Τοπικά
Την ικανοποίηση του για την μεγάλη επιτυχία των φετινών εκδηλώσεων του Αυγούστου με αποκορύφωμα την μεγάλη Παγκρήτια Καντάδα και το Φεστιβάλ Χορού εκφράζει σε ανακοίνωση του ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανωγείων.
Ταυτόχρονα εκφράζει τις θερμές ευχαριστίες του σε όλους όσοι στήριξαν και υποστήριξαν τις εκδηλώσεις για το σμίξιμο των γενιών στα Ανώγεια.
Αναλυτικά η ανακοίνωση του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων έχει ως εξής:
«Με την μεγαλύτερη καντάδα που έγινε ποτέ στην Κρήτη με τη συμμετοχή τραγουδοποιών, χορευτών, λυράρηδων και μαντολινάριδων από όλη την Κρήτη, το εντυπωσιακό Φεστιβάλ Χορού στο Εθνικό Στάδιο και τις εκδηλώσεις για την παράδοση και τον πολιτισμό με μουσικά και χορευτικά συγκροτήματα από τη Δυτική Κρήτη, που ακολούθησαν στο θέατρο «Νίκος Ξυλούρης» έκλεισαν στις 15 Αυγούστου, οι φετινές εκδηλώσεις που οργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Ανωγείων.
Η ρίζα του Ψηλορείτη για μια ακόμα χρονιά στην παρουσία όλη της Κρήτης, σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, έστειλε το καθάριο μήνυμα ότι οι αιώνιες παραδοσιακές μας αξίες, τα μυριάκριβα ήθη και έθιμα, οι περήφανοι χοροί μας, τα μοναδικά μας τραγούδια και οι ζηλευτές μας μαντινάδες παραμένουν ατόφιες και ζωντανές κόντρα στις πολλαπλές επιθέσεις που δέχεται ο πολιτισμός μας, το φυσικό μας περιβάλλον, η κουλτούρα μας.
Από το κάστρο της λευτεριάς και των αγώνων κατά του Φασισμού και του Ναζισμού η Κρήτη όλη με τα κοπέλια της, τις κοπελιές της και τους ντελικανήδες της χόρεψαν, τραγούδησαν, γλέντησαν και ξεφάντωσαν στα στενοσόκακα των Ανωγείων σε μια καντάδα που έγραψε μια χρυσή σελίδα στην πολιτιστική ιστορία του νησιού.
Η καντάδα απέκτησε ιστορικές διαστάσεις εξαιτίας του γεγονότος ότι ήταν αφιερωμένη στο ΜΕΓΑΛΟ ΨΑΡΟΝΙΚΟ.
Ήταν συγκινητικές οι στιγμές όταν οι κανταδόροι μετά τα μεσάνυχτα έφτασαν έξω από το σπίτι του Νίκου Ξυλούρη, στο Περαχώρι, με τον Ψαραντώνη και τις αδερφές του Νίκου να τους υποδέχονται για να τους τρατάρουν.
Πολλές από τις μαντινάδες ήταν αφιερωμένες στον άνθρωπο που με τη φωνή του και τη «Ξαστεριά» ένωσε τους Έλληνες σε δύσκολες στιγμές για την πατρίδα και τη Δημοκρατία.
Είχε προηγηθεί στο κατάμεστο Στάδιο Ανωγείων ένα μοναδικό θέαμα με μικρούς και μεγάλους χορευτές από τα Χανιά, το Ρέθυμνο, το Ηράκλειο, και το Λασίθι να χορεύουν στα βήματα της παράδοσης, συρτούς , σούστες, μαλεβιζιώτες και πεντοζάληδες.
Με φόντο τον Ψηλορείτη, το πρόγραμμα άνοιξε με τον Πυρρίχιο Ανωγειανό Πηδηχτό, με τα βαριά βήματα των χορευτών να…σκεπάζουν το κλάμα του Δία στο Ιδαίο Άντρο για να μην πέσει θύμα του Κρόνου.
Στην εκδήλωση τιμήθηκαν για την προσφορά τους στη Κρητική παράδοση, τρεις σπουδαίοι καλλιτέχνες οι Γιάννης Ξυλούρης (Ψαρογιάννης), Γιώργης Καλομοίρης (Γιωργαντός) και Μανώλης Μανουράς (Κουρκουτάκης).
Το φεστιβάλ στήριξαν με το δοξάρι τους και τα τραγούδια τους οι Ξυλούρης Αντώνης (Ψαραντώνης), Ξυλούρης Γιάννης (Ψαρογιάννης), Ξυλούρης Γιώργης (Ψαρογιώργης) , Φασουλάς Γιώργης (Χουμάς), Καλλέργης Κώστας (Κουρούπης), Βρέντζος Γιώργης (Κάτης), Καλομοίρης Γιώργης (Γιωργαντός), Μανουράς Μανώλης (Κουρκουτάκης), Καλλέργης Μιχάλης, Χορευτάκης Ηλίας .
Οι τρεις (3) γενιές μαζί ενωμένες σε έναν ομόκεντρο κύκλο χόρεψαν ένα Χανιώτικο συρτό, κλείνοντας έτσι στο «Πρώτο Αντάμωμα Γενεών της Κρήτης».
Το Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων εκφράζει την ικανοποίηση του για την μεγάλη επιτυχία των φετινών εκδηλώσεων και απευθύνει ένα μεγάλο ευχαριστώ στα συγκροτήματα, τα σωματεία και τους καλλιτέχνες που στήριξαν και υποστήριξαν το σμίξιμο των γενιών στ΄ Ανώγεια.
Τέλος ένα ξεχωριστό ευχαριστώ στο μεγάλο υποστηριχτή του γεγονότος το υπουργείο Τουρισμού, την υπουργό Όλγα Κεφαλογιάννη, τον ΕΟΤ, το ΑΚΟΜΜ Ανωγείων και στους συνδιοργανωτές της εκδήλωσης, όπως την Περιφέρεια Κρήτης, την Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνου και το Δήμο Ανωγείων. Επίσης τη ΝΕΡΙΤ, το ΚΡΗΤΗ TV, το TV CRETA, τη ΝΕΑ ΤΗΛΕΟΡΑΣΗ, την ΑΝΩΓΗ, το NEWSBOMB.gr , το samolismblogspot.com και όλα τα ΜΜΕ έντυπα και ηλεκτρονικά της Κρήτης.
Τον Αύγουστο του 2015 η εκδήλωση θα…ανοίξει τα φτερά της και θα ταξιδέψει στην Κρήτη.»
Ο πρόεδρος του Δ.Σ. του Πολιτιστικού Συλλόγου Ανωγείων Νίκος Βρέντζος
Δημοσιεύθηκε σε:
Η συγκλονιστική ομιλία του Νίκου Γιακουμάκη στο θέατρο «Νίκος Ξυλούρης» για τη «Νέα Κατοχή»
15/08/2014
Ένας πολύ καλός φίλος των Ανωγείων ο Νίκος Γιακουμάκης δικηγόρος πρώην πρόεδρος και νυν μέλος του πολιτιστικού σωματείου «ΤΟ ΡΟΔΟ», από τα Χανιά μίλησε χθες Τετάρτη το βράδυ στην εκδήλωση στο θέατρο ”Νίκος Ξυλούρης” για την επέτειο 70 ετών από το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων.
Ο Νίκος είναι ένας άνθρωπος δραστήριος σε ότι αφορά την διάδοση και προώθηση της Πολιτιστικής κληρονομιάς της Κρήτης .Στα Ανώγεια πραγματικά έχει μόνο φίλους και όσοι τον ξέρουν γνωρίζουν έναν υπέροχο άνθρωπο με σεβασμό και αξιοπρέπεια.
Η ομιλία του συγκίνησε χθες και η ΑνωΓη σας την παρουσιάζει αυτούσια.
Η ομιλία του έχει ως εξής:
«Σκέψεις με αφορμή τις πράξεις και τα γεγονότα του τότε και την «μεταφορά» τους στο σήμερα.
Η 70η επέτειος του 3ου ολοκαυτώματος των Ανωγείων από τους Γερμανούς, αναπόφευκτα γεννά συνειρμούς για την σημερινή επεμβατικότητα και εισβολή των Ευρωπαίων και Αμερικανών οικονομικών σωτήρων της Ελλάδας, σε βαθμό που μας ανησυχεί μήπως σήμερα ζούμε μια νέα «Κατοχή» στον τόπο μας.
