Ιστορία

Τα Ανώγεια τίμησαν σήμερα Τετάρτη 25 Μαρτίου την Ελληνική Επανάσταση του 1821 και παρά τον δυνατό άνεμο που επικρατούσε πλήθος κόσμου βρέθηκε από νωρίς στην πλατεία Αρμί, όπου υπάρχει και το ηρώο του Ανωγειανού αγωνιστή.
Αρχικά τελέστηκε επίσημη δοξολογία στον Ιερό Ναό του Αγίου Ιωάννη από όλους τους ιερωμένους του χωριού παρουσία του Δημάρχου Ανωγείων κ.Μανόλη Καλλέργη,των δημοτικών συμβούλων,των εκπαιδευτικών, αλλά και των αστυνομικών Αρχών.
Στη συνέχεια είχαμε την κατάθεση στεφάνων στο άγαλμα του Aνωγειανού αγωνιστή και ακολούθησε όπως πάντα η παρέλαση της μαθητιώ σας νεολαίας ,ξεκινώντας από το ζύγωμα και φτάνοντας μέχρι τον Άγιο Γεώργιο.Το κοινό χειροκρότησε θερμά τους μαθητές,μικρότερους και μεγαλύτερους,ενώ ανάμεσα τους ήταν και αρκετοί ντυμένοι με παραδοσιακές Κρητικές στολές.
Πριν την παρέλαση η εκπαιδευτικός κ. Μακρή Ελένη ανέπτυξε στον κόσμο το ιστορικό της σημερινής επετείου σε μια πολύ δυνατή ομιλία που χειροκροτήθηκε επίσης θερμά.
Αναλυτικά η κ. Μακρή είπε στην ομιλία της τα εξής:

Αιδεσιμότατοι, Κε Δήμαρχε και δημοτικοί σύμβουλοι, Κε διοικητά του αστυνομικού τμήματος Ανωγείων, συναδέλφισσες και συνάδελφοι αγαπημένοι μας μαθητές και μαθήτριες, Ανωγειανές και Ανωγειανοί,

Όπως γνωρίζουμε όλοι, η αποφράδα ημέρα του Ελληνισμού ήταν η 29η Μαίου του 1453. Στις 8 το πρωί στην πρωτεύουσα της βυζαντινής αυτοκρατορίας η περιοχή της πύλης του Αγίου Ρωμανού, όπου μαχόταν ο αυτοκράτορας δέχεται επίθεση. Λίγο μετά έπεφτε νεκρός ο Κωνσταντίνος Δραγάτσης ο έβδομος των παλαιολόγων, ο έσχατος των Ελλήνων αυτοκρατόρων, ο υπερασπιστής της πόλης του μεγάλου Κωνσταντίνου. Η κραυγή ότι η πόλη είχε χαθεί αντήχησε στους δρόμους.
Η Βασιλίσσα των πόλεων, ο φωτεινός φάρος ολόκληρης χι¬λιετηρίδας γίνεται η έδρα του Ισλάμ. Ο Ναός της Αγίας Σοφίας, της Σοφίας του θεού, από θαύμα και καύχημα της Ορθοδοξίας, γνωρίζει τον εμπαιγ¬μό και σκιάζεται από τους μιναρέδες των κηρυγμάτων του Αλλάχ.
Χειρότερη λύση δε μπορούσε να επιφυλάξει η μοίρα σ’ έναν τόπο κι ένα λαό που τόσους θριάμβους πέτυχε και τόσο κάλλος σκόρπισε.
Οι πανανθρώπινες αξίες, για τις οποίες τόσο αγωνίστηκαν οι Έλληνες και τόσο αίμα πρόσφεραν, καταρρακώνονται από τον κατα¬κτητή.
Τέσσερις αιώνες σκλαβιάς και πείνας. Τέσσερις αιώνες σφαγές και παιδομάζωμα.
Ο Έλληνας γίνεται ραγιάς. Οι αυθαιρεσίες μιας άδικης και τυραννικής εξουσίας με τις απαγορεύσεις, τις βαριές φορολογίες και αγγαρείες, τις καταδιώξεις, κακοποιήσεις, φυλακίσεις και εκτελέσεις, η προσβολή των αυστηρών αντιλήψεων ηθικής των Ελλήνων με την αρπαγή και το κλείσιμο των παιδιών τους στα χαρέμια, δημιουργούν μια αφόρητη κατάσταση τρομοκρατίας, γέμιζαν τη ζωή των Ελλήνων με αγωνία, τους απέλπιζαν και τους έσπρωχναν στην εξέγερση.
Ορθά ένας μπέης της Άρτας προέβλεπε την επιτυχία της Ελληνικής επανάστασης
«Αδικήσαμε το ραγιά, έλεγε, και από πλούτη και από τιμή και τον αφανίσαμε και μαύρισαν τα μάτια του…Και η αρχή είναι τούτη, οπού θα χαθεί το βασίλειο μας».
Από τις αρχές του 19ου αιώνα ο σκλαβωμένος λαός ωρίμαζε με επιταχυνόμενο ρυθμό.
Η διάχυτη άλλοτε ελπίδα ότι θα λυτρωθεί με τη βοήθεια ξένου κράτους έχει κλονιστεί σημαντικά, ύστερα από τόσες πικρές απογοητεύσεις. Ο ελληνικός λαός παύει να προσμένει τον σωτήρα και στρέφεται στον εαυτό του.
Ο Ρήγας Βελεστινλής είναι η προσωπικότητα που συλλαμβάνει το σχέδιο που θα οδηγούσε στην παλιγγενεσία. Η δολοφονία του όμως αναστέλλει προσωρινά την προετοιμασία.
Το δύσκολο έργο αναλαμβάνει να συνεχίσει το 1814 η φιλική εταιρεία.
Πριν 200 και πλέον χρόνια σε ένα μικρό και σκοτεινό δωμάτιο, στην φιλόξενη Οδησσό, τρία χέρια απλώθηκαν αργά, τελετουργικά και ακούμπησαν με ευλάβεια στο ευαγγέλιο. Τα πρόσωπα μόλις που διακρίνονταν στο ημίφως των κεριών. Ήταν ο Νικόλαος Σκουφάς, ο Αθανάσιος Τσακάλωφ και ο Εμμανουήλ Ξάνθος. Ασήμαντοι έμποροι, ένοιωσαν πως πνίγονται και δε μπορούσαν πια να βαστάξουν τη σκλαβιά. Πρώτα ο ένας κι ύστερα όλοι μαζί επαναλάμβαναν τα λόγια του ιδρυτικού όρκου της συνωμοτικής οργάνωσης που πήραν την πρωτοβουλία να δημιουργήσουν.
«…. ορκίζομαι εις Σε, ω ιερά πλην τρισάθλια Πατρίς ! Ορκίζομαι εις τας πολυχρονίους βασάνους Σου. Ορκίζομαι εις τα πικρά δάκρυα τα οποία τόσους αιώνας έχυσαν και χύνουν τα ταλαίπωρα τέκνα Σου, εις τα ίδια μου δάκρυα, χυνόμενα κατά ταύτην την στιγμήν, και εις την μέλλουσαν ελευθερίαν των ομογενών μου ότι αφιερώνομαι όλως εις Σε. Εις το εξής συ θέλεις είσαι η αιτία και ο σκοπός των διαλογισμών μου. Το όνομά σου ο οδηγός των πράξεών μου, και η ευτυχία Σου η ανταμοιβή των κόπων μου…»
Ο όρκος αυτός επαναλήφθηκε πολλές φορές μέχρι το άγιο ΄21.
Η εταιρεία σύντομα απέκτησε χιλιάδες μέλη ¨αποστόλους¨ της ιδέας της επανάστασης. Ο πρίγκιπας Αλέξανδρος Υψηλάντης, ενθουσιώδης πατριώτης αναλαμβάνει την αρχηγία της εταιρείας.
Έτσι στις 22 Φεβρουαρίου του 1822 πέρασε τον ποταμό Προύθο και στις 24 του ίδιου μήνα απηύθυνε από το Ιάσιο την περίφημη επαναστατική προκήρυξη «μάχου υπέρ πίστεως και πατρίδος» ενώ ταυτόχρονα άρχισε να στρατολογεί νέους.
Στην Πελοπόννησο, από τις 21 Μαρτίου οι επαναστάτες κατέλαβαν τα Καλάβρυτα.
Στις 22 Μαρτίου ο Ανδρέας Λόντος υψώνει τη σημαία της επανάστασης στη Βοστίτσα. Στις 23 Μαρτίου ο Παλαιών Πατρών Γερμανός στήνει στην πλατεία του Αγίου Γεωργίου στην Πάτρα μια κόκκινη σημαία με μαύρο σταυρό και ορκίζει τους αγωνιστές. Την ίδια μέρα ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης και ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης απελευθερώνουν την Καλαμάτα και κηρύττουν την επανάσταση στο ναό των Αγίων Αποστόλων.
Κι όπως από μια φλόγα ανάβουν οι μεγαλύτερες φωτιές, έτσι και η επανάσταση σε σύντομο χρονικό διάστημα απλώθηκε στις Σπέτσες, στα Σάλωνα, στο Λειδορίκι στο Γαλαξίδι, στη Λειβαδιά, στη Θήβα, στην Αθήνα και μέσα στους επόμενους μήνες στην Κρήτη, στα νησιά του Αιγαίου, στην Θεσσαλία, στην Ήπειρο και στη Μακεδονία.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης πολιορκεί την Τριπολιτσά. Οι Έλληνες νικούν στο Βαλτέτσι. Ο Διάκος ο Πανουριάς και ο Διοβουνιώτης ενώνονται. Ο Διάκος πέφτει στα χέρια των Τούρκων που τον σκοτώνουν. Στη Γραβιά ο Οδυσσέας Ανδρούτσος προκαλεί μεγάλες απώλειες στον εχθρό. Εμπνευσμένοι καπεταναίοι καταστρέφουν τούρκικους στόλους.
Τον δεύτερο χρόνο της επανάστασης, τον Ιανουάριο του 1822 πραγματοποιείται στην Επίδαυρο η πρώτη Εθνοσυνέλευση. Το έθνος από το ημίφως της παρανομίας και του συνωμοτισμού ατένισε το γλυκοχάραμα της άλλης ημέρας και διακήρυξε στο προοίμιο του προσωρινού πολιτεύματος με 58 μόλις λέξεις ¨ενώπιον Θεού και ανθρώπων¨ την πολιτική του ύπαρξη και ανεξαρτησία.
«Το ελληνικόν Έθνος, το υπό την φρικώδη Οθωµανικήν δυναστείαν, µη δυνάµενον να φέρη τον βαρύτατον και απαραδειγµάτιστον ζυγόν της τεραννίας, και αποσείσαν αυτόν µε µεγάλας θυσίας, κηρύττει σήµερον διά των νοµίµων Παραστατών του, εις εθνικήν συνηγµένων Συνέλευσιν, ενώπιων Θεού και ανθρώπων, την πολιτικήν αυτού ύπαρξιν και ανεξαρτησίαν. Εν Επιδαύρω, την α’ Ιανουαρίου, έτει αωκβ’ και Α’ Ανεξαρτησίαν»
Οι πρόγονοι μας προσπάθησαν με αυτό το λιτό τρόπο να δικαιολογήσουν στα μάτια των ηγεμόνων της Ευρώπης την επανάσταση. Με το προσωρινό πολίτευμα της Επιδαύρου οι πρόγονοι μας επίσης προσπάθησαν να προκαταλάβουν τις επόμενες γενιές για το δρόμο που έπρεπε να ακολουθήσει το ελεύθερο πλέον κράτος. Το δρόμο της ελευθερίας που είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη Δημοκρατία.
Τα επόμενα χρόνια οι μάχες συνεχίστηκαν σε όλη την επαναστατημένη Ελλάδα.
Λίγους μήνες αργότερα ο Σαμουήλ ανατινάζεται στο Κούγκι και οι Σουλιώτισσες πέφτουν από το Ζάλογγο.
Όμως, μόνο όταν το Ελληνικό σπαθί τσάκισε τον Δράμαλη στα Δερβενάκια οι Άγγλοι αντιλήφθησαν, πρώτοι από όλους, ότι η Ελληνική επανάσταση έχει πιθανότητες να πετύχει. Και επειδή τα συμφέροντα πάντα καραδοκούν, έδωσαν το πράσινο φως στους Έλληνες για δανεισμό. Η Έλληνες χρειάζονταν τα χρήματα για τις ανάγκες της επανάστασης. Η Αγγλία διέβλεπε ένα εξαιρετικό προϊόν για επένδυση. Δανείζοντας τους επαναστατημένους Έλληνες είχε την ευκαιρία να δημιουργήσει ένα εξαρτώμενο κράτος, ένα κράτος υποχείριο. Αυτό έδωσε στους δανειστές το δικαίωμα να παρεμβαίνουν πολύ ωμά στα εσωτερικά πράγματα της Ελλάδας. Υποθήκη μπήκε η ίδια η εθνική γη που θα προέκυπτε από τα εδάφη που θα κατάφερναν να απελευθερώσουν οι Έλληνες επαναστάτες. Έτσι αν απελευθερώνονταν η γη από τους Τούρκους θα έπρεπε μετά να την απελευθέρωναν και από τους τραπεζίτες. Και όπως έγραφε και ο Μακρυγιάννης «Λευθερωθήκαμεν από τους Τούρκους και σκλαβωθήκαμεν εις ανθρώπους κακορίζικους που ήταν η ακαθαρσία της Ευρώπης»
Ο δανεισμός της χώρας μας ξεκινάει το 1824 και το συνολικό ποσό των 2 πρώτων δανείων που μας χορήγησαν οι Βρετανικές τράπεζες ανέρχονταν στις 2.800.000 λίρες. Ένα υπέρογκο ποσό για την εποχή, που οι Έλληνες είδαν μόνο στα χαρτιά. Το μεγαλύτερο μέρος του παρακρατήθηκε για παράνομους τόκους, προμήθειες, μίζες και επισφάλειες. Με το ελάχιστο ποσό που έφτασε στην Ελλάδα η κυβέρνηση Κωλέττη χρηματοδοτούσε ατάκτους και οποιονδήποτε θα μπορούσε να αντιταχθεί στον Κολοκοτρώνη, στον Νικηταρά και στους άλλους ήρωες της επανάστασης.
Με το δεύτερο δάνειο έγινε μια απόπειρα να δημιουργηθεί ένας στόλος που θα εξασφάλιζε την κυριαρχία έναντι των Τούρκων. Η πρώτη προμήθεια οπλικών συστημάτων της εποχής εξελίχθηκε σε ένα τεράστιο σκάνδαλο ενώ τελικά κάθε άλλο παρά δημιουργήθηκε ένας σύγχρονος στόλος. Η παραγγελία αφορούσε έξι ατμόπλοια αλλά στην χώρα μας ήρθαν μόνο τα τρία, από τα οποία μονάχα ένα ήρθε έγκαιρα για να πάρει μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις. Η Ελλάδα δεν είδε ούτε πλοία ούτε λεφτά. Το χειρότερο από όλα όμως ήταν ότι τα χρήματα αυτά ήταν και ο κύριος λόγος του πρώτου εμφυλίου στην Ελλάδα.

