ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ

Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1866-69.

Του Γιώργη Σκουλά του Μιλτιαδαντρέα

Μια από τις αφορμές για να ξεσπάσει η επανάσταση του 1866-69 υπήρξε το λεγόμενο Μοναστηριακό ζήτημα.

Νέοι κυρίως Κρήτες, με σπουδές επί ελεύθερου ελληνικού εδάφους, επέστρεφαν στην συνέχεια στην σκλαβωμένη πατρίδα τους και μεταλαμπάδευαν όλη αυτήν την γνώση στον κρητικό λαό επανασυνδέοντας τον με το ιστορικό παρελθόν του, γινόμενοι κόκκινο πανί για την Οθωμανική διοίκηση η οποία επιθυμούσε να κρατάει τον κρητικό λαό στο σκοτάδι.

Στις αρχές επίσης της δεκαετίας του 1860 ενα νέο ζήτημα προέκυψε με θανάσιμους εθνικούς κινδύνους. Ο καθολικός ιερέας των Χανίων, Σεραφίνος, άρχισε να τάζει στούς Κρήτες Γαλλική προστασία, εάν εισχωρούσαν στον καθολικισμό. Πολλοί Κρήτες, είτε από άγνοια, είτε από συμφέρον γιά να αποφύγουν τις τουρκικές διώξεις άρχισαν να απαρνούνται την Ορθοδοξία και να εισχωρούν στον Καθολικισμό.Το πρόβλημα έλαβε τεράστιες διαστάσεις καθώς ολόκληρες επαρχίες έπεσαν θύματα του Σεραφίνου.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο, αντιλαμβανόμενο το πρόβλημα, αρχίζει να στέλνει απεσταλμένους στην Κρήτη,ώστε να ενημερώσουν τον λαό και να τον επαναφέρουν στην Ορθοδοξία. Φεύγοντας συστήνουν την δημιουργία περισσότερων σχολείων ώστε ο Κρητικός λαός να μην ξαναπέσει εύκολο θύμα του κάθε Σεραφίνου.

Η Οθωμανική όμως διοίκηση ουδόλως ενδιαφερόταν για την επιμόρφωση του Κρητικού λαού.Ο μόνος φορέας που μπόρουσε να στηρίξει την προσπάθεια αυτή ήταν η Εκκλησία της Κρήτης με τα τεράστια μοναστηριακά έσοδα που είχε.

Παρουσιάστηκε τότε με μιά φωνή το αίτημα η Εκκλησία να διαθέσει ένα μέρος των εισοδημάτων της για την δημιουργία και συντήρηση σχολείων στις επαρχίες κυρίως της Κρήτης.Το αίτημα εδραζόταν στο αμάχητο επιχείρημα ότι αφού οι πιστοί είχαν αναγκαστεί να δωρίσουν τις περιουσίες τους στα Μοναστήρια για να τις διασώσουν από την τουρκική βουλιμία, όφειλε κατ ελάχιστο και η Εκκλησία ως ανταπόδωσει προς τον Κρητικό λαό να διαθέσει ενα μέρος από τα έσοδα αυτά για την επιμόρφωση του.Αίτημα όμως που συνάντησε την σφοδρή αντίσταση του τότε Μητροπολίτη Διονύσιου,με καταγωγή απο την Αλεξανδρούπολη.

Το ζήτημα αυτό ήταν θέμα της Χριστιανικής Δημογεροντίας Ηρακλείου,όπου ήταν η έδρα της Μητρόπολης,αλλα τα αιτήματα αφορούσαν όλη την Κρήτη.Επικεφαλής της παράταξης που εκπροσωπούσε τις θέσεις του Μητροπολίτη στην Δημογεροντία ηταν ο Ιωάννης Δρακάκης,η Πασά Δρακάκης οπως περιπεχτικά τον ονόμζαν οι Κρήτες.Εκπρόσωποι των επαρχιών στην δημογεροντία υπήρξαν ο Λεωνίδας Γεωργιάδης η Λόγιος,Ο Μ.Βιστάκης,ο Κ.Σαρολίδης,ο Κ.Παπαδακης,ο Χριστόφορος Αργυράκης,κτλ

Ολοι αυτοί άρχισαν να συστήνουν γύρω τους διάφορες ομάδες,γνωστές και ως Συντροφιές.με στόχο την προώθηση του αιτήματος τους στην Δημογεροντία.Ο Αργυράκης μαζί με κάποιον Μαρκόπουλο ίδρυσαν την δική τους Συντροφιά,ενώ εξέδιδαν και το φυλλάδιο..ΠΡΟΟΔΟΣ.

