Τελευταία Νέα
Μετά την ολοκλήρωση της εκδήλωσης στο Αρμί, στην ΑΝΩΓΗ έκαναν δηλώσεις για την παρουσία τους στην επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων, ο Υφυπουργός Υποδομών και Μεταφορών Γιάννης Κεφαλογιάννης και ο Βουλευτής Ρεθύμνου του ΣΥ.ΡΙ.ΖΑ Ανδρέας Ξανθός.
H ομιλία του δικηγόρου και Περιφερειακού Συμβούλου Νίκου Σκουλά στην 77η επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων
ΕΙΣΑΓΩΓΗ.
Αξιότιμοι κύριοι εκπρόσωποι της Εκκλησίας, της Πολιτείας, της Αυτοδιοίκησης, της Δημόσιας Δύναμης και των φορέων. Αξιότιμοι καλεσμένοι, μνήμονες χωριανοί, κυρίες και κύριοι: Χρόνια πολλά και η ελευθερία να μας οδηγεί! Ευχαριστώ τον Δήμο Ανωγείων για την τιμή της σημερινής ομιλίας.
Ο Θουκυδίδης γράφει: “Δίχως ευψυχία, – ανδρεία δηλαδή –, ουδεμία τέχνη δεν είναι αρκετή απέναντι στους κινδύνους. Διότι ο φόβος πτοεί την μνήμη, η δε στρατηγική χωρίς το θάρρος είναι εντελώς ανώφελη”
Συμπίπτει ο εορτασμός του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων φέτος με τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821. Θα θυμηθούμε τοπικούς ήρωες και δράσεις, παλαιόθεν. Θα μιλήσουμε για πρόσωπα. Όμως, πρωταγωνιστής είναι πάντα το σύνολο του χωριού. Αυτό που διαπνέεται από ελευθεροφροσύνη, δυναμισμό, διαρκή στέρηση αλλά και συμπόρευση με την πρόοδο. Τα γεννήματα του ευρύτερου ιδεολογικού και πολιτικού πεδίου αντανακλώνταν άμεσα στα Ανώγεια, από πάντα.
ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1. ΤΟΥΡΚΟΚΡΑΤΙΑ. ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΦΙΛΙΚΟΥΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΗ ΕΓΡΗΓΟΡΣΗ ΣΤΑ ΔΥΟ ΠΡΩΤΑ ΟΛΟΚΑΥΤΩΜΑΤΑ ΤΩΝ ΑΝΩΓΕΙΩΝ.
Πάμε στις αρχές του 1800.
Η επιδίωξη δημιουργίας ελεύθερου ελληνικού κράτους είναι θέμα δικαιοσύνης απέναντι στην βίαιη, αναχρονιστική και απορυθμισμένη οθωμανική διοίκηση. Είναι θέμα προόδου. Εμπνέεται από τα διδάγματα της Γαλλικής και της Αμερικάνικης Επανάστασης, από τις συνθήκες της νεωτερικότητας. Είναι θέμα δυναμισμού του αναγεννημένου ελληνισμού. Ενός έθνους που έχει συνδεθεί με την Ευρώπη και πρωτοπορεί σε παιδεία, εμπόριο και ναυτοσύνη εντός της οθωμανικής επικράτειας.
Την άνοιξη του 1816 έρχεται στα Ανώγεια από τη Σμύρνη, ένας Τυλισσανός Φιλικός,ο Παναγιώτης Ζερβουδάκης. Φιλοξενείται και μυεί τον Περπυρή Μανουρά στην Φιλική Εταιρεία. Έπειτα, καλούν και ορκίζουν ως Φιλικούς τον Παπαδομανώλη Δακανάλη, τον Βασίλειο Σμπώκο, τον Σταύρο Νιώτη, τον Σταύρο Ξετρύπη, καθώς και τους Βασίλειο ή Αναγνώστη και Παπά Μιχάλη ή Ξώπαπα Σκουλά.
Ο πυρήνας των Ανωγειανών Φιλικών συντονίζονταν με τους δραστήριους της εθνικής υπόθεσης στην κεντρική Κρήτη. Τον Λόγιο στον Άη Θωμά, τον Λεράτο στα Βορίζα, τον Κουρμούλη στον Κουσέ και αργότερα τον Κόρακα στην Πόμπια. Ένας Σουλτάτος από τα Ανώγεια ειδοποίησε παλαιότερα τους Σφακιανούς για την απόδραση των επαναστατών του Δασκαλογιάννη από την φυλακή του Κούλε.