Αλλά ούτε τα εγκλήματα της διχόνοιας, ούτε οι αθλιότητες των συμφερόντων δεν φτάνουν για να καλύψουν τη λάμψη των ηρωικών κατορθωμάτων, της στρατηγικής μεγαλοφυίας και της πολιτικής αρετής που επέδειξε ο λαός μας. Γιατί το ΄21 δεν ανδραγάθησε μια τάξη, αλλά άνθρωποι όλων των τάξεων και κατηγοριών, κινούμενοι όλοι από το κοινό ιδανικό της ελευθερίας και της εθνικής αντίστασης

Η μεγάλη Γαλλική επανάσταση είχε σπείρει σε όλη την Ευρώπη τις τρεις γόνιμες ιδέες: Ελευθερία, Ισότητα, Αδελφότητα.
Όμως η έφοδος του ’21 αγγίζει τα όρια της παραφροσύνης, μα μιας παραφροσύνης θεϊκής. «Ο κόσμος μας έλεγε τρελούς» γράφει ο Κολοκοτρώνης «ημείς αν δεν είμεθα τρελοί δεν εκάναμε την επανάσταση…». Η οθωμανική αυτοκρατορία ήταν ακόμη παντοδύναμη και η ιερή συμμαχία στην Ευρώπη αντιδρούσε λυσσαλέα σε όσους τολμούσαν να σηκώσουν το κεφάλι και να ελπίσουν σε ελευθερία.
Οι φρόνιμοι πατριώτες, οι μυαλωμένοι, καταριόταν τους άμυαλους αντάρτες ή εξόρκιζαν το έθνος να περιμένει. Μα ευτυχώς, η λογική δεν οδηγάει ποτέ την ανθρώπινη ιστορία. Υπάρχει μια άλλη λογική, ανώτερη, η λογική της καρδιάς.
Υπάρχει μια μυστηριώδης φωνή που ακούγεται τις πιο κρίσιμες στιγμές όχι στο μυαλό αλλά στο στήθος του ανθρώπου. Και η φωνή αυτή είναι παράλογη μα και αλάθευτη. Χαρά στους ανθρώπους και στους λαούς που την ακούνε.
Οι Έλληνες την άκουσαν. Έβγαινε από τα βάθη της Ελληνικής γης, όπου κείτονται πιο ζωντανοί από τους ζωντανούς, οι άλλοι μεγάλοι πρόγονοι.
Αν τα μάτια του ανθρώπου μπορούσαν να δουν τα αόρατα, θα έβλεπαν στις πολιορκίες του Μεσολογγίου, της Ακρόπολης και της Πάτρας, στις μάχες της Τριπολιτσάς, των Δερβενακίων και του Φαλήρου, στις ένδοξες ναυμαχίες του Αιγαίου, να πολεμούν πλάϊ – πλάϊ ο Μιλτιάδης με τον Καραϊσκάκη, ο Οδυσσέας με τον Κολοκοτρώνη, ο Θεμιστοκλής με τον Μιαούλη. Όλη η ελληνική φυλή, σύσσωμη πήρε μέρος και πολέμησε στην επανάσταση του ΄21. Ολόκληρη η ελληνική φυλή επιστρατεύτηκε: ο Όμηρος κι ο Πίνδαρος κι οι ήρωες των Περσικών πολέμων κι ο Μέγας Αλέξανδρος κι οι ξακουστοί αυτοκράτορες του Βυζαντίου κι οι εθνικοί μάρτυρες της τουρκοκρατίας. Αν οι μεγάλες σκιές δεν πολεμούσαν με τους ζωντανούς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να νικήσουμε.

