Τ’ ΑΛΛΟ ΚΟΠΕΛΙΑ – ΝΙΚΟΣ ΜΑΝΙΑΣ | Official Album Release © 2002

Φεγγάρι μου η χλωμάδα σου προδίδει τον καημό σου,

μα είσαι βουβό για αυτό κρατάς, κρυφά το μυστικό σου..

——————————————————————————–

Τ’ άλλο φεγγάρι κοπελιά κάμε το κόπο κι έλα,

για θα με φέρει ο λογισμός στση αγάπης σου τη τρέλα..

——————————————————————————–

Όνειροκαλεσμένη μου, στερνή του νου μου σκέψη,

έλα να σεργιανίσουμε στση αυγής τη πρώτη φέξη..

————————————————————————–

Σαν την παλιά Ανωγειανή, αρχοντοστολισμένη,

περνά και νιώθω το σεβντά, στση αγκάλες μου να μπαίνει..”

Το Κρητικό Μουσικό Εργαστήρι και οι εκδόσεις Αεράκης με ιδιαίτερη χαρά και συγκίνηση παρουσιάζουν ένα ακόμη ποιητικό έργο, με τίτλο “Στου νου μου το μπαλκόνι” του Μανώλη Καλομοίρη, που συνδέεται με την ψυχή και τη λαλιά των Ανωγείων και γενικότερα της Κρήτης.

Ο Μανώλης Καλομοίρης (Λιόντας) γεννήθηκε στις 25 Μαρτίου 1925 στ’Ανώγεια Ρεθύμνης. Γιος του Νικόλα και της Μαρίας Καλομοίρη από το Περαχώρι (ανωγειανή γειτονιά), είναι παντρεμένος με την Ριρίκα Αλκιβιάδη Σκουλά (Γρυλιού) και έχουν τρεις κόρες κι έναν υγιό.

Το 1943 εντάχθηκε, μαζί με άλλους συγχωριανούς του στην Εθνική Αντίσταση. Μέχρι το 1970, περίπου, έζησε στ’ Ανώγεια και από τότε κατέβηκε στο Ηράκλειο και εργάστηκε στην ταβέρνα “Ντελίνα” του Βασίλη Σκουλά, που είναι αδελφός της γυναίκας του εκεί οι αυθόρμητες, αλλά και απόλυτα αυθεντικές μαντινάδες του Λιόντα μαζί με το τραγούδι του Βασίλη Σκουλά σφράγισαν πολλές προσωπικές και κοινωνικές, αλλά και “πολιτικές” (σε δύσκολους καιρούς) στιγμές, σαν νεότερα επιγράμματα ανάλογα μ’εκείνα των αρχαίων “λαϊκών ποιητών”.

Πολλές μαντινάδες του, τραγουδισμένες από το Νίκο Ξυλούρη, το Νίκο Μανιά, τον Γιώργη Καλομοίρη, το Βασίλη Σκουλά και άλλους Κρητικούς καλλιτέχνες, πέρασαν ἁπ’ τα χείλη στην καρδιά” των μερακλήδων κι έγιναν αγαπημένα και αθάνατα δημοτικά τραγούδια της Κρήτης.

Στο μικρό αυτό βιβλίο που κρατάτε στα χέρια σας παρουσιάζεται με ευλάβεια και σχολαστικότητα το μεγαλύτερο μέρος του ποιητικού έργου του Λιόντα με την ελπίδα, ή μάλλον τη βεβαιότητα, ότι θα προσφέρει στιγμές γνήσιου κρητικού ποιητικού μεγαλείου (βάλσαμο του καημού και φάρμακο για την αντιμετώπιση της λησμονιάς) στην ευαίσθητη ψυχή σας.