Η ελευθεροφροσύνη των ορεινών κρητικών δεν είναι μόνο θέμα ανδρείας. Οι πυρήνες ελευθερίας στα βουνά της Κρήτης επιβιώνουν λόγω γεωγραφίας και τοπίου. Ο πεδινός αγρότης υπόκειται στην γειτονική βία του Τούρκου. Η αντίσταση φέρνει την άμεση καταστροφή του. Ο ορεινός βοσκός αντιδρά και διαφεύγει. Η διαρπαγή του ποιμνίου του, αντικαθίσταται γρήγορα με πράξεις αντεκδίκησης ή με τα χαρισάρια των αλληλέγγυων.
Οι δυνάστες ασύδοτα, ασχημονούν και καταρρακώνουν κάθε στοιχείο ανθρωπιάς και ηθικής του υπόδουλου. Η ραγιαδοσύνη επιβάλλεται στα Ανώγεια από αυθαίρετους και ανήθικους Τούρκους που έρχονται περιστασιακά και προσβάλλουν την τιμή και την περιουσία των γηγενών.
Το καλοκαίρι του 1816, ο Ντερβίς Αγάς από τις Κούρτες, εμήνυσε ότι θα ερχόταν στ’ Ανώγεια να κλέψει την ωραία Φανή Αεράκη, την ημέρα του γάμου της, για να την κλείσει στο χαρέμι του. Ο Ντερβίσης έχει ήδη σκοτώσει τον πατέρα και ατιμάσει την αδερφή του Κωνσταντή Φραγκιαδάκη ή Λεράτου. Ο θιγμένος Βοριζανός τον περιμένει στην Νίδα συντροφιασμένος με τους Ανωγειανούς Φιλικούς. Αφότου τον εξόντωσε, κατεβαίνουν στο γάμο της Φανής και χαρίζει στην νύφη το μουστάκι του Ντερβίση. Και ο Λεράτος παντρεύεται την κόρη του Νικόλα του Βρέντζου.
Ξεσπά η επανάσταση του 1821. Ορκίζονται οι Ανωγειανοί, σηκώνουν σημαία στο “Λενικό”, και μπαίνουν στον αγώνα. Η πρωτεύουσα δράση ανήκει στον αρχηγό Σμπωκοβασίλη που δρα με εθνικό σχέδιο.
Την Μεγάλη Παρασκευή του 1823 σε μάχη στην Γιόφυρο Ηρακλείου, σκοτώνεται ο Παπαδομανώλης ο Δακανάλης, ο Φιλικός. Ακούσετε την δύναμη κάποιων στίχων από το τραγούδι του:
“Αφουκραστήτε να σας πω τέσσερα πέντε λόγια
για το Μανώλη του Παπά να λέτε μοιρολόγια.
Όλοι οι καλοί εποθάνανε, όλοι οι καλοί αντριωμένοι
μα σαν τσοι γιους τση παπαδιάς δεν ήσαν ξακουσμένοι.
Μιαν ταχινή σηκώνεται πλύνεται και καθίζει
και με πετσέταν ακριβή τα μάθια ντου σφουγγίζει.
Βάλε μας μάνα μια ρακή φέρε μας και καρύδια
με τ’ αγαδάκια σήμερο θα ν’ έχουμε παιγνίδια.
Γιέ μου βλέπε τη νιότη σου συντήρα τη ζωή σου
δεν έχω αλλού τα θάρρη μου μόνο σε ένομή σου
Κάτω στον πόρο τ’ Αρμυρού τα παίξαν τα παιγνίδια
στην Γιόφυρο ‘πο μεσοθειό τα σπάσαν τα καρύδια.
Τα μπαϊράκια επήρανε και πήγαν στο κονάκι
κι η μάνα ντου έφταξεν ‘κειδά σε ώρα μια λιγάκι.
