Ο στρατηγός Κράιπε

Ό Χίτλερ δεν πίστευε στα αυτιά του. Κάθισε βαριά στην πολυθρόνα του. Στη “φωλιά των αετών” στον πύργο και στρατηγείο του στο Berchtesgaden στα χιονισμένα βουνά των Βαυαρικών Άλπεων. Με το ένα του χέρι χάιδεψε το αγαπημένο του λυκόσκυλο την Μπλόντι. Το άλλο το έφερε στο μέτωπο του και το έτριψε. Ζήτησε λίγο ουίσκι δίχως παγάκια από τον πιστό του υπηρέτη τον Χάιντς Λίγκε. Ήταν έτοιμος να καταρρεύσει. Ο Υποστράτηγος Karl Heinrich Georg Ferdinand Kreipe, ο οποίος για τη Wehrmacht ήταν ένας ζωντανός θρύλος, ένας αξιωματικός που πολεμούσε από τον Πρώτο παγκόσμιο πόλεμο και που στον Δεύτερο είχε διακριθεί και παρασημοφορηθεί για τις ικανότητες και το θάρρος του στο Ανατολικό μέτωπο, απήχθη από μια ντουζίνα ντόπιους Κρητικούς και Άγγλους κομάντο. 26 Απριλίου 1944…

Θα μπορούσε εύκολα να πρόκειται για σενάριο κάποιας καλογυρισμένης Χολιγουντιανής ταινίας. Θα μπορούσε κάποιος να ακούσει ή να διαβάσει την ιστορία και να μην πιστέψει λέξη. Θα έλεγε ότι τέτοια πράγματα δεν είναι δυνατόν να συμβούν ούτε στα παραμύθια με καλό τέλος, ούτε καν στις ταινίες του Χόλιγουντ. Και όμως ότι θα διαβάσετε όχι μόνο συνέβη αλλά είναι μια καταγεγραμμένη ιστορικά, πραγματικότητα.

Η απαγωγή του Στρατηγού Κράιπε στην Κρήτη, τσάκισε το ηθικό των Γερμανών, όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και σε οποιοδήποτε άλλο σημείο πολεμούσαν εκείνη τη στιγμή, και παράλληλα αναπτέρωσε το φρόνημα των λαών που μάχονταν ενάντια στους Ναζί. Όταν η είδηση, έφτασε μέχρι το Γερμανικό Επιτελείο Στρατού στο Βερολίνο αλλά και στα αυτιά του ιδίου του Χίτλερ, πως ένας μπαρουτοκαπνισμένος Γερμανός ταξίαρχος με ανδραγαθήματα στο Ανατολικό Μέτωπο, ο οποίος λίγες ημέρες πριν, είχε προαχθεί σε υποστράτηγο, απήχθη στην Κρήτη, Μετά από αυτό το γεγονός τίποτε δεν ήταν πλέον αδύνατον.

Ο προηγούμενος διοικητής Κρήτης στρατηγός Μύλερ, γνωστός για τις θηριωδίες του.Αυτός ήταν ο αρχικός στόχος

Το σχέδιο που επεξεργάζονταν οι Άγγλοι μήνες πριν την απαγωγή του Κράιπε, ήταν απλό και συνάμα περίπλοκο. Ένα σχέδιο γεμάτο κινδύνους και με πολύ μικρά ποσοστά επιτυχίας, εάν δεν υπήρχε άψογος συντονισμός κινήσεων. Ο Διοικητής της Κρήτης ο Γερμανός στρατηγός Μύλερ, γνωστός για τα εγκλήματα και τις θηριωδίες του σε βάρος του αδάμαστου κρητικού λαού, έπρεπε να απαχθεί, να μεταφερθεί σε συμμαχικό έδαφος και να πληρώσει για τα εγκλήματα του.
Όμως η τύχη δεν όρισε να είναι ο Μύλερ ο απαχθείς. Μια ξαφνική μετάθεση του και τη θέση του ως διοικητής στο νησί ανέλαβε ο ταξίαρχος Κράιπε. Ο οποίος μάλιστα προήχθη σε υποστράτηγο.

