Ιστορία
«Ανώγεια 12-8-2009
Ο κάτωθι υπογεγραμμένος Βασίλειος Ν. Σπαχής συνταξιούχος βιοτέχνης κάτοικος Ανωγείων σε ηλικία 83 ετών, αισθάνομαι την ανάγκη για ένα αξέχαστο παλληκάρι συγχωριανό μου τον Αριστόμενη Βασ. Κουνάλη να καταθέσω την εξής μαρτυρία.
Κατά τον 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν τα ανθρωπόμορφα τέρατα του γερμανικού φασισμού βεβήλωναν με τις φασιστικές μπότες τους την κοιτίδα του Μινωικού Πολιτισμού, συνέλαβαν δύο συγχωριανούς μου, τον Αριστόμενο Βασ. Κουνάλη και τον Ευάγγελο Εμμ. Κουνάλη. Αναίτια και χωρίς κανένα ιδιαίτερο λόγο τους συνέλαβαν στο χωριό Λαράνι Μονοφατσίου και όπως συνήθιζε ο στυγνός αυτός κατακτητής τους στήνει προς εκτέλεση.
Αυτόπτης μάρτυρας της εκτελέσεως με το όνομα Γεώργιος Μανουσάκης μου διηγήθηκε, κατά την προσπάθεια των εκτελεστών να δέσουν τα μάτια των μελλοθανάτων, ο Αρισόμενος Βασ. Κουνάλης αρνήθηκε να του δέσουν τα μάτια και κλότσησε τον εκτελεστή με τα πόδια του.
Την κατάθεση αυτή την κάνω προς δόξα και τιμή του αθάνατου παλληκαριού Αριστόμενου Βασ. Κουνάλη.
Βασ. Νικ. Σπαχής
(Υπογραφή)»
Ανήμερα της εθνικής επετείου της 28ης Οκτωμβρίου, η Ένωση Ποδοσφαιρίκών Σωματείων Ρεθύμνης θα πραγματοποιήσει εκδήλωση αφιερωμένη στους 300 κομμάντος του ΄74 της επιχείρησης ΝΙΚΗ, που κράτησαν το αεροδρόμιο της Λευκωσίας.
Στην εκδήλωση που είναι και υπο την αιγίδα του Δήμου Ανωγείων θα συμμετάσχει και το χορευτικό συγκρότημα του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων. Οι Ανωγειανοί θα χορέψουν στο ημίχρονο της φιλικής αναμέτρησης μεταξύ των Βετεράνων της ΕΠΣΡ και των Βετεράνων Κυπρίων.
Αναλυτικά η ανακοίνωση της ΕΠΣΡ έχει ως εξής:
28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ Η ΕΚΔΗΛΩΣΗ ΤΙΜΗΣ ΚΑΙ ΜΝΗΜΗΣ ΣΤΑ «ΚΟΜΑΝΤΟ 74»
Όλα είναι έτοιμα για το σπουδαίο παιχνίδι την Παρασκευή 28 Οκτωβρίου 2011 στη Σοχώρα ανάμεσα στους Βετεράνους Ε.Π.Σ.Ρ. και στους Βετεράνους Κυπρίους.
Την Παρασκευή 26 Οκτωβρίου 2011 φθάνουν στο Ρέθυμνο 34 Κύπριοι οι οποίοι θα τιμήσουν με τους Βετεράνους Ε.Π.Σ.Ρ. τη μνήμη των Κρητικών Ηρώων «ΚΟΜΑΝΤΟΣ 74» οι οποίοι έχασαν τη ζωή τους στο αεροδρόμιο Λευκωσίας τον Ιούλη του 1974, αλλά και τους επιζώντες Κρήτες Ήρωες οι οποίοι με τον ηρωισμό τους κράτησαν το αεροδρόμιο να μην το κατακτήσουν οι Τούρκοι.
Στην ομάδα των Κύπριων Βετεράνων αγωνίζονται σπουδαίοι ποδοσφαιριστές, όπως ο Νίκος Χαραλάμπους Διεθνής με μεγάλη καριέρα και στην ΟΜΟΝΟΙΑ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ.
Ο επίσης Διεθνής ποδοσφαιριστής του ΑΠΟΕΛ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Δημήτριος Α. Μισο καθώς και ο Βετεράνος Διεθνής ποδοσφαιριστής του ΟΛΥΜΠΙΑΚΟΥ ΛΕΥΚΩΣΙΑΣ Πανίκος Ευθυμιάδης κ.α.
Η όλη εκδήλωση τελεί υπό την αιγίδα της ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΚΡΗΤΗΣ και των ΔΗΜΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ και ΡΕΘΥΜΝΟΥ.
Το πρόγραμμα επίσκεψης είναι το παρακάτω:
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΠΙΣΚΕΨΗΣ ΚΥΠΡΙΩΝ ΒΕΤΕΡΑΝΩΝ
• ΤΕΤΑΡΤΗ 26 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011
ΩΡΑ 17.00 :ΑΦΙΞΗ ΣΕ ΑΕΡΟΔΡΟΜΙΟ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ
Επιβίβαση σε πούλμαν
Αναχώρηση για Ρέθυμνο HOTEL LEFKONIKO
Τακτοποίηση σε δωμάτια
ΩΡΑ 20.30 :Φαγητό
Περιήγηση στην πόλη
• ΠΕΜΠΤΗ 27 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011
ΩΡΑ 10.30 :Αναχώρηση από HOTEL LEFKONIKO για Δήμο Ανωγείων.
Επίσκεψη σε κο Δήμαρχο – Ανταλλαγή αναμνηστικών – Ξενάγηση- ΓΕΥΜΑ σε ταβέρνα «ΑΕΤΟΣ»
ΩΡΑ 15.30 :Επιστροφή- Επιβίβασης Πούλμαν – HOTEL LEFKONIKO – Ανάπαυση.
ΩΡΑ 20.30 :Αναχώρηση για restaurant «Agrilia»
Ανταλλαγή δώρων – Υπογραφή πρωτοκόλλου από Ε.Π.Σ.Ρ. και ΒΕΤΕΡΑΝΟΥΣ ΚΥΠΡΙΟΥΣ.
• ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ 28 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011
ΩΡΑ 11.00 :10 μελής αντιπροσωπεία Κυπρίων να βρίσκεται στον Όμιλο Βρακοφόρων Κρήτης (γραφεία) για προετοιμασία και συμμετοχή σε παρέλαση 28ης Οκτωβρίου . Μετά το πέρας παρέλασης αναχώρηση για HOTEL -Μεσημεριανό- Ανάπαυση.
ΩΡΑ 14.50 :Αναχώρηση για Δημοτικό Γήπεδο Ρεθύμνης. – Έξοδος σε αγωνιστικό χώρο.
ΩΡΑ 15.20 :Τρισάγιο στη μνήμη των αποθανόντων ΗΡΩΩΝ «ΚΟΜΑΝΤΟΣ 74» στο αεροδρόμιο Λευκωσίας από το Σεβασμιώτατο Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ,κ Ευγένιο. Επιμνημόσυνη δέηση και αποκαλυπτήρια επιτύμβιας πλάκας με ονοματεπώνυμα αποθανόντων παραγόντων-ποδοσφαιριστών – Διαιτητών – προπονητών Ε.Π.Σ.Ρ.
Διεξαγωγή αγώνα ΔΥΟ ημιχρόνων διάρκειας 30΄- ανάπαυλα 15΄και 30΄
(Β΄ημίχρονο)
Στην ανάπαυλα του ημιχρόνου χορευτικό από το συγκρότημα πολιτιστικού συλλόγου Ανωγείων
Τέλος Αγώνα
Θα τραγουδήσουν Ριζίτικο ειδικά μελοποιημένο για την εκδήλωση τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου ΑΣΗ ΓΩΝΙΑΣ.
Κάλεσμα από μικροφώνου των συγγενών αποθανόντων ΗΡΩΩΝ «ΚΟΜΑΝΤΟ 74» και των επιζώντων «ΚΟΜΑΝΤΟ» για παραλαβή τιμητικών πλακετών.
ΑΠΟΝΟΜΗ ΚΥΠΕΛΛΩΝ για τον αγώνα ΒΕΤΕΡΑΝΩΝ ΚΥΠΡΟΥ – Ε.Π.Σ.Ρ
Μετά το τέλος της εκδήλωσης αναχώρηση για HOTEL LEFKONIKO
ΩΡΑ 20.00 :Γεύμα και στη συνέχεια ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ.
• ΣΑΒΒΑΤΟ 29 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2011
ΩΡΑ 09.00 :Επιβίβαση σε πούλμαν για ΑΓΙΟ ΝΙΚΟΛΑΟ.
ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ ΤΗΣ ΕΠΣΡ
Από την Ουρανία Σπαχή πήραμε την παρακάτω επιστολή:
“Αγαπητοί κύριοι,
Διαβάζοντας την χθεσινή ανάρτηση (26/10/2011) του διαδικτυακού τόπου anogi σχετικά με την επίσκεψη των Γερμανών απεσταλμένων του Υπουργείου Δικαιοσύνης θα ήθελα να παρατηρήσω το εξής: Γίνεται αναφορά για συνάντηση που θα είχαν οι Γερμανοί αντιπρόσωποι με τους πρώην Δημάρχους Ανωγείων .Προσβλητικό θεωρώ το γεγονός ή τουλάχιστον απαράδεκτη άγνοια να αναφέρετε ο κ. Κλάδος σαν ο μόνος αγωνιστής, παραλείποντας προκλητικά την δεδομένη και αδιαμφισβήτητη πορεία και αγώνα του πατέρα μου Βασιλείου Σπαχή στην Εθνική Αντίσταση.
Αγαπητοί κύριοι, την Ελλάδα δεν την έσωσαν μόνο οι αριστεροί. Δεν γνωρίζω και δεν αμφισβητώ τους αγώνες του κ.Κλάδου. Γνωρίζω όμως και περήφανα φωνάζω τους αγώνες του δικού μου πατέρα. Κανένας δεν μπορεί να με αμφισβητήσει σε αυτό. Απαιτώ λοιπόν σαν Ανωγειανή όταν κάποιος κάνει αναφορά για αγώνες και προσφορά να μην γίνονται διακρίσεις .Όφειλε ο γράφων να ενημερωθεί!
Με εκτίμηση
Ουρανία Βασιλείου Σπαχή”
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΝΩΓΗ: Το κείμενο ήταν αναδημοσίευση απόν τον ιστότοπο CRETALIVE.GR. Σε ότι αφορά τον περιεχόμενο της επιστολής, επισημαίνουμε τα εξής: 1) Σεβόμαστε, αναγνωρίζουμε και τιμούμε τους αγώνες και την προσφορά τους στο χωριό τόσο του Βασίλη Σπαχή, όσο και του Γιώργη Σμπώκου και βέβαια του Γιώργη Κλάδου. Ολοι τους έχουν αφήσει έντονα το αποτύπωμα τους στην πορεία και την ιστορία των Ανωγείων. Μακριά από εμάς οι διακρίσεις…Επαναλαμβάνουμε ήταν αναδημοσίευση από το συγκεκριμένο ιστότοπο, η μόνη προσθήκη από εμάς ήταν ότι οι Γερμανοί αξιωματούχοι θα συναντούσαν και τους δυο πρώην δημάρχους…
T’ Aνώγεια θα επισκεφθούν σήμερα δυο απεσταλμένοι του υπουργείου Δικαιοσύνης της Γερμανίας, ένας επιθεωρητής και ένας δικαστής από το Γραφείο Εγκλημάτων Πολέμου που εδρεύει στη Στουτγκάρδη και θα συναντήσουν τον αγωνιστή και πρώην δήμαρχο Ανωγείων, Γ. Κλάδο, επίσης τους πρώην δημάρχους Γιώργο Σμπώκο και Βασίλη Σπαχή προκειμένου να ενημερωθούν για την θηριωδίες των ΝΑΖΙ και τα εγκλήματα σε βάρος των Ανωγειανών.
Χθες Δευτέρα ήταν μέρα αναμνήσεων για τις επαρχίες Αμαρίου και Αγίου Βασιλείου. Οι Γερμανοί αξιωματούχοι απεσταλμένοι καεπισκέφθηκαν οκτώ χωριά, τα οποία οι Γερμανοί έκαψαν και ισοπέδωσαν. Στην περιήγησή τους αυτή συνοδεύονταν από τον ιστορικό, Ιάσονα Χανδρινό και το δημοσιογράφο και συγγραφέα Μανόλη Παντινάκη.
Οι δύο Γερμανοί αναζητούσαν επιζήσαντες, ανθρώπους που πολέμησαν και κατάφεραν να κρατηθούν στη ζωή ή ανθρώπους που τότε ήταν μικρά παιδιά και θυμούνται τις θηριωδίες των γερμανικών στρατευμάτων. Πώς θα μπορούσε, άλλωστε, να λησμονήσει κανείς βασανιστήρια, θανάτους αγαπημένων προσώπων και ολόκληρα χωριά να φλέγονται;
Σε ηλικία 96 ετών έφυγε από τη ζωή στις 10 Ιουνίου 2011 ύστερα από μακρά ασθένεια ο φίλος της Ελλάδας Πάτρικ – Λη – Φέρμορ « ο άνθρωπος της Μάνης » όπως τον αποκαλούσαν.
Ο βρετανός συγγραφέας έγινε γνωστός για τη δράση του στην Κρήτη κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και κυρίως γιατί ήταν ο διοργανωτής και εκτελεστής μαζί με άλλους της απαγωγής του στρατηγού Χάινριχ Κράϊπε το 1944.
Μετά τον πόλεμο κατοίκησε μόνιμα στην Καρδαμύλη της Μεσσηνιακής Μάνης , όπου έκτισε ένα παραδοσιακό σπίτι. Το σπίτι αυτό το δώρισε στο Μουσείο Μπενάκη, ύστερα από προτροπή του Τζανή Τζανετάκη.
΄Εγινε γνωστός από τα ταξιδιωτικά του βιβλία και ίσως είναι ο μεγαλύτερος συγγραφέας ταξιδιωτικής λογοτεχνίας . Επίσης έγραψε τα βιβλία « Ρούμελη» , «Μάνη- Tαξίδια στη νότια Πελοπόννησο » και άλλα .
Αγάπησε την Ελλάδα σαν δεύτερη πατρίδα του . Αλλά ιδιαιτέρως αγαπούσε τα Ανώγεια και την Κρήτη αφού είχε παραμείνει για μεγάλο χρονικό διάστημα κατά την διάρκεια της Γερμανικής κατοχής στο χωριό και στην ευρύτερη περιοχή. Συνεργάστηκε με τους Καπετάνιους Στεφανογιάννη ( που ήταν σύντεκνοι), το Χριστομιχάλη και άλλους. Τα Ανώγεια τα θεωρούσε σαν χωριό του , γιατί είχε κάνει πολλές φιλίες, παρέες , συναναστροφές με τους βοσκούς , τους αντιστασιακούς και τους θεωρούσε όλους φίλους και δικούς του . Εξάλλου τα Ανώγεια ήταν το κέντρο της Αγγλικής κατασκοπείας στην κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής. Στην Κρήτη.
Στις 14/4/1946 στη φιλανθρωπική παράσταση που δόθηκε στο κινηματοθέατρο ΠΑΛΛΑΣ στην Αθήνα, για τους πυροπαθείς Ανωγειανούς , εκφώνησε την παρακάτω ομιλία αντίγραφο της οποίας παραθέτουμε. Βρίσκεται στο αρχείο της αντάρτικης ομάδας Ανωγείων ,στο φάκελο 1945 – 2002 καταχωρημένη με τον αριθμό 16.-
ΜΑΝΟΛΗΣ ΜΙΧ. ΔΑΚΑΝΑΛΗΣ
΄Ομιλία του ΄Αγγλου Ταγματάρχη Πάτρικ – Λη – Φέρμορ
έις τήν φιλανθρωπική παράστασι πού δόθηκε στό κινηματοθέατρο ΠΑΛΛΑΣ υπέρ της ‘Ένώσεως Πυροπαθών ‘Ανωγείων την 14-4-46.
Α Ν Ω Γ Ε Ι Α
Δυσκολεύομαι να βρώ αρκετά έντονες λέξεις γιά να σας εκφράσω τή μεγάλη τιμή πού ασθάνθηκα, όταν μου έγινε ή παράκλησις νά σας μιλήσω γιά τ’’Ανώγεια, κι’άκόμα, να σας πω πόσο εύτυχής είμαι πού μου δίδεται ή εύκαιρία, έκ μέρους των Βρεττανών άξιωματικών καί στρατιωτών, πού γνώρισαν τή γενναία συνεργασία των κατοίκων του όταν ήταν κάτω άπό τόν Γερμανικό ζυγό, τή φιλοξενία τους, καί τήν έγκάρδια φιλία τους ,να σας εκδηλώσω μέ έπίσημο τρόπο, τή βαθειά εύγνωμοσύνη πού τρέφομεν γιά τό ήρωκό αύτό χωριό καί τήν άδελφική συμπόνοια μας, για τή τραγική καταστροφή πού τό έπληξε γιά τόν αλύγιστο πατριωτισμό καί τή νομιμοφροσόνη πού έδειξε.
Δύο ανέκδοτα έγγραφα -ντοκουμέντα για την κατοχική ιστορία των Ανωγείων θα φέρει στο φως της δημοσιότητας τις επόμενες ημέρες η ΑΝΩΓΗ.
Τα έγγραφα αφορούν : α) το Πρακτικό Ιδρύσεως Επιτροπής Εθνικής Απελευθερωτικής Δράσεως (το πρώτο πρακτικό δηλαδή) το οποίο αμφισβητείται και τόσος λόγος έχει γίνει και εξακολουθεί να γίνεται και β) τη συνεδρίαση της Εθνικής Απελευθερωτικής Οργανώσεως Ανωγείων της 25ης Νοεμβρίου 1942.
Να σημειωθεί ότι το πρώτο πρακτικό της Ομάδας το οποίο βρέθηκε σε επίσημο αρχείο επικυρωμένο από την Ελληνική Κυβέρνηση του Καϊρου και το οποίο μετά την δημοσίευσή του θα παραδοθεί από τον ερευνητή Γιώργη Καλογεράκη σε συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Ανωγείων .





