Ρεπορτάζ: Γιώργης Μπαγκέρης

Στον ανανεωμένο και πανέμορφο αρχαιολογικό χώρο της Ζωμίνθου, η εκδήλωση που διοργάνωσε την Παρασκευή 29 Μαίου, ο Δήμος Ανωγείων, για τον εορτασμό της ένταξης της στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ήταν άρτια, με στιγμές συγκίνησης αλλά και οραματισμούς για ένα καλύτερο μέλλον με αρχαιολογικούς δρυμούς στον Ψηλορείτη που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη όλης της ευρύτερης περιοχής.

Ένα όραμα του Δήμου Ανωγείων, από τις αρχές του 2000, όταν ακόμα συνεχίζονταν οι ανασκαφές σε Ζώμινθο και Ιδαίον Άντρον, από τον αείμνηστο αρχαιολόγο Γιάννη Σακελλαράκη που συνέχισε επάξια και με μεγάλη δυναμική η σύζυγος του Έφη Σακελλαράκη τα τελευταία 16 χρόνια, πήρε πλέον σάρκα και οστά, με την Ζώμινθο να βλέπει με λαμπρά γράμματα το όνομα της γραμμένο στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO, πλάι στα υπόλοιπα Μινωικά ανάκτορα της Κρήτης.

Το τελευταίο τριήμερο, το Υπουργείο Πολιτισμού και η Περιφέρεια Κρήτης, το αφιέρωσε στον εορτασμό της ένταξης των Μινωικών ανακτόρων, σε εκδηλώσεις που κορυφώθηκαν σήμερα στην Ζώμινθο, έχοντας ξεκινήσει από τα Μάλια, την Κνωσσό και τις Αρχάνες. Θυμίζουμε ότι στις 12 Ιουλίου 2025 οι αρχαιολογικοί χώροι της Κνωσού, της Φαιστού, των Μαλίων, της Ζάκρου, της Ζωμίνθου και της Κυδωνίας, εντάχθηκαν πανυγηρικά στους καταλόγους της UNESCO σε μια ιστορική ημέρα και για τα Ανώγεια. Άλλωστε τα Μινωικά ανάκτορα, αποτελούν το πλέον εμβληματικό στοιχείο της ταυτότητας του μινωικού πολιτισμού,  ενός από τους πιο αξιόλογους προϊστορικούς πολιτισμούς της Ανατολικής Μεσογείου που αναπτύχθηκε στη διάρκεια δύο χιλιετιών (2800-1100 π.Χ.).

Στην σημερινή εκδήλωση, το παρόν μεταξύ πολλών άλλων, έδωσαν ο Μητροπολίτης Ρεθύμνης και Αυλοποτάμου κ.κ Πρόδρομος, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, ο Βουλευτής Ρεθύμνου της Ν.Δ Γιάννης Κεφαλογιάννης, ο δήμαρχος Ρεθύμνου Γιώργος Μαρινάκης, ο δήμαρχος Μυλοποτάμου Γιώργος Κλάδος, η Αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού Γωγώ Μηλάκη, η Αντιπεριφερειάρχης Ρεθύμνου Μαρία Λιονή, ο Αντιπεριφερειάρχης Περιβάλλοντος και πρώην δήμαρχος Ανωγείων Νίκος Ξυλούρης, ο  Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γιώργος Κουμουτσάκος, η Πρόεδρος του ICOMOS Teresa Patricio,  η Πρέσβειρα Καλής Θελήσεως για την προστασία και προώθηση του πολιτισμού, Κωστάντζα Σμπώκου, ο πρώην δήμαρχος Ανωγείων Γεώργιος Σμπώκος, η Προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Χανίων Ελένη Παπαδοπούλου η προιστάμενη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ρεθύμνου Μαρία Πατεράκη, η προϊσταμένη της Εφορείας Αρχαιοτήτων Ηρακλείου Βάσω Συθιακάκη, ο πρόεδρος των τουριστικών και ταξιδιωτικών πρακτόρων Κρήτης Μιχάλης Βλατάκης, ο δημοτικός σύμβουλος της Λαικής Συσπείρωσης Αντώνης Ρούλιος, σχεδόν σύσσωμο το δημοτικό συμβούλιο Ανωγείων  με επικεφαλής τον δήμαρχο Σωκράτη Κεφαλογιάννη.