Τα πρόσωπα άλλαξαν όχι όμως και το σχέδιο. Αντί του Μύλερ, ο Κράιπε. Οι Εγγλέζοι έτριβαν τα χέρια τους. Ο Κράιπε ήταν πολύ γνωστός ανώτατος αξιωματικός της Wehrmacht. Το χτύπημα θα έκανε μεγαλύτερο θόρυβο…

Σε καθημερινή βάση, 24 ώρες το 24ωρο από απόσταση ασφαλείας, Άγγλοι κομμάντος ντυμένοι κρητικοί, αλλά και Κρητικοί που παρίσταναν τους βοσκούς παρακολουθούσαν και κατέγραφαν το πρόγραμμα του Διοικητή του νησιού. Από την ώρα που έφευγε από το σπίτι του το πρωί μέχρι την ώρα που επέστρεφε. Που πήγαινε ποιους συναντούσε, πόση ώρα έκανε το αυτοκίνητο του από το σπίτι στο στρατηγείο, ποιος οδηγούσε, που έκοβε ταχύτητα, πόσα αυτοκίνητα συνοδείας υπήρχαν. Οι κρητικοί είχαν γίνει η σκιά του.

Ως κατοικία του στρατηγού Κράιπε είχε επιλεγεί η βίλα ‘Αριάδνη’, απέναντι από τα ερείπια της αρχαίας Κνωσσού, πέντε περίπου χιλιόμετρα από το Ηράκλειο. Η βίλα είχε χτιστεί από τον ίδιο τον Άγγλο αρχαιολόγο Έβανς, που διενήργησε τις ανασκαφές για το ανάκτορο του βασιλιά Μίνωα. Για συμβολικούς λόγους ο Έβανς τότε, είχε χαρίσει στην βίλα το όνομα της κόρης του μυθικού βασιλιά. Στην μικρή κωμόπολη Άνω Αρχάνες, σε απόσταση 17 περίπου χιλιομέτρων από την βίλα, βρισκόταν το στρατηγείο του Κράιπε. Κατά την συνήθειά του, ο στρατηγός πήγαινε καθημερινά στο στρατηγείο του και επέστρεφε σπίτι του λίγο πριν τις 9 το βράδυ.

Οι λύσεις ήταν δύο. Η πρώτη να γίνει η απαγωγή μέσα στη βίλα Αριάδνη το βράδυ όταν ο Κράιπε θα αναπαυόταν και η δεύτερη να γίνει κατά τη διάρκεια που ο Κράιπε θα πήγαινε στο στρατηγείο του, δηλαδή στο δρόμο-εν κινήση. Είχε επιλεγεί μάλιστα και το ιδανικό σημείο. Μια δεξιά στροφή κατηφορική ,σε μια ερημιά της διαδρομής, όπου τα αυτοκίνητα αναγκαστικά έκοβαν ταχύτητα για να μην πέσουν στον γκρεμό. Δεξιά και αριστερά της στροφής υπήρχαν και άδεια αρδευτικά χαντάκια, ιδανικά για να κρυφτούν εκεί οι απαγωγείς. Η πρώτη λύση απορρίφθηκε εξ αρχής. Η Βίλα ήταν περιφραγμένη με τριπλή σειρά ηλεκτροφόρων συρμάτων και φυλασσόταν από μια ολόκληρη διμοιρία, που χρησιμοποιούσε ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά. Τα περίπολα ήταν τόσο πυκνά και οι επισκέψεις διαφόρων ανώτερων αξιωματικών τόσο συχνές, τους οποίους ασφαλώς συνόδευε η δική τους ομάδα φρούρησης, ώστε η παραμικρή κίνηση θα γινόταν άμεσα αντιληπτή.

Η πορεία στον χιονισμένο Ψηλορείτη. Ο Κράιπε είναι ο δεύτερος στη φωτό.

