Ιστορία
Την Πέμπτη 1 Σεπτεμβρίου 2011 θα πραγματοποιηθεί η συνεδρίαση του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας στην Δημοτική Κοινότητα Χορτιάτη του Δήμου Πυλαίας Χορτιάτη κατα την διάρκεια των εκδηλώσεων Μνήμης προς τιμή των 149 τραγικών θυμάτων του ολοκαυτώματος Χορτιάτη της 2ας Σεπτεμβρίου 1944.
Στην συνεδρίαση και στις εκδηλώσεις θα συμμετάσχει ο Δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Σ. Κεφαλογιάννης. Η συνεδρίαση είναι η πρώτη μετα την νέα διοικητική διάρθρωση του χάρτη της αυτοδιοίκησης το σχέδιο Καλλικράτης.
Η συνεδρίαση κρίνεται ιδιαίτερα σημαντική λόγο και της νέας στρατηγικής που θα πρέπει να ακολουθηθεί μιας και αρκετοί πρώην Δήμοι που ήταν και μαρτυρικές πόλεις σήμερα αποτελούν μέρος του Νέου τους Δήμου. Επίσης η συνεδρίαση λαμβάνει χώρα 15 μέρες πρίν την συζήτηση στην Χάγη της προσφυγής της Γερμανίας κατά της Ιταλίας για το θέμα του Δίστομου.
Το βράδυ θα πραγματοποιηθεί Συναυλία με τον Λουδοβίκο των Ανωγείων στο Προαύλιο του Πέτρινου Δημοτικού Σχολείου Χορτιάτη
της Ζ.Δ. Σκουλά, Δρ Πολιτικού Μηχανικού
Πηγή: www.kritikoi.gr
Φωτογραφίες: www.dpgr.gr
Η λέξη μιτάτο κατάγεται από τη λατινικό metatum, η οποία σημαίνει στρατιωτικό κατάλυμα. Στους βυζαντινούς χρόνους η λέξη μιτάτο σήμαινε την υποχρέωση των πολιτών να παρέχουν κατάλυμα και τροφή στους ταξιδεύοντες κρατικούς υπαλλήλους ή πολίτες. Σήμερα σημαίνει το κατάλυμα του βοσκού. Συνήθως απαρτίζεται από το τζάκι-χώρος τυροκόμησης (ο οποίος κατασκευάζεται από δύο πέτρες κάθετες στην περίμετρο του τοίχου-πυρομάχοι), τον ανηφορά, τις θυρίδες (λίθινα ντουλάπια μέσα στο σώμα του τοίχου) για να φυλάγονται εργαλεία ή/και τροφές και εξωτερικά την τραπεζαρία. Όταν το μιτάτο είναι διπλό, τότε ο ξώκουμος είναι η κατοικία και ο μεγάλος κούμος είναι ο χώρος του τυροκόμου. Δίπλα στους κούμους κατασκευάζεται ξηρολιθικά η μάντρα ενώ το σύμπλεγμα ολοκληρώνεται με το τυροκέλι (ημιυπόγειο ή κούμος), για να φυλάσσεται και να ωριμάζει το τυρί.
Μέχρι στιγμής ο παλαιότερος οικισμός που ειχε βρεθεί στη Κρήτη χρονολογούνταν από το 7.000 π.Χ.
Μια νέα αρχαιολογική ανακάλυψη έρχεται να βάλει τέλος στην επικρατούσα άποψη πως η Κρήτη κατοικήθηκε από το 30.000 π.Χ. Η αρχαιολογική ομάδα του πανεπιστημίου Νορθ Καρολάινα στις ΗΠΑ, αναλύοντας χώμα κι εργαλεία, κατέληξε στο συμπέρασμα πως Homo Erectus ταξίδεψαν ως την Κρήτη και κατοίκησαν εκεί σχεδόν 100.000 χρονια νωρίτερα από αυτό που πίστευαν αρχικά, δηλαδή από το 130.000 π.Χ.
Οι επιστήμονες θεωρούν πως φυλές Homo Erectus κατοίκησαν στο νησί μεταπηδώντας από περιοχές της Βόρειας κι Υποσαχάριας Αφρικής. Οι αρχαιολόγοι βρήκαν τσεκούρια κι όπλα που είχαν συναντήσει ξανά στην Αφρική κάπου 800.000 χρόνια πριν.
«Με τις νέες τεχνικές ραδιοχρονολόγησης, μπορούμε πλέον να πούμε με σιγουριά πως τα εργαλεία και τα όπλα που βρήκαμε ξεκινάνε σε ηλικία από τα 50 και φτάνουν μέχρι τα 130.000 χρονια», τονίζει ο γεωλόγος Καρλ Ουέγκμαν του πανεπιστημίου Νορθ Καρολάινα, προσθέτοντας πως «τα σύνεργα αυτά αποδεικνύουν πως οι κάτοικοι του νησιού, οι προγονοί των πρώτων Μινωιτών, ήταν εξαιρετικοί τεχνίτες και ικανοί για μεγάλες κατασκευές».
Μέχρι στιγμής ο παλαιότερος οικισμός που ειχε βρεθεί στη Κρήτη χρονολογούνταν στο 7.000 π.Χ.
Με μεγάλη επιτυχία και συμμετοχή πολιτών πραγματοποιήθηκε σήμερα 14 Αυγούστου 2011 στα Ανώγεια εκδήλωση – συζήτηση με θέμα τις γερμανικές αποζημιώσεις. Την εκδήλωση οργάνωσε ο Δήμος Ανωγείων και συμμετείχαν η κυρία Χριστίνα Σταμούλη, νομικός, εκπρόσωπος των θυμάτων του Ολοκαυτώματος του Διστόμου, ο κ. Τάσος Ηλιαδάκης, πολιτειολόγος και συγγραφέας και ο κ. Αριστομένης Συγγελάκης, οδοντίατρος, πολιτικός επιστήμων και μέλος του Δ.Σ. του «Εθνικού Συμβουλίου Διεκδίκησης των Οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα».
Τη συζήτηση συντόνισε ο Δήμαρχος Ανωγείων κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης, ο οποίος καλωσόρισε τους ομιλητές και έθεσε το πλαίσιο της συζήτησης, διατυπώνοντας τα εξής ερωτήματα:
1. Πού βρίσκεται το ζήτημα των αποζημιώσεων των θυμάτων και πώς επηρεάζει η δίκη της υπόθεσης του Διστόμου στη Χάγη την πορεία της διεκδίκησης;
2. Μπορεί η εξέλιξη του συνολικού ζητήματος να επηρεαστεί από τη διεθνή οικονομική συγκυρία;
Ο κ. Τάσος Ηλιαδάκης στην εισήγησή του αλλά και αναφέρθηκε αναλυτικά στο κατοχικό δάνειο και τεκμηρίωσε το δίκαιο των ελληνικών θέσεων. Παράλληλα παρέθεσε στοιχεία για το μέγεθος των ζημιών που υπέστη η χώρα μας, λέγοντας χαρακτηριστικά ότι για την αποκατάστασή τους θα έπρεπε να διατεθεί το σύνολο του εθνικού εισοδήματος για 33 χρόνια μετά τη λήξη του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου. Τέλος, περιέγραψε την πορεία της διεκδίκησης των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, αναφερόμενος στη διαχρονική ευθύνη των ελληνικών κυβερνήσεων.
Η κυρία Χριστίνα Σταμούλη παρέθεσε αναλυτικά το ιστορικό της επιτυχούς δικαστικής διεκδίκησης των θυμάτων του Διστόμου ενώπιον των ελληνικών δικαστηρίων (Πρωτοδικείο Λειβαδιάς 1997, Ολομέλεια Αρείου Πάγου 2000, ιταλικά δικαστήρια 2004-2011), καθώς και στη διεξαγόμενη διαδικασία ενώπιον του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης 2008-2011. Επισήμανε επίσης τη σημασία της ενεργοποίησης των πολιτών και των κοινωνικών φορέων για την θετική έκβαση της διεκδίκησης. Απάντησε, τέλος, σε πλήθος σχετικών ερωτημάτων.
Ο κ. Αριστομένης Συγγελάκης αναφέρθηκε στις οικονομικές και κοινωνικές συνέπειες της Κατοχής και της Ναζιστικής Θηριωδίας στον ελληνικό πληθυσμό, με έμφαση στο δράμα που βίωσαν οι οικογένειες των θυμάτων. Τεκμηρίωσε τους λόγους για τους οποίους η καταβολή των αποζημιώσεων προς τα θύματα αποτελεί απόδειξη έμπρακτης μεταμέλειας και απόδοσης δικαιοσύνης αλλά και βάση για την ειλικρινή φιλία και συνεργασία των δύο λαών. Τόνισε ιδιαίτερα την υποστήριξη γερμανών συναγωνιστών μας (νομικοί, «ομάδα Δίστομο», μέλη του Γερμανικού Κοινοβουλίου) στην επιτυχία της διεκδίκησης. Αναφέρθηκε τέλος στις θετικές εξελίξεις της τελευταίας χρονιάς (υποβολή αιτήματος παρέμβασης της Ελλάδας στη Χάγη τον Ιανουάριο του 2011 και αποδοχή του αιτήματός της από το Διεθνές Δικαστήριο τον Ιούλιο του 2011) και στην αισιόδοξη προοπτική που διανοίγεται και για τα θύματα των άλλων Ολοκαυτωμάτων στην περίπτωση θετικής για το Δίστομο απόφασης στη Χάγη.
Στην εκδήλωση συμμετείχαν πολλοί Ανωγειανοί καθώς και εκπρόσωποι της Ένωσης Θυμάτων Ολοκαυτώματος Δήμου Βιάννου, οι οποίοι προσκάλεσαν τους συμμετέχοντες στο Συνέδριο για τα Ολοκαυτώματα και τις Αποζημιώσεις που θα γίνει στις 16 και 17 Σεπτεμβρίου στη Βιάννο.
Του Μηνά Κ. Σταυρακάκη
Είναι λάθος να κρίνουμε με σημερινά κριτήρια και ακόμη χειρότερο με σημερινές σκοπιμότητες την ιστορία. Οι σοβαροί ιστορικοί αποφεύγουν τέτοια ολισθήματα. Η ιστορία δεν προσαρμόζεται στις ανάγκες των εποχών, είναι “το σύμβολο της ανθρώπινης ελευθερίας” και “η οδύσσεια της συνείδησης μέσα στον χρόνο”, ώστε να απαιτεί τη μέγιστη ευθύνη και προσοχή. Υπήρξαν λίγα, ευτυχώς, δημοσιεύματα που παραβίασαν αυτές τις αρχές και που αδίκησαν τον Patrick Leigh Fermor, αυτόν τον γενναίο άνδρα που συνδύαζε με ζηλευτή αρμονία τη γενναιότητα με την πνευματικότητα και τον βολονταρισμό, που κάνει τους ανθρώπους να ξεχωρίζουν.
Στα πλαίσια των Πολιτιστικών Εκδηλώσεων του Δήμου Ανωγείων η Νομαρχιακή Επιτροπή Ηρακλείου και η Νομαρχιακή Επιτροπή Ρεθύμνου μαζί με την Κ.Ν.Ε. Ηρακλείου – Ρεθύμνου και την Κ.Ο.Β. Ανωγείων γιόρτασαν μαζί στα Ανώγεια, την Κυριακή 07-08-2011, την ιστορική μάχη στο Σφακάκι που έδωσε η εφεδρική ομάδα του ΕΛΑΣ Ανωγείων 67 χρόνια πριν, στις 7 Αυγούστου του 1944. Στο λόγο του ο Τηλέμαχος Σταυρακάκης είπε:
«Η σημερινή μέρα με γυρίζει 67 χρόνια πριν, στην 7η Αυγούστου του 1944, όπου η εφεδρική ομάδα του ΕΛΑΣ Ανωγείων έδωσε στο Σφακάκι μια από τις ωραιότερες μάχες του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου. Φίλες και φίλοι, όταν το Μάη του 1941 οι Γερμανοί έγιναν κυρίαρχοι και στην Κρήτη, ο μόνος δρόμος που υπήρχε ήταν εκείνος του Ηρακλείου – Γενί Γκαβέ – Χανίων. Κοντά στο Γενί Γκαβέ υπήρχε μια γέφυρα και για να μην την χαλάσουν και κοπεί η συγκοινωνία, οι γερμανοί κάνανε εκεί ένα φυλάκιο. Για κακή μας τύχη όρισαν εκεί ως επικεφαλή τον λεγόμενο ‘Σήφη’, ο οποίος ερχόταν στο χωριό μας επί 3 χρόνια περίπου και τρομοκρατούσε τους πάντες και τα πάντα.
Την 7η Αυγούστου του 1944 ήρθε για μια ακόμα φορά στα Ανώγεια για να πάρει άντρες για αγκαρία. Ας μη ξεχνάμε όμως ότι λίγες μέρες μετά, στις 13 Αυγούστου του 1944 οι γερμανοί χάλασαν το χωριό και 2 μήνες αργότερα στις 12 Οκτωβρίου η Αθήνα ήταν ελεύθερη, οπότε το μόνο σίγουρο ήταν ότι δεν τους ήθελε για αγκαρία. Εκείνη τη μέρα λοιπόν επειδή δεν βρήκε άντρες για να πάρει γύριζε με το όπλο στο χέρι και όπου συναντούσε γέρους και γυναικόπαιδα τα έπαιρνε, τα συγκέντρωνε στην αυλή του σχολείου από όπου και θα τα έπαιρνε μαζί του.