Η εκδήλωση άνοιξε με την προβολή ενός μικρού βίντεο με την παρουσίαση της εγγραφής των Μινωικών ανακτόρων και την ανάπτυξη του ιστορικού και της σημασίας της ένταξης των Μινωικών ανακτόρων από την Έλενα Κουντούρη, προϊσταμένη της Διεύθυνσης Προϊστορικών και Κλασσικών Αρχαιοτήτων. Ακολούθησε βίντεο με μήνυμα του Ernesto Ottone Ramirez πρώην αναπληρωτή γενικού διευθυντή της UNESCO για τον Πολιτισμό.

Ακολούθησαν ομιλίες από την Λίνα Μενδώνη, την Μαρία Λιονή εκ μέρους του Περιφερειάρχη Κρήτης Σταύρου Αρναουτάκη, του Γιώργου Κουμουτσάκου, της Κωνστάντζας Σμπώκου και του Σωκράτη Κεφαλογιάννη. Η εκδήλωση στη Ζώμινθο ολοκληρώθηκε με την ξενάγηση από την Ελένη Παπαδοπούλου και την Μαρία Πατεράκη στον αρχαιολογικό χώρο της Ζωμίνθου, που παρακολούθησαν όλοι με ενδιαφέρον ακούγοντας σημαντικά ιστορικά στοιχεία για το ανάκτορο και τα ευρήματα του χώρου, καταλήγοντας στο τέλος στον χώρο που βρίσκονται θαμμένα τα οστά του μεγάλου “Ανωγειανού” αρχαιολόγου Γιάννη Σακελλαράκη.

Στη συνέχεια όλοι οι παρευρισκόμενοι βρέθηκαν στο κέντρο “Ντελίνα” όπου εκτός από το πλούσιο τραπέζι με εκλεκτά Ανωγειανά εδέσματα που παρέθεσε ο Δήμος Ανωγείων, υπήρχε συνοδεία μουσικής με τον Μενέλαο Νταγιαντά, τον αδερφό του Γιώργη και το συγκρότημα τους που χειροκροτήθηκαν θερμά. Την παράσταση έκλεψε το Ανωγειανό χορευτικό συγκρότημα της σχολής Μαυρόκωστα, που ξεσήκωσε με τους καταπληκτικούς χορούς του το κοινό, που τους αποθέωσε!

ΟΙ ΔΗΛΩΣΕΙΣ ΛΙΝΑ ΜΕΝΔΩΝΗ

Την Υπουργό Πολιτισμού υποδέχθηκε στην αναμνηστική πινακίδα του αρχαιολογικού χώρου της Ζωμίνθου, ο Ανωγειανός μαντιναδολόγος Γιώργης Μπέρκης “Κατσούγκρης” αφιερώνοντας της την παρακάτω μαντινάδα:

“Η κάθε πέτρα που πατάς στη Ζώμινθο, Μενδώνη,

Μινωικό πολιτισμό, με το παρόν, ενώνει.

Στον χαιρετισμό της η Υπουργός Πολιτισμού ανέφερε:

“Αυτές τις μέρες που βρισκόμαστε στην Κρήτη για αυτό τον εορτασμό της κορυφαίας στιγμής διεθνούς αναγνώρισης του Μινωικού πολιτισμού, με την εγγραφή των Μινωικών ανακτορικών κέντρων στον κατάλογο παγκόσμιας κληρονομιάς της UNESCO, νιώθουμε όλη χαρά, συγκίνηση και παίρνουμε την ενέργεια από αυτούς τους καταπληκτικούς τόπους. Όταν είσαι σε αυτό το τοπίο και περιβάλλον, δεν μπορείς να βλέπεις τα πράγματα στενόμυαλα. Τα βλέπει ανοιχτά, γιατί έχεις ανοιχτά γιατί έχεις έναν υπέροχο ορίζοντα μπροστά σου, έχεις ανθρώπους οι οποίοι έχουν ταυτιστεί με τον χώρο και αποτελούν τη ζωή του χώρου αυτού. Γιατί οποιοδήποτε τοπίο και οποιασδήποτε τόπος χωρίς τους ανθρώπους του, δε λέει τίποτα.

Σήμερα είναι της Αγίας Υπομονής. Και η Αρχαιολογική έρευνα, η ανάδειξη του πολιτιστικού αποθέματος του τόπου, είναι μια διαδικασία που εξελίσσεται στον χρόνο. Μια διαδικασία που απαιτεί υπομονή, επιμονή, στρατηγική, στόχευση, για να φτάσεις στο τέλος. Και αυτό το τέλος δεν έρχεται ποτέ. Γιατί κάθε μέρα παράγεται επιπλέον απόθεμα, παράγεται νέος πλούτος, από όλους εμάς. Κι αυτή είναι μια συνεχής διαδικασία, η οποία όμως δεν είναι μαρτύριο όπως του Ταντάλου, αλλά είναι κάτι δημιουργικό και χαρούμενο.”

ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΗΣ ΡΕΘΥΜΝΟΥ ΠΡΟΔΡΟΜΟΣ 

“Η σημερινή ημέρα είναι πραγματικά μια μεγάλη ημέρα για τον τόπο μας, για τα Ανώγεια, για τη Μητρόπολή μας, για την Κρήτη, καθώς το σπουδαίο τούτο αρχαιολογικό μνημείο της Ζώμινθου εντάσσεται σήμερα και επισήμως, με την παρουσία της κυρίας υπουργού, στα μνημεία της UNESCO.

Αυτό είναι σπουδαίο για τον τόπο μας, δίνει μια άλλη προοπτική και δείχνει πραγματικά την ανάγκη που έχουμε όλοι μας να αφουγκραζόμαστε τις πέτρες, να αφουγκραζόμαστε την ιστορία μας, να μη φοβόμαστε να γυρίσουμε προς τα πίσω, για να δούμε το σπουδαίο και ένδοξο παρελθόν μας, πάνω στο οποίο πρέπει να στηρίζεται το παρόν μας και σύμφωνα με το οποίο πρέπει να ατενίζουμε το μέλλον μας.

Γιατί τέτοιες εκδηλώσεις σαν τη σημερινή είμαι βέβαιος ότι μπορούν — και είναι οι μόνες — να αποτελέσουν το αντίδοτο σε οτιδήποτε έρχεται, ιδίως τους τελευταίους καιρούς, να δηλητηριάσει τη ζωή μας”.

ΣΩΚΡΑΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΓΙΑΝΝΗΣ

“Ο τόπος των αρχαίων χρόνων, δεν τοποθέτησε απλώς έναν αρχαίο μύθο, αλλά τη βαθύτερη ανάγκη του να μυηθεί στα μυστικά της φύσης και της ζωής, όπως εύστοχα σημείωσε ο ανασκαφέας Γιάννης Σακελλαράκης. Δεν είναι τυχαίο που ακόμα και σήμερα, ο ίδιος αυτός τόπος συνεχίζει να παράγει γνώση. Από το Ιδαίον Άντρον των μύθων και της λατρείας, φτάνουμε στο Αστεροσκοπείο του Σκίνακα, εκεί όπου ο άνθρωπος εξακολουθεί να κοιτά τον ουρανό αναζητώντας απαντήσεις. Σα να μην σταμάτησε ποτέ αυτή η συνομιλία του Ψηλορείτη με τον χρόνο. Και μέσα σε αυτή τη μεγάλη ενότητα, βρίσκονται τα Ανώγεια. Όχι ως ένα απλό χωριό του βουνού. Αλλά ως η ζωντανή συνέχεια αυτής της μεγάλης διαδρομής.

Αυτό που γίνεται σήμερα, δεν είναι μόνο τιμή στο παρελθόν, ειναι επένδυση στο μέλλον του ορεινού τόπου μας. Σας καλωσορίζουμε στον τόπο που το παρελθόν, συνεχίζει να συνομιλεί με το μέλλον.

TERESA PATRICIO “ICOMOS”

“Με βαθύ σεβασμό σας μιλώ σήμερα  σε αυτή την εκλεκτή συγκέντρωση. H παρουσία σας είναι μια απόδειξη των κοινών πολιτιστικών μας ευθυνών. H σημερινή ημέρα σηματοδοτεί μια στιγμή βαθιάς σημασίας, όχι μόνο για την Κρήτη, την Ελλάδα και την Ευρώπη, αλλά για την Παγκόσμια Κοινότητα που είναι δεσμευμένη να διαφυλάξει την πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας. Εδώ στην Κρήτη, την καρδιά του Μινωικού κόσμου, γιορτάζουμε αυτή την εγγραφή των Μινωικών ανακτόρων στην παγκόσμια λίστα πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO.”

ΜΑΡΙΑ ΛΙΟΝΗ

“Η Περιφέρεια Κρήτης σε κάθε τέτοιου είδους προσπάθεια θα είναι δίπλα στις υπηρεσίες του Υπουργείου Πολιτισμού. Σας καλωσορίζουμε στη γη του Ψηλορείτη, τα ιστορικά Ανώγεια, στην Ζώμινθο με αφορμή την ένταξη της στον κατάλογο της Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.  Ήταν κάτι που το περιμέναμε πάρα πολύ καιρό.  Τα ευρήματα εδώ στη Ζώμινθο το άξιζαν και έγινε πραγματικότητα αυτό το όνειρο πολλών ετών.

