. Σπούδασε τηλεόραση, έκανε σεμινάρια σκηνοθεσίας κι εργάστηκε ως οπερατέρ. Στον χώρο της λογοτεχνίας, εμφανίζεται το 2010 με την πρώτη της ποιητική συλλογή «Εκεί που αλλάζω ζωές»από τις Εκδ. Απόπειρα. Ένα ιδιαίτερο βιβλίο, μιας και τα ποιήματα της συλλογής είναι σε πεζότροπη φόρμα, χωρισμένα σε αριθμούς και χωρίς να έχουν τίτλους.
Το 2012, εκδίδεται το μοναδικό ως τώρα βιβλίο της με πεζά κείμενα, πάλι σε συνεργασία με τις Εκδ. Απόπειρα, με τίτλο «Επειδή Μαζί». Μέσα στα κείμενα ωστόσο, μπορεί κάποιος να διακρίνει την ποιητική της φλέβα, καθώς είναι έντονα κυρίαρχο το στοιχείο του λυρισμού. Ένα βιβλίο, που αν προσπαθήσεις να το χωρίσεις, απομονώνοντας κάποιες φράσεις του κι ενώνοντάς τες με άλλες, μπορεί εύκολα να διαβαστεί και ως ποιητικό.
Συνεχίζοντας την πορεία της, μιας και η γραφή είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής της, το 2014 μας παρουσιάζει το «Η σκιά μου κι εγώ», ξανά ποίηση, στον ίδιο εκδοτικό οίκο με τα προηγούμενα. Το 2015, συμμετέχει σε μια συλλογική ποιητική έκδοση και εμφανίζεται μετά από δύο χρόνια ξανά, με το καινούριο της βιβλίο.
Η νέα ποιητική της κατάθεση, τιτλοφορείται «Αγέννητη Γη» – το πέμπτο κατά σειρά βιβλίο της – και κυκλοφορεί από τον Νοέμβριο του 2017, από τις Εκδ. Σοκόλη. Αποτελείται από «58 ποιήματα, 58 πράξεις πληγής στα περιθώρια του χρόνου», όπως αναφέρεται και στο Δελτίο Τύπου. Ένα βιβλίο, που διαβάζεται απνευστί και δίνει το στίγμα του από το εξώφυλλο. Μια πολύ προσεγμένη έκδοση, με μια φωτογραφία πραγματικό κόσμημα από τον φωτογράφο Χάρη Τσιλόπουλο. Έτσι από εκεί ακόμη, η Μαρία Χρονιάρη, μας προϊδεάζει για όλα όσα θα συμβούν, ανάμεσα στις λέξεις των ποιημάτων της.
Η Μαρία γράφει, αναπαράγοντας τον εαυτό της και προσπαθώντας να εξηγήσει τόσο τον κόσμο μέσα της, όσο και να μεταφράσει το πώς αντιλαμβάνεται τα εξωτερικά ερεθίσματα. Απευθύνεται στους εν δυνάμει πολλούς εαυτούς της, που υπάρχουν ερήμην της, ως αναγνώστες. Για την ποιήτρια, έμπνευση είναι το κάθετί που μπορεί να αγγίξει τις χορδές της ψυχής της, οτιδήποτε δεν είναι ορατό στα μάτια των πολλών, όλα εκείνα που οι άνθρωποι προσπερνούν ακόμη και στον ίδιο τον εαυτό τους.
Έχοντας από παιδί μια ιδιαίτερη σχέση με τις λέξεις, την εικόνα και τη μουσική, χρησιμοποιεί και τα τρία για να εκφράσει τον εσωτερικό της κόσμο. Και το κάνει καλά. Μέσα στην εσωτερικότητα των ποιημάτων της, μπορεί κανείς εύκολα να διακρίνει πως δεν φοβάται να καταδυθεί στο βάθος της ψυχής και των συναισθημάτων της. Την αγωνία της για τη ζωή, για την αγάπη αλλά κυρίως για τον άνθρωπο.