Διαβάζομε, ακούμε και βλέπομε να μας ζητούν γή και ύδωρ, σαν να επιθυμούν από σιγά-σιγά να τα πάρουν όλα, εκμεταλλευόμενοι την ξενοδουλία και υποδουλία που μας κατατρέχει και τις νοοτροπίες ντόπιων, κραταιών οικονομικά προσωπικοτήτων, και πολιτικών ηγετών που πρόδωσαν όλο το ιστορικό υπόβαθρο και πολιτισμικό παρελθόν μας.
Είναι σχεδόν παρανοϊκό, ακολουθώντας τέτοιες πρακτικές και επιχειρήματα, να προσπαθούν να μας εμφυτεύσουν την πίστη ότι ενεργούν προς όφελός μας. Η καταλήστευση του εισοδήματος, δημοσίου και ιδιωτικού, σε συνεργασία ή με την ανοχή των φορέων του Κράτους, δείχνει ότι έχομε πόλεμο.
Οι Γερμανοί Κατοχικοί στρατιώτες πρώτα πλιατσικολογούσαν τα σπίτια, έπειτα τους έβαζαν φωτιά και στο τέλος έριχναν το δυναμίτη. Η σημερινή «Κατοχή» είναι προφανώς πιο ύποπτη και ύπουλη, γιατί είναι κρυφία. Η φωτιά έχει ήδη μπει στα σπίτια μας, το πλιάτσικο φαίνεται βαθμηδόν να συντελείται, και το μόνο που δεν έχει πέσει ακόμα είναι ο δυναμίτης που θα μας ξεθεμελιώσει.
Το ότι δεν χύνεται αίμα, δεν σημαίνει ότι δεν έχομε πόλεμο, η πατρίδα μας και ο λαός της είναι ήδη λαβωμένοι.
Κι εμείς, ανήμποροι παρατηρητές των γεγονότων, πράττοντας συχνά ανάξια, και σίγουρα όχι αντάξια των πράξεων αντίστασης και των προσώπων που μνημονεύουμε.
Όταν επικαλούμαστε το ιστορικό και πολιτισμικό μας παρελθόν, αισθανόμαστε ξαφνικά ένα φούσκωμα στο μπέτη που είμαστε Κρήτες κι Έλληνες, και συχνά απαντούμε αφοπλιστικά με ερώτηση στους συνομιλητές μας, λέγοντάς τους :
«Καλά, να ξέρατε μπρέ, τι έχει γίνει εδώ, πόσοι σκοτώθηκαν, τι έκανε ο γείς που σκότωσε τον τάδε ; κι ο άλλος που έκανε το σαμποτάζ, την απαγωγή, βούτηξε του Γερμανού το πολυβόλο και τονέ σκότωσε ;».
Και το αμέσως επόμενο λεπτό, τα έχουμε ξεχάσει όλα, σχεδιάζοντας ακαλαίσθητες κατασκευές, καταναλώνοντας κακής ποιότητας έτοιμα φαγητά και φάρμακα, σπαταλώντας πόρους κι επιδοτήσεις, σχεδιάζοντας ένα σύστημα παιδείας ακατάλληλο για μαθητές και εκπαιδευτικούς κλπ., και πάντα ταύτα με την ευλογία του Κράτους.
Τα πρόσφατα αρχαιολογικά ευρήματα στην Αμφίπολη, στη Ζώμινθο και αλλού, ξέθαψαν ντοκουμέντα που υπενθυμίζουν σε όλο τον κόσμο την ιστορία μας, που κραυγάζουν για την κραταιότητα του πολιτισμού μας.
Που πήγαν όλα αυτά ; Σίγουρα ενυπάρχουν μέσα μας θαμμένα και κοιμώμενα, και πολλές φορές εκφέρονται από εμάς με όλως αντιφατικό και άκομψο τρόπο.
Την ίδια στιγμή που ακόμα και σήμερα παράγουμε μοναδικά πολιτιστικά δημιουργήματα στην τέχνη, στο λόγο, στην ποίηση, στο τραγούδι και τον χορό, απ’ την άλλη αλληλοεξουδετερωνόμαστε για ένα ασήμαντα μικρο-οιικονομικά συμφέροντα (αναφέρω χαρακτηριστικά το πρόσφατο αιματηρό γεγονός των Σφακίων που έλαβε χώρα δι’ ασήμαντον αφορμήν) ή άλλες φορές επιδεικνύοντας την δύναμή μας σε κούπες, μπαλωτές και σε παραδοσιακά μουσικά συγκροτήματα με εκκωφαντικά ηχητικά, ευτελίζοντας τον πολιτισμό μας.
Όμως, δυστυχώς ή ευτυχώς για μας, είναι μεγάλη τιμή κι ευθύνη να είσαι Κρητικός, όπως έγραφε ο Νίκος Καζαντζάκης, είναι μεγάλη τιμή κι ευθύνη να είσαι Έλληνας, θα προσέθετα εγώ.
Η ευθύνη μας είναι να μεταλαμπαδεύσομε στις νέες γενιές τη σημασιολογία της πολιτιστικής και ιστορικής μας κληρονομιάς, την οποία και οι ίδιοι οι Γερμανοί κατακτητές αναγνώρισαν και παραδέχτηκαν, αφού καπηλεύτηκαν και μετέφεραν αυτούσια τμήματά της στο Βερολίνο, το οποίο προόριζαν για πρωτεύουσα του 1.000χρονου Ράϊχ (υφάρπαξαν αγάλματα, έργα τέχνης, αρχαίους ναούς, τα οποία σήμερα κοσμούν σαλόνια, κήπους και συλλογές Γερμανών ιδιωτών).
Η 1η κίνηση αντίστασης μπορεί να είναι να αντιληφθούμε ότι χρωστάμε στα πολιτιστικά μας αγαθά, χρωστάμε στις μοναδικές και ιδιότυπες μορφές Τέχνης που αναπτύχθηκαν σε όλο το μήκος και πλάτος της πατρίδας μας, ότι χρωστάμε στην ποίηση, στην φιλοσοφία, στην πολιτική σκέψη, και όχι στις Τράπεζες και στα δάνεια. Πότε θα καταλάβομε ότι δεν χρωστάμε μόνο στην Εφορία, αλλά ότι χρωστάμε στις Τέχνες και δή τις Ελληνικές ανθρωποκεντρικές Τέχνες ;
Η μόνη αντίστασή μας σήμερα, μπορεί να είναι αυτή, δηλ. της γνώσης και της αυτογνωσίας, κι όχι μόνο της αποπληρωμής των δόσεων της Εφορίας και των δανείων των Τραπεζικών Ιδρυμάτων.
Ερωτηθείς για το ολοκαύτωμα των Ανωγείων ο Γυαλάφτης, απάντησε : Την ιστορία του χωριού θα πω με λίγα λόγια, πως 3 φορές τα κάψανε μα πάλι είν’ Ανώγεια,
ο δε Λευτέρης ο Μπέρκης προσέθεσε : Τα’ Ανώγεια μας, τα χτίσανε πάνω στ’ αποκαΐδια, σκιας 3 φορές, άλλες γενιές, μα τα θεμέλια ίδια,
και τέλος ο Αγκούτσακας πρόσφατα σχολίασε : Τ’ Ανώγεια κάψα 3 φορές, και πάλ’ Ανώγεια στέκου, απάνω σε βραχόλοφους σα ζωγραφιά του Ελ-Γκρέκου.
Τα Ανώγεια κάηκαν τρεις φορές, αλλά συνεχίζουν μέχρι σήμερα να παράγουν μουσικό, ποιητικό, συγγραφικό, διατροφικό και χορευτικό πολιτισμό, ιδία δε πολιτικό – δεν νομίζω άλλος δήμαρχος στην Ελλάδα, έχοντας χάσει την εκλογή για 1 μόνο ψήφο, να παραιτείτο του δικαιώματός του προσφυγής στο Εκλογοδικείο για επανα-μέτρηση ψήφων.
Ο κρυφός πόλεμος των συνειδήσεων είναι σήμερα κυριολεκτικά ολοκληρωτικός κι επιδιώκει, δια μέσου της οικονομικής κατάρρευσης, και την ηθικο-πολιτισμική κατάρρευση. Αν την πετύχει, θα καταφέρει το σκοπό του, που είναι η πλήρης αποδόμηση των ηθών, των αξιών και της ιστορικής μνήμης προς επίτευξη μιας μελλοντικής υποδούλωσης και πλήρους αδυναμίας των ανθρώπων να ξανασηκωθούν όρθιοι και να ξαναδημιουργήσουν πολιτισμό.
Κλείνω το σημερινό μου χαιρετισμό με
– Ένα ρητό που είναι σκαλισμένο κάτω από το οικόσημο μιας Ενετικής έπαυλης στην παλιά πόλη των Χανίων, και αναγράφει : Nulli parvus est census, cui magnus estanimus – ουδείς θεωρείται ασήμαντος, του οποίου η ψυχή είναι μεγάλη ή κανείς δεν είναι φτωχός και μικρός, όταν έχει μεγάλη και γενναιόδωρη ψυχή, και
– Με «συμβολική» αφιέρωση του σημερινού μου σχολίου, στον Σταύρο Βιτώρο ή Αγκούτσακα, έναν φύσει ισχυρό καλλιτέχνη του λόγου και του πνεύματος και θέσει αδύναμο –μεταξύ οικονομικά αδυνάμων- Ανωγειανό πολίτη, του οποίου την ύπαρξη και την αξία, θεωρώ ανεκτίμητη για τ’ Ανώγεια και την Κρήτη. Το καθημερινό του σχόλιο και ο λαϊκός τρόπος έκφρασης του λόγου και της σκέψης του, με τη μορφή πρωτότυπης αυτοσχέδιας μαντινάδας, ποιήματος σκωπτικού – δηκτικού ή ενός καλοπροαίρετου πειράγματος, μου υπενθυμίζει διαρκώς ότι ακόμα και στον πιο απλό και ασπούδαχτο Κρητικό, μπορεί να φωλιάζει η βαθιά κουλτούρα των προγόνων του, της οικογένειάς του και της κοινωνίας που ζει. Στις 15-7-2014, και πριν ακόμα βγουν στο φως τα νέα ευρήματα της Ζωμίνθου, ο μη έχων ακαδημαϊκή μόρφωση, αλλά διαθέτων βαθιά αντίληψη και γνώση του τόπου και της ιστορίας του, Αγκούτσακας, αναφερόμενος στις πρόσφατες αρχαιολογικές ανασκαφές της Ζωμίνθου, έγραφε : “Περήφανος τόπος, άκρα σιωπή, σκιάς πενήντα-εξήντα αρχαιολόγοι, σκάβουνε ασταμάτητα από το πρωί, ως το απόγευμα, ακόμη και τα αιγοπρόβατα που βόσκου τριγύρου είναι σιωπηλά. Γιατί αυτή η σιωπή ; Μήπως να ακούσανε κάποιες μακρινές φωνές ή αντιλάλους από το αρχαίο μέλλον του οικήματος ; του σήμερα ; Όλα λές και συνεργάζονται, ακόμη και τα δέντρα…».
Σας ευχαριστώ – Νίκος Στυλ. Γιακουμάκης, δικηγόρος, π. πρόεδρος και νυν μέλος του πολιτιστικού σωματείου «ΤΟ ΡΟΔΟ».
Ο Πολιτιστικός σύλλογος Ανωγείων παρουσιάζει την Παρασκευή 15 Αυγούστου στις 9 το βράδυ, στο θέατρο Νίκος Ξυλούρης, μια μουσική βραδιά με Κρητικά, Λαικά και Ρεμπέτικα με την Μαρία Κώτη.
Μαζί της θα είναι το μουσικό σχήμα ”Ένα κι Ένα” το οποίο αποτελούν οι Βασίλης Ξυλούρης στο λαούτο,Νίκος Βλατάς στην λύρα,Χρήστος Λιάτης στο μπουζούκι ,Δημήτρης Ζαχαριουδάκης στην κιθάρα και Γιάννης Χαλκούτσης στα κρουστά.
Η Γενική είσοδος έχει οριστεί στα 3 ευρώ.
Καλή διασκέδαση.
Η Μαρίνα Δακανάλη ερμηνεύει υπέροχα και μαγικά μερικούς στίχους από το υπέροχο τραγούδι της Ειρήνης Αναγνωστάκη. Ο Βασίλης Δραμουντάνης με το μαντολίνο του και η Μαρίνα κάνουν για μερικά λεπτά τους παρευρισκόμενους στην πλατεία Αρμί να σιγήσουν.
Μοναδική ερμηνεία σε ένα τραγούδι που έγραψε μια γυναίκα που έζησε το ολοκαύτωμα και είδε τα πάντα να καταστρέφονται ,αλλά επέστρεψε και αυτή μετά τον πόλεμο και έζησε στα Ανώγεια μέχρι το τέλος της ζωής της.
Μάθημα ζωής για όλους μας όσο δύσκολα και να περνάμε στις σημερινές Κατοχές…
Το υπέροχο βίντεο είναι από την Αγγέλα Σκουλά στη διάρκεια της εκδήλωσης μνήμης για τα 70 χρόνια από το Ολοκαύτωμα του χωριού μας…
Λουλούδια μην ανθίσετε πουλιά μην κελαιδίτε
Τα Ανώγεια μας εκάψανε και να τα λυπηθείτε…
———————————————————–
Μια Κυριακή ένα πρωί ώρα που λειτουργούσαν,
ήρθαν στα Ανώγεια Γερμανοί κι αντάρτες εζητούσαν…
————————————————————-
Πρώτα ελεηλάτησαν και αρπάξανε το βιός μας ,
κι ύστερα βάλαν την φωτιά και κάψαν το χωριό μας..
————————————————————–
Ήρθαν τσι Αιγύπτου τα πουλιά για να παραθερίσουν.
στ’ Ανώγεια δεν εβρήκανε τοίχους,φωλιές να χτίσουν…
—————————————————————-
Ω! Παναγιά μου Ανωγειανή που ‘σουν αυτή την ώρα,
όταν εβάναν την φωθιά στα ξακουσμένα Ανώγεια…
Τα δυο μαχητικά f16 που διέσχισαν δυο φορές τον Ανωγειανό ουρανό έκλεισαν με τον καλύτερο και πιο εντυπωσιακό τρόπο, την σημερινή εκδήλωση στο Αρμί, για την επέτειο της συμπλήρωσης 70 χρόνων από το τρίτο Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τους Ναζί στις 13 Αυγούστου 1944.
Οι Ανωγειανοί κατέκλυσαν σήμερα την πλατεία και τίμησαν με την παρουσία τους ανθρώπους που έδωσαν την ψυχή τους για την πατρίδα, τους ανθρώπους που έχασαν τα σπίτια τους, ξεριζώθηκαν και έγιναν πρόσφυγες αλλά επέστρεψαν και έφτιαξαν ξανά το χωριό από το μηδέν.
Η εκδήλωση έγινε παρουσία πλήθος επισήμων, ανάμεσα τους η υπουργός Τουρισμού κ. Όλγα Κεφαλογιάννη, ο Βουλευτής Ρεθύμνου κ. Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο Βουλευτής Χανίων κ.Κυριάκος Βυρβιδάκης, οι βουλευτές Ηρακλείου κ.Μάξιμος Σενετάκης και κ.Κωνσταντίνος Δαμαβολίτης,ο ι Ευρωβουλευτές κ.Μανόλης Κεφαλογιάννης και κ.Νότης Μαριάς, ο Δήμαρχος Ανωγείων κ.Σωκράτης Κεφαλογιάννης, ο νεοεκλεγείς Δήμαρχος Ανωγείων κ. Μανόλης Καλλέργης, ο Αντιπεριφερειάρχης Κρήτης κ. Ευρυπίδης Κουκιαδάκης, ο Δήμαρχος Μυλοποτάμου κ. Δημήτρης Κόκκινος, ο Διοικητής της 5ης Μεραρχίας Κρήτης κ.Γιάννης Αντωνάκης, ο Υποδιοικητής της 115 Πτέρυγας Μάχης Μοίραρχος κ. Γεώργιος Μπόκολης, ο Γενικός Αστυνομικός Διευθυντής Κρήτης κ.Μιχάλης Καραμαλάκης ,το μέλος του συμβουλίου για τις αποζημιώσεις των Γερμανών προς την Ελλάδα κ.Αριστομένης Συγγελάκης.
Αρχικά τελέστηκε επίσημη δοξολογία χοροστατούντος του σεβασμιότατου Μητροπολίτη Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ Ευγένιου.
Κεντρικός ομιλητής ήταν ο κ. Σωκράτης Κεφαλογιάννης ο οποίος ανέπτυξε στον λόγο του την δράση των Ανωγειανών σε όλη τη διάρκεια της Κατοχής η οποία οδήγησε στο Ολοκαύτωμα του χωριού, αλλά και το ψυχικό σθένος των κατοίκων που επέστρεψαν και το έχτισαν από την αρχή.
Στην συνέχεια έγινε κατάθεση στεφάνων στο Ηρώο του Ανωγειανού Αγωνιστή από όλους τους εκπροσώπους της πολιτικής, στρατιωτικής και τοπικής Αρχής.
Συγκλονιστική ήταν η ερμηνεία της Μαρίνας Δακανάλη η οποία ερμήνευσε με το μαντολίνο του Βασίλη Δραμουντάνη το ανατριχιαστικό τραγούδι της Ειρήνης Αναγνωστάκη ”Ω Παναγιά Μου Ανωγειανή” .
Ακολούθησε ενός λεπτού σιγή και την ανάκρουση του Εθνικού Ύμνου με το πέρας της οποίας εμφανίστηκαν στον ουρανό τα δυο μαχητικά αεροσκάφη που με το εντυπωσιακό πέρασμα τους έδωσαν το καλύτερο φινάλε για την εκδήλωση μνήμης και τιμής.
Η ΔΗΛΩΣΗ ΟΛΓΑΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ
«Με μεγάλη συγκίνηση βρισκόμαστε για άλλη μια χρονιά εδώ στα μαρτυρικά αλλά περήφανα Ανώγεια για να τιμήσουμε με πανηγυρικό τρόπο την μνήμη όλων εκείνων που έδωσαν αγώνες και θυσιάστηκαν για την Ελευθερία.
Τώρα που όλοι εκείνοι που έζησαν εκείνα τα χρόνια και πολέμησαν, χάνονται σιγά-σιγά η ευθύνη όλων μας είναι ακόμα μεγαλύτερη για να προστατεύσουμε την ιερή τους μνήμη, να προστατεύσουμε και να αναδείξουμε την ιστορία και να την περάσουμε και στις επόμενες γενιές .Θα είμαστε εδώ και του χρόνου για να τιμήσουμε την μνήμη όλων αυτών και την ευθύνη που έχουμε όλοι μας για το μέλλον της Πατρίδας.»
Η ΔΗΛΩΣΗ ΝΟΤΗ ΜΑΡΙΑ
«Τιμάμε σήμερα στην 70η επέτειο του Ολοκαυτώματος των Ανωγείων τους ήρωες κατοίκους που έπεσαν παλεύοντας το Ναζισμό και το Φασισμό και στέλνουμε μήνυμα από εδώ αποφασιστικό, ότι οι οφειλές της Γερμανίας πρέπει να εξοφληθούν ,ότι οι Γερμανικές αποζημιώσεις πρέπει να καταβληθούν. Θα παλέψουμε με όλες μας τις δυνάμεις για το ζήτημα αυτό το οποίο ήδη έχουμε θέσει στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μαζί με όλους τους συμπολίτες μας θα αγωνιστούμε για την εξόφληση του συνόλου των οφειλών της Γερμανίας προς την Ελλάδα, που συμπεριλαμβάνει πολεμικές επανορθώσεις, Κατοχικό δάνειο, αποζημιώσεις συγγενών θυμάτων, συνολικά τουλάχιστον 162 δις ευρώ συν τους τόκους.»
Η ΔΗΛΩΣΗ ΣΩΚΡΑΤΗ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ
«70 χρόνια μνήμης, ενός αδούλωτου λαού ,ενός λαού που δεν έχει δεχτεί την έμπρακτη και ουσιώδη συγνώμη από το επίσημο Γερμανικό Κράτος. Ωστόσο είναι εδώ όρθια μια κοινωνία ολόκληρη που δουλεύει, δημιουργεί και πορεύεται με σταθερό βλέμμα προς το μέλλον.»
ΟΛΟΚΛΗΡΗ Η ΟΜΙΛΙΑ ΤΟΥ Σ. ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗ ΕΧΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ
«Αγαπητοί Συγχωριανοί, Κυρίες και Κύριοι,
Συμπληρώνονται σήμερα 70 χρόνια από το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων από τα Γερμανικά ναζιστικά στρατεύματα κατοχής στις 13 Αυγούστου 1944.
Eίναι το τρίτο στη σειρά, ύστερα από τα άλλα δύο Ολοκαυτώματα των Ανωγείων από τους Τούρκους, το 1822 και το 1867.
Ίσως να μην υπάρχει πιο βάρβαρη και ατιμωτική πράξη για ένα εισβολέα και κατακτητή μιας χώρας, πέραν της λεηλασίας του εθνικού της πλούτου, από το να εκδικείται τον πληθυσμό μιας πόλης ή ενός χωριού ξεριζώνοντας τον και εκσφενδονίζοντας τον αλλού – κι’ ύστερα να πλιατσικολογεί το βιός των σπιτιών – κι’ ύστερα να τα παραδίδει ολοκαύτωμα στην πηρά, να τα ισοπεδώνει, να δολοφονεί εν ψυχρώ και να εκτελεί αμάχους, γέροντες, παιδιά, εγκυμονούσες και μάνες με τα μωρά στην αγκαλιά τους, επειδή ο λαός αυτός παραμένει πνευματικά και ηθικά αδούλωτος και τον πολεμά με κάθε τρόπο για να αποτινάξει την βάρβαρη κατοχή του.
Το μεγαλειώδες Έπος του ελληνικού λαού στην Αλβανία ενάντια στο Μουσολινικό φασισμό αμαυρώθηκε από την προδοτική στάση ορισμένων αξιωματικών και είχε ως αποτέλεσμα την παράδοση της Ελλάδας στους Γερμανούς τον Απρίλη του 1941.
Βαρύς φόρος αίματος στα Βουνά της Βορείου Ηπείρου και για τα Ανώγεια.
Κατά την διάρκεια του Β Παγκοσμίου Πολέμου, οι Κρητικοί έγραψαν από τις ηρωικότερες σελίδες της ιστορίας τους, στη Μάχη της Κρήτης από τις 20 Μαΐου μέχρι την 1 Ιουνίου 1941.
Μια μάχη για την οποία η Ιστορική μνήμη φυλλάσει ένδοξες σελίδες ηρωισμού και θυσιών, φιλελεύθερου μεγαλείου και παγκόσμιο θαυμασμό για τον Κρητικό λαό. Γιατί «Η μεγάλη καινοτομία αυτής της σύγκρουσης ήταν ο απρόβλεπτος λαϊκός ξεσηκωμός, αστρατολόγητοι πολίτες που κανένα στρατιωτικό εγχειρίδιο δεν πρόβλεπε και κανένα στρατιωτικό σχέδιο δεν μπορούσε να συνυπολογίσει …» όπως γράφει ο καθηγητής Γιώργος Μαργαρίτης
Και οι Ανωγειανοί, πιστοί στις αρχές και στις αξίες της ιστορικής τους μοίρας, βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή του αγώνα, καθώς πολέμησαν για την υπεράσπιση του Ηρακλείου στο Τσαλικάκι, στ’ Αγάκου και στη Μάχη του Λατζιμά στο Ρέθυμνο.
Τη στρατιωτική κατάληψη της Κρήτης από τους Γερμανούς ακολούθησαν ομαδικές εκτελέσεις 2000 πατριωτών, συλλήψεις και καταστροφές για εκφοβισμό του κρητικού λαού.
Ως συνέχεια της αντίστασης της Μάχης της Κρήτης, οι Ανωγειανοί από νωρίς οργάνωσαν αξιόμαχες αντάρτικες ομάδες, οι οποίες στελεχώθηκαν από ανωγειανούς και ανωγειανές, όπως η Ανεξάρτητη Ομάδα Ανωγείων «ο Ψηλορείτης» και το Ε.Α.Μ.-Ε.ΛΑΣ, που προσέφεραν σημαντικές υπηρεσίες στον απελευθερωτικό αγώνα της Κρήτης για την αποτίναξη της ναζιστικής κατοχής.
Το Σεπτέμβριο του 1941 η οργάνωση Εθνική Απελευθερωτική Δράση αποφάσισε την δημιουργία ενόπλου τμήματος που ονομάστηκε Ανεξάρτητη Ομάδα Ανωγείων με λημέρι την Κορακόπετρα και αρχηγό τον Ιωάννη Δραμουντάνη ή Στεφανογιάννη.
Τον ίδιο μήνα ιδρύεται το Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο (ΕΑΜ), το οποίο θα διαδραματίσει σοβαρό ρόλο στην ενότητα των αντιστασιακών κινήσεων όλης της Ελλάδας.
Πρώτες ενέργειες των αντάρτικων ομάδων ήταν η φύλαξη, η προστασία και φυγάδευση των στρατιωτών της βρετανικής κοινοπολιτείας, που απόμειναν στην Κρήτη, η τόνωση του ηθικού του λαού, για να μην υποταχτεί στους Γερμανούς, η στήριξη και η αλληλεγγύη σε όλους, όσοι είχαν ανάγκη.
Οι διαταγές των Γερμανών να στείλουν οι Ανωγειανοί 500 άτομα σε αγγαρείες δεν εκτελέστηκαν ποτέ. Οι Γερμανοί αναγκάστηκαν να τους περιορίσουν σε 250, αλλά και πάλι οι Ανωγειανοί δεν πειθάρχησαν και το μέτρο αυτό κατέληξε γράμμα κενό.
Στις αρχές του 1943, ο Ψηλορείτης, με την παρουσία αγγλικού ασύρματου, γίνεται Κέντρο Πληροφοριών για το συμμαχικό στρατηγείο Μέσης Ανατολής.
Στις 20 Σεμπτεβρίου 1943, η Νομαρχικαή Επιτροπή του ΕΑΜ Ηρακλείου αποφάσισε τη δημιουργία ένοπλου τμήματος στον Ψηλορείτη με καπετάνιο τον Ιωάννη Ποδιά., και έδρα τα Τσουνιά, πάνω από την περιοχή της Ζωμίνθου.
Τη νύχτα της 12ης με 13ης Φεβρουαρίου του 1944, οι Γερμανοί κύκλωσαν τα Ανώγεια. Λόγω των κακών καιρικών συνθηκών πολλοί αντάρτες δεν περίμεναν επίθεση και διανυχτέρευσαν στα σπίτια τους. Με την ανατολή του ήλιου, οι Γερμανοί έκαναν αιφνιδιαστική έφοδο στο χωριό. Ακολούθησε έρευνα σε όλα τα σπίτια και αρκετές συλλήψεις. Συλλαμβάνουν τον αρχηγό της ΑΟΑ Ιωάννη Δραμουντάνη ή Στεφανογιάννη, ο οποίος στην προσπάθεια του να δραπετεύσει οι Γερμανοί τον σκοτώνουν.
Μετά το θάνατο του Στεφανογιάννη, η επιτροπή της Α.Ο.Α. εξέλεξε νέο αρχηγό, το Μιχάλη Ξυλούρη- Χριστομιχάλη.
Τον Απρίλη του ίδιου χρόνου μια ομάδα Άγγλων και Κρητών κομμάντος θα απαγάγουν το Γερμανό υποστράτηγο Καρλ φον Κράιπε και ύστερα από πολυήμερη πεζοπορία και πολλούς κινδύνους θα του στείλουν στη Μέση Ανατολή. Στο γεγονός, που θεωρήθηκε ως ένα από τα πιο εντυπωσιακά του Β Παγκοσμίου πολέμου, πήραν μέρος στην προσπάθεια διάβασης της ομάδας με τον Κραιπε του Ψηλορείτη.και Ανωγειανοί.
Ο Αύγουστος του 1944 αποδείχθηκε σημαδιακός για την ιστορία των Ανωγείων.
Στις 7 Αυγούστου, όλη η δύναμη του φυλακίου του Γενί γκαβέ , 8 Γερμανοί και Ιταλοί, με επικεφαλής το Γερμανό Γιόζεφ ΟλενΧαουερ ανέβηκαν στα Ανώγεια για να πάρουν αγκαρίες και να εκφοβήσουν τους κατοίκους.
Όμως οι άνδρες είχαν φύγει στο βουνό.
Ο
«Σήφης», όπως έλεγαν οι ντόπιοι το Γερμανό λοχία, πήρε από τα Ανώγεια 90 γυναικόπαιδα και τα οδηγούσε προς το Γενί Γκαβέ.
Μια ομάδα του εφεδρικού ΕΛΑΣ Ανωγείων που ειδοποιήθηκαν, έστησε ενέδρα στην θέση ποριά της περιοχής Σφακάκι.
Οι Ελασίτες με επικεφαλή το Μανόλη Μανουρά ή Σμαϊλομανόλη, με θάρρος και αποφασιστικότητα, θα παγιδεύσουν το Γερμανό λοχία και την ομάδα του και θα απελευθερώσουν τα γυναικόπαιδα χωρίς να πάθουν απολύτως τίποτα.
Όσοι Γερμανο Ιταλοί δεν σκοτώθηκαν επιτόπου, συνελήφθηκαν και οδηγήθηκαν στο βουνό όπου πέρασαν ανταρτοδικείο και εκτελέστηκαν.
Την επόμενη μέρα, 8 Αυγούστου 1944, Ανωγειανοί αντάρτες της Ανεξάρτητης Ομάδας Ανωγείων σε συνεργασία με Ρώσους κομάντος και τον Άγγλο υπολοχαγό Στανλευ Μος, πραγματοποιούν το σαμποτάζ της Δαμάστας πάνω στην εθνική οδό Ηρακλείου Ρεθύμνου έξω από το χωριό Δαμάστα.
Με απαράμιλλο θάρρος θα εξουδετερώσουν τρία γερμανικά αυτοκίνητα και ένα τεθωρακισμένο, που μετέφερε την αλληλογραφία του γερμανικού Στρατηγείου Ηρακλείου στην Διοίκηση του Φρουρίου Κρήτης στα Χανιά.
Στην αντιστασιακή αυτή ενέργεια σκοτώθηκαν περισσότεροι από 40 Γερμανοί ενώ από την αντάρτικη ομάδα σκοτώθηκε ο Ρώσος υπολοχαγός Βάνιας και τραυματίστηκε σοβαρά ο Ανωγειανός αντάρτης Εμμανουήλ Σπινθούρης ή Νταμπακομανώλης.
Οι Γερμανοί προετοιμάζουν αντίποινα
Τη νύχτα της 12ης προς 13ης Αυγούστου 1944 ισχυρά γερμανικά στρατεύματα ανεβαίνουν προς τα Ανώγεια. Οι Ανωγειανοί σκοποί αντιλήφθηκαν τους Γερμανούς και με το σύνθημα «οι τράγοι στ΄ αμπέλια», ειδοποίησαν τους κατοίκους και όλοι οι άντρες ανέβηκαν στο βουνό. Μία ομάδα Ανωγειανών Ελασιτών συνεπικουρούμενοι από Ρώσους έδωσε μάχη με τους Γερμανούς στο ύψωμα Βιτσιλιά. Οι Γερμανοί κύκλωσαν με διπλό κλοιό το χωριό και εγκατέστησαν φυλάκια στους γύρω λόφους. Όταν ξημέρωσε η 13η Αυγούστου, άρχισαν να εισβάλλουν με πυροβολισμούς και φωνές στο χωριό από διάφορες κατευθύνσεις.
Συγκέντρωσαν όλους τους εναπομείναντες κατοίκους στην πλατεία Αρμί.
Ο ταγματάρχης Μάρτεν τους διάβασε την διαταγή του στρατιωτικού διοικητή Φρουρίου Κρήτης ΧαινΡιχ Βάλτερ Μίλλερ:
“Επειδή η πόλις των Ανωγείων είναι κέντρον της Αγγλικής κατασκοπείας εν Κρήτη και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν τον φόνον του λοχίου φρουράρχου Γενί – Γκαβέ και της υπ’ αυτόν φρουράς και επειδή οι Ανωγειανοί εξετέλεσαν το σαμποτάζ της Δαμάστας , επειδή εις Ανώγεια ευρίσκουν άσυλον και προστασίαν αντάρται των διαφόρων ομάδων αντιστάσεως και επειδή εκ των Ανωγείων διήλθον και οι απαγωγείς με τον στρατηγόν Φον Κράϊπε χρησιμοποιήσαντες ως σταθμόν διακομιδής τ’Ανώγεια διατάσσομεν
Την ΙΣΟΠΕΔΩΣΙΝ τούτων και την εκτέλεσιν παντός άρρενος Ανωγειανού όστις ήθελες ευρεθή εντός του χωρίου και πέριξ αυτού εις απόστασιν ενός χιλιομέτρου.»
Χανιά 13 Αυγούστου 1944
Ο Στρατηγός Διοικητής Φρουρίου Κρήτης
Χάινριχ Μίλλερ
Μετά την ανάγνωση της διαταγής, οι Γερμανοί διέταξαν τα 2.500 περίπου γυναικόπαιδα που είχαν συγκεντρωθεί να σχηματίσουν φάλαγγα και με ισχυρή συνοδεία τους οδήγησαν στο Γενί Γκαβέ και στο Πέραμα όπου τους εγκατέλειψαν. Οι Πρόσφυγες Ανωγειανοί φιλοξενήθηκαν από τους κατοίκους των χωριών του Μυλοποτάμου, του Ρεθύμνου και άλλων περιοχών της Κρήτης, οι οποίοι επέδειξαν αμέριστη αλληλεγγύη στους ξεριζωμένους.
Σε αυτούς τους πατριώτες τα Ανώγεια οφείλουν παντοτινή ευγνωμοσύνη.
Μέσα στο έρημο χωριό, οι Γερμανοί επιδόθηκαν σε λεηλασία του πλούτου των νοικοκυριών. Μέρος του πούλησαν σε μαυραγορίτες στο Ηράκλειο, ενώ τα πολύτιμα είδη τα μετέφεραν στο αεροδρόμιο Καστελλίου και από κει τα έστειλαν αεροπορικός στη Γερμανία.
Μετά τη λεηλασία άρχισε το κάψιμο και η ανατίναξη ενός ενός σπιτιού με εκρηκτικές ύλες.
Η λεηλασία και η καταστροφή κράτησαν μέχρι τις αρχές του Σεπτέμβρη, 24 ολόκληρες μέρες.
Σε ορισμένα σπίτια υπήρχαν γέροντες και γερόντισσες που δεν μπορούσαν, καθώς ήταν ανάπηροι, ανήμποροι ή δεν ήθελαν να εγκαταλείψουν το χωριό.
Άλλους σκότωσαν, άλλους έκαψαν και όλοι καταπλακώθηκαν μέσα στα χαλάσματα των σπιτιών τους. Περισσότεροι από 15 άντρες και γυναίκες. Τέλος Αυγούστου εκτέλεσαν στα Σείσαρχα και τους 32 ομήρους, που είχαν αγγαρέψει για τη συγκέντρωση και τη μεταφορά της λείας τους.
Όταν οι βάρβαροι Ναζί ολοκλήρωσαν το καταστροφικό έργο τους, άφησαν πίσω τους ένα ισοπεδωμένο χωριό, χαλάσματα, στάχτες, καπνούς.
Ο Καζαντζάκης αναφέρει: «Σαράντα μέρες γύριζα το περασμένο καλοκαίρι την Κρήτη, για να δω τα χωριά που γκρέμισαν κι έκαψαν οι βάρβαροι και τους άντρες και τις γυναίκες που τους έντυσαν τη μαύρη αρματωσιά του πένθους. Περίμενα ν’ ακούσω κλάματα και να δω χέρια ν’ απλώνονται να ζητούν την βοήθεια. Και βρήκα ανυπόταχτες, απαράδοτες ψυχές και κορμιά μισόγυμνα πεινασμένα Κι’ αλύγιστα.
Τι δύναμη και τι αντοχή είναι τούτη, συλλογιζόμουν, και πού βρίσκουν τα κορμιά τούτα τόση ψυχή; Και ποια ακριτική πνοή τους δίνει τόση αψηφισιά να παλεύουν με το θάνατο;
……………………………………………………………………………………………………………
“…Υπάρχει και κάτι άλλο όμως στην Κρήτη. Υπάρχει κάποια φλόγα — ας την πούμε ψυχή — κάτι πιο πάνω απ’ τη ζωή κι απ’ το θάνατο, πού είναι δύσκολο να το ορίσεις.
Υπάρχει αυτή η περηφάνια, το πείσμα, κάτι άλλο, ανέκφραστο κι’ αστάθμητο, που σε κάνει να χαίρεσαι που είσαι άνθρωπος.
Να χαίρεσαι, μα και συνάμα σου δίνει μεγάλη ευθύνη.
Γιατί ενώ νιώθει πως έχεις χρέος να κάμεις ό,τι μπορείς, για να σώσεις αυτό το λαό, εκείνος βλέπει την προσπάθειά σου με ειρωνεία και περιφρόνηση.
Δεν έχει την ανάγκη κανενός για να σωθεί. Σώζει, δεν σώζεται. — Ένα μονάχα σου μένει τότε: να δοκιμάσεις να γίνεις άξιος αυτού του λαού, να κερδίσεις τη δύναμη της δικής του ψυχής, που ποτέ δεν καταδέχτηκε ν’ απατήσει τον εαυτό της ή τούς άλλους και που πάντα τολμάει ν’ αντικρύζει, πρόσωπο με πρόσωπο, τη θεά εκείνη που δεν κάνει χατίρια και δεν κάθεται στα πόδια κανενός: την αγέλαστη κι’ αδάκρυτη θεά, την ευθύνη.”
Ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος άφησε στον πλανήτη μια πληγή αιμάσουσα.
Πενήντα εκατομμύρια νεκροί και αγνοούμενοι
Εμείς προσμετρούμε και διακόσιους Ανωγειανούς
Στα εξήντα εκατομμύρια τραυματίες. — περισσότερους από εκατό Ανωγειανούς
Στα διακόσια εκατομμύρια άστεγους, τέσσερις χιλιάδες Ανωγειανοί με ξεθεμελιωμένο το χωριό τους.
Οι Ανωγειανοί δεν γονάτισαν.
Ξαναγύρισαν στο ερειπωμένο χωριό τους και έστησαν ξανά το σπιτικό τους πάνω στα ερείπια, ανάθρεψαν παιδιά, έφτιαξαν νέες οικογένειες, μόρφωσαν νέους επιστήμονες.
Ένας Τιτάνιος αγώνας της επιβίωσης. Ένας αδιάκοπος μόχθος του ανθρώπου της ξερολιθιάς, μέσα στην συνεχή εναλλαγή ζωής και θανάτου. Αυτή είναι η παρακαταθήκη που αφήνουν οι πρόγονοί μας στις νέες και στις μελλοντικές γενιές.
Μετά την απελευθέρωση το ελληνικό κράτος σε ένδειξη πατριωτικής ευγνωμοσύνης θα απονείμει στα Ανώγεια τον Πολεμικό Σταυρό Α’ Τάξεως, ο οποίος αποτελεί τη μεγαλύτερη διάκριση και παράλληλα θα ανακηρύξει την κοινότητα σε Δήμο.
Όμως οι Ελληνικοί τόποι και πληθυσμοί που δέχθηκαν την βίαιη και εκδικητική μανία των εισβολέων κατακτητών, που το βιός τους λεηλατήθηκε, οι συγγενείς τους δολοφονήθηκαν εν ψυχρώ ή εκτελέστηκαν, που τα σπίτια τους ολοκαυτώθηκαν και ανατινάχθηκαν σε σορούς ερειπίων είναι ίσως οι μόνοι πληθυσμοί στην Ευρώπη που δεν αποζημιώθηκαν για τις καταστροφές που υπέστησαν και για τους εξανδραποδισμούς στους οποίους υποχρεώθηκαν.
Γιατί ασφαλώς η μοίρα όλων αυτών των Πόλεων και Χωριών και των πληθυσμών τους, θα ήταν διαφορετική αν δεν είχαν υποστεί τις καταστροφές και τις θηριωδίες των Ναζί.
Σύμφωνα με το Ελληνικό Εθνικό Συμβούλιο για τις οφειλές, η Γερμανία χρωστάει σήμερα στην Ελλάδα ανεξόφλητες αποζημιώσεις που αφορούν:
Το ανεξόφλητο αναγκαστικό κατοχικό δάνειο
Αποζημιώσεις για τις καταστροφές στην οικονομική υποδομή της χώρας
Αποζημιώσεις προς τα θύματα των θηριωδιών που προξενούσαν τα ναζιστικά στρατεύματα για τις καταστροφές και τις λεηλασίες του οικογενειακού πλούτου σε εκατοντάδες πόλεις και χωριά
Η Επιστροφή των αρχαιολογικών θησαυρών που αφαίρεσαν- έκλεψαν οι χιτλερικοί από Μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους της Ελλάδας παραμένει σε εκκρεμότητα.
Αγαπητοί Συγχωριανοί, Κυρίες και Κύριοι,
Ως ελάχιστο χρέος μας στις αγωνιστικές παρακαταθήκες που μας άφησαν οι παππούδες και οι πατεράδες μας θεωρήσαμε ότι έπρεπε η πρόσφατη Ιστορική Μνήμη των Ανωγείων να μην χαθεί.
Γι’ αυτό αφήνουμε ως κιβωτό της ιστορικής αυτής μνήμης τη Δημιουργία τεσσάρων κινηματογραφικών ταινιών με θέμα την σύγχρονη ιστορία των Ανωγείων
την κινηματογραφική καταγραφή των αφηγήσεων, 200 και πλέον Ανωγειανών ανδρών και γυναικών, για τα ιστορικά γεγονότα της περιόδου 1930-1945
και ένα πρωτότυπο μουσικό έργο με θέμα το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων
όλα αυτά αποτελούν ένα μοναδικό αρχειακό υλικό-ντοκουμέντο και περιουσία του Δήμου για κάθε ερευνητή της ιστορίας, της εθνολογίας και της γλωσσολογίας των Ανωγείων.
Ακόμη, το Λεύκωμα «Ελληνικά Ολοκαυτώματα 1940-1945» έκδοση του Δικτύου Μαρτυρικών Πόλεων και Χωριών της Ελλάδας που περιλαμβάνει κείμενα που εξιστορούν μαύρες μέρες, εγκληματικών και βάρβαρων πράξεων των Ναζιστικών (Γερμανικών – Ιταλικών και Βουλγαρικών) στρατευμάτων κατοχής.
Ο Δήμος Ανωγείων πρωτοστατεί σε κάθε δράση του Δικτύου, όπου η βαθύτερη πρόθεση και σκοπός του, δεν είναι τα αντίποινα, η εκδίκηση ή η τιμωρία αλλά οι καταγγελίες μέσω της μαρτυρίας γεγονότων που οδηγούν σε έκπτωση του ανθρώπου σε ένα μη ανθρώπινο όν και όπου η γνωστή ηθική δεν έχει καμιάν αξία, για να θυμηθούμε τον Πρίμο Λέβη.
Αγαπητοί Συγχωριανοί, Κυρίες και Κύριοι,
Η γνώση της Ιστορίας και η διατήρηση της μνήμης παρελθόντων γεγονότων είναι πυξίδα που μας προσανατολίζει στο παρόν, μας υπενθυμίζει τι πρέπει να κάνουμε, τι οφείλουμε να αποφεύγουμε και να καταπολεμούμε, ποιες συνθήκες οφείλουμε να διασφαλίζουμε για την ευημερία και την πνευματική ανάπτυξη του ανθρώπου.
Σήμερα, περισσότερο παρά ποτέ έχουμε ανάγκη και κάτι άλλο, να μελετούμε με προσοχή και νηφαλιότητα τις διαφορετικές όψεις της ανθρώπινης φύσης, τις καθημερινές ανθρώπινες συμπεριφορές και να μην τις θεωρούμε όλες φυσικές και αυτονόητες.
Οι αγώνες των ανθρώπων και των κοινωνιών δεν τελειώνουν ποτέ. Άλλοτε απέναντι μας υπάρχουν ορατοί και συγκεκριμένοι εχθροί , που απειλούν και συχνά πλήττουν την ίδια την ελευθερία και την ύπαρξη της ζωής και άλλοτε αόρατοι και ύπουλοι εχθροί, πιο επικίνδυνοι από τους πρώτους.
Στον σύγχρονο κόσμο, όπου με την υπερβολική πολυπλοκότητα καταργούνται οι υποχρεώσεις και χαλαρώνουν οι κοινωνικοί δεσμοί, η συνοχή της κοινωνίας και η ηθική συμπεριφορά θα επιτευχθεί με αλληλεγγύη, συνεννόηση και πρωτοβουλία των ανθρώπων που θα συνειδητοποιήσουν ότι ανήκουν σε μια κοινότητα στην οποία καθένας έχει το μερίδιο της ευθύνης του απέναντι στον άλλον, ο οποίος ποτέ δεν είναι καθ’ ολοκληρίαν διαφορετικός.
Σήμερα περισσότερο παρά ποτέ οφείλουμε να αντιστεκόμαστε να πολεμούμε και να καταγγέλλουμε κάθε φαινόμενο που εκφράζει, εκδηλώνει, υποκρύπτει ή παρακινεί το φασισμό, το ρατσισμό, την ωμή βία, την ξενοφοβία, την διαφορετικότητα, το «άλλο»
Γιατί ακόμα και σήμερα πολλοί λαοί, άτομα, οργανωμένες ομάδες συμβαίνει να θεωρούν περισσότερο ή λιγότερο συνειδητά, «ό,τι κάθε ξένος είναι εχθρός». Αυτή η πεποίθηση βρίσκεται στο βάθος της ψυχής σαν μια λανθάνουσα μόλυνση.
Όταν όμως αυτή η ανομολόγητη σκέψη αποτελέσει την μείζονα κυρίαρχη σκέψη ενός συλλογισμού τότε, στο τέλος της αλυσίδας βρίσκεται η φρίκη και η κτηνωδία των ολοκαυτωμάτων.
Σήμερα 70 χρόνια μετά, πρέπει να έχουμε άγρυπνα τα μάτια της ψυχής μας, γιατί ο ναζισμός και οι φασισμός δεν αφορούν μόνο μια συγκεκριμένη ιστορικά στιγμή, αλλά είναι μια πρακτική που καταπατά τα ανθρώπινα δικαιώματα σε κάθε χώρο και χρόνο.
Έχουμε την υπέρτατη ευθύνη να διατηρήσουμε και να κληροδοτήσουμε την αντίσταση στο φασισμό ως υπέρτατο χρέος απέναντι στους προγόνους μας, σε εκείνους που υπεράσπισαν με τις πράξεις τους τα ιδανικά, τα ήθη και τις παραδόσεις τους.
Κάνοντας ένα άλμα πιο γρήγορο από τη φθορά.
Τιμή και Δόξα στους Νεκρούς Ήρωες, Χρόνια σας πολλά
Το έγγραφο-φωτιά από τον απόρρητο φάκελο του Χριστομιχάλη
Του Γιώργη Καλογεράκη
Στις 30 Ιανουαρίου 1972, ο Καπετάν Χριστομιχάλης Ξυλούρης κάλεσε στο σπίτι του το Μιχάλη Ξυλούρη (του Στρατομανόλη), και του παρέδωσε ένα φάκελο ο οποίος περιείχε 114 έγγραφα.[1] Στο εξωτερικό μέρος του φακέλου ήταν γραμμένη με μαύρο μελάνι η φράση : «Αυστηρά απόρρητος φάκελος». Η οδηγία του Αρχηγού Ανωγείων προς το Μιχάλη Ξυλούρη ήταν ο φάκελος να παραμείνει κλειστός και να ανοίξει όταν οι συνθήκες το επιτρέψουν. Τα έγραφα του φακέλου ήταν ταξινομημένα σε τρεις υποφακέλους.
Ο πρώτος περιείχε τριάντα (30) έγγραφα των ετών 1941-1945.
Ο δεύτερος περιείχε πενήντα (50) επιστολές των ετών 1945-1972[2]
Ο τρίτος περιείχε 34 έγγραφα του έτους 1947.
Σήμερα ο απόρρητος φάκελος, μετά το θάνατο του Μιχάλη Ξυλούρη, παραδόθηκε στην οικογένεια των Ξυλούρηδων.[3] Από τον απόρρητο φάκελο ο Μιχάλης Ξυλούρης μου παρέδωσε αντίγραφα ορισμένων εγγράφων με την παράκληση να αποτελέσουν μέρος του βιβλίου που γράφω για το Χριστομιχάλη Ξυλούρη.
Επέλεξα τη δημοσιοποίηση της επιστολή του Εμμανουήλ Σκουλά ή Φρουδά γιατί :
α) στάλθηκε τις ημέρες που καίγονταν τα Ανώγεια
β) γίνεται για πρώτη φορά γνωστό μετά από 70 χρόνια ότι, οι Γερμανοί δεν έδιωξαν όλα τα γυναικόπαιδα από το χωριό πριν το ανατινάξουν, αλλά έκαναν και συλλήψεις κυρίως από τις οικογένειες των Ξυλούρηδων, των Σκουλάδων και των Σταυρακάκηδων.
γ) Αποκαλύπτεται ότι τους Γερμανούς στα Ανώγεια είχαν συνοδέψει τουλάχιστον έξι Έλληνες δοσίλογοι, (ΚΑΝΕΙΣ ΑΠΟ ΑΥΤΟΥΣ ΔΕΝ ΗΤΑΝ ΑΠΟ ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ), τους οποίους είδαν και γνώρισαν οι γυναίκες που συνέλαβαν οι Γερμανοί. Στάθηκαν όμως τυχερές γιατί, κατά παράδοξο τρόπο, αφού γνώρισαν τους προδότες, εκείνοι δεν παρότρυναν τους Γερμανούς να τις εκτελέσουν.
Το έγγραφο
[1] Την ίδια ημέρα ο Αρχηγός Ανωγείων υπαγόρευσε στο Μιχάλη Ξυλούρη κείμενο αυτοβιογραφίας το οποίο υπέγραψε. Στην αρχή της υπαγόρευσης ο Καπετάν Χριστομιχάλης αναφέρει για το Μιχάλη Ξυλούρη ότι …εις το πρόσωπόν του βρίσκω απόλυτον εμπιστοσύνην και άκραν εχεμύθειαν…
[2] Από τις πενήντα επιστολές του δεύτερου υποφακέλου : α) σαράντα μία (41) είχαν ως παραλήπτη τον Καπετάν Χριστομιχάλη. β) Έξι (6) επιστολές είχαν αποστολέα τον Αρχηγό Ανωγείων γ) Οι τρεις (3) επιστολές που επέμεναν ήταν από τον ιατρό Δακανάλη Γ., από το Βασίλη Σπαχή και από επιστολογράφο που υπέγραψε με τα αρχικά Γ.Κ.
[3] Ως συγγραφέας του βιβλίου του Καπετάν Χριστομιχάλη, αφού έλαβα γνώση του φακέλου από τον ίδιο το Μιχάλη Ξυλούρη όσο βρισκόταν στη ζωή, πιστεύω ότι σύντομα ο φάκελος και τα 114 έγγραφα που περιέχει θα δοθούν στο αρχείο του Δήμου Ανωγείων και θα γίνει γνωστό το περιεχόμενό τους.
Αγαπητέ Μιχάλη[1]
Η τελευταία τακτική των Γερμανών είναι η σύλληψις γυναικών αλλά γυρεύγουν απ’τις οικογένειες Σκουλάδων, Ξυλούρηδων, Σταυρακάκηδων.
Είχαν πιάσει και του Μιχαλακογιαννιό τη γυναίκα και του Στρατογιώργη[2] αλλά αυτή γνώριζε ένα γκεσταμπίτη και τους είπε να πουν ότι δεν έχουν ταυτότητες και ότι δεν ήσαν Ξυλουροπούλες διότι θα τους βοηθούσε να τους απολύσουν όπως και τις απέλυσαν. Τις άλλες τις κρατούν και μάλιστα λένε ότι θα τες φύγουν σήμερο για το Ηράκλειο.
Εκεί εγνώρισαν τον Π… το Σ… Κ… τον Ε… Κ… ξυλουργό, τον Ιωάννη Επανωμεριτάκη από τον Κρουσώνα και δύο ακόμη αλλά δεν ξέρουν τα επίθετά τους τον ένα λένε Στέργιο χαρακτηριστικά μελαχροινό με μαύρο μουστάκι από τον Κρουσώνα τον άλλο λένε Γιάννη ξανθός με λίγο μουστάκι κατσαρά μαλλιά. Είχαν πάρει και δύο συγγενούς τους εγγαρεία τους εσκοτώσανε στα Σείσαρχα φρόντισε να μάθεις ποιοι είναι στα Σείσαρχα, έχουν σε δύο σημεία σκοτωμένους άνω από 50 όσους είχαν εγγαρεία από το Μαλεβύζι και από τα άλλα χωριά και τσι Μυλοποταμίτες επεράσανε από τον Κυλιστό όλους τους σκοτώσανε στα Σείσαρχα. Στην Τύλισσο Κορφές Σείσαρχα συγκεντρώνονται στρατεύματα για δευτεροεξερεύνηση του αοριού.
Στις κορφές του Κουτσοτρούλη κάνουν από χθες εξερεύνηση και λένε όταν τελειώσουν από κει θα ξανακάμουν εξερεύνηση στο δικό μας βουνό.[3] Αυτό δεν είναι βέβαιο διότι δεν μπορούμε να επικοινωνήσω λόγω της καταστάσεως. Η Ελένη δεν ήρθε ακόμη. Λεφτά εγώ δεν κρατώ άλλα διότι απ’αυτά που μου έδωσες έδωκα 6 στο κριθάρι, 3 στην Αξό και 1 στου Καλλέργη για το λάδι αλλά θα φροντίσω να βρω κριθάρι ώσπου να στείλεις λεπτά.
Έτερον ουδέν
Με αγάπη Μανόλης (Φρουδάς)[4]
Πες του Λευτέρη ότι η γυναίκα του είναι στο Μελιδόνι είναι όλοι καλά. Στο χωριό έγινε απαγορευμένη ζώνη σε όλη την περιφέρεια του χωριού επ’αόριστο.
[1] Το έγγραφο αποτελείται από τέσσερα φυλλαράκια 9Χ11 εκατοστών κολλημένα σε λευκό χαρτί διαστάσεων Α4. Είναι επιστολή που στάλθηκε από τον Εμμανουήλ Σκουλά ή Φρουδά στο Χριστομιχάλη Ξυλούρη αμέσως μετά την καταστροφή των Ανωγείων και τις εκτελέσεις που ακολούθησαν στο χωριό Σείσαρχα. Πιθανή ημερομηνία εγγραφής και αποστολής του από 25 ως 29 Αυγούστου 1944. Ο Μανόλης Σκουλάς ή Φρουδάς παρακολουθούσε τις κινήσεις των Γερμανών στα Ανώγεια (ίσως από το Ζωνιανό αόρι) και έστειλε την επιστολή στον Αρχηγό Ανωγείων Χριστομιχάλη Ξυλούρη που βρισκόταν και πάλι στο Ανωγειανό αόρι μετά τη φυγή των Γερμανών από τα κατεστραμμένα πλέον Ανώγεια.
[2] Γιάννης Ξυλούρης του Μιχαήλ ή Μιχαλακογιαννιός και Γιώργης Ξυλούρης ή Στρατογιώργης
[3] Η πληροφορία του Φρουδά βγήκε αληθινή. Οι Γερμανοί μετά την καταστροφή των Ανωγείων αποσύρθηκαν στις βάσεις τους και στις αρχές Σεπτεμβρίου επέστρεψαν στον Ψηλορείτη και ακολούθησε η μάχη της Μίθιας (5 Σεπτεμβρίου 1944)
[4] Στο τέλος του εγγράφου, δίπλα στο όνομα του αποστολέα «Μανόλη» προστέθηκε η λέξη Φρουδάς με υπογράμμιση