Η ομιλία του Γιώργη Σκουλά του Μιλτιαδαντρέα, τον Αύγουστο του 2022

Την 1η Αυγούστου 2022 ο Δήμος Ανωγείων έκανε τιμητική εκδήλωση για τον ζωγράφο Κωσταντίνο Σταυρακάκη,1848-1908.Σκοπός η ανάδειξη του ίδιου και του έργου του.Στην εκδήλωση αυτή υπήρξα ο κεντρικός ομιλητής.

“Η πολυποίκιλη και πολυσχιδής ανθρώπινη δραστηριότητα από τις απαρχές του ανθρώπου πανω στην γη έως και σήμερα,bαποτελεί την ιστορία του ανθρωπίνου γένους η οποια ως προιόν της συνειδητής δράσης του αποτελεί το χαρακτηριστικό γνώρισμα και την ειδοποιό διαφορά του έναντι του υπολοιπου ζωικού βασιλείου.

Η ανθρώπινη δραστηριότητα σε ένα ορισμένο τόπο,σε μια ορισμένη γεωγραφική περιοχή και επί ικανό χρονικό διάστημα,αποτελεί το περιεχόμενο της ιστορίας ενός λαού,αποτελεί το περιεχόμενο της εθνικής του ιστορίας.

Η γνώση της ιστορίας ενός λαού αποτελεί επιτακτική ανάγκη και τον βασικό παράγοντα για την επίτευξη της εθνικής του συνοχής, της αέναης πορείας του προς το μέλλον.Λαοί που έπαψαν να μαθαίνουν την ιστορία τους και να διδάσκονται απο αυτήν, έχασαν σταδιακά την εθνική τους συνοχή.την εθνική τους συνείδηση και εξαφανίστηκαν απο το ιστορικό προσκήνιο.

Η εθνική ιστορία ενος λαού συναποτελείται και απο τις κατά τόπους ιστορίες με τα ιδιαίτερα κατά περιοχή γεγονότα και χαρακτηριστικά.

Ομως,όλοι εμείς,ο απλός καθημερινός κόσμος,πέρα από την εκμάθηση της Εθνικής μας ιστορίας,ενδιαφερόμαστε και έχουμε ανάγκη να γνωρίσουμε και για τα της τοπικής ιστορίας.Την ιστορία της γενέθλιας γης.Της γης των προγόνων.Της γης των πάτερων και των μητέρων μας.Τα κατορθώματα τους.Τους αγώνες και της θυσίες τους.Τη συνεισφορά τους στην Πατρίδα,τις τέχνες,τις επιστήμες,τον πολιτισμό.

Η γνώση αυτή της τοπικής ιστορίας ενδυναμώνει και σφυρηλατεί ακόμα περισσότερο τους δεσμούς μας με την γενέθλια γη,μας ταυτίζει με τους προγόνους και μας γεμίζει υπερηφάνεια για τα έργα και την πρόσφορα τους,με αποτέλεσμα να δενόμαστε και να αγαπάμε ακόμα περισότερο τον τόπο μας,να τον υπερασπιζόμαστε απο κάθε επιβουλή,να ατενίζουμε με μεγαλύτερη αισιοδοξία το μέλλον το δικό μας και των παιδιών μας και με διάθεση δημιουργικότητας και ανιδιοτελούς προσφοράς προς την Πατρίδα και την κοινωνία.

-Ιστορία όμως δεν ειναι μόνο η πολεμική ιστορία.Ο πόλεμος είναι μέρος της συνολικής ιστορίας ενός τόπου,ενός λαού,ενός Έθνους και αποτελεί παρεκτροπή θα έλεγα,αναγκαίο κακό πολλές φορές,στην πορεία ενός λαού προς το μέλλον.Το κύριο ζητούμενο στην πορεία ενός λαού δεν είναι ο πόλεμος αλλά η ειρηνική διαβίωση και πρόοδος του,η πνευματική,καλλιτεχνική,κτλ,άνοδος του και η συνεισφορά του στον παγκόσμιο πολιτισμό. Εάν εμείς οι Έλληνες είμαστε κατά τι υπερήφανοι για τους αρχαίους ημών προγόνους,δεν είναι τόσο για τους πολέμους που διεξήγαγαν,αμυντικούς η επιθετικούς, άλλα για τα αθάνατα δημιουργήματα του μυαλού και της σκέψης τους,της καλλιτεχνικής και πνευματικής δημιουργίας τους.