Αρκετές μέρες πριν η κομματική οργάνωση του Κ.Κ.Ε. με γραμματέα της Νομαρχιακής Επιτροπής Ρεθύμνου το ‘Σμπωκογιώργη’ είχε πάρει απόφαση να χτυπήσει τους γερμανούς την επόμενη φορά που θα ερχόταν στο χωριό μας. Ο Μανώλης Μανουράς ή ‘Σμαηλομανώλης’ ο οποίος ήταν μέλος του 5μελούς γραφείου αυτής της οργάνωσης και επικεφαλής της εφεδρικής ομάδας του ΕΛΑΣ Ανωγείων, έτυχε εκείνη τη μέρα να βρίσκεται στο χωριό και να παρακολουθεί από μακριά τις κινήσεις του ‘Σήφη’. Όταν λοιπόν διαπίστωσε ότι ο ‘Σήφης’ είχε σκοπό να μαζέψει και να πάρει μαζί του γέρους και γυναικόπαιδα κατάλαβε ότι έπρεπε να βάλει γρήγορα σε εφαρμογή την απόφαση που είχε πάρει η οργάνωση και την οποία είχε ψηφίσει και ο ίδιος.
Έτσι, βρήκε τη ‘Ζωνογιάννενα’, παιδί τότε, η οποία ήταν γραμμένη στην Ε.Π.Ο.Ν. (για όσους δεν γνωρίζουν Ε.Π.Ο.Ν. ήταν η λεγόμενη Ενιαία Πολιτική Οργάνωση Νέων, η οποία σαν οργάνωση δεν υπήρχε στα σχολεία παρά μόνο στα συρτάρια της ασφάλειας) και της ζήτησε να πάει με μεγάλη προσοχή, για να μη γίνει αντιληπτή από κανένα και να μη μιλήσει σε κανέναν παρά μόνο στον ίδιο, να δει πόσοι Γερμανοί είναι μαζί με το ‘Σήφη’ και τι οπλισμό έχουν. Η κοπέλα πήγε και όταν γύρισε τον ενημέρωσε ότι είδε 8 γερμανούς οπλισμένους και το ‘Σήφη’ με το πιστόλι του.
Η επόμενη κίνηση που έκανε ο Μανώλης Μανουράς ή ‘Σμαηλομανώλης’ ήταν να στείλει το Γιώργη Νταγιαντά ή ‘Περβολογιώργη’ να ειδοποιήσει το αρχηγείο του ΕΛΑΣ στα Τσουνιά. Για την ακρίβεια είπε: ‘πήγαινε και δε θα πεις σε κανέναν τίποτα παρά μόνο στον Ποδιά, στο αυτί» και η μυστικότητα αυτή ήταν για να μην το μάθουν πολλοί και χαλάσει η δουλειά. Γι’ αυτό και αν προσέξετε ήταν σχεδόν όλοι τους από μια γειτονιά και με μία ματιά κατάφεραν να συνεννοηθούν μεταξύ τους.
Έτσι, με πολύ προσοχή και απόλυτη μυστικότητα πήγαν και πήραν τα όπλα από εκεί που τα είχαν κρυμμένα για να πάνε στη μάχη, γνωρίζοντας καλά ότι όταν πάς στη μάχη θα σκοτώσεις ή θα σκοτωθείς. Αποφασισμένοι λοιπόν για όλα, πήγαν στο Σφακάκι και εκεί έδωσαν μια από τις ωραιότερες μάχες του 2ου Παγκοσμίου Πολέμου, αφού κατάφεραν να εξουδετερώσουν ολόκληρο το γερμανικό απόσπασμα (2 γερμανοί σκοτώθηκαν και οι υπόλοιποι 6 πιάστηκαν αιχμάλωτοι μαζί με τον επικεφαλή τους, το Σήφη) και να απελευθερώσουν όλους τους γέρους και τα γυναικόπαιδα χωρίς να σκοτωθεί ούτε να τραυματιστεί κανένας τους.
Έχουμε την τιμή να έχουμε σήμερα κοντά μας τον κ. Λευτέρη Αεράκη ή ‘Νταρολευτέρη’ και τον κ. Χαράλαμπο Φρυσάλη ή ‘Φρυσαλάκη’, δύο από τους πρωτεργάτες αυτής της σπουδαίας μάχης.
Αυτή την ηρωική πράξη τιμάμε σήμερα, γιατί η μάχη αυτή δεν τιμά μόνο αυτούς που την έδωσαν αλλά τιμά και εμάς και το χωριό μας και θα το τιμά για πάντα!!»



