Του Γιώργη Σκουλά του Μιλτιαδαντρέα

-Η ΕΠΙΣΚΕΨΗ ΚΑΙ ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΣΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΤΩΝ ΧΑΤΖΗ ΜΙΧΑΛΗ ΓΙΑΝΑΡΗ ΚΑΙ ΜΙΧΑΗΛ ΤΣΟΥΔΕΡΟΥ

-Μετά την παρέμβαση του Ισμαήλ πασά στο Μοναστηριακό ζήτημα υπέρ του Μητροπολίτη Διονύσιου,τον Νοέμβριο του 1865,την σύλληψη και εξορία πολλών μελών των εκπροσώπων των επαρχιών, αρχίζουν πολλά μέλη στο Ηράκλειο, σε συνεννόηση με τους εξορισθέντες να συλλαμβάνουν την ιδέα μιας ειρηνικής διαμαρτυρίας στον Σουλτάνο εναντίον του Ισμαήλ για την κακοδιοίκηση που ασκούσε αλλά και εναντίον του Μητροπολίτη Διονύσιου γιά την στάση του στο Μοναστηριακό ζήτημα. Συντονιστής και …ψυχή…όλων αυτών των ενεργειών υπήρξε ο Ιωάννης Μητσοτάκης, υποπρόξενος της Ρωσίας στο Ηράκλειο.

Μετά τις σχετικές συζητήσεις και συνεννοήσεις οριστικοποιήται η απόφαση για την διαμαρτυρία. Απέμενε όμως να έρθουν σε συνεννόηση με τις δυτικές επαρχίες της Κρήτης ώστε η διαμαρτυρία να έχει παγκρήτιο χαρακτήρα. Για τον λόγο αυτό στέλνουν τον Δεκέμβριο του 1865 στα Σφακιά κάποιον Ρουσάκη για διαβουλεύσεις.Οι Σφακιανοί όμως ζητούν έγγραφες εγγυήσεις περί του ειρηνικού χαρακτήρα της διαμαρτυρίας.Ετσι ο Ρουσάκης επιστρέφει άπραγος στο Ηράκλειο.

Στην συνέχεια οι συνωμότες προσεγγίζουν τον Σφακιανό έμπορο στο Ηράκλειο Αναγνώστη Λουλούδη με σκοπό να μεταφέρει στούς Σφακιανούς τις εγγυήσεις που ζητούσαν.Η τελική τους συνάντηση γίνεται σε λέσχη του Ηρακλείου στις 3 Μαρτίου 1866 και συμετείχαν πέρα του Λουλούδη ο Ι.Μητσοτάκης ο Κ.Σαρολίδης και ο Μ.Βιστάκης.Ο Λουλούδης λαμβάνει τις έγγραφες διαβεβαιώσεις που ζήτησαν οι Σφακιανοί και αναχωρεί.

1…το κίνημα να είναι πολιτικόν και όχι πολεμικόν.

2…Να συγκληθεί συνέλευσις ήτις να αποταθεί απευθείας προς τον Σουλτάνο

3….Εν τω μεταξύ να συστηθή προσωρινή Διοίκησις,ήτις να διευθετήσει το εσωτερικόν της Κρήτης όσον ένεστι κάλλιον.

4…..Να μη προβη είς ουδέν μέτρον κατά της κυριαρχίας του Σουλτάνου,αλλά βαδίση κατά τας περιστάσεις κτλ.

Μετά την αποχώρηση του Λουλούδη οι εναπομείναντες στη λέσχη συντάσουν το οριστικό κείμενο με τους λόγους και τα αίτια της διαμαρτυρίας.

Πηγη…Νικόλαος Τσιριντάνης.

-Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΙΠΛΩΜΑΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΕΠΑΝΆΣΤΑΣΗΣ ΤΟΥ 1866-69.Τομος 1….Σελ.103 και 104.

…..Επειδή η Δημογεροντία,ο Μητροπολίτης και οι Επίσκοποι επεμβαίνουν είς τα δικαιώματα του λαού των επαρχιών και διαρπάζουν κάθε συμφέρον του και αντενεργούν είς κάθε καλόν διά τας επαρχίας,ο δε Ισμαήλ Πασάς,όχι μόνον δεν τους εμποδίζει απο τα τοιαύτα,αλλά μάλιστα τους βοηθει με πάσαν δύναμιν και με κάθε δόλιον τρόπον διά να κατατυρανούν τον λαόν και προσποιείται ότι θέλει το καλόν του λαου,αλλά με τα έργα κάμνει όλον το εναντίον.Επειδη εσχάτως εις το Μοναστηριακόν ζήτημα εναντίον του κανονισμού ηνάγκασε τους πληρεξουσίους των επαρχιων του Ανατολικου τμήματος,με απειλάς και φυλακίσεις να υπογράψουν την πράξιν την οποίαν συνέταξε και υποστήριξεν η εν Ηρακλείω Δημογεροντία και οι Επίσκοποι βλέποντες ότι δεν υπάρχει άλλο μέσον σωτηρίας.Διά ταυτα αποφασίζομεν.

-Στην συνέχεια του κειμένου σε 11 παραγράφους εξειδικεύονται οι λόγοι της διαμαρτυρίας.Το έγγραφο κλείνει με ημερομηνία.

-Εν Ηρακλείω τη 3-Μαρτίου-1866.

Η αποστολή του Λουλούδη στα Σφακιά πετυχαίνει.Ετσι αποφασίζεται μιά πρώτη συγκέντωση των εκπροσώπων των επαρχιών της Κρήτης στο οροπέδιο του Ομαλού στίς αρχές Απριλίου.Λογω όμως των αποστάσεων και των συνθηκών της εποχής η συγκέντωση αποτυγχάνει.Ως νέος τόπος συγκέντωσης ορίζεται η θέση Μάνας Νερού η Νεροκούρου,έξω από τα Χανια.