-Ειναι γεγονός και μια πραγματικότητας αναπόφευκτη ότι μετά από ένα σημαντικό πολεμικό κυρίως γεγονός όπως υπήρξε ο.Β.Π.Π,η σε τοπικό επίπεδο η καταστροφή των Ανωγίων τον Αύγουστο του 1944,επέρχεται μια προσωρινή σκίαση σημαντικών γεγονότων η προσώπων του παρελθόντος. Αυτό είναι απολύτως φυσικό να συμβαίνει κυρίως τα πρώτα χρόνια, λόγω της εγγύτητας προς τα γεγονότα αυτά,της συναισθηματικής,συγγενικής,κτλ,σχέσης των επιζώντων με τους νεκρούς του πολέμου αυτού, διότι ένας λαός η μια περιοχή έχει να επουλώσει νεότερες πληγές και καταστροφές που απορροφούν όλη σχεδόν την ενέργεια του. Επιπλέον στα Ανώγεια υπήρξε το 1940-44 η ατυχία να καταστραφούν από τους Γερμανούς τα αρχεία του Δήμου,συλλογές ιδιωτών,να καταστραφούν έργα τέχνης,κτλ.τα οποία στάθηκε δύσκολο έως αδύνατον να ανακτηθούν τα επόμενα χρόνια.Η καταστροφή των Ανωγείων τον Αύγουστο του 1944 δεν αφορούσε μόνον κτήρια αλλά υπήρξε πολυεπίπεδη,καθώς ανέκοψε προσωρινά και όλη την πνευματική,καλλιτεχνική,κτλ.δημιουργία για κάποια χρόνια. Όταν έχεις να επιλύσεις προβλήματα επιβίωσης,στέγασης,περίθαλψης,κτλ,κάποιες άλλες δραστηριότητες είναι φυσικό να περνάνε σε δεύτερη μοίρα. Έτσι τα Ανώγεια για κάποια χρόνια έμοιαζαν αποκομμένα από το ιστορικό παρελθόν τους.

-Σταδιακά οι πληγές αυτές επουλώθηκαν και η ζωή άρχισε να παίρνει τους κανονικούς της ρυθμούς.Η ανωγειανή κοινωνία πατώντας γερά πάνω στα χνάρια των προπολεμικών γενεών,συνέχισε την ανερχόμενη πορεία της στα γράμματα στις τέχνες ,γενικά σε όλες τις εκφάνσεις της πολιτικής,πολιτιστικής,πολιτισμικής και κοινωνικής ζωής,φτάνοντας σε υψηλότατα επίπεδα πνευματικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας που ξεπερνούν τα στενά όρια του Χωριού και απλώνονται σε όλη την Χώρα.

Η ιστορία όμως των Ανωγείων ούτε ξεκίνησε αλλά ούτε και τέλειωσε το 1940.Τα Ανώγεια προϋπήρχαν ως Χωριό χίλια χρόνια πριν και κάποιοι άλλοι είχαν διαγράψει την δική τους πορεία πριν από εμάς.Εμείς σήμερα δεν ήμαστε παρά οι συνεχιστές του έργου αυτών των ανθρώπων,οι συνεχιστές των αρχών και των αξιών τους. Χρέος μας να μεταβιβάσουμε ότι παραλάβαμε και εξελίξαμε στο πέρασμα του χρόνου,με απόλυτο σεβασμό και ταπεινότητα στις επόμενες γενιές.Χρέος μας επίσης η ανάδειξη της μνήμης και του έργου όλων αυτών των ανθρώπων που για χρόνια παρέμειναν στην σκιά.

-Το κενό αυτό στην ιστορία των Ανωγείων έρχεται σήμερα να καλύψει η ιστορική έρευνα και να επανασυνδέσει τα Ανώγεια με το ιστορικό παρελθόν τους.

Το πρώτο μου βιβλίο.ΤΑ ΑΝΩΓΕΙΑ ΚΑΙ Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥΣ…αυτήν ακριβώς την ανάγκη,στο μέτρο του εφικτού,προσπάθησε να εξυπηρετήσει.Με αναφορές ,μικρές η μεγάλες,σε γεγονότα η πρόσωπα του παρελθόντος.Πρόσωπα και γεγονότα που αναδεικνύουν οτι τα Ανώγεια πέρα από αγώνες και θυσίες υπέρ. Πατρίδος,ήταν ταυτόχρονα και πνεύμονας πολιτισμού,με σωρεία ανθρώπων των γραμμάτων και τεχνών,των επιστημών της πολιτικής ήδη απο τον 19ο αιώνα.Σε ένα περιβάλλον μάλιστα πολύ δύσκολο όπως αυτό της τουρκοκρατούμενης Κρήτης.Τα Ανώγεια κατά τον 19ο αιώνα δεν ήταν απλώς επίκεντρο των αγώνων γιά την ελευθέρια του κριτικού λαού στην κεντρική Κρήτη,αλλά ήταν ταυτόχρονα και εργαστήρι πολιτισμού,πολύτιμη παρακαταθήκη για ολόκληρη την Κρήτη μετά την απελεύθερωση από τον τούρκικο ζυγό.Σε όλη την ορεινή Κρήτη και στά Ανώγεια διαφύλαχθηκαν τα ιερά και τα όσια της φυλής επί τουρκοκρατίας,η μουσική της,τα τραγούδια της,τα ήθη και τα έθιμα,οι παραδόσεις του λαού μας κτλ,γιά να ….μπολιάσουν ….αργότερα τα μεγάλα αστικά κέντρα.