Στέλιος Αεράκης

Επιμέλεια Θεόδωρος Ι.Ρηγινιώτης

Διαβάζοντας το μικρό αυτό βιβλίο μπορείτε να διακρίνετε την ευλάβεια και τη σχολαστικότητα στο μεγαλύτερο μέρος του έργου. Το βιβλίο συνοδεύεται από ένθετο cd σε μουσική επιμέλεια του Χρήστου Στιβακτάκη, ο οποίος παίζει και λούτο – λύρα. Τραγουδάει ο Βασίλης Σκουλάς και ο Νίκος Μανιάς. Λίστα κομματιών Cd: 1. Τ’ άλλο φεγγάρι κοπελιά 2. Ονειροκάλεσμά μου 3. Σαν την παλιά Ανωγειανή

Όταν συζητάς για ένα από τα μεγαλύτερα χωριά στην Κρήτη, με πληθυσμό 2.379 κατοίκων, τότε σίγουρα το γεγονός ότι αν έρθεις στα Ανώγεια και διαπιστώσεις ότι  δεν θα μπορείς να προμηθευτείς εφημερίδες ή περιοδικά δεν δημιουργεί και την καλύτερη εντύπωση! Για περισσότερο από ένα χρόνο από τότε που επιχειρηματίας διέκοψε τις εφημερίδες από το κατάστημα του, δεν έχει βρεθεί κάποιος να εκδηλώσει ενδιαφέρον και να δώσει την δυνατότητα στους Ανωγειανούς να επιλέξουν το έντυπο από το οποίο θα ενημερωθούν ή θα ψυχαγωγηθούν. Στα Ανώγεια λοιπόν δεν κυκλοφορούν ούτε τα έντυπα Πανελλήνιας κυκλοφορίας, αλλά ούτε και τα τοπικά φύλλα από το Ρέθυμνο και το Ηράκλειο. Ως ΑΝΩΓΗ αλλά και ως μόνιμοι κάτοικοι των Ανωγείων έχουμε δεχτεί παράπονα, αλλά και έχουμε ακούσει συζητήσεις για την μη ύπαρξη εφημερίδων στο χωριό κυρίως από ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας, καθώς τα έντυπα ήταν η κύρια πηγή ενημέρωσης τις περασμένες δεκαετίες, αλλά και από επισκέπτες της περιοχής που κυρίως τις Κυριακές αναζητούν κάποια από τα Κυριακάτικα φύλλα με τα πλούσια ένθετα τους.

Η νεότερη γενιά ακόμα και αυτοί που ανήκουν στους  μόνιμους κάτοικους  του χωριού ίσως να μην ενοχλούνται από το γεγονός, καθώς για την ενημέρωση τους επιλέγουν κυρίως το ίντερνετ, αλλά σίγουρα το γεγονός αυτό είναι δυσάρεστο για τους μεγαλύτερους σε ηλικία ανθρώπους. Άλλωστε είμαστε και εμείς της απόψεως ότι όσο  γρήγορο και άμεσο να είναι το ίντερνετ, δεν μπορεί με τίποτα να συγκριθεί με την μυρωδιά του μελανιού και το γύρισμα της σελίδας για να διαβαστεί ένα καλό άρθρο! Ελπίζουμε κάποιος από τους επιχειρηματίες του τόπου που θα διαβάσει αυτό το άρθρο να επιλέξει να επαναφέρει τις εφημερίδες και την παραδοσιακή ενημέρωση στα Ανώγεια!

Συντάσσοντας το κείμενο, φέραμε στο νου τον “θρυλικό” Λευτέρη Ανδρεαδάκη ή Αρίφη, τον ταξιτζή που σε μια παρόμοια κατάσταση πριν από 15 χρόνια, το 2003, έπαιρνε καθημερινά παραγγελίες από ιδιοκτήτες καφενείων και απλούς κατοίκους και με την επιστροφή του από το Ηράκλειο το μεσημέρι κατέβαινε σε κάθε πλατεία φορτωμένος με έντυπα και τα μοίραζε στον κόσμο που τα περίμενε. “Εφημερίδες-Εφημερίδες, έκτακτο παράρτημα!” φώναζε ο θρυλικός Αρίφης που σκορπούσε πάντα το γέλιο στους συγχωριανούς του, αλλά ήταν και η καταλληλότερη λύση για την ενημέρωση μας εκείνη την εποχή!