Την Τρίτη 20 Φεβρουαρίου στις 8 το απόγευμα, στο Αίθριο της Στοάς του Βιβλίου στο Polis Art Cafe (Πεσματζόγλου 5), θα παρουσιάσει το καινούριο βιβλίο της, «Αγέννητη Γη», Εκδ. Σοκόλη. Στο πάνελ ομιλητές θα είναι ο ποιητής Γιώργος Ρούσκας και ο συγγραφέας – ηθοποιός Τσιμάρας Τζανάτος. Ποιήματα από το βιβλίο, θα διαβάσει η ηθοποιός Αθηνά Μαξίμου.
Ν’ ανατριχιάσουν οι ψυχές όλων των μερακλήδων..”-Τρία χρόνια χωρίς τον Μιλτιάδη Ξυλούρη του Ξυδάκη
19/02/2018
Τρία χρόνια συμπληρώθηκαν από τον χαμό ενός σπουδαίου Ανωγειανού άντρα και μερακλή, του Μιλτιάδη Ξυλούρη του Ξυδάκη, με την οικογένεια του και τους συγχωριανούς του να μην ξεχνούν ποτέ αυτήν την ιδιαίτερη και ξεχωριστή μορφή που γέννησε ο τόπος. Η ανιψιά του Αγάπη Καλομοίρη με ένα υπέροχο ποίημα που έστειλε στην “Α” θυμάται και υμνεί τις αρετές του αγαπημένου της θείου αναφέροντας:
Στη μνήμη του θείου μου Μιλτιάδη Ξυλούρη
Παραγγελιά 3 χρόνια μετά
Αχι και να ναι μπόρουνα παραγγελιά να κάμω
Στη λύρα του ο Σκορδαλός ,τον Άνεμο να παίξει
Να πιάσεις πρώτος στο χορό με το σεμνό σου ζάλο
Ν αναθαρρέψουν τα βουνά, η γης να μυρμιδίσει
Να ξεφουντώσουν τα κλαδιά λουλούδια μυρισμένα
Τη χέρα σου περήφανα απάνω να σηκώσεις
Να δώσεις σώμα και μορφή στο αίσθημα του κόσμου
Ν’ ανατριχιάσουν οι ψυχές όλων των μερακλήδων
Να μαζωχτούν στον ουρανό οι αγγέλοι και να λένε
Ποιος είναι ο πρωτοχορευτής…
Αγάπη Καλομοίρη
Αφηγούνται η Ελένη Σουλτάτου (Κοζονολένη) και η Αγγελικώ Κεφαλογιάννη
Την Τσουκνοπέφτη ανοίγανε την κουρούπα με την ξινομυζήθρα. Τσι μυζήθρες τσ’ είχαμε βάλει στην κουρούπα από το μήνα Ιούνιο-Ιούλιο, τότε που ήτανε φρέσκες (γλυκιές) αλλά καλά συρωμένες. Τσ’ αλατσίζαμε, τσι ζυμώναμε και τσι βάναμε στην κουρούπα. Βάναμε από πάνω ένα ταβλί η μια (μ)πλάκα και τη γυρίζαμε ανάποδα την κουρούπα και εσύρωνε η μυζήθρα (έβγανε τα υγρά). Μετά τση βάναμε λίγη ζύμη από πάνω, την καπακώναμε με αμπελόφυλλα και μετά βάναμε χώμα και τηνε σφραγίζαμε. Κι ανοίγαμε μέσα σ’ ένα κατώγι, που ήτανε πολλή ογρασά, μια τρύπα και χώναμε τη μισή κουρούπα μπούμπουρα. Άλλοι δεν ανοίγανε τρύπα μόνο την μπουμπουριζανε.
Την Τσουκνοπέφτη ανοίγαμε την κουρούπα και εμοσκομύριζε ο τόπος. Η μυζήθρα ξινή, φανταστική τότε, κείνη την εποχή. Σημερο δεν γίνεται ετσά. Κι εκάναμε τσι πίτες, τσι ξυλικόπιτες και σαρικόπιτες τσι λέμε, κάναμε τσι νερόπιτες, τσουκνίζαμε και κρέας και ό,τι άλλο μπορούσαμε στο τηγάνι.
