Με την είσοδο της Μεγάλης Εβδομάδας  εισήλθαν και εντός του χωριού τα πρώτα κομμένα αρφανόξυλα, τα καταλύματα σε κάθε ενορία άρχισαν να γεμίζουν και τις νύχτες φέγγουν από τις φωτιές και σφύζουν από ζωή, γεμάτα με νεαρά παιδιά του χωριού που τα φυλάνε, όπως οι σκοποί στα σύνορα, για να μην υποστούν τον ύψιστο εξευτελισμό της αρπαγής τους από άλλη ενορία! Η κάθε ενορία, έχει και τα δικά της “κομάντο” τους πιο τολμηρούς και πιο ριψοκίνδυνους που με καταδρομικές επιθέσεις τη νύχτα θα προσπαθήσουν να αρπάξουν έστω και ένα από τα ξύλα των αντιπάλων, στις πρώτες μικρές “μάχες” πριν την τελική αναμέτρηση του Μεγάλου Σαββάτου , όπου την ώρα του Χριστός Ανέστη οι πέντε μεγάλες φωτιές θα ανέβουν μέχρι τον ουρανό, θα διαδώσουν σε όλες τις πλαγιές του Ψηλορείτη το Αναστάσιμο μήνυμα και θα αποτελέσουν ένα φαντασμαγορικό θέαμα για τους εκατοντάδες επισκέπτες των Ανωγείων τις ημέρες του Πάσχα, σε ένα από τα ομορφότερα έθιμα που οι ρίζες του χάνονται στα βάθη των αιώνων.

Πέντε φωτιές, σε κάθε άκρη του χωριού, εκατοντάδες παιδιά που με κόπο, θέληση και πείσμα θα γυρίσουν κάθε πλαγιά του χωριού για να κόψουν τα καλύτερα ξύλα, αγωνία και δεκάδες ώρες προσωπικής εργασίας και αγωνίας, για λίγες στιγμές χαράς, και δόξας όταν η φλόγα θα φτάσει στο ψηλότερο σημείο. Είναι αυτές οι μέρες της Μεγάλης Εβδομάδας που το έθιμο τηρείται αταλάντευτα από όλους. Τα παιδιά μέσω της συμμετοχής τους. Οι μητέρες για αυτές τις ημέρες δεν θα γκρινιάξουν για τα σκισμένα και βρόμικα ρούχα, ενώ οι πατεράδες σιωπηλά θα βλέπουν τα παιδιά τους να πηγαίνουν τα αυτοκίνητα τους στους πιο κακοτράχαλους δρόμους, για να φέρουν εντός του χωριού τις “αμαξές” γεμάτες ξύλα, άλλη μια ιεροτελεστία δύναμης, καθώς όταν θα περνάνε από την αντίπαλη ενορία θα φωνάζουν δυνατά το δικό τους όνομα για να πικάρουν τους αντιπάλους που θα βλέπουν με ζήλια φορτωμένο το αυτοκίνητο.

Είναι τα παιδιά της ενορίας της Παναγίας, τα “Περαχωριανάκια”, αυτά του Αγίου Ιωάννου, οι “Καβαλαριανοί”, οι ενορίτες του Αγίου Γεωργίου, οι “Πανωμουλιανοί” και αυτοί της ενορίας του Αγίου Δημητρίου οι “Μετοχιανοί”. Τέσσερις εκκλησίες στα Ανώγεια, αλλά πέντε οι αρφανοί, καθώς υπάρχουν και τα παιδιά που μένουν στην συνοικία “Κομπί” που δεν έχουν εκκλησία, αλλά ενωμένα ανάβουν τον δικό τους αρφανό, και είναι οι λεγόμενοι χιουμοριστικά “Παλαιστίνιοι”! Καλή δύναμη σε όλους!