Ένας μεγάλο έπαινος, μέσα σε λίγα λόγια ,
και μια ζωή να κάνετε, περήφανα τ΄Ανώγεια…

—————————————————————

Παιδιά η φαντασία σας επήρε το βραβείο,
θερμά συγχαρητήρια σ΄εσάς και το σχολείο..

Με αυτές τις μαντινάδες είχε καλωσορίσει την είδηση για το πρώτο βραβείο σε Πανελλήνιο διαγωνισμό παραμυθιού από το Δημοτικό σχολείο Ανωγείων τον περασμένο Ιούνιο, ο Αριστείδης Χαιρέτης ή Γιαλάφτης. Πριν λίγες ημέρες Στο κατάμεστο Καραπάντσειο Πολιτιστικό Κέντρο του Δήμου Αμπελοκήπων-Μενεμένης, πραγματοποιήθηκε η βράβευση του 1ου Πανελλήνιου Μαθητικού Διαγωνισμού Συγγραφής Παραμυθιών με θέμα “Μην κλαις, Ειρήνη…”.Ανάμεσα στα σχολεία που βραβεύτηκαν ήταν και το Δημοτικό σχολείο Ανωγείων, καθώς στη διάρκεια του Διαγωνισμού τον Ιούνιο του 2017, το παραμύθι των Ανωγειανών μαθητών κέρδισε το πρώτο βραβείο! Διοργανωτές στην εκδήλωση ήταν  η Διεύθυνση  Π.Ε. Δυτικής Θεσσαλονίκης, το 5ο Δημοτικό Σχολείο Αμπελοκήπων  και το Δημοτικό Σχολείο Λητής.

Όπως αναφέρουν οι διοργανωτές: “Ευχαριστούμε θερμά τους χορηγούς της εκδήλωσης, Δήμο Αμπελοκήπων-Μενεμένης, Τιτάν & Εκδόσεις Χ. Βάρφη, τον Διευθυντή Π.Ε. Δ. Θεσσαλονίκης, κο Χρήστο Γεωργίου, τον Προϊστάμενο Εκπ/κών Θεμάτων Π.Ε. Δ. Θεσσαλονίκης, κο Μπάμπη Ακριτίδη κ την ομόλογό του της Διεύθυνσης Π.Ε. Αν. Θεσσαλονίκης κα Καφετζή, τη Σχ. Σύμβουλο κα Αρετή Μποταϊτη τους Εντεταλμένους Συμβούλους Παιδείας του Δήμου κο Μετζίκη & κο Γρούγιο, τον εικαστικό κο Νίκο Ζάρρα & τις εκπληκτικές αφηγήτριες κα Κατερίνα Κλεάρχου & κα Στέλλα Τσίγγου, που τίμησαν την εκδήλωση με την παρουσία τους.Ιδιαίτερα ευχαριστούμε τις / τους συναδέλφους και τα παιδιά που ήρθαν να παραλάβουν τα βραβεία τους όχι μόνο από τη Θεσσαλονίκη αλλά και από τη Χαλκιδική, την Πάτρα, την Άμφισσα, τη Σύρο, τα Ανώγεια της Κρήτης!”.

Υπενθυμίζουμε ότι υπεύθυνες δασκάλες της προσπάθειας αυτής ήταν η Αγάπη Καλομοίρη και η Χριστίνα Τσιγγελίδου. Στην εικονογράφηση  οι μαθητές  Γιάγκος Δραμουντάνης, Ειρήνη Πασπαράκη, Γεωργία Μαυρόκωστα και Ουρανία Μανουρά. Οι συγγραφείς του υπέροχου παραμυθιού με θέμα την παγκόσμια Ειρήνη και με πλούσια μηνύματα αγάπης και αλληλεγγύης ήταν οι μαθητές: Μαυρόκωστα Γεωργία, Μέμμου Ζουμπουλιά, Ξυλούρη Ελένη, Ξυλούρη Μαρία, Ξυλούρη Ελένη-Στυλιανή. Πασπαράκη Ειρήνη, Πασπαράκη ΘωμαΪς, Πασπαράκη Παναγιώτα, Ρούλιου Ελένη, Σαλούστρος Κωνσταντίνος, Σαλούστρος Νικόλαος, Σμπώκος Σταύρος-Ευάγγελος και Φασουλά Ζουμπουλιά.