Ίντα μου τονε κάμετε εμέ το γλακιχτή μου
τον τουρκοφάγο, τον ντελή και τον πολεμιστή μου;
Λώ πως τονε σκοτώσανε και σεις δε μου το λέτε
τση μαύροκακορίζικης πάντιμως σεις μου φταίτε;
Άχι και πως να σου το πω βράζει η καρδιά μου βράζει
γιατί τονε σκοτώσανε πιο μέσα που του Γάζι.
Και σύρνει η μαύρη μια φωνή και το χωριό εμαζώχτη:
Μανώλη μου, Μανώλη μου την ακριβή σου νιότη!
Πού ‘ναι Μανώλη οι κεφαλές οι τρεις που θελα φέρεις
και γέλασές με σήμερο και μένα δε με παίρνεις;
Σώπασε κερά παπαδιά μα εσκότωσε τριάντα,
τριάντα Τούρκους διαλεχτούς και τσοί ‘φηκε στην μπάντα.
Άφησε και παραγγελιά να πουν του πεθερού ντου
να παν τα κοκαλάκια ντου μαζί με τ’ αδερφού ντου.
Στην πια καλύτερη γιαλιά να παν τα πρόβατά ντου
και στου Σκοινάκου την κορφή τα στειρομάρωπά ντου.
Λέρια να τωνε βάλουνε ασημογανωμένα
γιατί με κόπο τα ‘χενε και ίδρο καμωμένα”.
Αυτή η αδάμαστη αριστεία, αυτή η ριζωμένη στην φύση και στην ψυχή εντοπιότητα, δεν μπορεί παρά να δικαιωθεί. Και μόνο από τον ψυχισμό του στιχουργού, είναι αδιαπραγμάτευτα φανερό ότι η ελευθερία θα έρθει. Τι κι αν οι Τούρκοι του Σερίφ κάνουν το πρώτο ολοκαύτωμα των Ανωγείων το 1822; Ο αγώνας συνεχίζεται. Κάποιοι από τους Φιλικούς μας πολεμούν δίπλα στον Κολοκοτρώνη και τον Καραΐσκάκη μετά την ύφεση της επανάστασης στην Κρήτη.
Όλο τον 19ο αιώνα, έρχονται οι δυνάστες της περιοχής με σχέδιο περιορισμού και καταφρόνιας των ραγιάδων. Και οι Ανωγειανοί όμως έχουν σχέδιο και απαντούν συντονισμένα.
Ο Σταύρος ο Νιώτης σκοτώνει τον Ασάν Αγά στου “Φονιά τον ποταμό” γιατί προσέβαλε την αδερφή του, την Αγάπη. Φυγοδικά και κάνει δολοφονικές ενέδρες στον Στρούμπουλο μαζί με τον Σπινθούρη, τον Ξετρύπη και τον Γιάννη Παντερή ή Παλμέτη από το Καμαράκι, δίπλα στις Γωνιές.
H ΑΝΩΓΗ, παρουσίασε πέρσι στην επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων, το σχέδιο των Γερμανών για την ισοπέδωση του χωριού, με την κωδική ονομασία “Βροντή”, σε συνεργασία με τον ιστορικό από τη Θεσσαλονίκη Βύρωνα Τεζαψίδη και τον πρώην Αντιδήμαρχο Ανωγείων Βασίλη Σμπώκο, σε ένα έγγραφο που συγκλόνισε καθώς ήταν η πρώτη φορά που μαθαίναμε την ονομασία αλλά και τις λεπτομέρειες μιας επιχείρησης που κράτησε 22 ημέρες.
Μετά τη δημοσίευση αυτή και σε έρευνα του νυν δημάρχου Ανωγείων Σωκράτη Κεφαλογιάννη στο διαδίκτυο, ανακαλύφθηκε και νέο έγγραφο της επιχείρησης “Βροντή”, όπου καταγράφεταιη αναφορά στη κεντρική διοίκηση, του λοχαγού Χόχγκεζανγκ, επικεφαλής της επιχείρησης, μέχρι και την 15η Αυγούστου, την τρίτη ημέρα του Ολοκαυτώματος.