-Μιά από τις εμβληματικής αυτές μορφές των Ανωγείων του 19ου αιώνα,που ξεπήδησαν από τις σελίδες του βιβλίου αυτού είναι και αυτή του ζωγράφου Κ.Σταυρακάκη.Από την αρχική αυτή μικρή αναφορά στο βιβλίο,η μικρή αυτή σπίθα, έτυχε της δέουσας φροντίδας, έγινε φλόγα,έγινε φωτιά, έγινε φως,στάθηκε η αφορμή να αναδυθεί από την ιστορική λήθη ενα άξιο τέκνο της ιστορίας μας ο ζωγράφος Κ.Σταυρακάκης.Υπήρξε άμεσο το ενδιαφέρον των μελών της οικ.Σταυρακάκη με αποτέλεσμα να βρεθούν 25 ζωγραφικοί πίνακες του,το ημερολόγιο του και σήμερα έχουμε την χαρά να τα θαμάζουμε συγκεντρωμένα στην έκθεση που διοργανώνει ο Δήμος Ανωγείων,τα εγκαίνια της οποίας πραγματοποιούνται σήμερα.

Σήμερα, φίλες και φίλοι,αναδύεται από τα σκοτεινά υπόγεια της ιστορίας ο Κ.Σταυρακάκης και το έργο του και λούζεται στο άπλετο φως της δημοσιότητας της αναγνώρισης και της καταξίωσης.

Παραδίνεται σήμερα το έργο του στο ευρύ φιλότεχνο κοινό αλλά και στους ειδικούς της τέχνης,οι οποίοι πιστεύω βαθύτατα οτι θα τον κατατάξουν εκεί που πραγματικά του ανήκει.Στους μεγάλους Κρήτες λαικούς ζωγράφους του 19ου αιώνα.

Με το έργο σου,κυρίως τις προσωπογραφίες,προσέφερες ανεκτίμητη υπηρεσία στην γενέτειρα σου τα Ανώγεια, καθώς διέσωσες και προσέφερες την αιωνιότητα σε πολλές σημαντικές μορφές του χωριού του 19ου αιώνα.

Καλωσορίζουμε σήμερα στην συλλογική ιστορική μνήμη της ανωγειανής κοινωνίας ένα άξιο τέκνο της.

Ζωγράφε Κ.Σταυρακάκη.

Η γενέτειρα σου τα Ανώγεια,η ευρύτερη ανωγειανή κοινωνία,σου αποτείνει σήμερα, έστω και καθυστερημένα τον οφειλόμενο φόρο τιμής.Μιά αναγνώριση και μια τιμή που δικαίως κατέκτησες με την προσφορά και το έργο σου και που σε κατατάσσει στους σπουδαίους Ανωγειανούς,στους σπουδαίους Κρήτες του 19ου αιώνα.

-Ο Κ.Σταυρακάκης γεννήθηκε το 1858.Ηταν έγγαμος.Σύζυγος του υπήρξε η Αθηνά Βλαστού από το Αμάρι.Χαρακτηριστική είναι η μαντινάδα που της έλεγε και έχει διασωθεί έως τις μέρες μας.

Στον κρουσταλένιο σου λαιμό,

βάλε μαργαριτάρι,

γιά νά ναι αγάπη μου μπελί,

πως είσαι από τ Αμάρι.

Απέκτησαν τρείς γιούς.Τον Νίκο ο οποίος υπηρέτησε στον ελληνικό στρατό και έφτασε στον βαθμό του Συνταγματάρχη,τον Αριστοτέλη ο οποίος σε ηλικία 20 ετών ξενιτεύθηκε στην Αμερική και τον Δημοσθένη ο οποίος σκοτώθηκε στην Μικρά Ασία.

Από δημοσίευμα της εφ…ΤΟ ΣΥΝΤΑΓΜΑ…..των Χανίων του 1908 συνάγεται οτι εξελέγξει πρώτος δήμαρχος Ανωγείων το 1878 ενώ εξελέγξει βουλευτής Επαρχίας Μυλοποτάμου το 1886.Το ίδιο έτος διορίστηκε Γενικός Επιθεωρητής της χωροφυλακής Κρήτης θέση την οποία διατήρησε μέχρι το 1889.

Κατά την περίοδο της Κρητικής Πολιτείας διορίστηκε Έπαρχος Κυδωνίας.

Κατά την επανάσταση του Θερίσου συντάχθηκε στο πλευρό του Ελ.Βενιζέλου.

Τον Φεβρουάριο του 1908 λόγω των πολιτικών παθών της εποχής τον συνέλαβε η αστυνομία και τον έκλεισε στο υγρό υπόγειο του αστυνομικού σταθμού Ανωγείων.Λόγω του κρύου και της υγρασίας,έπαθε πνευμονία και κατέληξε μετά από 15 ημέρες.

Ας είναι αιωνία η μνήμη του.»

Ανώγεια 1-Αυγούστου-2022

Υπό την αιγίδα του Δήμου Ανωγείων.

-Σκουλάς Γεώργιος του Μιλτιαδαντρέα