Πέντε φωτιές, ένας ο τελικός νικητής το βράδυ της Ανάστασης. Ή μήπως τελικά όλοι είναι νικητές;

Φωτογραφίες και Βίντεο:Μανόλης Σαμόλης

Το κήρυγμα του παπά Ανδρέα στην λειτουργία μόνο για άντρες στα Ανώγεια στις 24/3/18 (Πατήστε εδώ)

Πλήθος κόσμου και από τις τέσσερις γωνιές της Κρήτης, άντρες όλων των ηλικιών, κατέκλυσαν απόψε την εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Μεϊντάνι και παρακολούθησε την λειτουργία μόνο για άντρες που γίνεται κάθε χρόνο από το 2001, πριν τον Εορτασμό του Πάσχα και των Χριστουγέννων. Όλοι παρακολούθησαν την Θεία λειτουργία με κατάνυξη και στην συνέχεια έλαβαν τη μετάληψη, σε μια ιδιαίτερη βραδιά που γίνεται εδώ και 17 χρόνια με στόχο να φέρει κοντά στην εκκλησία τους άντρες της Κρήτης που λόγω των κτηνοτροφικών και αγροτικών τους εργασιών αδυνατούν να παρακολουθήσουν τη λειτουργία τα πρωινά.

“Δεν φοβόμαστε κανένα, γιατί το δίκιο είναι με το μέρος μας , κι όποιος έχει το δίκιο μαζί του, έχει και το Θεό μαζί του..” ανέφερε στο καθιερωμένο του κήρυγμα μετά την λειτουργία ο π.Ανδρέας Κεφαλογιάννης με αναφορές στα εθνικά θέματα και τις απειλές της Τουρκίας.

Αναλυτικά ολόκληρη η ομιλία του έχει ως εξής:

“Αγαπητοί εν Χριστώ αδελφοί, Βρισκόμαστε στις παραμονές της πιο μεγάλης εθνικής εορτής, της εορτής της ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗΣ του ’21, της εορτής που το Εθνος αποφάσισε να πάρει τα καριοφίλια και τα γιαταγάνια, υψώνοντας τη σημαία με το σύνθημα: «Ελευθερία ή Θάνατος;» . Τα όπλα των αγωνιστών θα ευλογηθούν στην Αγία Λαύρα, από κει θα δοθεί το σύνθημα και θα ανοίξει ο δρόμος για τη δημιουργία του νέου ελληνικού κράτους. Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος που ο Κολοκοτρώνης περιγράφει την αποφασιστικότητα των Ελλήνων για ξεσηκωμό: «Όταν αποφασίσαμε να κάμομε την Επανάσταση δεν εσυλλογισθήκαμε ούτε πόσοι είμεθα ούτε πώς δεν έχομε άρματα ούτε ότι οι Τούρκοι εβαστούσαν τα κάστρα και τας πόλεις ούτε κανένας φρόνιμος μας είπε “πού πάτε εδώ να πολεμήσετε με σιταροκάραβα βατσέλα;”, αλλά ως μία βροχή έπεσε εις όλους μας η επιθυμία της ελευθερίας μας, και όλοι, και ο κλήρος μας και οι προεστοί και οι καπεταναίοι και οι πεπαιδευμένοι και οι έμποροι, μικροί και μεγάλοι, όλοι, εσυμφωνήσαμε εις αυτό το σκοπό και εκάμαμε την Επανάσταση». Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1827, η Πελοπόννησος εξακολουθούσε να υφίσταται λεηλασίες και καταστροφές από τα στρατεύματα του Ιμπραήμ. Οι Έλληνες κατέφευγαν πάντα σε ανταρτοπόλεμο, για τον οποίο παρατηρεί ο Κολοκοτρώνης στα «Απομνημονεύματά» του: «O Ιμπραΐμης μου επαράγγειλε μια φορά διατί δεν στέκω να πολεμήσωμεν (κατά μέτωπον). Εγώ του αποκρίθηκα, ας πάρη πεντακόσιους, χίλιους, και παίρνω και εγώ άλλους τόσους, και τότε πολεμούμε, ή αν θέλη ας έλθη και να μονομαχήσωμεν οι δύο. Αυτός δεν με αποκρίθηκε εις κανένα. Και αν ήθελε το δεχθή το έκαμνα με όλην την καρδιάν, διότι έλεγα αν χανόμουν, ας πήγαινα, αν τον χαλούσα, εγλύτωνα το έθνος μου». Δεν ήταν λίγες οι φορές που η επανάσταση κινδύνεψε λόγω του εμφυλίου που είχε ξεσπάσει μεταξύ των Ελλήνω, λίγο μετά την επαναστάση. Οι εξαντλημένοι Πελοποννήσιοι συνέχιζαν την αντίσταση όπως μπορούσαν και τότε ο Ιμπραήμ εφάρμοσε τη μέθοδο του μαζικού προσκυνήματος. «Προσκύνημα» ονομαζόταν στα χρόνια της Τουρκοκρατίας η δήλωση υποταγής μεμονωμένων ατόμων ή ολόκληρων ομάδων (ή ακόμα και περιοχών) προς τον κατακτητή, εναντίον του οποίου είχαν προηγουμένως εξεγερθεί. Η αποδοχή της υποταγής εκφραζόταν έμπρακτα από τους Τούρκους με χορήγηση στους προσκυνημένους ειδικού πιστοποιητικού, γνωστού ως «προσκυνοχάρτι». Έτσι οι επαναστατημένοι επανέρχονταν στην κατάσταση του νομιμόφρονα υπηκόου. Σε αυτές τις αντίξοες συνθήκες, ο Κολοκοτρώνης με το σύνθημα «Φωτιά στα σπίτια και τσεκούρι στην περιουσία και το λαιμό εκείνων που κάνουν τα χατίρια των Τούρκων. Φωτιά και τσεκούρι στους προσκυνημένους!», εξαπέλυσε φόβο και τρόμο στους προσκυνημένους και αναζωπύρωσε τη σπίθα μίας επανάστασης που έδειχνε ετοιμοθάνατη. Ο Κολοκοτρώνης θεωρούσε πάντα πως οι Έλληνες έχουν χρέος να πολεμήσουν μόνοι τους για την ανεξαρτησία τους. Εξάλλου αντιμετώπιζε με δυσπιστία την ανάμειξη των ξένων δυνάμεων στις εσωτερικές υποθέσεις της Ελλάδας, πιστεύοντας πως αυτή γινόταν πρωτίστως για την εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων. «Ό,τι κάμομε θα το κάμομε μοναχοί και δεν έχομε ελπίδα καμμία από τους ξένους» έλεγε και ξαναέλεγε κρατώντας έτσι υψηλό το σθένος και το φρόνημα των Ελλήνων. Για αυτό και πάντα τους αποκαλούσε Έλληνες, θέλοντας με αυτόν τον τρόπο να τους κάνει να συνειδητοποιήσουν την ιστορία τους αλλά και την υψηλή αποστολή που έχουν για τη σωτηρία ολόκληρου του ελληνικού έθνους. Ποιος να φανταζόταν ότι η φράση του αυτή θα ακουγόταν τόσο -δραματικά- προφητική σήμερα…

Σήμερα λοιπόν βρισκόμαστε ενώπιον σοβαρών απειλών από την πλευρά του γείτονα, ο οποίος εξαπολύει επιθέσεις και πολέμους στο όνομα της Μεγάλης Τουρκίας. Αμφισβητούν την ελληνικότητα των νησιών, αμφισβητούν το Αιγαίο και απειλούν ακόμα και με απόβαση σε κάποιο από τα νησιά. Τα παρακολουθούμε όλα αυτά, όμως, αν χρειαστεί θα βρεθούμε εκεί που η μοίρα μας έχει τάξει. Στην πρώτη γραμμή, για να υπερασπιστούμε τα ιερά και τα όσια. Οποιος λοιπόν νομίζει ότι μπορεί να μας απειλήσει, πριν το πράξει, ας το καλοσκεφτεί. Αν το πράξει η απάντηση είναι μία και διαχρονική: ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ Εξάλλου συνηθισμένα τα βουνά από τα χιόνια, αιώνες τώρα πολεμάμε, αιώνες τώρα αγωνιζόμαστε για λευτεριά, ξέρουμε τη τέχνη του τουφεκιού, ας μην το λησμονούν οι απέναντι γιατί θα μας βρούν απέναντι για μια ακόμα φορά! Και δεν είναι μόνο το Αιγαίο, έχουν απλώσει τα πλοκάμια τους και στην κυπριακή ΑΟΖ, όμως και γι΄ αυτό δηλώνουμε την ετοιμότητα μας και τον εθελοντισμό για να προστατεύσουμε τα δικαιώματα του κυπριακού ελληνισμού. Και εμείς εδώ από τα Ανώγεια, το έχουμε πράξει σε ότι αφορά τη σύγχρονη κυπριακή ιστορία, το 1974, κι αν χρειαστεί θα το ξαναπράξουμε. ΔΕΝ φοβόμαστε κανένα, γιατί το δίκιο είναι με το μέρος μας, κι όποιος έχει το δίκιο μαζί του, έχει και το Θεό μαζί του! Οι δικοί μας αιώνιοι οδηγοί ακούνε στα ονόματα- θρύλοι: Τριπολιτσά, Μεσολόγγι, Δερβενάκια, Μανιάκι, Σούλι, Κούγκι, Αρκάδι, Σμύρνη, Τεμπελένι, Αργυρόκαστρο, Κορυτσά, Εθνική Αντίσταση, ΕΑΜ- ΕΛΑΣ, Κύπρος 1974. Με αυτούς τους οδηγούς πορευόμαστε και είμαστε έτοιμοι για ΝΕΟΥΣ, αν χρειαστεί ΑΓΩΝΕΣ.”

Το Σάββατο 24 Μαρτίου στις 8 μ.μ θα πραγματοποιηθεί στην εκκλησία του Αγίου Γεωργίου στο Μεϊντάνι η καθιερωμένη λειτουργία μόνο για άντρες, που γίνεται λίγο πριν την μεγάλη εορτή του Πάσχα. Οι άντρες θα έχουν την ευκαιρία να εκκλησιαστούν και να κοινωνήσουν, λίγες μέρες πριν την Μεγάλη Εβδομάδα και στη συνέχεια να ακούσουν το κήρυγμα του πάτερ Ανδρέα, που θα έχει συμβολισμούς με την μεγάλη γιορτή της Χριστιανοσύνης, τα πάθη του Χριστού, με τα προβλήματα του σήμερα, την Ελλάδα και τους Έλληνες του 2018.

Ήταν πρώτη φορά το 2001 όταν ο εφημέριος της εκκλησίας μας σκέφτηκε και έκανε πράξη αυτή τη λειτουργία μόνο για άντρες που γίνεται μια φορά λίγες μέρες πριν τα Χριστούγεννα και τη δεύτερη λίγο πριν το Πάσχα και την Ανάσταση του Χριστού.

Σκοπός της από τη πρώτη χρονιά ήταν να φέρει τους άντρες του χωριού όλων των ηλικιών κοντά στην εκκλησία, καθώς οι περισσότεροι ως κτηνοτρόφοι δεν μπορούσαν λόγω της δουλειάς τους να παρακολουθήσουν τις λειτουργίες. Πλέον κάθε χρονιά η εκκλησία μας κατακλύζεται από άντρες όχι μόνο των Ανωγείων αλλά από όλα τα μέρη της Κρήτης.

«Με την ευκαιρία θα πούμε και δυο- τρεις αντρίκιες κουβέντες από άμβωνος για όλους εκείνους που για μια ακόμα φορά απειλούν την εδαφική μας ακεραιότητα και τα κυριαρχικά μας δικαιώματα. Η δική μας πάντως, απάντηση ήταν είναι και παραμένει σταθερή εδώ και αιώνες: «ΜΟΛΩΝ ΛΑΒΕ»!!!!», όπως έγραψε στο FB o παπα- Ανδρέας.

Όπως κάθε χρόνο, έτσι και φέτος, η οικογένεια των Νταγιαντάδων τίμησε με πανηγύρι τον Άγιο Χαράλαμπο, παραμονή της εορτής του σήμερα Παρασκευή 9 Φεβρουαρίου, στο μικρό εκκλησάκι που έχει χτιστεί προς τιμήν του απέναντι από το θέατρο “Νίκος Ξυλούρης”. Πλήθος κόσμου βρέθηκε εκεί ενώ ο ιερωμένος πατήρ Ανδρέας Δραμουντάνης τέλεσε τρισάγιο.

Στη συνέχεια η οικογένεια Νταγιαντά παρέθεσε πλούσιο τραπέζι με αυθεντικά παραδοσιακά Ανωγειανά εδέσματα στον κόσμο και στους προσκεκλημένους της, στην παραδοσιακή ταβέρνα “Αροδαμός”.

Το πανηγύρι των Νταγιαντάδων για τον Άγιο Χαράλαμπο, ξεκίνησε το 2009 όταν ο Βασίλης Νταγιαντάς έκτισε το συγκεκριμένο εκκλησάκι εις μνήμην του πατέρα του Χαράλαμπου Νταγιαντά ή Νταγιαντοχαραλάμπη. Κάθε χρόνο όλο και περισσότερος κόσμος συγκεντρώνεται εκεί για την χάρη του Αγίου, με τη συγκεκριμένη ημέρα να αποτελεί πλέον θεσμό και να είναι το πανηγύρι των Νταγιαντάδων τον χειμώνα.

Φωτογραφίες:Γιώργος Νταγιαντάς