Κάθε άνθρωπος και κάθε λαός γίνεται άξιος της ιστορικής του αποστολής, όσο βαθαίνει η συνείδηση που έχει της ιστορίας του. Το μεγαλείο του πολιτισμού ενός έθνους είναι πάντα ανάλογο με την καθαρότητα και το βάθος της μνήμης του.
Όσο πιο πιστοί θεματοφύλακες των συσσωρευμένων εμπειριών του παρελθόντος, τόσο πιο ελεύθεροι πλάστες του μέλλοντος μας.
Εκείνο, που σαν Έλληνες ξεχνάμε ευκολότερα από όλα, και κυρίως τούτο τον καιρό, είναι ο αληθινός μας εαυτός. Δεν αξιοποιούμε την συσσωρευμένη εμπειρία μας ούτε για να καλλιεργήσουμε τα χαρίσματα μας, ούτε για να πολεμήσουμε τις αδυναμίες μας.
Γιατί μόνο η γνώση η γνήσια της ιστορίας μας, θα μας προσφέρει τα πιο πολλά στοιχεία που χρειαζόμαστε για να χαράξομε, μέσα στο ζόφο που σήμερα μας περιβάλλει, την ορθή πορεία προς τα άδυτα του μέλλοντος.

Παρόλα αυτά είναι βέβαιο πως, όταν χρειαστεί, θα πράξουμε ότι έπραξαν και εκείνοι που κοιμούνται στους ιερούς κήπους του Μεσολογγίου και στα απανταχού ιερά χώματα της Ελλάδας.

Κι ας το γνωρίζουν αυτό και οι εχθροί και οι φίλοι.

 

Φωτογραφίες και Βίντεο : Μανόλης Σαμόλης

Παρουσία πλήθους κόσμου πραγματοποιήθηκε χθες Τρίτη 24 Μαρτίου η καθιερωμένη εδώ και μια δεκαπενταετία λειτουργία για άντρες, στον Ιερό Ναό του Αγίου Γεωργίου στο Μεϊντάνι

Ο π.Ανδρέας Κεφαλογιάννης έφερε ξανά τους άντρες στην εκκλησία για να ακούσουν την λειτουργία και να κοινωνήσουνε  εν όψει του Πάσχα.

Φέτος παράλληλα με τη λειτουργία έγινε ειδικό μνημόσυνο από την ενορία μας για την ανάπαυση της ψυχής όλων των ηρώων ,γνωστών και αγνώστων που συνετέλεσαν στην επιτυχία της Ελληνικής Επανάστασης του 1821 και την απελευθέρωση της Ελλάδας μετά από τέσσερις αιώνες κάτω από τον Τουρκικό ζυγό.

Το μνημόσυνο έγινε με τη συνεργασία του Ομίλου Πρακτικής Σκοποβολής Ηρακλείου (Ο.Π.Σ.Η ) και του Εργαστηρίου Γνώσης της ενορίας του Αγίου Γεωργίου. Μεταξύ των ανθρώπων μάλιστα από όλη τη Κρήτη που βρέθηκαν χθες στα Ανώγεια ήταν και σύσσωμο το Δ.Σ του Ο.Π.Σ.Η

Ο π. Ανδρέας μετά τη λειτουργία στο καθιερωμένο του κήρυγμα προς τους πιστούς μίλησε για το 1821 και τον παραλληλισμό των μηνυμάτων του στις δικές μας μέρες: ”Κοιτώντας πίσω την δική μας ιστορία έχουμε χρέος απέναντι στα παιδιά μας και τα εγγόνια μας να αντέξουμε, να παλέψουμε, να συγκρουστούμε και στο τέλος να νικήσουμε..” ανέφερε χαρακτηριστικά. Ολόκληρο το κήρυγμα του π.Ανδρέα έχει ως εξής:

 Το ‘ 21 στις μέρες μας!!!!

 “Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί,

Για μια ακόμα χρονιά είμαστε εδώ στην εκκλησία του Αϊ Γιώργη, με πρωτοβουλία του Ομίλου Πρακτικής Σκοποβολής Ηρακλείου και του Εργαστηρίου Γνώσης, συγκεντρώνονται οι άνδρες του χωριού και της Κρήτης, για να εκκλησιαστούν και να κοινωνήσουν, δοξάζοντας τον ύψιστο και παρακαλώντας τον να μας δώσει δύναμη, που τόσο πολύ την έχουμε όλοι ανάγκη σε αυτούς τους χαλεπούς και δύσκολους καιρούς που βιώνουμε ως πολίτες αυτής της πληγωμένης πλην όμως, περήφανης πατρίδας.

 

Βρισκόμαστε εδώ παραμονές μιας μεγάλης επετείου, μιας μεγάλης γιορτής, ενός εθνικο- απελευθερωτικού γεγονότος που σημάδεψε την νεότερη  ελληνική, ευρωπαϊκή και παγκόσμια ιστορία: Τον ξεσηκωμό του Γένους το 1821 μετά από 400 χρόνια μαύρης σκλαβιάς από τις τουρκικές δυνάμεις κατοχής.

 

Μνημονεύουμε και τιμούμε όλους εκείνους τους γνωστούς και άγνωστους αγωνιστές που πήραν το καριοφίλι και το γιαταγάνι στο χέρι και ύψωσαν ψηλά τη σημαία της ελευθερίας και της αξιοπρέπειας. Ένας αγώνας που ξεκίνησε κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες  με λιγοστά εφόδια αλλά με περίσσια ψυχή.

 

Την πρώτη τουφεκιά την έριξαν οι κουζουλοί μιας άλλης εποχής, οι άτακτοι του ΄21, οι αρματολοί και οι κλέφτες. Αποδείχτηκε για μια ακόμα φορά ότι οι επαναστάσεις και οι ξεσηκωμοί δεν μπορούν να προχωρήσουν αν δεν είναι μπολιασμένοι με το λαϊκό στοιχείο. Κι η επανάσταση του 1821 ήταν  μια επανάσταση του λαού, των φτωχών, των ξυπόλητων, των κατατρεγμένων που παρά το γεγονός ότι πέρασαν 400 χρόνια, η ατόφια ελληνική σπίθα παρέμεινε ζωντανή και έγινε φλόγα, έγινε πυρκαγιά, έγινε ολοκαύτωμα καίγοντας τα τούρκικα φουσάτα, υψώνοντας και πάλι τη γαλανόλευκη  στην Αρεόπολη, την Καλαμάτα, στην Τριπολιτσά και σε ολόκληρο το Μοριά.

 

Ήταν επίσης αγώνας και ξεσηκωμός των λαϊκών τάξεων ενάντια στον κοτζαμπασισμό, τον φεουδαρχισμό και την εκμετάλλευση από δυνάμεις που είχαν κοινά συμφέροντα με τις τουρκικές κατοχικές δυνάμεις.

 

Κολοκοτρώνης, Καραϊσκάκης, Μακρυγιάννης, Μπότσαρης,  Ανδρούτσος, Μιαούλης, Μπουμπουλίνα,  Μαντώ Μυρογένους και δεκάδες άλλοι βγήκαν μπροστά για να δώσουν σάρκα και οστά την έννοια της ελευθερίας, της ανεξαρτησίας και της λαϊκής κυριαρχίας.

 

Σε αυτό τον αγώνα πρωταγωνιστικός ήταν ο ρόλος του λαϊκού κλήρου, με εξαίρεση ορισμένους δεσποτάδες που είχαν επιφυλάξεις στο ραντεβού με την ΙΣΤΟΡΙΑ.

Ο λαϊκός κλήρος μάλιστα πολύ πριν το μεγάλο ξεσηκωμό, μέσα από τα κρυφά σκολειά είχε προετοιμάσει πνευματικά τους Έλληνες για τη μεγάλη ώρα του ΞΕΣΗΚΩΜΟΥ.

 

Οι πρώτες μάχες ήταν νικηφόρες και το πρώτο κομμάτι μιας λεύτερης Ελλάδας ήταν γεγονός. Όμως, το σαράκι του διχασμού για μια ακόμα φορά δηλητηρίασε τη ψυχή του Έλληνα. Το πρώτο επίσημο κράτος θεώρησε εχθρούς αυτούς που το απελευθέρωσαν οδηγώντας σε μια σκοτεινή τρύπα, που την ονόμασαν φυλακή το Γέρο του Μοριά. Ακολούθησε η δολοφονία ενός χαρισματικού κυβερνήτη του Καποδιστρία και μετά από όλα αυτά….ρόλο σωτήρα,  ανέλαβαν οι ξένες δυνάμεις κουβαλώντας μας τον πρώτο Γερμανό ως κυβερνήτη της χώρας, το γνωστό σε όλους μας βασιλιά Όθωνα, κι από τότε μέχρι σήμερα, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο…σόι πάει το γερμανικό βασίλειο.