Πρώτοι,λογω της εγγύτητας καταφθάνουν οι εκπροσωποι των επαρχιών των Χανίων.Ταυτόχρονα αρχίζει να συγκεντρώνεται και πλήθος κόσμου.Λόγω όμως της υγρασίας που είχε η περιοχή μετασταθμεύουν δύο μέρες αργότερα στην θέση Τσουμπανά.Λόγω επίσης ότι άρχισε να συγκεντρώνεται πολύς κοσμος,οι επικεφαλείς φοβούμενοι μην τυχόν υπάρξουν λεηλασίες και βρεί αφορμή ο Ισμαήλ να θεωρήσει στάση την συγκέντωση τους,όπως είχε κάνει ο Μουσταφάς κατά το κίνημα του 1833,με αποτέλεσμα να τους καταδιώξει η να τους συλλάβει,δημιούργησαν ομάδες περιφρούρησης της συγκέντωσης ώστε να μην υπάρξουν έκτροπα.Γιά να αποφευχθούν επίσης φαινόμενα κερδοσκοπίας από τους εμπόρους των Χανίων που έφερναν τρόφιμα και άλλα χρειώδη στούς συγκεντρωμένους αρχισαν να εκδίδουν ημερίσιο δελτίο τιμών.

Λόγω όμως των αποστάσεων καθυστερούσαν να έρθουν οι των Κεντρικών και Ανατολικών επαρχιών.Ετσι αποφασίζουν να στείλουν αντιπροσωπεία πρός τα ανατολικά ώστε να παρακινήσουν τις επαρχίες αυτές να εκλέξουν και να αποστείλουν ποιό γρήγορα τους εκπροσώπους τους.

Επικεφαλής της ομάδας αυτής,70 περίπου ατόμων τέθηκε ο Χατζή Μιχάλης Γιάνναρης,Αρχηγός Κυδωνίας.Η ομάδα καταφθάνει περί τις 20 Απριλίου στην Μονή Αρκαδίου.Εκεί τις επόμενες μέρες γίνεται συγκέντωση 1500 περίπου ρεθυμνίων επαναστατών και εκλέγονται οι εκπρόσωποι των επαρχιών του Ρεθύμνου.

Στην συνέχεια η ομάδα του Χατζή Μιχάλη χωρίζεται σε δύο ομάδες.Η πρώτη ομάδα κατευθύνεται προς νότια με σκοπό να διεκπερεωθεί μέσω Αγίας Γαλήνης και Τυμπάκιου στις επαρχίες της Μεσσαράς και να προτρέψει για την γρηγορότερη εκλογή και αποστολή αντιπροσώπων.Η δεύτερη ομάδα με τον Γιάνναρη και άλλους αρχηγούς του Νομού Ρεθύμνου όπως ο Μιχαήλ Τσουδερός,Αρχηγος της επαρχίας Αγίου Βασιλείου,συνοδευόμενοι απο τον Μ.Σκουλά καταφθάνουν στα Ανώγεια όπου φιλοξενούνται επί αρκετές ημέρες.

Οι Τούρκοι όμως των Χανίων ενημερώνουν τον Ρεσίτ πασά του Ηρακλείου για τον ερχομό και τις δραστηριότητες του Χατζη Μιχάλη ο οποίος στέλνει αποσπάσματα για να συλλάβουν αυτόν και την ομάδα του.Τους επαναστάτες όμως προλαβαίνει και ειδοποιεί στα Ανώγεια ο Ι.Μητσοτάκης για τις ενέργειες του Ρεσίτ.Οι επαναστάτες ανταπαντούν στόν Μητσοτάκη με την ανωτέρω επιστολή.Την επιστολή υπογράφει ο ίδιος ο Χατζή Μιχάλης,ο Μ.Τσουδερός.ο Παύλος Ανδρέα Μωράκης κτλ.

Τις ίδιες αυτές μέρες αρχίζουν επίσης και καταφθάνουν και φιλοξενούνται στα Ανώγεια εκπρόσωποι των επαρχιών του Ηρακλείου,όπως ο Καπετάν Μ.Κόρακας και ο Αρχηγός Μαλεβιζίου-Τεμένους Παύλος Ντεντίδάκης,ο πολιτικός εκπρόσωπος της επαρχίας Μαλεβίζίου Μιχαήλ Βιστάκης απο τη Ρογδιά και ο πολιτικός εκπρόσωπος της επαρχίας Τεμένους Αντ.Βουμβουλάκης απο το χωριό Κανλί Καστέλλι,τον σημερινό προφήτη Ηλία.Στίς 6 Μαίου όλοι μαζί φεύγουν από τα Ανώγεια και φτάνουν στην θέση Τσουμπανά των Χανίων.

Στις 14 Μαίου,όπως είναι γνωστό,μετά τον ερχομό των εκπροσώπων και του Λασιθίου,αποστέλετε η διαμαρτυρία στον Σουλτάνο και το πλήθος άρχισε να διαλύεται ειρηνικά.Στην περιοχή παρέμεινε επιτροπή 20 περίπου αντιπροσώπων περιμένοντας την απάντηση του Σουλτάνου.Ανάμεσα τους ως εκπρόσωποι του Μυλοποτάμου ο Μ.Σκουλάς και ο Εμμ.Μελισσιώτης από το Φόδελε,τότε επαρχίας Μυλοποτάμου,νυν Μαλεβιζίου.