Και άρχιζε η διαδικασία για τσ’ αποκριές. Τσ’ αποκριές τότε εμαζεύγουντονε οικογενειακά, οι γέροι, τα παιδιά, οι συγγενείς, και εγί- νουντονε ένα τραπέζι οικογενειακό. O καθαείς επηγαινε τα φαγητά που είχε ψήσει. Κιανείς δεν έκανε μοναχός του αποκριές, εκτός να μην είχε άλλον άνθρωπο. Εφτιάχνανε και τότε τσι πίχες, χα λαζάνια, τα κρέατα, τα βραστά, τα κοκκινιστά και οπωσδήποτε τα οφχά και εκάνανε το τραπέζι ρόιδι και εκαθίζανε και τρώγανε και πίνανε κρασί και καμιά φορά, άμα βγαίνανε στο κέφι, εκάνανε και τσι μασκάρες και εγυρίζανε το χωριό και μπαίνανε στα καφενεία και στα σπίτια. Τοτεσάς δεν εξεμασκαρώνανε τσι μασκαράδες.
Ήτανε πάρα πολύ ωραία τότε. Τώρα τελευταία, αν σου τύχει κιανείς τσ’ αποκριές και κάτσεις να φάτε παρέα, αλλιώς Να σου πω και ένα άλλο. Το τραπέζι τσ’ αποκριάς δεν το μαζεύγανε και όσα περισσεύγανε, λίγα βέβαια περισσεύγανε, τα πετούσανε στις κότες για να κλωσήσουνε λέει. Άλλοι πάλι λέγανε ότι τα αφήνανε στο τραπέζι για να φάνε και οι ποθαμένοι.
Εδώ τέλειωσε την αφήγηση της η Ελένη. Και η Αγγελική, χήρα από πολύ νέα, που την άκουγε να λέει για κουρούπα και μυζήθρα, συμπληρώνει:
Εγώ δεν είχα και δεν έβανα στην κουρούπα μυζήθρα, μα δεν επέρασε αποκριά να μη μου δώσει ο τάδε και ο τάδε να κάμω πίτες στα κοπέλια μου. Όσοι είχανε πρόβατα και είχανε μυζήθρες, βάνανε σε δύο κουρούπες και την Τσουκνοπέφτη που τσ’ ανοίγανε, ρογεύγανε τη μια σ’ αυτούς που δεν είχανε, συγγενείς και γειτόνους. Και δίδανε όχι μόνο μυζήθρα μα και κρέας και αθόγαλο. Εμαζεύγουντονε τότε πολλές οικογένειες και φτωχές και πλούσιες και γίνουντονε ένα όμορφο πράμα, παραδοσιακό. Μα σημερο, παιδί μου, δε γίνονται. Έχουνε όλοι τα κρέατα, τσ’ αθοτύρους, τα πράματα… και δε γίνεται αυτό το ομαδικό, το οικογενειακό.
Άρθρο του Γεωργίου Σκουλά- Ο Γεώργιος Σκουλάς είναι ο συγγραφέας του βιβλίου ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ ΤΟΜΟΣ Α΄. ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΜΥΣΤΙΣ
ΜΙΑ ΒΑΡΥΣΗΜΑΝΤΗ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΕΛ. ΒΕΝΙΖΕΛΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ Β. ΣΚΟΥΛΑ ΤΟ 1903 ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΤΗΣ ΧΑΛΕΠΑΣ
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος μαθητής στη Σύρο
……Ο Βασίλειος Σκουλάς κατέβαλε και περαιτέρω προσπαθείαι να πείση τόν Ελευθέριον Βενιζέλον περί της ανάγκης της επαναστάσεως και περί της επιτυχίας της, αλλά δεν τό επέτυχεν. Και όταν αντελήφθη ότι ο Βενιζέλος ήτο αποφασισμένος να πραγματοποιήση τήν υπόσχεσίν του προς τούς φίλους του περί αμέσου αναχωρήσεως του διά τήν Αίγυπτον ηγέρθη από τό κάθισμά του και με οργήν και θυμόν του είπε: Χαράμι σου η αγάπη μου. Κρίμα διότι επίστευσα ότι είχα αρχηγό όχι μόνον έξυπνον αλλά και γενναίον. Κρίμα. Τι κρίμα! Και έφυγεν από τό δωμάτιον του Προέδρου ο Β. Σκουλάς χωρίς να τόν αποχαιρετήση.