“Στις 15.8 και ώρα 4.00 απομακρύνθηκαν από την τοποθεσία όλα τα
τμήματα των ομάδων, καθορίστηκε μια ζώνη ασφαλείας για τις εργασίες των πρωτοπόρων θωρακισμένων και ξεκίνησαν οι βομβαρδισμοί στις 5.00 κατά τους οποίους αναλώθηκαν όλα τα εκρηκτικά υλικά. Ωστόσο, τα εκρηκτικά υλικά δεν έφθασαν για το βομβαρδισμό όλων των σπιτιών. Ανατινάχθηκαν περίπου 150 – 200 σπίτια από την “1./ Πρωτοπόρα Θωρακισμένα 22” ή καταστράφηκαν με φωτιά.
Ο λοχαγός στο ύπαιθρο είχε την εντολή να πυρπολήσει τα σπίτια στο νότιο μέρος των Ανωγείων και του Μετοχίου, και έτσι καταστράφηκαν επιπλέον 50 σπίτια. Στο μέρος που είχε ανατεθεί στην 733 , αφέθηκαν μόνο 20 – 30 σπίτια για να χρησιμοποιηθούν ως καταφύγιο σε περίπτωση ανάγκης. Η εντολή για πυρπόληση των σπιτιών δεν δόθηκε από εμένα στις ομάδες της 733, γιατί ακριβώς σε εκείνο το σημείο ήταν απασχολημένη με τις ανατινάξεις η “1./ Πρωτοπόρα Θωρακισμένα 22” και υπήρχε κίνδυνος να γίνουν ανεξέλεγκτες εκρήξεις από σπίθες.” αναφέρει χαρακτηριστικά σε κάποιο σημείο της αναφοράς, ενώ σε άλλο τονίζεται ότι ο προβλεπόμενος χρόνος για την ολοκληρωτική ισοπέδωση θα ήταν 5 ημέρες, αλλά γνωρίζουμε ότι τελικά διήρκησε 22 ολόκληρες ημέρες.
Όπως αναφέρει ο δήμαρχος Ανωγείων:
“Μετά την δημοσίευση στην Άνωγη του σχεδίου για την επιχείρηση “ΒΡΟΝΤΗ” και μια μικρή μου περιήγηση στον διαδικτυακό ιστότοπο wwii.germandocsinrussia.org εντόπισα τα επισυναπτόμενα έγγραφα όπου αποτελούν την Αναφορά του Λοχαγού Χόχγκεζανγκ του ΙΙΙ./ Σύνταγμα πεζικού 733, στις 15 Αυγούστου 1944, για την επιχείρηση “ΒΡΟΝΤΗ” της 12-15.8.44. Αυτός ο ιστότοπος περιέχει ψηφιοποιημένα αρχειακά έγγραφα που είναι επίσημα έγγραφα διαφορετικών χωρών και αποθηκεύονται σε διαφορετικά αρχεία της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Παρουσιάζονται στον ιστότοπο αποκλειστικά για επιστημονικούς και ερευνητικούς σκοπούς. Οι επισκέπτες του ιστότοπου έχουν το δικαίωμα να εξοικειωθούν, να μελετήσουν και να χρησιμοποιήσουν έγγραφα μόνο για εκπαιδευτικούς ή επιστημονικούς σκοπούς. Με την αποδοχή αυτής της συμφωνίας, οι επισκέπτες του ιστότοπου αναλαμβάνουν την πλήρη ευθύνη για την παράνομη χρήση των υποβληθέντων εγγράφων σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία της Ρωσικής Ομοσπονδίας. Αποτελεί όπως αναφέρει ο ιστότοπος ΡΩΣΟ-ΓΕΡΜΑΝΙΚΟ ΣΧΕΔΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΨΗΦΙΟΠΟΙΗΣΗ ΓΕΡΜΑΝΙΚΩΝ ΕΓΓΡΑΦΩΝ ΣΤΑ ΑΡΧΕΙΑ ΤΗΣ ΡΩΣΙΚΗΣ ΟΜΟΣΠΟΝΔΙΑΣ. Αμέσως μετά το έστειλα Γιώργο Χριστόδουλου Σμπώκο, δικηγόρο ο οποίος και το μετάφρασε και όπως μου ανέφερε το μετέφρασε τιμής ένεκεν των κοινών μας προγόνων.”