Εμπνευστής του σχεδίου ήταν ο Βρετανός ταγματάρχης Πάτρικ Φέρμορ. Ένας αξιωματικός που λάτρευε την Κρήτη και οι Κρητικοί τον εμπιστεύονταν. Τον φώναζαν μάλιστα “Πάντυ” ή “Φιλεντεμ”, επειδή αγαπούσε το κρητικό αυτό τραγούδι. Ο Φιλεντέμ λοιπόν ανέλαβε να βρεί και να οργανώσει την ομάδα απαγωγής. Επέλεξε λοιπόν τον Λοχαγό William Stanley Moss, ο οποίος μιλούσε άψογα πολλές γλώσσες και την Γερμανική και ήταν άσσος στην οδήγηση. Είχε εκπαιδευτεί και σαν κομάντο. Επιλέχτηκαν ακόμη οι Μανώλης Πατεράκης, μέλος της τοπικής αντίστασης, που γνώριζε άπταιστα τα μονοπάτια και τα βουνά της Κρήτης, όπως και ο ανθυπολοχαγός Γιώργος Τυράκης από την Σάτα (γνωστός στην περιοχή ως Τυρογιώργης). Και οι δύο αυτοί Κρήτες είχαν εκπαιδευτεί στα σαμποτάζ στην Μέση Ανατολή.

Κατά τη διάρκεια της τελευταίας εκπαίδευσης τους στη Μέση ανατολή, ο Πατεράκης είπε στον Φιλεντέμ να πάρει στην ομάδα και κάποιους άλλους κρητικούς που θα βοηθούσαν στην πραγματοποίηση του εγχειρήματος. Τους Γρηγόρη Χναράκη, Αντώνη Παπαλεωνίδα και Αντώνη Ζωιδάκη –όλοι εκπαιδευμένοι στην Διεύθυνση Ειδικών Επιχειρήσεων (Special Operation Executive -SOE) Καΐρου, στον επιχειρησιακό κλάδο για την Ελλάδα, το Αιγαίο και την Βουλγαρία (Advance Force 133). Μετά το πέρας των προετοιμασιών, ο Φέρμορ μαζί με την αρχική ομάδα στάλθηκε μέσω Βεγγάζης στο Μπρίντεζι της Ιταλίας, ώστε λαμβάνοντας μέρος σε σύντομες καταδρομικές αποστολές να εξασκήσουν τις γνώσεις τους.

Η ομάδα έφτασε στη Κρήτη μια άσχημη νύχτα του χειμώνα του 44 και αμέσως οι αντάρτες του καπετάνιου Ζωγραφάκη, την οδήγησαν σε ασφαλή σπηλιά για να ξεκουραστεί και να ανασυνταχθεί. Στην ομάδα εντάχθηκε και ο εκπαιδευμένος σε σαμποτάζ Μιχάλης Ακουμιανάκης, γνωστός και ως Μίκυ. Την ομάδα που πλέον είχε μεγαλώσει θα βοηθούσαν στην περίπτωση που κάτι στράβωνε και δεχόταν επίθεση από Γερμανούς, οι άνδρες του καπετάνιου Μπαντουβά.
Διαβάστε την συνέχεια... »

Η ελληνική επανάσταση του 1821 εξαπλώθηκε στην Κρήτη παρά τη στρατιωτική υπεροχή του τουρκικού στοιχείου. Οι αγώνες της Κρήτης, που κινούνται στο ίδιο ιστορικό πλαίσιο με το ξεσήκωμα της άλλης Ελλάδας, διαρκούν 10 σχεδόν χρόνια και περνούν από φάσεις επιτυχίας, αλλά και οδυνηρών συνεπειών. Οι επαναστατικές εξεγέρσεις αρχίζουν από τα Σφακιά. Στις 7 Απριλίου 1821, πραγματοποιείται επαναστατική συνέλευση στη θέση Γλυκά Νερά. Λίγο αργότερα, στις 15 Απριλίου, επαναλαμβάνεται η συνέλευση στην Παναγία τη Θυμιανή, που γίνεται η Αγία Λαύρα της Κρήτης. Στη συνέλευση παίρνουν μέρος 1500 επαναστάτες από όλη την Κρήτη και στις αρχές Ιουνίου αρχίζει επίσημα πια ο κρητικός αγώνας. Η πρώτη φάση των αγώνων διαρκεί ως το 1824, όταν οι Τούρκοι καλούν σε βοήθεια μεγάλες αιγυπτιακές δυνάμεις, που κατορθώνουν να καταπνίξουν τα επαναστατικά κινήματα. Η δεύτερη φάση αναζωπύρωσης της επανάστασης αρχίζει από τη Γραμβούσα το 1825. Απλώνεται σε όλο το νησί και διατηρείται με επιτυχία ως το 1830. Τότε υπογράφεται στο Λονδίνο το “Πρωτόκολλο”, με το οποίο παρέχεται στην Ελλάδα η ανεξαρτησία της. Έξω όμως από τα όριά της μένει η Μεγαλόνησος, που εξακολουθεί να βρίσκεται στην απόλυτη δικαιοδοσία του Σουλτάνου.Τ’Ανώγεια είχαν τη δική τους ξεχωριστή συμμετοχή σε φόρο αίματος κατα τη διάρκεια της επανάστασης του ’21 με ήρωες ονομαστούς, που διακρίθηκαν για τη γενναιότητα τους και τη φιλοπατρία τους:

KEΦAΛOΓIANNHΔEΣ:

Παλιά ονομαστή οικογένεια από τα Aνώγεια. Kατά την παράδοση προέρχεται από τους Kαλλέργηδες.

Eνα από τα μέλη της ,κάποιος Iωάννης, από την εποχή της Eνετοκρατίας κατοικούσε στ’ Aνώγεια και ήταν καπετάνιος (κεφαλάς ή κεφαλάτορας ,όπως ονομαζόταν τότε οι προύχοντες)Παντρεύτηκε την κόρη κάποιου Eνετού άρχοντα (όταν έγινε η άλωση του Xάνδακα από τους Tούρκους) κι έτσι έγινε ο αρχηγός του οίκου.

Tο 1821 μια ολόκληρη ομάδα Kεφαλογιάννηδων αποδεκατίστηκε στ’ Aνώγεια πολεμώντας στο σημείο εκείνο που σήμερα ονομάζουν «Aποκεφαλισμένοι».

Kατά την επανάσταση του 1821 διακρίθηκε ο Nικόλαος Kεφαλογιάννης, γενναίος αγωνιστής και δημοτικός ποιητής.

NIΩTHΣ MIXAHΛ:

Γεννήθηκε στ’ Aνώγεια το 1768 και διακρίθηκε στην επανάσταση του 1821.

Με την υποστολή της σημαίας του αγώνα το 1830 κατέφυγε στην Πeλοπόννησο όπου και έλαβε το βαθμό του εκατόνταρχου. Πέθανε σε βαθειά γεράματα το 1865 μακριά από την πατρίδα του.

NIΩTHΣ ΣTAYPOYΛHΣ:

Ήταν γιος του Mιχάηλ και γεννήθηκε στ’ Aνώγεια το 1795.Συμμετείχε με γενναιότητα στην επανάσταση του 1821 πολεμώντας πλάι στον πατέρα του. Mε τη λήξη της επανάστασης ακολούθησε άλλους πατριώτες στην Πελοπόννησο όπου αγωνίστηκε φέροντας το βαθμό του πεντακοσίαρχου. Tο 1841,επανέρχεται στην Kρήτη και συμμετέχει στην εκεί επανάσταση μέχρι το τέλος και αυτής. Έπειτα επέστρεψε στην Πελοπόννησο όπου και πέθανε το 1868.

ΞETPYΠHΣ ΣTAΥPOYΛHΣ:

Γενναίος οπλαρχηγός της Kρήτης καταγόμενος από τ’ Aνώγεια όπου γεννήθηκε το 1797.

Mε την έκρηξη της επανάστασης του 1821, πήρε τα όπλα και πολέμησε με σθένος τον εχθρό, επικεφαλής των συγχωριανών του επαναστατών. Διακρίθηκε σε πολλές μάχες για την ανδρεία του και για τις τολμηρές του επιδρομές και ενέδρες ,γι αυτό και τιμήθηκε με το βαθμό του τριακοσίαρχου.