Ήτο μία μετά το μεσημέρι και ο Β. Σκουλάς πήγε στό ξενοδοχείον του δια ν’ αναπαυθή ολίγον, αν μπορούσε φυσικά ν’ αναπαυθή. Τό απόγευμα, στις 4 ακριβώς έφθασε εις τό ξενοδοχείον του Σκουλά ο ιδιαίτερος γραμματεύς του Προέδρου μ’ ένα γράμμα προς αυτόν εις τό οποίον έγραφε τα εξής:
Φίλτατε Βασιλάκη.
Η φύσις δεν μου έδωκε αδελφόν. Ο Θεός όμως μου εχάρισε τοιούτον. Εμελέτησα τάς σκέψεις σου……. Η συνέχεια επί του κειμένου.
……Ελευθερίου Βενιζέλου και από τότε ήρχισε να τραγουδιέται εις τάς διασκεδάσεις και τάς συγκεντρώσεις των η μαντινάδα:
Aν εβαπτίσω και παιδί, Λευτέρη θα τό βγάλω
θα βάλω και σαντόλους του Φούμη, Σκουλά και Μάνο…… Η συνέχεια επί του κειμένου.
Οι εκλογές στις 17 Μαρτίου 1903, υπήρξαν καταστροφικές για την παράταξη του Ελ. Βενιζέλου, καθώς από την παράταξή του εκλέχτηκαν μόνο 5 βουλευτές. Ήταν οι εκλογές, που όπως έχουμε δει, ο Χαιρέτης αποκάλεσε τον Β. Σκουλά κατά την επιστροφή του στα Ανώγεια, «Μουτζούρη».
Η εκλογική αυτή νίκη των οπαδών του Γεωργίου, φαίνεται ότι εξήψε ακόμα περισσότερο τον αντιβενιζελισμό του και οι διώξεις των οπαδών του Βενιζέλου, συνεχίστηκαν αμείωτες.
Ο ίδιος ο Ελ. Βενιζέλος, φαίνεται ότι πέρασε ένα αρκετά μεγάλο διάστημα απομόνωσης, περισυλλογής αλλά και προβληματισμού το κατά πόσον τελικά είχαν απήχηση οι θέσεις και απόψεις του, στον κρητικό λαό. Επιπλέον, με την απομόνωση και σιωπή του, φαίνεται ότι άρχισε να μετρά πραγματικούς και μη φίλους. Θέλοντας να μετρήσει τις «αντοχές» τους απέφευγε να απαντά και στις επιστολές που του έστελναν.
Το ίδιο φαίνεται ότι έπραττε και στις επιστολές που του έστελνε ο Β. Σκουλάς, ο οποίος στις 10 Νοεμβρίου 1903, του στέλνει εκ νέου επιστολή. Ο Ελ. Βενιζέλος, έχοντας ίσως κατασταλάξει στις αποφάσεις του, ανταπαντάει με μία βαρυσήμαντη επιστολή του στον Β. Σκουλά. Όπως αναφέρει ο δικηγόρος Μιχ. Γ. Σκουλάς ή Καπετανομιχάλης, που έχει στο βιβλίο του την επιστολή αυτή, που έχει δημοσιευτεί στο περιοδικό «ΤΟ ΦΡΟΥΡΙΟΝ» 1955, Σελ. 57.