ΔΕΙΤΕ ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ ΤΙ ΑΝΑΓΡΑΦΕΤΑΙ ΣΤΟ ΝΕΟ ΕΓΓΡΑΦΟ ΠΟΥ ΦΕΡΕΙ ΤΗΝ ΥΠΟΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΛΟΧΑΓΟΥ ΧΟΧΓΚΕΖΑΝΓΚ
-Μετάφραση από τη Γερμανική γλώσσα-
-σελίδα 1 από 3-
Συνημμένο έγγραφο Αρ. 9 στο ημερολόγιο πολέμου Αρ. 3 ΙΙΙ./ Σύνταγμα πεζικού 733
Λοχαγός Χόχγκεζάνγκ Τοπικό κατάλυμα , την 15. Αυγούστου 1944
ΙΙΙ./ Σύνταγμα πεζικού 733
Α ν α φ ο ρ ά
Για την επιχείρηση “ΒΡΟΝΤΗ” της 12-15.8.44
Τη νύχτα της 12.-13.8.44 επρόκειτο κατόπιν διαταγής της μεραρχίας να ξεκινήσει η επιχείρηση “Βροντή” και την 13.8. νωρίς το πρωί να αποκλεισθούν ερμητικά η περιφέρεια της τοποθεσίας Ανώγεια. Το σχέδιο εκτέλεσης καταστρώθηκε κατά τη διάρκεια μιας παύσης από τις επιχειρήσεις. Η προσέγγιση προς τα σημεία εκκίνησης έγινε με τρόπο, ώστε οι μεμονωμένες ομάδες να είναι ακριβώς στην ώρα τους στις προβλεπόμενες τοποθεσίες. Τα οχήματα μάχης βρισκόταν από τις 22.00 έως τις 24.00 η ώρα στον κεντρικό δρόμο Ρεθύμνου Ηρακλείου και συγκεκριμένα στο συνοικισμό 1 χιλιόμετρο ανατολικά πριν το χιλιόμετρο 44. Από αυτό το σημείο προσπάθησα να επικοινωνήσω μέσω ασυρμάτου με το σύνταγμα πεζικού ΙΙ./65 καθώς και με τις μεμονωμένες ομάδες. Οι με ασύρματο εξοπλισμένες ομάδες 3./ και 4./733 ενημέρωσαν ότι είχαν αφιχθεί στο σημείο εκκίνησης στις 20.00. Η 1. και η 2. ομάδα, καθώς και η επιχειρησιακή ομάδα, η “1./ Πρωτοπόρα Θωρακισμένα 22”, η μυστική αστυνομία αγρών Ρεθύμνου και η περιφερειακή διεύθυνση Ρεθύμνου κατέφθασαν την ίδια ώρα το σημείο εκκίνησης που τους είχε διαταχθεί. Εγώ, μη έχοντας καταφέρει να συνδεθώ με το σύνταγμα πεζικού μέσω ασυρμάτου, ζήτησα να συνδεθώ μέσω τηλεφώνου στην εναέρια γραμμή και ανέφερα ότι οι ομάδες κατέφθασαν στα σημεία εκκίνησης. Στις 22.00 η ώρα ξεκίνησαν την πεζοπορία οι ομάδες 1. και 2., η μυστική αστυνομία αγρών και η περιφερειακή διεύθυνση Ρεθύμνου για να προσεγγίσουν τα σημεία διακοπής της κυκλοφορίας. Τα οχήματα μάχης παρέμειναν έως τις 24.00 η ώρα και ξεκίνησαν μετά μαζί με την ομάδα “1./ Πρωτοπόρα Θωρακισμένα 22”, μετά τη μεταφόρτωση του ραδιοεξοπλισμού σε μουλάρια, που στο μεταξύ είχαν μεταφερθεί από την ομάδα 1:9 από τη Θεοδώρα.1 Τα φορτηγά κινήθηκαν επίσης από κοινού στον ως άνω συνοικισμό, έχοντας αφήσει στα νώτα τους ως φύλαξη, μαζί με τον οδηγό ακόμη 2 άτομα ανά ομάδα υπό την καθοδήγηση ενός λοχία της 10./733.
“Θα σηκωθώ μια ταχινή, να βγω στον Ψηλορείτη, από την πιο ψηλή κορφή, να σε βιγλίζω Κρήτη.