Οι ανασκαφές στη Ζώμινθο αποτελούν γεγονός ιδιαίτερης σημασίας, τόσο για την περιοχή των Ανωγείων, όσο και για ολόκληρη την Κρήτη.”

ΝΙΚΟΣ ΞΥΛΟΥΡΗΣ

“Ιστορική και πολύ σημαντική η σημερινή ημέρα, γιατί αποτελεί τη δικαίωση μιας μεγάλης προσπάθειας του Δήμου Ανωγείων σε συνεργασία με την τότε Νομαρχία και σημερινή  Περιφέρεια Κρήτης και το Υπουργείο Πολιτισμού, για την ένταξη του Μινωικού ανακτόρου της Ζωμίνθου στον κατάλογο της Παγκόσμιας Πολιτιστικής κληρονομιάς της UNESCO.

Συγχαρητήρια σε όλους όσοι συνέβαλαν για αυτό το αποτέλεσμα. Θα μείνει στην ιστορία σε ένα δοξασμένο τόπο όπως τα Ανώγεια.”

ΚΩΝΣΤΑΝΤΖΑ ΣΜΠΩΚΟΥ

“Είναι μεγάλη συγκίνηση για μένα που είμαι Κρητικιά και Ανωγειανή και βρίσκομαι σήμερα εδώ και με τον τίτλο της πρέσβειρας της UNESCO για την προώθηση και προστασία του Πολιτισμού. Αυτή η εγγραφή έρχεται να προστεθεί στις εγγραφές του εθνικού δρυμού της  Σαμαριάς και των Αστερουσίων στο παγκόσμιο δίκτυο αποθεμάτων βιόσφαιρας, του Ψηλορείτη και της Σητείας στα αναγνωρισμένα παγκόσμια γεωπάρκα της UNESCO, αλλά και της μεσογειακής διατροφής, στον κατάλογο της αύλης πολιτιστικής κληρονομιάς, με την κρητική διατροφή να συμβάλλει καθοριστικά στην συμμετοχή της Ελλάδας στην έκφραση αυτής της παράδοσης.”

ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΥ

“Ιστορική στιγμή για την Κρήτη. Όπως έχει ειπωθεί και τις προηγούμενες μέρες από την υπουργό Πολιτισμού και από τον περιφερειάρχη Κρήτης, πραγματικά πρόκειται για ένα γεγονός παγκόσμιας ιστορικής σημασίας: η ένταξη των έξι Μινωικών Ανακτόρων στον Κατάλογο Μνημείων Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς της UNESCO.

Και βέβαια σήμερα γιορτάζουμε τη Ζώμινθο, γιορτάζουμε την ένταξη του μοναδικού ορεινού μινωικού ανακτόρου, το «Ανάκτορο του Βουνού», που στις υπώρειες του Ψηλορείτη δείχνει με τον καλύτερο τρόπο ότι ο ανακτορικός μινωικός πολιτισμός, τα μινωικά ανάκτορα, δεν αναπτύσσονταν μόνο κοντά στις παραλίες ή στις πεδινές εκτάσεις, αλλά εκτείνονταν μέχρι τα βουνά.

Επομένως, είναι ένας πραγματικά εμβληματικός χώρος, που δείχνει την οργάνωση της μινωικής ανακτορικής κοινωνίας στις υπώρειες του Ψηλορείτη, σε ένα υψόμετρο που φτάνει τα 1.200 μέτρα, με ένα σύνθετο κτηριακό μινωικό κέντρο, το οποίο είχε βέβαια διοικητική, τελετουργική, οικονομική και κοινωνική χρήση.

Και αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό, γιατί μιλάμε για την κτηνοτροφία, για την ξυλεία, για τα αρωματικά φυτά και τα βότανα. Αυτό προκύπτει και τεκμηριώνεται με τον καλύτερο τρόπο από τις ανασκαφές που έχουν γίνει εδώ από τον αείμνηστο καθηγητή Γιάννη Σακελλαράκη και από την επίτιμη έφορο Αρχαιοτήτων, δρ Εφη  Σαπουνά – Σακελλαράκη, η οποία συνεχίζει μέχρι σήμερα, αποκαλύπτοντας, εκτός από τους χώρους κατοικίας, τα εργαστήρια, τα ιερά και τους χώρους υποδοχής.”