ΕΝ ΧΑΝΙΟΙΣ ΤΗ 15η ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1903
Φίλτατε Βασίλειε,
Ταύτην τήν στιγμήν έλαβα τήν από 11ης μεσούντος επιστολήν, ήν μου έγραψες εκ Ρεθύμνης. Να σου είπω ότι η ανάγνωσις αυτής μου παρέσχε μίαν από τάς μεγαλυτέρας ηθικάς απολαύσεις, άς εδοκίμασα εν τω βίω μου; Ότι θα επεθύμουν να σ’ είχα παρόντα, διά να σε περιπτυχθώ και να σε ασπασθώ; Μη θεωρήσεις ως υβριστικήν διά σε τήν έκρηξιν της χαράς αυτής. Δεν είναι αποτέλεσμα διαψεύσεως φόβων, τούς οποίους τυχόν εθεώρουν βασίμους. Αλλά μου επιβάλλεται μία ειλικρινής εξήγησις και εις ταύτην προβαίνω. Μετά τήν ήτταν – ομιλώ περί ήττης και όχι πανωλεθρίας, διότι πανωλεθρία βεβαίως δεν ήτο η συγκέντρωσις 15 χιλιάδων ψήφων, του ¼ ακριβώς των ψηφισάντων, μετά τόν διαξαχθέντα διά της προσωπικής περιοδείας του Υπάτου Αρμοστού πόλεμον – μετά τήν ήτταν, λέγω, εν ταις τελευταίαις εκλογές, εγώ ουδ’ επί στιγμήν απώλεσα τό θάρρος μου, αλλ’ ήρχισα έχων ενδοιασμούς περί του μέλλοντος, ότε πολλαχόθεν μου συνιστάτο υπό αρίστων φίλων, να μη μεταβώ εις τήν Βουλήν και ν’ απόσχω προσωρινώς της πολιτικής. Εθεώρησα καθήκον μου, να συμμορφωθώ προς τήν γνώμην ταύτην, αφού υπεστηρίζετο υπό των αρίστων εκ των φίλων μας.
Είχα και μίαν ελπίδα, αλλά πολύ αμυδράν, ότι η αποχώρησίς μου εκ της πολιτικής σκηνής ηδύνατο να χρησιμεύση ως εξιλασμός της προσωπικής εχθρότητος του Υπάτου Αρμοστού, ότι ούτος, συνετιζόμενος εκ της ισχυράς αντιδράσεως, ήν είχομεν κατορθώσει ν’ αντιτάξωμεν εις τά βουλεύματά του, θα συνησθάνετο τό αδύνατον και όχι ακίνδυνον της πραγματοποιήσεως αυτών, και ότι θα εγκατέλειπε μεν ταύτα, ή τουλάχιστον θα εφαίνετο εγκαταλείπων αυτά, θα προσεπάθη δε να αρυσθή ωφελήματα εκ της καλής διοικήσεως, εις ήν ηδύνατο να στρέψη τήν δράσιν του κατά τό παράδειγμα της πρώτης διετίας, ότι αν τούτο κατωρθούτο, μέγα θα ήτο τό κέρδος, ανακοπτομένης της ενσκηψάσης φαυλοκρατίας και της παραλυσίας πάντων των κλάδων της υπηρεσίας, ως εκ των οποίων εκινδύνευε να διαφθαρή μεν ηθικώς, να καταστραφή δε οικονομικώς ο τόπος μέχρι τοιούτου σημείου, ώστε κατά τήν ημέραν της Ενώσεως, αντί «να καταστή μείζων», κατά τό πρόγραμμά μας, η εκ της Ενώσεως μέλλουσα να επέλθη αύξησις της δυνάμεως του Ελληνισμού, να γίνη επί μακρόν χρόνον αφορμή εξουθενώσεως μάλλον των εθνικών δυνάμεων η Κρήτη. Ότι επί τέλους όσον αφορά τήν οριστικήν λύσιν του ζητήματός μας, ηδυνάμεθα ν’ αντιταχθώμεν και διά της βίας, ότε θα εβλέπαμεν τελεσφορούντα τυχόν τά γνωστά ημίν βουλεύματα της δυναστείας. Ατυχώς, τά πράγματα απέδειξαν άλλως, αι δε συλληφθείσαι και υπ’ εμού πρός στιγμήν ελπίδες υπήρξαν όλως ασύστατοι. Αντί η ήττα ημών, ικανοποιούσα τήν κακώς εννοουμένην προσωπικήν φιλοτιμίαν, να φέρη συνετισμόν, εξήψε τουναντίον τόν Τύπον, και αφού επιστεύθη ότι εξηφανίσθη παν πρόσκομμα, ο δεσποτισμός ήγειρεν άνευ πλέον προσχημάτων θρασυτέραν τήν κεφαλήν.