Στο εκκλησάκι του “Σταυρού” παράκληση θα κάνω, προς το Θεό και ύστερα να πέσω να ποθάνω,
μόνο να δω ετούτονα που πεθυμά η ψυχή μου, μετά να δώσω γελαστός του Χάρου, το κορμί μου.
Να μαζωχτούν όλοι οι καιροί, πόλεμο να κινήσουν, απάνω σ’ άλλη στο ντουνιά, πέτρα να μην αφήσουν.
Μετά να γίνει δυνατός, σεισμός και να χωρίσει, η γης στα δυο, όμως ζωή, ανθρώπου μη στερήσει,
κι από του Χάρου τα κελιά π’ ανθρώποι ‘ναι κλεισμένοι, με γνώση, αντρειά, αισθήματα, περίσσα προικισμένοι,
ν’ ανοίξουνε ελεύθεροι πάλι να ξαναβγούνε, το φως του ήλιου για να δουν, που τόσο λαχταρούνε.
Να πιάσουνε σιγά σιγά του αοριού τσι στράτες, έκεια που πορπατούσανε όπως παλιά αντάρτες.
Πετραδολάκια, Σκίνακας, Νίδα, Κόκκινες Πλάκες, Βάρσαμος, Μύθια και Τσουνιά, Ζώμινθος και Απάτες.
Μπροστά αυτοί, ξοπίσω εμείς, στη βρύση ν’ ανεβούμε, εις του Χριστού κι από και ‘δα όλοι να ορκιστούμε.
“Χωρίς πολέμους και μαλιές” τα χρόνια να περνούμε, κι αδελφωμένοι τση ζωής, το λόγο να βαστούμε.”
(Βασίλης “Λουκάς” Σμπώκος)
Ήταν Κυριακή πρωί, ένα ζεστό πρωινό, στις 13 Αυγούστου του 1944 την ώρα που οι εκκλησίες λειτουργούσαν, όταν 7.000 Γερμανοί στρατιώτες με την ενίσχυση πυροβολικού και αεροπορίας και κατευθυνόμενοι από 4 σημεία, κυκλώνουν τα Ανώγεια. 77 χρόνια πέρασαν, αλλά αυτή η ημέρα προκαλούσε και θα συνεχίσει να προκαλεί έναν αρχικό κόμπο στο στομάχι του κάθε Ανωγειανού όπου γης. Μια επέτειος που θα τιμάται αιώνια στον ιερό αυτό τόπο. Ο αρχικός κόμπος σύντομα μετατρέπεται σε φούσκωμα στο στήθος, ένα φούσκωμα περηφάνιας για την καταγωγή και τους προγόνους μας, που θυσίασαν τα πάντα για την Ελευθερία, αντιτάχθηκαν σθεναρά σε κάθε μορφή φασισμού και ναζισμού και πότισαν το βωμό της με αίμα, δάκρυα, ξεριζωμό, προσφυγιά και αποκαΐδια, τα οποία όμως η μαχητική τους ψυχή γρήγορα μετέτρεψε σε αναγέννηση, στο στήσιμο ξανά του χωριού, στην επιστροφή του χαμόγελου και της ελπίδας, στα Ανώγεια που γνωρίζουμε σήμερα. Άλλωστε η μαντινάδα του Γιαλάφτη, διαχρονική, δίνει το στίγμα των Ανωγειανών που επέστρεφαν πάντα στον τόπο τους μετά τα τρία Ολοκαυτώματα της Ιστορίας τους, δυο από τους Τούρκους και ένα από τους Γερμανούς και μετέτρεπαν ακούραστοι και πείσμωνες την στάχτη σε λάσπη και πέτρα, τον θρήνο σε τραγούδι ελεύθερο.
Την Ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια..
Ότι το κάψαν τρεις φορές και πάλι είναι Ανώγεια..(Αριστείδης Χαιρέτης)
Οι Γερμανοί κατακτητές, λίγους μήνες πριν την οριστική τους αποχώρηση από την Κρήτη και την Ελλάδα, μια ανάσα πριν την οριστική κατάρρευση του Τρίτου Ράιχ, που σκόρπισε τον θάνατο και τον όλεθρο σε ολόκληρη την Ευρώπη, θα θελήσουν να εκδικηθούν τα σημαντικότερα κέντρα αντίστασης του νησιού, μια τελευταία αναλαμπή μίσους και απανθρωπιάς, στοιχεία που αποτελούσαν το κύριο γνώρισμα των ναζί κατακτητών.
