Του Γιώργη Σκουλά του Μιλτιαδαντρέα

ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ.

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1866-69.

1….Η λεηλασία της Μονής Αρκαδίου.

2….Επιστολή του Μιχ.Σκουλά,Αρχηγού του Ανατολικού Μυλοποτάμου,στον υποπρόξενο της Ρωσσίας στο Ηράκλειο Ιωάννη Μητσοτάκη..Ημ. 2-Αυγούστου-1866

3……Η σύσταση των επιτροπών Αθήνας και Σύρου.

-Μετά την απάντηση του Σουλτάνου στις 20 Ιουλίου οι δύο αντίπαλοι αρχίζουν να ετοιμάζονται για την τελική ρήξη.Η περίοδος αυτη έως την έναρξη της επανάστασης στις 21 Αυγούστου θα μπορούσε να ονομαστεί ως ημιεμπόλεμη και περίοδος προετοιμασίας των δύο αντιμαχόμενων.

Οι Τούρκοι αρχίζουν να βγαίνουν από τα κάστρα και να κάνουν επιδρομές στο εσωτερικό του νησιού για να τρομοκρατήσουν τον πληθυσμό η και να αντιμετωπίσουν τους επαναστάτες.

Στις αρχές Αυγούστου βγαίνουν από την πόλη του Ρεθύμνου και κατευθύνονται στη Μονή Αρκαδίου,καθώς γνώριζαν ότι ο Ηγούμενος Γαβριήλ πρωτοστατούσε υπέρ της επανάστασης, ψάχνοντας για επαναστάτες.Δεν βρήκαν όμως κάποια επιβαρυντικά και έτσι αποφάσισαν να λεηλατήσουν την Μονή.Εσπασαν πυθάρια λαδιών,βαρέλια κρασιών,κατέστρεψαν αποθήκες σιτηρών,αλεύρων,σκότωσαν κυρίως βοοειδή,προβατοειδή της Μονής κτλ, και στην συνέχεια αποχώρησαν.

Στο Ηράκλειο εξέρχετε ο τουρκικός στρατός υπό τον Ρεσίτ Πασά και κατευθύνεται πρός το Καστέλλι Πεδιάδος.Στην συνέχεια στρέφεται προς τα δυτικά,λεηλατεί τα χωριά που περνάει,κατευθύνεται και στρατοπεδεύει στο χωριό Σταυράκια Μαλεβιζίου,λίγο κάτω από τον Αγιο Μύρωνα που κατείχαν οι επαναστάτες.

Από τις αρχές επίσης Αυγούστου,ο Μ.Σκουλάς από το στρατόπεδο των Μυλοποταμιτών στον Αγιο Μάμα,λίγο πάνω από την Τύλισσο,αρχίζει να στέλνει επιστολές στον Ιωάννη Μητσοτάκη,υποπρόξενο της Ρωσσίας στο Ηράκλειο,ένθερμο πατριώτη και υποστηρικτή της επανάστασης,ζητώντας του πληροφορίες για τις κινήσεις των Τούρκων,κτλ.

Στό αρχείο μου σήμερα βρίσκονται 10 επιστολές με την υπογραφή του Καπετάν Μιχάλη πρός τον Μητσοτάκη.

Η αλληλογραφία τους αυτή συνεχίστηκε με κωδικούς και μετά την έναρξη της επανάστασης.Ο Μητσοτάκης χρησιμοποιούσε τον κωδικό….κύριος 25….ενω ο Καπετάν Μιχάλης τον κωδικό……αδελφός σας…33.Ο λόγος ήταν ότι σε περίπτωση που η αλληλογραφία έπεφτε στα χέρια των Τούρκων να μην μπορούν να κατηγορήσουν την Ρωσσία ότι ο υποπρόξενος τους βοηθάει τους επαναστάτες,άρα η Ρωσσία υποθάλπτει την επανάσταση.Ο Μητσοτάκης επίσης κατά την διάρκεια της επανάστασης αρθρογραφούσε σε ελληνικές εφημερίδες με το ψευδώνυμο…..Ανταίος.