Το απολυτήριο του από το Γυμνάσιο της Σύρου
Ούτω δε επείδομεν αυτήν τήν αντιπροσωπείαν του τόπου καταλύουσαν τάς τε δημοκρατικάς ελευθερίας και αυτό τό Σύνταγμα, εν οις τούτο προνοεί περί του πολυτιμοτέρου των εμφύτων δικαιωμάτων, του ασφαλίζοντος τήν ελευθέραν εκδήλωσιν της σκέψεως διά παντός άλλου τε μέσου και διά του Τύπου. Ούτως, η εκ της Βουλής απομάκρυνσίς μου, μακράν του να φέρη ανακοπήν του κακού, επεδείνωσεν αυτό. Δεν ισχυρίζομαι, ότι αν ήμην εις τήν Βουλήν θα προελαμβάνετο η κατάλυσις των δημοκρατικών ελευθεριών και της ελευθερίας του Τύπου. Και τούτο ακόμη ηδύνατό τις να ελπίση, αλλά πάντως η κατάλυσις αυτών, δεν θα εγίνετο ως εγένετο άνευ διαμαρτυρίας και τυπικώς μάλιστα επιδοκιμάζοντος του τόπου διά της αντιπροσωπείας αυτού. Αι συζητήσεις, άς θα προεκαλούμεν εν τη Βουλή, εν σχέσει προς τα ζητήματα ταύτα, θα εκορύφωνον τό κοινόν ενδιαφέρον και τήν κοινήν αγανάκτησιν, ηττώμενοι δε κατά τήν ψηφοφορίαν, θα εξηρχόμεθα της πάλης νικώντες ηθικώς, και η νίκη του δεσποτισμού θα ήτο καδμεία. Αντί τούτου, διά της αποχής μου εκ της Βουλής, η νίκη της απολυταρχίας επήλθεν άνευ αγώνος, συνεπώς άνευ αμέσων απωλειών δι’ αυτήν. Τουναντίον αι ιδέαι ημών απώλεσαν αμαχητί έδαφος, όπερ ήτο ήκιστα πολιτικόν, επί πλέον δε εκλονίσθη τό θάρρος των πεποιθότως προσδοκώντων τήν τελικήν νίκην των αρχών μας και ενισχύθη κατ’ αντίστροφον λόγον ο δεσποτισμός.
Του αποτελέσματος τούτου τάς συνεπείας ήρχισα βλέπων εν τη καταπτώσει του θάρρους ενίων εκ των πρωτοστατούντων εν ταις τάξεσι των φίλων μας. Ο κ. Φουνταλίδης και ο κ. Σφακιανάκης, διαρκούσης ακόμη της Βουλής, απετάχθησαν, άν όχι επισήμως, πολύ όμως καταδήλως από τάς αρχάς μας και προσήλθον εις τήν αυλικήν ποίμνην, ολίγον δε ύστερον, μετά τήν λήξιν των εργασιών της Βουλής, ήρχισεν εν Ηρακλείω παρά των φίλων μας κίνησις, σκοπόν έχουσα τήν προσέγγισιν αυτών προς την περί τον Κούντουρον ετέραν αυλικήν ομάδα. Συμπτώματά τινα ομοίων διαθέσεων ήρχισαν εκδηλούμενα, ασθενέστερον όμως, και εν τω νομώ Ρεθύμνης, μόνον δε ο νομός Χανίων και ο των Σφακίων έμειναν ανεπηρέαστοι όλως από του ηθικού κλονισμού.
Ότε αντελήφθην, ότι τά πράγματα έφθασαν εις τό σημείον τούτο, εννοείς πόσον δύσκολος ήτο η θέσις μου, ως προς τήν πορείαν ήν ώφειλα να τηρήσω απέναντι της τάσεως ταύτης ενίων εκ των φίλων μας.
Εξ Ηρακλείου πολλοί φίλοι μου έγραψαν κοινήν επιστολήν, αποδοκιμάζοντες τάς εκδηλουμένας ροπάς και ζητούντες οδηγίας εκ μέρους μου, μετά της δηλώσεως, ότι θα συνεμορφούντο προς αυτάς καθ’ ολοκληρίαν.