 

Τα μηνύματα της Επανάστασης του ΄21 σήμερα, είναι όχι μόνο επίκαιρα αλλά και διδακτικά. Οι αγωνιστές του ΄21 δείχνουν το δρόμο που δεν είναι άλλος από διαρκή αγώνα για λευτεριά και επιβίωση. Σήμερα οι Έλληνες και για την ακρίβεια εδώ και πέντε χρόνια δέχονται μια μεγάλη και πρωτοφανή επίθεση από διάφορα κέντρα με στόχο την συρρίκνωση τους και την εξαθλίωση τους.

 Κάνουν ότι μπορούν οι σημερινές μεγάλες δυνάμεις για να μας οδηγήσουν στην ολοκληρωτική καταστροφή.

Όμως, κοιτώντας πίσω την δική μας ιστορία έχουμε χρέος απέναντι στα παιδιά μας και τα εγγόνια μας να αντέξουμε, να παλέψουμε, να συγκρουστούμε και στο τέλος να νικήσουμε. Και πρέπει να νικήσουμε διαφορετικά τα χρόνια που θα έρθουν θα είναι χρόνια μιας σύγχρονης σκλαβιάς.

 

Είμαστε όμως και λίγες ημέρες πριν από τη Μεγάλη Βδομάδα και το Άγιο Πάσχα. Κι είναι αλήθεια ότι αυτός τόπος κουβαλάει το Σταυρό του Μαρτυρίου εδώ και πολλά χρόνια. Προσδοκά τη δική του Ανάσταση, προσδοκά ως άλλος Λάζαρος να βγει από το τάφο του. Και θα βγει. Θα νικήσει το κακό, θα νικήσει τις δυνάμεις του διαβόλου, θα νικήσεις όλους εκείνους που θέλουν να μας κρατήσουν ζωντανούς – νεκρούς.

 

Κλείνοντας θα ήθελα να αναφωνήσω, τιμή και δόξα στους αγωνιστές του ΄21, τιμή και δόξα στην εθνική αντίσταση, τιμή και δόξα σε όσους πολέμησαν και χάθηκαν για τη λευτεριά, τη δημοκρατία, την εθνική ανεξαρτησία και τη λαϊκή κυριαρχία.

Καλή Ανάσταση

 

Ολόκληρο το κήρυγμα μπορείτε να το παρακολουθήσετε στο παρακάτω βίντεο:

Έγινε  την Τρίτη 23 Μαρτίου  στο Δημοτικό σχολείο Ανωγείων η καθιερωμένη εκδήλωση των μικρών μαθητών μας για να τιμήσουν τους ήρωες της Ελληνικής Επανάστασης του 1821.

Παραμονή  της μεγάλης εθνικής οι μικροί μαθητές, χόρεψαν, τραγούδησαν και παρουσίασαν μικρά σκετσάκια με θέμα την Ελληνική Επανάσταση και χειροκροτήθηκαν θερμά από γονείς και δασκάλους.

Αξίζουν πράγματι θερμά συγχαρητήρια στους εκπαιδευτικούς αλλά και στον σύλλογο Γονέων και Κηδεμόνων για τις προσεγμένες και όμορφες εκδηλώσεις που διοργανώνουν κατά καιρούς στο μικρό αμφιθέατρο του Δημοτικού σχολείου.

Αύριο οι εκδηλώσεις θα κορυφωθούν στα Ανώγεια στις 11 π.μ με την πρωινή δοξολογία στον Άγιο Ιωάννη και στη συνέχεια με τη μεγάλη παρέλαση της μαθητιώ σας νεολαίας που θα ξεκινήσει από την πλατεία Αρμί.

 

Φωτογραφίες: Τζούλια Νταγιαντά

Την Τρίτη 24 Μαρτίου παραμονή της μεγάλης εθνικής επετείου της Ελληνικής Επανάστασης του 1821,θα γίνει στις 8 μ.μ στον Άγιο Γεώργιο στα Ανώγεια η λειτουργία για τους άντρες από τον π.Ανδρέα Κεφαλογιάννη.

Η συγκεκριμένη εκδήλωση έχει καθιερωθεί και λαμβάνει χώρα δυο φορές τον χρόνο στα Ανώγεια,πριν το Πάσχα και τα Χριστούγεννα με σκοπό να φέρει τους άντρες στην Εκκλησία και να κοινωνηθούν κυρίως εκείνοι που λόγω των Κτηνοτροφικών εργασιών τους δεν έχουν εύκολα τη δυνατότητα.

Φέτος παράλληλα με την εκδήλωση θα τελεστεί και μνημόσυνο για τους ήρωες του 1821 που θυσιάστηκαν για την δική μας Ελευθερία και Ανεξαρτησία.

Το μνημόσυνο θα γίνει με συνεργασία του Ομίλου Πρακτικής Σκοποβολής Ηρακλείου ( Ο.Π.Σ.Η) και του Εργαστηρίου Γνώσης της ενορίας του Αγίου Γεωργίου.

Καλούνται όλοι να παρευρεθούν και να ακούσουν το κήρυγμα του π.Ανδρέα για τους ήρωες της Επανάστασης και τους παραλληλισμούς του με την εποχή μας και να τους τιμήσουν για όσα μας προσέφεραν με τους αγώνες τους.

Συνέντευξη στο Γιώργη Μπαγκέρη

Συναντήσαμε τον  Γερμανό Ιστορικό Στέφαν Μακ Νιλ στην αίθουσα ηλεκτρονικών υπολογιστών της ενορίας του Αγίου Γεωργίου, όπου ήρθε χθες το βράδυ παρέα με τον Αρχαιολόγο Γιώργο Καλομοίρη.

Φορτωμένος πάντα με μια μεγάλη μπλε τσάντα, γεμάτη με σημειώσεις από τα μέρη που επισκέφθηκε και αυτά που πρόκειται να επισκεφθεί με σύνθημα του να δοθούν οι Γερμανικές αποζημιώσεις στην Ελλάδα, μέρη που θα συγκεντρώσει υλικό για τη συγγραφή τεσσάρων ιστορικών βιβλίων του. Μαρτυρικά χωριά της Κρήτης και της Ελλάδας που βίωσαν τον Φασισμό, ανάμεσα τους βέβαια και τα Ανώγεια. Ο Στέφαν Μακ Νιλ ξεκίνησε πεζοπορία 3.000 χιλιομέτρων από την πόλη Lidice της Τσεχίας μέχρι το Δίστομο και από εκεί στα μαρτυρικά χωριά της χώρας και της Κρήτης

Εσύ Γιώργη ποιο πιστεύεις ότι ήταν το μεγαλύτερο έγκλημα των Ναζί που έχεις δει με ρώτησε: Η εκτέλεση των 25 αμάχων στο Κοντομαρί του απάντησα διότι υπήρχαν φωτογραφίες που έχω δει από την εκτέλεση και με συγκλόνισαν… Ω! ναι βέβαια μου είπε ο κ.Μακ Νιλ μα είναι και τόσα άλλα,ο Χορτιάτης για παράδειγμα δες εδώ και μου έδειχνε το βιβλίο με λεπτομέρειες για τη σφαγή αμάχων στον Χορτιάτη.

Στη μικρή συζήτηση που είχαμε μίλησε με θερμά λόγια για τα Ανώγεια και τους ανθρώπους του χωριού, δήλωσε ότι στόχος του είναι να μείνει μόνιμα στην Κρήτη, πιθανότερα στη Βιάννο όπου ψάχνει ένα σπίτι.

‘Θα έμενα και εδώ στα Ανώγεια αλλά έχει απίστευτο κρύο δε θα άντεχα ! ” ανέφερε χαριτολογώντας, αλλά με τη θερμοκρασία έξω στους 4 βαθμούς μάλλον είχε δίκιο!

Έδωσε προθεσμία ένα χρόνο ακόμα στην αλαζονική Μέρκελ και τον Σόϊμπλε. Θα πέσουν αυτοί και με τη Κυβέρνηση ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ ευελπιστώ ότι θα δοθούν οι αποζημιώσεις στην Ελλάδα όπως πρέπει ανέφερε, ενώ για τον καθηγητή Ρίχτερ και την αγόρευση του ως επίτιμου διδάκτορα στο Πανεπιστήμιο Κρήτης είπε χαρακτηριστικά: ”Θέλω πρώτα να διαβάσω το βιβλίο του για να έχω άποψη αλλά έχω να πω ότι είναι ένας εγωιστής. Θεωρεί ότι μόνο αυτός έχει γράψει βιβλίο και κανένας άλλος. Εγωιστής ως άνθρωπος ”. Μάλιστα μας υπολόγισε το ακριβές ποσό που πρέπει να πάρουν τα Ανώγεια ως αποζημίωση!