Oταν το 1824 εισέβαλαν στην Kρήτη οι Aιγύπτιοι, πνίγοντας την επανάσταση στο αίμα ,ο Ξετρύπης σπεύδει να πολεμήσει στο πλευρό των συμπατριωτών του ,μέχρι το 1830 ,οπότε η επανάσταση ξεψυχά. Tότε ο Kρητικός αγωνιστής πηγαίνει ξανά στην ελεύθερη Eλλάδα, όπου με το βαθμό του ανθυπολοχαγού υπηρετεί τη Bασιλική Φάλαγγα. Tο 1841 επανέρχεται στην Kρήτη για να βοηθήσει τους κρητικούς στην επανάσταση που είχε ήδη ξεσπάσει.

Διακρίθηκε σε πολλές μάχες προσφέροντας παράλληλα την πολύτιμη εμπειρία του στους άλλους αγωνιστές.

Πέθανε στην Kρήτη το 1872.

ΠΛEYPHΣ MIXAHΛ:

Γεννήθηκε στα 1790 περίπου στα Aνώγεια.

Πήρε μέρος στην επανάσταση του 1821 ως αρχηγός των συγχωριανών του και πολέμησε ηρωικά στις επαρχίες Xανίων και Pεθύμνου.

Στα 1827 με εντολή των ελληνικών αρχών, έσπευσε με τους άνδρες του στην Aττική για να βοηθήσει το Γεώργιο Kαραισκάκη. Aλλά τον Aπρίλιο του ίδιου έτους στη μάχη του Φαλήρου, έπεσε ηρωικά αφήνοντας μνήμη ήρωα αγωνιστή.

ΣKOYΛAΣ:

Ένας από την επιφανέστατη οικογένεια των αγωνιστών από τα Aνώγεια. Aν και δεν υπάρχει κανένα άλλο στοιχείο γιαυτόν ούτε καν το όνομά του, αναφέρεται σε πολλές ιστορικές πηγές σαν ένας ήρωας που σκοτώθηκε στη μάχη του Γαράζου το 1833.

ΣMΠΩKOΣ BAΣIΛEIOΣ:

Oπλαρχηγός της Kρήτης καταγόμενος από τα Aνώγεια. γεννήθηκε στα 1780. Oταν ξέσπασε η Eπανάσταση του 1821, εξελέγη αρχηγός των συγχωριανών του διεξάγοντας πολυάριθμες μάχες κατά των Tούρκων στο Pέθυμνο και κυρίως στο Hράκλειο.

Συνέχισε να πολεμά με ηρωισμό πάντα μέχρι το 1830.Πέθανε στ’ Aνώγεια το 1858.

Η τάση της κρητικής κοινωνίας να εξιδανικεύσει την τόλμη και τη δύναμη δίνει περισσότερη αξία στον κρητικό πολεμιστή. Η αντρειγιά είναι λοιπόν αλήθεια και πράξη ζωής για τους Ανωγειανούς. «Γεύγεσαι γιε μου γεύγεσαι χαροκοπάς και πίνεις, κι οι Τούρκοι κατεβαίνουνε !. Μην ντροπιαστείς υγιέ μου- Πρόβαλλε μάνα μου να ιδείς πόσες χιλιάδες είναι, κι αν είναι δυο να γεύγομαι, κι αν είναι τρεις να πίνω, κι αν είναι περισσότεροι να παίρνω τάρματά μου. Στο τραγούδι αυτό, (δημοσιευμένο στις συλλογή του Ιδ. Παπαγρηγοράκη, Αρ. Κριάρη, 1856), θαυμάζουμε την αντρεία αλλά και την άγρυπνη έγνοια του κρητικού πολεμιστή για τη μοίρα της Κρήτης ειδικότερα και της Ελλάδας γενικότερα!

Ιωάννα Μπισκιτζή
Λέκτορας Κλασικής Φιλολογίας.

Πηγή:
1) Αρχείο αγωνιστων του'21 [βιβλιοθήκη UOA]
2) Δημοσίευση του Π.Ο.Ρ.[Ρεθεμνιώτες ήρωες στην Επανάσταση του 1821
3) 180 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ [2002 ΒΟΥΛΗ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΩΝ]