Του Νίκου Κ. Σκουλά

Δικηγόρος – τ. Αντιπεριφερειάρχης 

«Δυσκόλεψαν οι καιροί, θολώθηκαν τα πρόσωπα και στέκουμε ενοχικοί απέναντι στην αγνότητα και την δικαιοσύνη.

Έτσι, οι θεματοφύλακες των αξιών μας, οι αποψινοί διοργανωτές,  βγάζουν μπροστά τα «τοτέμ» της ηθικής και του ανθρωπισμού, για να θυμηθούμε την πρέπουσα ταυτότητά  μας.

Να ‘μαστε λοιπόν, στην Καρκαδιώτισα,  στην «μικρή πατρίδα» για εμάς και  τον Νιδιώτη,  τον Νταβέλη.

Καλούμε απόψε ξανά τον Μιχάλη του Πανιά να μας θυμίσει την ανθρωπιά και την ιδεολογία της ισότητας. Να μας μιλήσει για την εκμετάλλευση και την ειρήνη. Αποζητούμε να θυμηθούμε το ανάστημά του, μαζί με άλλα ηθικά αναστήματα. Αυτά, που νοηματοδότησαν ενδιαφέρουσες ζωές και τις σεργιάνισαν αναντρανιστά και τιμημένα στην συναναστροφή των ανθρώπων.

Η ευθυτενής ταπεινότητα που συνόδευε την γραφή, τον λόγο και την στάση ζωής του Νταβέλη, αποτελεί υπόδειγμα γνήσιας και ποθητής εντοπιότητας.

Με συγκίνηση παραπέμπω στην ανάγνωση του βιβλίου του «Θύελλες και κατατρεγμοί». Είναι συλλογή συνεντεύξεων και καταγραφή εμπειριών του Νιδιώτη. Αποτυπώνει απλούς χωριανούς μας, στα χρόνια του πολέμου και της δύσκολης μετεμφυλιακής και μετακατοχικής περιόδου. Αποτελεί αξιακό θησαύρισμα.

Η Αρετή του Σπαχολέανδρου και ο Γιαννάκος του Ανάστο, του έδωσαν συστηματική και εκδοτική πνοή με κόπο. Δώρισαν έτσι στο αναγνωστικό κοινό ένα οροθέσιο ηθικής, δικαιοσύνης, αγώνα και αξεπέραστα προσανατολισμένης εντοπιότητας. Πρόκειται για ένα σύνολο αυθεντικών αφηγήσεων, που δεν έχουν τίποτα ενδιάμεσο, εκτός από το μολύβι της καταγραφής του Μίχαλου.

Ακούει κανείς πρωτότυπα όλους αυτούς τους φτωχούς λαϊκούς αγωνιστές να διηγούνται με φυσική δραματικότητα. Να δίνουν καταφύγια, να υπομένουν βάσανα, να δένονται και να δέρνονται, να αυτοσαρκάζουν και να φιλοτιμούνται σε μια αξιοζήλευτη αλληλεγγύη γεννημένη από τον πολιτισμό της πέτρας, του Ξένιου Δία και της ανάγκης.

Όσο βάρος έχει το «προσκυνώ την χάρη σου λαέ μου», άλλη τόση αλήθεια έχει το «ματώνεις τα νύχια σου ματώνεις την σκέψη σου λαέ μου». Παραγγέλω ξανά στον κάθε ένα από εσάς να διαβάζει το «Θύελλες και κατατρεγμοί» και την ποίηση του Νιδιώτη. Είναι κείμενα σαφούς κοινωνικού προσανατολισμού και μοναδικού βάθους.

Θέλω με δυο λιγόλογες αφηγήσεις να σαρκωθεί  η ιδεολογία και η ανθρωπιά του τιμώμενου:

Κελάρης σε γάμο στο Περαχώρι, ο Νταβέλης με τον Πετυχεμένο, στα πέτρινα χρόνια. Αδειάζουν τα κανίσκια στο κελαρικό. Βρίσκουν ένα κανίσκι που έχει ξερές πατάτες μόνο. Και διαμείβεται μεταξύ τους η λαϊκή παραγγελιά: «Βάλε σε τούτηνέ τη σακαδέλα ένα καλό γουλίδι κρέας γιατί θα ν’ είναι κιαμιάς φτωχής γυναίκας…»

Οι λαϊκοί ήρωες, δεν είναι αγαλματοποιημένες, ούτε υπερυψωμένες  μορφές. Πριν και πάνω απ’ όλα, πλέουν στο συναίσθημα, στην επίγνωση της θνητότητας, μέσα και μαζί με τον κόσμο. Την αφήγηση του επιλόγου αυτού, την κάνει ο Πολογιάννης. Οι ποιητές μεταξύ τους καταλαβαίνονται καλύτερα, εξ  άλλου. Και διηγάται:

Φεύγει ο Μίχαλος του Πανιά στο εξωτερικό, κάνει εξετάσεις και του βρίσκουν ότι έχει καρκίνο. Επιστρέφει και λέει στην μάνα του, την Ερήνη του Κολαρά, τον πόνο του σε στίχο:

«Μάνα μου! που με ‘πόβγαλες βασιλικό ανθισμένο

και τώρα με ‘ποδέχεσαι χλωμό και μαραμένο…»

Δεν έχω να πω κάτι περισσότερο. Νιώθω την ανάγκη να ευχαριστήσω βαθιά, αυτούς που ανακινούν την μνήμη του Νταβέλη.

Ξέρουν τι κάνουν, σε αυτούς τους «τσιτσιριασμένους τόπους», σε αυτούς τους θολούς καιρούς.

Χαρά σε αυτούς και στους όμοιούς τους!Τιμή στο πρότυπό τους!»

Σας ευχαριστώ πολύ.

Καρκαδιώτισσα, 7 Σεπτέμβρη 2026

Νίκος Κ. Σκουλάς

Δικηγόρος – τ. Αντιπεριφερειάρχης.

Υ.Γ. Το κείμενο εκφωνήθηκε από τον συντάκτη του κατά την έναρξη της εκδήλωσης προς τιμήν του Μιχάλη Σταυρακάκη ή Νιδιώτη στον παραπάνω τόπο και χρόνο.