Αναλυτικά όσα μας είπε ο Γερμανός ιστορικός έχουν ως εξής:

 

Για τα Ανώγεια

Ήρθα στα Ανώγεια για την έρευνα μου για τα εγκλήματα πολέμου των Ναζί. Ένα χωριό γνωστό καθώς είναι ένα από τα μέρη που καταστράφηκαν ολοκληρωτικά με πάνω από 100 νεκρούς και 950 σπίτια κατεστραμμένα. Το πρώτο μου βιβλίο ( σ.σ με τίτλο: Slaughter Hoyse Krete δηλαδή το Σπίτι με τις σφαγές η Κρήτη) θα είναι μόνο για την Κρήτη καθώς εδώ οι Γερμανοί έκαναν πρώτη φορά εγκλήματα πολέμου. Κάθε μέρα ανακαλύπτω νέα μέρη με εγκλήματα όπως σήμερα που έμαθα για το χωριό Καμαράκι. Δεν ανακαλύπτω μόνο νέα μέρη αλλά και περισσότερα θύματα κάτι που δεν έχει καταγραφεί.

Με αποδεχθήκατε όλοι υπέροχα εδώ. Ο κόσμος εδώ στο χωριό είναι πραγματικά υπέροχος. Καταπληκτικοί άνθρωποι, πολύ φιλόξενοι. Πραγματικά έμεινα έκπληκτος από τη φιλοξενία. Όλη μέρα γυρίζω το χωριό, είδα και τον Δήμαρχο σας, τον Βασίλη τον Αντιδήμαρχο και γυρίζαμε με τα παιδιά από το ΚΡΗΤΗ ΤV .Πραγματικά απολαμβάνω αυτή τη φιλοξενία θα μείνω εδώ μέχρι την Δευτέρα και φυσικά τα Ανώγεια όπως και οι άλλες μαρτυρικές πόλεις θα έχουν ένα ειδικό κεφάλαιο στο βιβλίο μου.

Έχω μιλήσει ήδη με ηλικιωμένους ανθρώπους που ήταν παιδιά στον πόλεμο και εδώ στα Ανώγεια και με συγκλονίζει όταν το κάνω αυτό. Και σήμερα μίλησα με κάποιον. Και το βλέπεις στην αντίδραση του αν και πέρασαν 70 χρόνια ακόμα είναι δύσκολο να μιλάει και να θυμάται την τρομερή εμπειρία του πολέμου και του Ολοκαυτώματος του χωριού του.

Δεν θα σταματήσω μέχρι να φτάσω στο τελευταίο σημείο, στον τελευταίο νεκρό, στο τελευταίο κατεστραμμένο σπίτι ή σχολείο. Δεν θα σταματήσω μέχρι οι Γερμανοί να πληρώσουν τις αποζημιώσεις.

 

Αν πιστεύει πραγματικά ότι θα δοθούν τελικά οι αποζημιώσεις:

Ναι το πιστεύω πραγματικά. Θα αποκατασταθεί αυτή η αδικία. Βλέπω μια κινητικότητα. Δυο μήνες πριν με την εκλογή του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ τα Μ.Μ.Ε και το Γερμανικό Κοινοβούλιο ήταν αντίθετα με τις αποζημιώσεις. Τώρα το 1/3 του Κοινοβουλίου πιστεύει ότι πρέπει να δοθούν.

Το πρόβλημα είναι ότι το 99% των Γερμανών πολιτών δεν γνωρίζουν τι έγινε εδώ στην Ελλάδα στον πόλεμο. Η Ελλάδα είναι το μέρος αναλογικά με τις μεγαλύτερες απώλειες από κάθε άλλη στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η Ελλάδα έχασε το 15 % του πληθυσμού της.400.000 σπίτια καταστράφηκαν.

Πιστεύω λοιπόν ότι και τα Μ.Μ.Ε θα αλλάξουν στάση στη Γερμανία. Όταν βρίσκονται άνθρωποι που τα λένε αυτά. Όπως αυτοί οι Γερμανοί στην Βιάννο που είδες χθες που πλήρωσαν αυτό που τους αναλογεί ως αποζημίωση. Είναι αστείο αλλά είναι ο τρόπος να αλλάξεις το μυαλό του Γερμανού πολίτη.

Δυστυχώς ακόμα θεωρούν στη Γερμανία οι περισσότεροι ότι οι στρατιώτες ήταν ήρωες και μαχητές και δεν τους συσχετίζουν με τα τρομερά εγκλήματα πολέμου.

 

Για τον καθηγητή Ρίχτερ

Σε παρακαλώ δεν μπορώ να κάνω μια δήλωση. Δεν έχω διαβάσει ακόμα το βιβλίο του και ξέρεις γιατί; Γιατί δεν μου αρέσει σαν άνθρωπος! Γιατί θεωρεί και ανακοινώνεται ως ο μόνος που ξέρει από τη Μάχη της Κρήτης και ο μόνος που γνωρίζει ιστορία. Έχουν γράψει και άλλοι βιβλία αυτό το ξεχνάει. Είναι αρκετά εγωιστής.Θα κάνω την έρευνα μου μετά θα διαβάσω τα βιβλία του και βάζοντας τα μαζί θα μπορώ τότε να σχολιάσω για τον κ.Ρίχτερ.

 

Τι πρέπει να κάνουν τα Ανώγεια στο μέλλον για να διεκδικήσουν αυτά που τους οφείλονται

Αυτό που θα σου πω το λέω σε όλα τα μέρη που πάω. Το είπα χθες και στον πρόεδρο στη Σάρχο. Να δημιουργήσουν ένα δικό τους γραφείο για εγκλήματα πολέμου. Επίσης να ψάξουν το αντίστοιχο γραφείο για εγκλήματα πολέμου που υπάρχει στη Γερμανία και να αναζητήσουν τους υπαίτιους και αυτά που έκαναν. Αν όλα τα χωριά το έκαναν αυτό και είναι πάνω από  1700 τότε όλο αυτό θα γινόταν γνωστό. Θα πέρναμε με το μέρος μας την κοινή γνώμη και αυτός είναι ο μόνος τρόπος να σταματήσει η αλαζονεία της κ.Μέρκελ και του κ.ΣόΪμπλε.

Η κ.Μέρκελ δεν έχει συνηθίσει κάποιος να της φέρνει αντίρρηση και τελευταία αυτό συμβαίνει.

Πρέπει να αποκατασταθούν όλα. Να δοθούν οι αποζημιώσεις και να γυρίσουν και τα κλεμμένα έργα τέχνης που κλάπηκαν από τους Γερμανούς.

Πάντως εγώ δίνω στην κ.Μέρκελ ένα χρόνο. Και μετά θα έχει φύγει! Μετά από αυτό ο ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ και η Ανεξάρτητη Ελλάδα και η Κύπρος θα μπορούν να δουλέψουν όπως πρέπει.

 

Για το προσωπικό του μέλλον

 

Θέλω να μείνω εδώ στην Κρήτη. Για πόσο; Μα μέχρι να πεθάνω! Δεν θέλω να γυρίσω στη Γερμανία. Αν δεν βρω κάτι άλλο θέλω να μείνω στη Βιάννο θα βρω ένα σπίτι εκεί για να ζήσω. Και εδώ είναι υπέροχο μέρος φίλε μου αλλά έχει πολύ κρύο!( το πολύ κρύο το ανέφερε στα Ελληνικά χαμογελώντας). Σήμερα είναι απίστευτο το κρύο. Δεν θα το άντεχα για πολύ. Θα ζήσω στην Κρήτη. Η οικογένεια μου είναι στην Αμερική. Γεννήθηκα στο Λας Βέγκας και μέχρι τα 30 μου ήμουν στην Αμερική. Μετά έζησα στη Γερμανία. Η γυναίκα μου και ο γιος μου σκοτώθηκαν σε τροχαίο δυστύχημα ένα παγωμένο Μάρτιο πριν 28 χρόνια. Μην στεναχωριέσαι για αυτό που σου λέω. Ήταν το θέλημα του Θεού. Όλα γίνονται για ένα λόγο. Ίσως αν δεν είχε συμβεί το δυστύχημα να μην ερχόμουν ποτέ Κρήτη. Όλα έχουν το λόγο τους που συμβαίνουν.

 

Πόσο χρωστάνε οι Γερμανοί στους Ανωγειανούς;

Ολοκληρώσαμε τη συζήτηση με τον Γερμανό ιστορικό και καθίσαμε να πιούμε μια ρακί με τον ίδιο να συνομιλεί και με άλλα άτομα στην αίθουσα υπολογιστών και να κοιτάει τη φωτογραφία των ηρώων της Μάχης στο Σφακάκι.7 Αυγούστου του 1944 του είπα έγινε η μάχη. Δεν την έχει καταγράψει κανένας στα βιβλία που έχω μου είπε την επόμενη φορά πρέπει να έχει καταγραφεί και να αποκατασταθεί και αυτή η ηρωική μάχη.

Του ζήτησαν πριν αποχωρίσει για να ξεκουραστεί να μου υπολογίσει ποιο είναι το συνολικό ποσό που δικαιούνται τα Ανώγεια.

Είκοσι δύο εκατομμύρια και εκατόν δέκα χιλιάδες ευρώ  ήταν το συνολικό ποσό που υπολογίστηκε για το χωριό μας. ”Πρέπει να τα πάρετε αυτά τα χρήματα στον Δήμο σας θα μπορέσουν οι αρχές να κάνουν πολλά πράγματα με αυτά ” ανέφερε.

Πως όμως υπολογίζονται οι αποζημιώσεις;

950 σπίτια κατεστραμμένα στα Ανώγεια επί 20.000 ευρώ το σπίτι.

2 σχολεία επί 50.000 ευρώ το ένα.

3 εκκλησίες επί 100.000 ευρώ η μια.

123 θύματα επί 20.000 ευρώ ο κάθε ένας

Σύνολον 22.110.000 ευρώ

 

Δεν υπολογίζονται με χρήματα οι 123 νεκροί του ανέφερα.  ‘Φυσικά έχεις δίκιο. Πόλεμος. Στην μνήμη τους εβίβα” ανέφερε λίγο πριν αποχωρήσει.

 

Ρεπορτάζ  Γιώργης Μπαγκέρης

Τα Ανώγεια ιστορικά έχουν συμμετοχή σε όλες τις περιόδους που η σκλαβωμένη Ελλάδα χρειαζόταν  ήρωες για να αποτινάξει από πάνω της τον όποιο ζυγό, είτε της Ναζιστικής Κατοχής, είτε της Τουρκοκρατίας, είτε σε οποιαδήποτε άλλη μαύρη περίοδο της ιστορίας. Τον ζήλο αυτόν των Ανωγειανών, την ανιδιοτελή προσφορά τους στην Πατρίδα και τους αγώνες τους,τον πλήρωσε το χωριό μας με τρία Ολοκαυτώματα. Το πρώτο έγινε στις 14 Ιουλίου του 1822, το δεύτερο τον Νοέμβριο του 1867 και το τρίτο την 13η Αυγούστου του 1944.

Η ΑνωΓη στην προσπάθεια καταγραφής για την διατήρηση της ιστορικής μνήμης, θα επιχειρήσει ένα μικρό αφιέρωμα στους μεγάλους ήρωες, Ανωγειανούς οπλαρχηγούς της περιόδου της Τουρκοκρατίας, μέσα από ιστορικές πηγές και γραπτά, ώστε να μάθουν όσοι δεν γνωρίζουν για τον γιγάντιο αγώνα τους για να είμαστε σήμερα εμείς Ελεύθεροι και περήφανοι για την ιστορία μας.

Το αφιέρωμα αυτό στους Ανωγειανούς που πολέμησαν στην Τουρκοκρατία ξεκινάει σήμερα με τον Σταύρο Νιώτη που πολέμησε σε όλες τις Επαναστάσεις του 1821,του 1841 και της περιόδου 1866-69.

 

Σταύρος Νιώτης (γέννηση 1795 -Θάνατος 1868)

 

Την 1η Νοεμβρίου 2004 έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του Σταύρου Νιώτη στην τοποθεσία Ζερβού στη ΄΄Μαύρη” 4 χιλιόμετρα έξω από τα Ανώγεια στον δρόμο προς την Αξό. Στην προτομή που έγινε με την ιδιωτική πρωτοβουλία του Χαράλαμπου Ρούλιου(Ρουλοχαραλάμπη) αναγράφτηκε η εξής μαντινάδα:

 

Ο βράχος που ο Νιώτης παραμόνευε επί τρεις ημέρες τον Ασάν Αγά

” Ο Σταύρος Νιώτης έσφαξε τον Τούρκο τον Ασάνη..

και καταφρόνια ζωντανά στην Κρήτη μπλιό δεν κάνει..”.

Κάτω από την προτομή στο Αξικό πέρασμα του ”Φονιά του ποταμού” υπάρχει και μια μικρή επιγραφή που αναφέρει ”Εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης. Κοινότητα Ανωγείων” που είχε τοποθετηθεί παλιά πάνω στον βράχο που καθόταν ο Νιώτης επί τρεις ημέρες το 1830 , παραμονεύοντας για να σκοτώσει τον Ασάν Αγά τον τρομερό Τούρκο που διέπραξε τεράστια εγκλήματα στην Κρήτη.Μετά την εκτέλεση αυτή τερματίστηκε η δράση του στην Κρήτη και με αμνηστία έφτασε στο Τολό Ναυπλίου όπου συνέχισε τη δράση του και εν τέλει πέθανε και ενταφιάστηκε εκεί.

 

Η επιγραφή που τοποθέτησε η τότε Κοινότητα Ανωγείων στο σημείο που ο Νιώτης σκότωσε τον Ασάν Αγά και αναγράφει :”Εις ένδειξιν ευγνωμοσύνης”.

Η Ιστορία του

Ο Σταύρος Νιώτης γεννήθηκε στα Ανώγεια, πιθανότερα το 1795 και ήταν ξάδερφος  του επίσης οπλαρχηγού Σταύρου Ξετρύπη. Οι δυο τους προερχόντουσαν από παρακλάδια της οικογένειας Μανουρά , ο Σταύρος ήταν γιος του Γεωργίου Μανουρά και ο Σταύρος Ξετρύπης ήταν γιος του Εμμανουήλ Μανουρά.

Το Νιώτης προήλθε από παρατσούκλι που του έδωσαν οι Ανωγειανοί που οδηγούσε συχνά τότε ακόμα και στην αλλαγή του επωνύμου τους .Το παρατσούκλι Νιώτης ήθελε να τονίσει την ομορφιά και τα σωματικά χαρίσματα που είχε ο Σταύρος που ήταν όμορφος, ψηλός και ευθυτενής.

Ήταν οπλαρχηγός και μέλος της Φιλικής Εταιρείας και ξεκίνησε την πλούσια δράση του κατά των Τούρκων στην Επανάσταση του 1821 με επέκταση της πολεμικής του δραστηριότητας σε όλη την Κρήτη.Υπήρξε απροσκύνητος σε όλη του τη ζωή ,λάτρης της Ελευθερίας και κυρίαρχη μορφή των Κρητικών Επαναστάσεων.

Μετά την κατάπνιξη της Επανάστασης γίνεται κλέφτης και ιδρυτικό μέλος της περίφημης ”μπροσκάδας” του Στρούμπουλα,ενώ η δραστηριότητα του τερματίζεται με τον φόνο του Ασάν Αγά στου Φονιά τον ποταμό.

Του χορηγήθηκε αμνηστία και μαζί με τον Ξετρύπη φεύγει για την ελεύθερη Ελλάδα και εγκαθίσταται στο Μίνωα (Τολό) Ναυπλίου.Από εκεί κατεβαίνει και συμμετέχει στην Επανάσταση των Χαιρέτηδων ή του Βασικαλεογιώργη το 1841 και το 1866 σε μεγάλη ηλικία κατεβαίνει με τους δυο γιους του Αριστείδη και Γεώργιο  και συγκροτεί δικό του από Ανωγειανούς και Μυλοποταμίτες σώμα ,υπό τη Γενική Αρχηγία του Μιχαήλ Σκουλά. Παίρνει μέρος σε όλες τις μάχες που έγιναν στην κεντρική Κρήτη και αλλού επιδεικνύοντας μεγάλο ηρωισμό και αυτοθυσία.

Έγινε θρύλος και δοξάστηκε από τους Ανωγειανούς και τους υπόλοιπους Κρήτες για την εκτέλεση του τρομερού Ασάν Αγά.Την πρώτη προσπάθεια να τον δολοφονήσει έκανε ο Ξετρύπης ο οποίος όμως απέτυχε για να τα καταφέρει τελικά ο Σταύρος Νιώτης.Αιτία της εκτέλεσης ήταν λόγοι τιμής που ήταν απαράβατοι τότε στην Κρήτη,για την προσβολή που έκανε ο Αγάς στην αδερφή του Αγάπη αλλά και για τα δεινά και τις αγγαρείες που επέβαλλε στους Ανωγειανούς ο Ασάν Αγάς.

Το τουφέκι του Νιώτη ιερό κειμήλιο στον Δήμο Ανωγείων

Ποια είναι όμως αναλυτικά τα γεγονότα της εκτέλεσης του Ασάν Αγά στου Φονιά τον ποταμό;

Αφού καταπνίγηκε η Επανάσταση ο Ασάν Αγάς του Αγίου Ιωάννη Μυλοποτάμου είχε αποθρασυνθεί εντελώς και έχοντας και την σιγουριά του στρατού που είχε έδρα στην Αξό προσήλθε και περιστασιακά καθόταν στα Ανώγεια. Θυμίζουμε ότι οι Τούρκοι ποτέ δεν κατοίκησαν στα Ανώγεια εκτός από ελάχιστες εξαιρέσεις και οι Ανωγειανοί δεν ήταν συνηθισμένοι στην φυσική παρουσία τους στο χωριό.

Έτσι άρχισε μια φοβερή καταπίεση που οι Ανωγειανοί ζούσαν για πρώτη φορά. Αγγάρευε όσους άντρες έβρισκε και τους χρησιμοποιούσε ως άμισθους εργάτες για να χτίσει σπίτια στα Ανώγεια και Μιτάτα και στέρνες στην ορεινή Ρουσαλίμνη για τα κουράδια του. Περιέφραξε με τράφους μεγάλη έκταση δυτικά του Πατηρακίου γνωστή σήμερα ως ”Αμπέλα του Κεφαλογιάννη”. Για όλα αυτά οι άντρες με το χάραμα της ημέρας εξαφανίζονταν και στο χωριό έμεναν μόνο τα γυναικόπαιδα και οι γέροντες.

Μια μέρα ο Ασάν Αγάς συνάντησε τυχαία στον δρόμο την αδελφή του Νιώτη,Αγάπη και της ζήτησε να τον πλησιάσει.Ξαφνικά ακούμπησε μια τσουκνίδα που κρατούσε στο στήθος της.Η Αγάπη κλαίγοντας τράπηκε σε φυγή και κλείστηκε στο σπίτι τους. Το βράδυ ο Σταύρος κατέβηκε από το λημέρι του και βλέποντας την αδερφή του αμίλητη και κακόκεφη της ζήτησε να του πει την αιτία. Η Αγάπη του εξιστόρησε το συμβάν και ο Νιώτης έκρυψε την οργή του δαγκώνοντας τα χείλη του, αλλά η απόφαση για εκδίκηση είχε πλέον ληφθεί.

Οι αποφάσεις για την τιμωρία του Ασάνη πάρθηκαν στα λημέρια της Νίδας  και συγκεκριμένα στα ερείπια της μικρής εκκλησίας του Χριστού που οι Τούρκοι είχαν γκρεμίσει πριν από αρκετά χρόνια. Εκεί συναντήθηκαν τρεις μεγάλοι οπλαρχηγοί, ο Σταύρος Νιώτης, ο Βασίλης Σμπώκος και ο Σταύρος Ξετρύπης και αποφάσισαν να εκτελέσουν τον Ασάν Αγά. Μάλιστα αποφασίστηκε την εκτέλεση να κάνει ο Σταύρος Νιώτης και όχι οι άλλοι δυο καθώς ο ίδιος δεν ήταν παντρεμένος ενώ οι άλλοι είχαν οικογένεια και παιδιά τότε.

Το δημοτικό τραγούδι που παραθέτουμε παρακάτω περιγράφει εύγλωττα την συνάντηση εκείνη στην εκκλησία του Χριστού το 1830:

Στου ‘κοσιένα τον καιρό στσι σκοτεινούς τσι χρόνους,

στο Κλησιδάκι του Χριστού που ‘ναι στη Νίδα απάνω,

τρεις Καπετάνιοι Ανωγειανοί στέκουν και κουβεδιάζουν.

Ο Νιώτης Σταύρος ήτονε κι ο Ξετρυποσταυρούλης,

που στέκουν και τονέ μιλεί ο Σμπώκος ο Βασίλης.

-Αδερφοχτοί μου τ’ άρματα χαράμι τα φορούμε,

εφ’ όσον ζει ο Ασάν Αγάς κι έρχεται με στα Ανώγεια,

τσ’ ανθρώπους να καταφρονά χαράτσια να μαζώνει.

Και τότε τ’ αποκρίθηκε ο Νιώτης ο Σταυρούλης:

-Το σχέδιο να κάμομε κι αφήστε τον σε μένα ,

απού ‘μαι νιος κι ανύπαντρος σεις είστε παντρεμένοι…”.

 

Ανωγειανοί οπλαρχηγοί

Μετά την απόφαση ο Νιώτης κατέβηκε στα Ανώγεια και ζήτησε από τη μάνα του να του κάμει δυο τρεις πίτες ,να του τα βάλει στην βούργια γιατί είχε ”στραθιά” όπως της είπε. Η μάνα του δεν είχε αλεύρι και πηγαίνοντας στη γειτονιά μάζεψε λίγο,έφτιαξε τις πίτες και του τις έβαλε στη βούργια του.

Ο Σταύρος πήρε τη βούργια και κατευθύνθηκε στου Φονιά τον ποταμό ,σε ένα στενό πέρασμα του δρόμου που συνέδεε τα Ανώγεια με την Αξό. Εκεί κάθισε σε ένα μεγάλο χαράκι και περίμενε καρτερικά το πέρασμα του Ασάν Αγά για να τον σκοτώσει.

Τρεις ολόκληρες ημέρες περίμενε εκεί ο Νιώτης.

Πράγματι την τρίτη ημέρα φάνηκε ο Ασάνης συνοδευόμενος από τον μαύρο καβάζη, τον υπηρέτη του. Ο καβάζης πήγαινε μπροστά κρατώντας το όπλο του Αγά και ο Ασάνης ήταν καβαλάρης με την πιστόλα και το ασημωτό μαχαίρι στην μέση του.

Ο Νιώτης έκανε το σχέδιο να πυροβολήσει τον Αγά από κοντά να τον σκοτώσει και στη συνέχεια με το όπλο του να πυροβολήσει και να σκοτώσει τον υπηρέτη για να μην πάει να ειδοποιήσει τον στρατό που είχε στρατοπεδεύσει στην Αξό. Καθόταν πάνω στον βράχο που υπάρχει η σχετική επιγραφή σήμερα από τον Δήμο Ανωγείων.

Όταν πια ο Ασάν Αγάς πλησίασε αρκετά στο σημείο ο Νιώτης έτοιμος σηκώθηκε και του είπε:

-Που πας μωρέ σκύλε;

Τον πυροβόλησε αμέσως και τον τραυμάτισε στον μηρό με τον Αγά να πέφτει από το άλογο του.Ο Νιώτης προσπάθησε να σκοτώσει τον υπηρέτη χωρίς επιτυχία καθώς αυτός τρομοκρατημένος έφυγε με προορισμό την Αξό.΄Όση ώρα ο Νιώτης προσπαθούσε να σκοτώσει τον υπηρέτη ο Ασάν Αγάς πεσμένος πήρε τη μπιστόλα του και πυροβόλησε προς τον Νιώτη,χωρίς όμως να τον πετύχει. Ο Νιώτης άφησε τότε τον υπηρέτη μη μπορώντας να τον προλάβει, επέστρεψε και κατέσφαξε με το μαχαίρι του τον Ασάν Αγά.Στη συνέχεια πήρε από τον Ασάνη τα άρματα του και το ρουμπινένιο κομπολόγι του και απομακρύνθηκε μπαίνοντας στο παρακείμενο δάσος.

Αφιέρωμα στο μεγάλο Ανωγειανό οπλαρχηγό

Ο υπηρέτης πήγε στην Αξό και ειδοποίησε έντρομος τον Τουρκικό στρατό που έφτασε αμέσως και κύκλωσε το δάσος από όλες τις μεριές. Ο Νιώτης βγήκε στο διχάλι ενός φυλλωμένου δρυ κι από εκεί παρακολουθούσε τις έρευνες.Οι Τούρκοι μετά από άκαρπες έρευνες πολλών ωρών επέστρεψαν απογοητευμένοι στην Αξό ενώ ο Νιώτης κατέβηκε από τον δρυ και πέρασε στον απέναντι Αχλαδιά.Εκεί κάθισε για λίγο και αφού πυροβόλησε δυο φορές για να παραπλανήσει τους Τούρκους έφυγε με κατεύθυνση τα Ανώγεια.

Ανωγειανοί οπλαρχηγοί

Αργότερα και για να μην υπάρξουν αντίποινα στα Ανώγεια και εναντίον αθώων ο μεγάλος οπλαρχηγός έγραψε ένα γράμμα στον Πασά το οποίο ανέφερε τα εξής :

 

”Πασά εφέντη ,τον Ασαν Αγά τον σκότωσα εγώ, ο Σταύρος Νιώτης δια να εκδικηθώ την προσβολή που έκαμε στην αδερφή μου Αγάπη και να απαλλάξω την περιοχή από τας σκληράς αγγαρείας και τα δεινά που επέβαλεν ο σκληρός αυτός γενίτσαρος.. Σταύρος Νιώτης Οπλαρχηγός ”.

Οι διώξεις σταμάτησαν μετά την επιστολή. Μόνο ουσιαστικά αντίποινο κατά των Ανωγείων ήταν ότι ο Πασάς αφαίρεσε από τους Ανωγειανούς ένα μέρος της περιοχής Μεσοσφηνιάς και την έδωσε στους Αξικούς.