Εκ του νομού σας ο Κυριάκος Μπιράκης, όστις διά των επιστολών άς είχεν τήν καλωσύνην, (2 επανειλημμένως), να μου στείλη, μου παρείχεν ανυπολόγιστον ηθικήν ενίσχυσιν, εζήτει και αυτός οδηγίας περί του πρακτέου. Ο δικηγόρος Σεργάκης εκ Μεραμβέλλου, ήλθε μέχρι Χανίων, διά να αντιληφθή προσωπικώς τάς σκέψεις μου επί του ζητήματος τούτου.
Της ελεύσεως ταύτης του Σεργάκη επωφελήθην, όπως συγκαλέσω εις συνεδρίασιν τούς ενταύθα φίλους, εις ούς ανεκοίνωσα τά της καταστάσεως και τούς εδήλωσα, ότι εν τω γενικώ συμφέροντι και προς ασφαλεστέραν επιτυχίαν του κοινού αγώνος, εθεώρουν αναγκαίον να προτείνωμεν εις τόν Κούντουρον, ότι είμεθα πρόθυμοι πάντες οι φίλοι, μηδ’ εμού αυτού εξαιρουμένου, να ταχθώμεν υπ’ αυτόν και να του ασφαλίσωμεν ούτω τήν ηγεσίαν της ισχυροτέρας και μάλλον επιλέκτου μοίρας του Κρητικού λαού, υπό μόνον τόν όρον, ότι θα εδέχετο να διατυπώση, ως πρόγραμμα της πολιτικής του, τήν ακριβή εφαρμογήν του Συντάγματος και ειδικώτερον τήν εξασφάλισιν των δημοκρατικών ελευθεριών και της ελευθερίας του Τύπου. Εάν τούτο και μόνον τό τόσον ανώδυνον πρόγραμμα εδέχετο να διατυπώση ο Κούντουρος, ενόμιζα ότι ηδυνάμεθα να ταχθώμεν υπ’ αυτόν. Διότι, διατυπών άπαξ τοιούτον πρόγραμμα, θα ήρχετο ούτος εις ριζικήν σύγκρουσιν προς τήν Αυλήν, και τά λοιπά – μέχρι πλήρους αποδοχής του προγράμματός μας και ό,τι αφορά, τό δικαίωμα του λαού να έχη γνώμην και δή κυρίαν επί του εθνικού αυτού μέλλοντος – θ’ απετέλουν φυσικήν πλέον εξέλιξιν του διατυπωθέντος συνταγματικού προγράμματος. Εγώ μόνον γνωρίζω ποίαν εδοκίμασα δυσκολίαν, ίνα πείσω τούς ενταύθα φίλους να μ’ εξουσιοδοτήσουν, όπως επιδιώξω τήν εφαρμογήν των σκέψεων τούτων.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος αντάρτης κατά την περίοδο της Χαλέπας
Αλλά τό επεισόδιον του Πολογεώργη είχε διδάξει, πόσο επικίνδυνον εκμεταλλεύσεως ηδύνατο να γίνη πάσης, και της αθωοτέρας συνδιαλέξεως προς τούς αντιπάλους ημών. Ένεκα τούτου απεφασίσθη ν’ ανατεθή εις τόν Σεργάκην να επισκεφθή τόν Κούντουρον και δηλώση ότι, καθ’ ό αντελήφθη, θα ήτο δυνατόν όλοι οι φίλοι της μερίδος μας, από του ενός άκρου της Κρήτης μέχρι του άλλου να ταχθώσιν υπ’ αυτόν, άν μόνον εδέχετο να διατυπώση τό πρόγραμμα εκείνο, αλλά να του είπη πάντα ταύτα ως ιδίαν γνώμην και αντίληψιν και του συστήση, άν κατ’ αρχήν απεδέχετο τοιαύτην τινά γνώμην, να καλέση τόν φίλον Γεώργιον Πλουμίδην, μεθ’ ού ηδύνατο να συνομιλήση ευρύτερον περί τούτου.