Κυριότερη όμως απο όλες υπήρξε αυτή του Βραχασίου,την οποία είχαν ιδρύσει η Βραχασιώτες Κωσταντίνος Σαρολίδης η Σαριδάκης και ο Στυλιανός Παπαδάκης.Μέλη της Συντοφιάς του Βραχασίου υπήρξαν ο Μ.Κόρακας,ο Παύλος Ντεντιδάκης,ο Μιχαήλ Τσουδερός και ο Μιχαηλ Σκουλάς.Αργότερα ο Μ.Σκουλάς ενέταξε στην Συντροφιά τον αδερφό του Μανώλη,πυρπολητή και τον Εμμ.Μελλισιώτη,δασκαλο απο το Φόδελε.Και οι δύο θα παραβρέθουν αργότερα και θα πρωταγωνιστήσουν στα γεγονότα του Αρκαδίου. Συντονιστής όλων αυτών των ομάδων στο Ηράκλειο υπήρξε ο μεγάλος ευπατρίδης Ιωάννης Μητσοτάκης,υποπρόξενος της Ρωσσίας την περίοδο της επανάστασης.

Τον Νοέμβριο του 1865 είχαν προκηρυχθεί εκλογές για την ανάδειξη νέων μελών της Δημογεροντίας Ηρακλείου.Το κλίμα όμως είχε μεταστραφέι υπέρ του αιτήματος των επαρχίων,με αποτέλεσμα να μην εκλεγεί ούτε ο εκλεκτός του Διονύσιου στην Δημογεροντία Ι.Δρακάκης.Ετσι ο κίνδυνος να ψηφίσει η Δημογεροντία υπέρ της ίδρυσης σχολείων με χρήματα της Εκκλησίας ήταν υπαρκτός.

Πρό της κατάστασης αυτής μεταβαίνει από τα Χανιά στο Ηράκλειο ο Ισμαήλ Πασάς,υποστηρικτής του Διονύσιου. Συλλαμβάνει και εξορίζει πολλούς απο τους υποστηρικτές του αιτήματος των επαρχιών,ενώ με απειλές υποχρεώνει τους υπόλοιπους να ψηφίσουν τον κανονισμό όπως τον επιθυμούσε ο Διονύσιος.

Οι εξόριστοι του Ισμαήλ,αλλα και όσοι παρέμειναν στην Κρήτη,αρχίζουν τότε να συλλαμβάνουν την ιδέα μιάς ειρηνικής διαμαρτυρίας εναντίον του αλλά και εναντίον του Μητροπολίτη Διονύσιου.Η διαμαρτυρία αυτή,μετά τις σχετικές συνεννοήσεις των Ανατολικών και Δυτικών επαρχιών της Κρήτης θα πραγματοποιηθεί στίς 14 Μαίου 1866 στα Χανιά.

Το Ηράκλειο ομως είχε πάψει να είναι ασφαλής τόπος για τις συσκέψεις και συνεδριάσεις τους.Ετσι η Συντροφιά του Βραχασίου μεταφέρει τις εργασίες της στις αρχές του 1866 στα Ανωγεια στο σπίτι των Αναγνώστηδων,καθιστώντας τα Ανώγεια έκτοτε κέντρο και των πολιτικών εξελίξεων

στην Κεντρική Κρήτη.

Απο τα Ανώγεια η Συντροφιά του Βραχασίου αποστέλει επιστολές δυο,στις 6 και 8 Ιανουαρίου 1866,στον Μητσοτάκη στο Ηράκλειο, ενημερώνοντας τον και ζητώντας του να στείλει στον Μίνωα Μπογιατζόγλου στην Συρο κάποια συνημμένα εγγραφα,ενώ του ζητούν και οδηγίες.

Ο Μινωας Μπογιατζόγλου,μαζί με τον Γ.Σκουλά η Μπογκιόρνο υπήρξαν οι μεγαλύτεροι προπαγανδιστές της επανάστασης στη Συρο.Με την έναρξη της επανάστασης,ο μεν Μπογιατζογλου ανέλαβε Προεδρος της επιτροπής αποστολών ,ο δε Μπογκιόρνος κατέβηκε στην Κρήτη και υπηρέτησε την επανάσταση ως μέλος της Τμηματικής Επιτροπής Ρεθύμνου.