Στην επακολουθείσασα επανάσταση του 1841, υπογράφεται η επαναστατική προκήρυξη της από το Νιώτη και Ξετρύπη και από άλλους Κρητικούς.
Κατά την τριετή επανάσταση του 1866-1869 στην ηγεσία των Ανωγείων βρίσκεται ο οπλαρχηγός και Γενικός Αρχηγός της επαρχίας Μυλοποτάμου Μιχαήλ Βασιλείου (Αναγνώστου) Σκουλάς, μια από τις ηρωικότερες μορφές του ιστορικού πανθέου των Ανωγείων. Υπό την άξια ηγεσία του οι Ανωγειανοί και Μυλοποταμίτες οδηγούν νικηφόρα στα πεδία των μαχών και αναβιώνουν επάξια τα ηρωικά κατορθώματα των ηρώων προγόνων τους, θρυλικών αγωνιστών του 1821.
Δεκαεννέα νικηφόρες μάχες έδωσαν με τα Τουρκικά στρατεύματα και για μεγάλο διάστημα οι περιοχές Μυλοποτάμου και Μαλεβυζίου και μέχρι των τειχών του Ηρακλείου ελευθερώνονται από την παρουσία των Τούρκων, οι οποίοι και πάλι ζητούν προστασία στα τείχη του Μεγάλου Κάστρου.
Ακολουθούν οι επαναστάσεις του 1877-1878 και του 1896-1898 στις οποίες οι Ανωγειανοί δίνουν και πάλι το βροντερό παρόν τους. Μάλιστα στην επανάσταση 1896-1898 δημιουργούνται δυο αρχηγεία, το ένα υπό την ηγεσία του Γεωργ. Μ. Σκουλά και το άλλο υπό τη συναρχηγία των οπλαρχηγών Γ. Νιώτη και Γρηγ. Σπινθούρη.

Ο Σταύρος Νιώτης πέθανε το 1868 και κηδεύτηκε με όλες τις τιμές στο Τολό ως ένας από τους ανθρώπους που πάλεψαν όλη τους τη ζωή για την Ελευθερία και την αποτίναξη του Τουρκικού ζυγού.

Εκτός από την προτομή του λίγο έξω από τα Ανώγεια υπάρχει και το τουφέκι του ως ιερό κειμήλιο αγώνων στο Δημαρχείο Ανωγείων. Ένα πραγματικά άξιο τέκνο αυτού του τόπου.Αθάνατος!

 

Κλείνοντας αυτό το μικρό αφιέρωμα σας παραθέτουμε το ”Τραγούδι του Νιώτη” που έγραψε ο λαϊκός ποιητής Ιωάννης Φασουλάς ή Ταμπάκης,ένα τραγούδι σαν μια μικρή βιογραφία του μεγάλου Επαναστάτη:

 

Από το 1909 στο Τολό. Ο δεύτερος γιος του Σταύρου Νιώτη,Γρηγόρης μαζί με τη σύζυγο του Καλιόπη Γιακουμάκη μπροστά στο κατώφλι του σπιτιού που έζησε και ο πατέρας του. Ο Γρηγόρης που πολέμησε και ο ίδιος στις Κρητικές επαναστάσεις φοράει την παραδοσιακή Κρητική βράκα που δεν αποχωρίστηκε σε όλη τη ζωή του.

” Ένας Ασάνης που ‘τόνε στην πάντα του Ρεθέμνου,

πολλά ‘κάνε των χρισθιανώ και κάψε τονε Θέ μου.

Πολλά ‘κάνε των χρισθιανώ ‘πόντε τση μιας τση πρώτης

και στου Φονιά τον ποταμό τον έσφαξε ο Νιώτης.

Τα καταφρόνια που ‘χένε στη Κρήτη καμωμένα ,

στον ποταμό του τα δώκε ο Νιώτης μαζωμένα.

Άμα τον ετελείωσε ο Νιώτης τον Ασάνη

στη μέση ντου κενώθηκε και τ’ άρματα ντου βγάνει.

Αμέσως αρματώθηκε και γύριζε χαΪνης ,

Τούρκο στον δρόμο να περνά κιανένα δεν αφήνει.

Αμοναχός δεν ήτονε χαΪνης εις την Κρήτη,

μόνο τον παρακολουθεί Σμπώκος με τον Ξετρύπη.

Πέντ’ ήσανι’ οι Ανωγειανοί που βγήκαν στο ποδάρι,

κι ειν’ κι ο Μπαλμέτης μοναχός τ’ όμορφο παλικάρι.

Τετράδη κάνει γράμματα ο Νιώτης στον Μπαλμέτη,

στο Στρούμπουλα να κατεβεί να σμίξουνε την Πέφτη.

Στο Στρούμπουλα μονιάσανε και κάμαν το τερτίπι

και φέραν κι αποτέλεσμα στη σκλαβωμένη Κρήτη.

Στο Στρούμπουλα μονιάσανε και κάμαν κομιτάτο,

και ρίξαν Τούρκους εκατό στου Σκουλουδά τον τάφκο.

Στον Ευγαρσό ‘πο κατωθιό κάνει ‘ναν καμπαθούρι

κι έκεια τσι κουβαλούσανε Σμπώκος με το Σπιθούρη.

Από τον Τίμιο Σταυρό ώστε να βγει στον Κόρφο,

πενήντα Τούρκους έσφαξε ο Νιώτης με τον Σμπώκο.

Οι Μουχαμέδες φώναξαν Αμέτη Μουχαμέτη

εξέκαμε μας την Τουρκιά ο Νιώτης κι ο Μπαλμέτης.

Γράφει ο Μουσταφά Πασάς γράμματα στον Σουλτάνο:

”Ρωμιοί ‘παναστατήσανε και πε μου είντα να κάνω”.

Γράφει ο Σουλτάνος του Πασά:” Όλους να τς’ αμνηστέψεις

να κάτσουνε στα σπίθια τους κι ο Νιώτης να μισέψει.

Γιατί ν’ ο πρώτος αίτιος που ‘σφάξε τον Ασάνη

χαρίζω τούτα τ’ άρματα στην Κρήτη μπλιό δεν κάνει..”

Αμέσως του γραψ’ ο Πασάς πως τουρθ’ η αμνηστία

και να φορεί και τ’ άρματα να πάει στην Αθήνα,

κι ας φορεί και τ’ άρματα τ’ ασημοκουκλωμένα,

να ξεμπερδέψει η Τουρκιά για δεν αφήνει ένα.

Αμέσως αρματώθηκε και πήγε στο λιμάνι

και τα φορεί και τ’ άρματα στην μέση του τ’ Ασάνη.

Μες στο παπόρι μπήκε νε κι έφταξε στον Πειραία

όλοι τον παρακολουθούν εκείνη την ημέρα.

Άλλος του ψήνει τον καφέ κι άλλος τον εχαιρέτα

κι άλλοι τονε εκρατούσανε στα χέρι αλεμπρατσέτα.

Και με το σιδηρόδρομο έφταξε στην Αθήνα

κι εφτά χιλιάδες σύνταξη έπαιρνε ι το μήνα.

Καλεί τονε ο βασιλιάς να πάει στο παλάτι,

απού ‘θέλε να τον ειδεί αυτό τον τρομοκράτη.

Ως έφταξε στου βασιλιά αμέσως γονατίζει,

χέρια και πόδια του φιλεί κι απόκεια αναντρανίζει

και βγάνει ένα χρυσό σταυρό και του τονέ χαρίζει.

Κι αμέσως τον ερώτηξε :”Που θες να κατοικήσεις,

να παίρνεις και τη σύνταξη όσο καιρό κι αν ζήσεις;

Να παίρνεις και τη σύνταξη εσύ και τα παιδιά σου

κι όλη η Ελλάδα εθάμαξε Σταυρούλη την αντρειά σου΄΄.

Εις το Τολό κατοίκησε κι έκαμε τον καιρό του

κι οπλαρχηγός εγίνηκε και τίμαν το χωρίον του.

Κάθε ψευτ’ επανάσταση ο Νιώτης ετοιμάζει,

άρματα και μονέτσια στην Κρήτη κατεβάζει.

Κάθε ψευτ’ επανάσταση ο Νιώτης κι ο Ξετρύπης,

παπόρια εφορτώνανε κι επέμπανε στη Κρήτη.

Εις το Τολό κατοίκησε κι έκαμε τη ζωή ντου

κι έκεια το ‘νταφιάσανε το ηρωικό κορμί ντου.

Εξήντα πέντε ιερείς μαζί με το Δεσπότη

του την εκάμαν τη θανή του ξακουσμένου Νιώτη.

Άμα τον εποθάψανε ήπιανε μακαρία

κι όλοι του συγχωρούσανε και παίξαν μπαταρία.

Κάνουνε γράμμα σκαλιστό κι όχι με το μελάνι:

”Ετούτος είν’ Ανωγειανός που ‘σφάξε τον Ασάνη”.

Ετουτοσάς Ανωγειανός που ‘σφάξε τον Ασάνη 

και καταφρόνια ζωντανά στην Κρήτη μπλιό δεν κάνει.

Κι ανέ ρωτήξει και κιανείς για αυτό το τραγουδάκι,

το ‘βγάλε ‘νας Ανωγειανός

 

Πηγές:

Βιβλία Γεωργίου Σμπώκου

Ανώγεια: Η ιστορία μέσα από τα τραγούδια τους

Πρωταγωνιστές της Λευτεριάς

Απομνημονεύματα Ιατρού:Γ.Δακανάλη

Επεξεργασία φωτογραφιών: Μανόλης Σαμόλης

 

-->