Διαβάστε ξανά το παραμύθι των μαθητών των Ανωγείων που βραβεύτηκε στην Θεσσαλονίκη:

ΜΗΝ ΚΛΑΙΣ ΕΙΡΗΝΗ

Μια φορά κι ένα καιρό ήταν ένα κοριτσάκι που το έλεγαν Ειρήνη. Η Ειρήνη είχε μακριά μαλλιά και όμορφα μεγάλα μάτια. Της άρεσε πολύ να ταξιδεύει. Φίλος της πιστός κι αγαπημένος ένα μεγάλο κάτασπρο περιστέρι. Ανέβαινε στην πλάτη του και γυρνούσαν όλο τον κόσμο. Στο χέρι της κρατούσε ένα μικρό ψάθινο καλάθι γεμάτο σπόρους. Αυτοί οι σπόροι δεν ήταν συνηθισμένοι. Είχαν κάτι μαγικό. Όπου η Ειρήνη τους σκορπούσε φύτρωναν χαμόγελα.

Αυτό τον καιρό αποφάσισε να επισκεφτεί τη Συρία.

Πέταξε λοιπόν πάνω απ τη χώρα και σκόρπισε όλους τους σπόρους μια και στη χώρα αυτή δεν υπήρχε ούτε ένα χαμόγελο.

Οι σπόροι φύτρωσαν αμέσως. Αλλά μόλις έβγαλαν τα μεγάλα πολύχρωμα άνθη τους συνέβη κάτι φοβερό .Μαύρα μεγάλα ζουζούνια κάθισαν πάνω τους και τα χαμόγελα έσβηναν το ένα μετά το άλλο …

Η Ειρήνη έπεσε σε απελπισία. Το περιστέρι προσπάθησε να την παρηγορήσει αλλά τίποτε δε μπορούσε να σταματήσει τα δάκρυα της. Δάκρυα που έτρεχαν πάνω από βουνά κι από λαγκάδια κι έφταναν μέχρι τα νερά του Αιγαίου πελάγους.

Η Ειρήνη όμως είναι πεισματάρα. Δεν το έβαζε κάτω εύκολα. Φώναξε, λοιπόν, τη μάγισσα Βατράχω  να τη συμβουλευτεί για το τι θα μπορούσε να κάνει με τους εξολοθρευτές, τους μαύρους ζουζούνους που κατέστρεφαν τα χαμόγελα της.

Η μάγισσα Βατράχω μετά από πολύ σκέψη της έδωσε ένα υγρό. Το υγρό πυρ.

-Πάρε αυτό το γλοιώδες πράσινο υγρό και ρίξε το πάνω από τους εξολοθρευτές. Μόλις το υγρό τους ακουμπήσει θα πέσουν στο έδαφος ξεροί.

-Μα τι λες; Απάντησε η Ειρήνη

Δεν υπάρχει άλλος τρόπος? Μου φαίνεται πολύ τραγικό αυτό που προτείνεις

-Ε, τότε βρες κάποιον άλλο για βοήθεια απάντησε η πρασινογλοιώδης μάγισσα Βατράχω κι έφυγε θυμωμένη.

Τότε φώναξε το σοφό γέροντα Άνεμο!  Και τον ρώτησε: «Θα μπορούσες να πάρεις μακριά απ τα χαμόγελα μου τους μαύρους εξολοθρευτές που τα καταστρέφουν;»

Κι αυτός είπε:

-Μα βέβαια, απάντησε ο άνεμος. Θα φυσήξω πολύ δυνατά και οι εξολοθρευτές θα παρασυρθούν απ τα ρεύματα μου πολύ μακριά.