Το Σάββατο 14 Αυγούστου, θα τελεστεί στον Ιερό Ναό της Παναγίας στο Περαχώρι, το σαρανταήμερο μνημόσυνο για την ανάπαυση της ψυχής, του Αριστείδη Βρέντζου “Ντερνέζο”, που “έφυγε” από τη ζωή στα 93 του χρόνια, στις 5 του περασμένου Ιουλίου. Ένας δυναμικός, αυθεντικός και σεβάσμιος Ανωγειανός, που “έφυγε” πλήρης ημερών αλλά και έργων, αφήνοντας πίσω του παρακαταθήκη μια μεγάλη οικογένεια που μπόλιασε με τις αξίες, τις αρχές και τα ιδανικά του.
Η οικογένεια του, τον αποχαιρετάει με σημείωμα της στην ΑΝΩΓΗ, με τους παρακάτω στίχους:
Πλησιάζει της Παναγίας.
Κι εσύ δεν είσαι εδώ….
Άδεια η καρέκλα
Άδειο το κρεββάτι της ταλαιπωρίας σου
Άδειο το δωμάτιο
Λείπεις.
Μας λείπεις Περήφανε Αητέ…
Κι όμως Ζεις
Ζεις, Γενναίε Μαχητή
Ζεις στις καρδιές μας
Για πάντα
Αθάνατος!
-Στην μνήμη του Αριστείδη Βρέντζου, η ΑΝΩΓΗ, δέχτηκε τις παρακάτω προσφορές, για τις ανάγκες της ηλεκτρονικής μας έκδοσης: Τους ευχαριστούμε θερμά.
-Αντωνία Βρέντζου, το ποσό των 50 ευρώ.
-Ελπίδα Βρέντζου, το ποσό των 50 ευρώ.
-Παντελής Σπανάκης, το ποσό των 50 ευρώ.
-Ειρήνη Σπανάκη, το ποσό των 50 ευρώ.
Επίσης προσφέρθηκαν για το Κέντρο Υγείας Ανωγείων τα παρακάτω ποσά:
-Αικατερίνη Βρέντζου, το ποσό των 50 ευρώ.
-Γιώργης Βρέντζος το ποσό των 50 ευρώ.
-Αντώνης Βρέντζος το ποσό των 50 ευρώ.
-Γιώργος Μανουράς το ποσό των 50 ευρώ.
Ας είναι ελαφρύ το χώμα των Ανωγείων που τον σκεπάζει.
“Στην ιστορία γράφονται και γίνονται μεγάλοι,
αυτοί που καταφέρανε, ότι φοβούνται οι άλλοι.”
Στην κηδεία του Γιάννη Μαρή ή “Κατσιά” από τα Λιβάδια Μυλοποτάμου, ενός σπουδαίου κρητικού αγωνιστή όπου έδωσε το δικό του δυναμικό παρών κατά την εισβολή του Αττίλα στην Κύπρο το 1974, βρέθηκε ο πάτερ Ανδρέας Κεφαλογιάννης, που στον επικήδειο λόγο του, αφού ανέφερε αρχικά την παραπάνω μαντινάδα, τόνισε τα εξής:
“Αγαπητοί εν Χριστώ Αδελφοί,
Βρισκόμαστε σήμερα εδώ για να πούμε το τελευταίο αντίο σε έναν από τους σύγχρονους «300» που πήραν μέρος στην επιχείρηση «ΝΙΚΗ» το μαύρο 1974.
Αξιομακάριστε Γιάννη Μαρή “Κατσιά”,, το μήνυμα της μεγάλης προσφοράς σου στην πατρίδα, ειδικά τα τελευταία χρόνια που ζει η Ελλάδα, είναι πέρα για πέρα επίκαιρο. Μόνο με αγώνες και θυσίες θα μπορέσουμε να σηκώσουμε τον ήλιο λίγο ψηλότερα. Μόνο με διαρκή παρουσία στα χαρακώματα θα αποτινάξουμε τον σύγχρονο ζυγό.