-Δημοσιεύω σήμερα μία από τις ενυπόγραφες αυτές επιστολές του Καπετάν Μιχάλη με ημερομηνία 2-Αυγούστου-1866.

Πηγη.Ιστορικό Μουσείο Κρήτης.Αρχείο Ιωάννη Μητσοτάκη.Φακ.3α.Αρ.Εγγράφου 150.

Ειλικρινέ και περιπόθητε φίλε μου.

Μετά την έρευναν της περιποθήτου υγειας σας,σας ειδοποιω ότι και γω καλως έχω,επομένως σας φανερώνω ότι χθές περί το δειλινόν κατέλαβον την θέσιν του Αγίου Μάμαντος της επαρχίας Μαλεβιζίου έχων μέθ εαυτόν άνδρας γενναίους και εκλεκτούς υπέρ τους χιλίους εισέτι περιμένω όμως ακόμη συναθριστουν τίνα λοιπόν.Παρακαλω υμας εάν κατά τύχην έλθη και στρατοπεδεύσει πλησίον μου ο βασιλικός στρατός η με αναγκάση να αποσυρθω είς τας θέσεις μου,έχω σκοπόν να μη βάλλω καιρόν επ οφθαλμων αλλά να τον κτυπήσω εν τω άμα όθεν περιμένω τας αξιοσεβάστους περί τουτου οδηγίας,επί τη δε και την παραγγελίαν σας δε,σας γνωρίζω ότι δεν θα είναι έτοιμη.Γράψε μου να κάμω άλλην.Τε τας νέας ειδήσεις ειδοποιήσετε εισέτι δε και παν ότι έχετε νέο σπουδαιον αφορόν την τύχην της πολυπαθους πατρίδος μας.Δεχθήτε λοιπόν την προς υμάς οφειλομένην θέρμην και υπόληψιν.

Εν Αγίω Μάμαντι τη 2-Αυγούστου-1866.

Ο Γενικός Οπλαρχηγός Αυλοποτάμου.

Μιχαήλ Α.Σκουλάς.

-Την ίδια περίοδο οι Κρήτες στέλνουν επιστολή στους Κρήτες της Αθήνας και τους εξουσιοδοτούν να δημιουργήσουν επιτροπή στήριξης του αγώνα.Πράγματι οι Κρήτες της Αθήνας ανταποκρίνονται στην έκκληση και συστήνουν την Κεντρικη Επιτροπή του Αγώνα.Πρόεδρος της Επιτροπής ανέλαβε ο Μάρκος Ρενιέρης ενώ αρχικά μέλη της υπήρξαν οι Λέων Μελάς,.Ι.Σκαλτσούνης,Αντ.Φ.Παπαδάκης.Δ.Μαυροκορδάτος.Χ.Χριστόπουλος και Γ.Σκουζές.

Με άλλη επιστολή τους οι Κρήτες προς την Επιτροπή Αθηνών την εξουσιοδοτούν να ιδρύσει Επιτροπη αποστολών στη Σύρο με σκοπό την τροφοδοσία του αγώνα.Πρόεδρος της Επιτροπής υπήρξε ο Μίνωας Μπογιατζόγλου και μέλη οι Ν.Γιαγιτζής,Στ.Ι.Πρώιος,Δ.Κρίνος,Δ.Καλάρης,Β.Παπαδάκης,Λέων Ευμορφόπουλος και με συμπληρωματικά μέλη αργότερα τον Ν.Δικτάκη και τον Ι.Σακοράφο.

Η Επιτροπή επίσης της Αθήνας συνέστησε επιτροπές για την περίθαλψη των Κρήτων προσφύγων,τραυματιών κτλ,που αναμένονταν από την Κρήτη μετά την έναρξη της επανάστασης.

Πρόεδρος της Επιτροπής προσφύγων της Αθήνας,με πολύ σπουδαίο έργο,υπήρξε η μεγάλη ευπατρίδης Ζωή Σούτσου.