-Πολύ μακριά; Δηλαδή πού; Τι εννοείς;

– Μα σε μια άλλη χώρα φυσικά. Δε θα μπορούσα να τους στείλω έξω απ τη γη.

Η Ειρήνη μόλις το άκουσε συνοφρυώθηκε και του είπε με θλίψη

-Όχι, όχι, δεν μπορώ να το κάνω αυτό. Δε μπορώ να σώζω τα χαμόγελά μου σκορπώντας θλίψη κάπου αλλού. Αυτό δεν είναι λύση είπε και απελπισμένη ανέβηκε στην πλάτη του  αγαπημένου της περιστεριού. Το αγκάλιασε και του είπε: Τι κάνουμε τώρα;  Τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα.

Εν τω μεταξύ οι εξολοθρευτές αφού είχαν εξοντώσει όλα τα χαμόγελα επέστρεψαν στο μεγάλο σκοτεινό κάστρο που βρισκόταν κρυμμένο μέσα στην ομίχλη του Καυκάσου . Εκεί η τρομακτική τριχωτή αράχνη Εξουσία τους περίμενε και γελούσε χαιρέκακα.

-Κακώς ήρθατε εξολοθρευτές! Το σχέδιο μας πέτυχε! Οι μισθοί σας διπλασιάζονται. Τα απαίσια χαμόγελα δεν υπάρχουν πια. Τώρα η Ειρήνη είναι σε πολύ δύσκολη θέση κι αμφιβάλλω αν θα καταφέρει ξανά να σκορπίσει τους σπόρους της πάνω στη γη.

Το λευκό περιστέρι ένιωθε την Ειρήνη βαριά πάνω στα φτερά του να κλαίει και δεν ήξερε τι να κάνει. Έκλεισε τα μάτια κι αναρωτήθηκε: «Είναι αυτό το τέλος;»

Η Ειρήνη άνοιξε τα μάτια της ξαφνικά και φώναξε:» Το βρήκα, το βρήκα! Θα ζητήσουμε βοήθεια απ την αδερφή μου την Ελπίδα που ζει στο παλάτι του Ήλιου.»

Το περιστέρι άνοιξε χαρούμενο τα φτερά του και πέταξε ψηλά με την Ειρήνη στην πλάτη του να χαμογελά ξανά.

Η Ελπίδα δεν περίμενε την αδελφή της και μόλις την είδε έτρεξε και την αγκάλιασε σφιχτά.-

-Ποιος άνεμος σε φέρνει εδώ; Ρώτησε. Η  Ειρήνη της εξήγησε τι συμβαίνει και τη δύσκολη θέση που βρισκόταν.

-Μη φοβάσαι είπε η Ελπίδα και μην απελπίζεσαι. Μέχρι ο ήλιος να βγαίνει κάθε πρωί όλα είναι δυνατά. Έλα, της είπε να ξαποστάσεις και την οδήγησε στην πηγή της Αγάπη.

-Πιες να ξεδιψάσεις

Ήπιαν το δροσερό  νερό της πηγής κι αμέσως τα πρόσωπα τους έλαμψαν.

-Ξέρω ποια είναι η λύση στο πρόβλημά σου! ,είπε η Ελπίδα ,υπάρχει μόνο ένας τρόπος να προστατέψεις τους σπόρους σου και να δώσεις τη δυνατότητα στα χαμόγελα σου ν ανθίσουν!

-Ποιος είναι αυτός; Ρώτησε η Ειρήνη με αγωνία

-Να φυτέψεις τους σπόρους σου στις καρδιές των ανθρώπων, κι εκείνοι να γίνουν υπερασπιστές κάθε χαμόγελου που θα φυτρώνει στην καρδιά τους. Είναι η μόνη ελπίδα για τη γη..

Η Ειρήνη γεμάτη ικανοποίηση, αποχαιρέτησε την αγαπημένη της αδερφή και πέταξε ψηλά με το λευκό της περιστέρι…