Σε μια συγκλονιστική αφήγηση, ο Βασίλης Κονιός “Κονιδοβασίλης” συγκίνησε όλους μας στην εκκλησία του Αι-Γιώργη στη διάρκεια της εκδήλωσης για τον αρχηγό της Αντίστασης Ιωάννη Δραμουντάνη , όταν ανέφερε την εμπειρία του όντας παρόντας στην εκτέλεση του “Στεφανογιάννη” από τους Ναζί.  Ήταν μόλις 12 ετών ο Βασίλης Κονιός, εκείνη τη μαύρη μέρα στις 13 Φεβρουαρίου 1944, όταν 2.500 Γερμανοί στρατιώτες κύκλωσαν το χωριό και κατάφεραν να συλλάβουν τον αρχηγό της Αντίστασης και άλλους έντεκα συντρόφους του. Στην αφήγηση του αναφέρει πως συγκεντρώθηκαν όλα τα γυναικόπαιδα στο παλιό περαχωριανό σχολείο, με τους άντρες να διαφεύγουν όπως όπως για να γλιτώσουν τη σύλληψη. Πως ταυτοποιήθηκε ο Στεφανογιάννης με μια φωτογραφία που του έδειξε ο Γερμανός αξιωματικός, την παραδοχή του ίδιου του αρχηγού ότι ήταν αυτός ώστε να μην έχει άλλες συνέπειες το χωριό, καθώς μετά και την μεταφορά του εκτός χωριού στην θέση “Ανεμόμυλος” για να εκτελεστεί με συνοπτικές διαδικασίες. Ήταν η μόνη χάρη που έκαναν δεκτή οι Ναζί εγκληματίες, να μην τον σκοτώσουν μπροστά στα μάτια όλων των συγχωριανών του, προφανώς για να μην δημιουργηθούν ταραχές με ανεξέλεγκτες ίσως συνέπειες. Τέλος όπως αναφέρει ο “Κονιδοβασίλης” σύμφωνα με όσα είδε, όταν ο “Στεφανογιάννης” δεμένος πισθάγκωνα έδωσε ένα σάλτο για να ξεφύγει από τους δυο στρατιώτες, αυτοί έριξαν αμέσως με τα όπλα τους, αλλά φαίνεται ότι δεν τον πέτυχαν , παρά δέχτηκε τις σφαίρες λίγα δευτερόλεπτα αργότερα και είκοσι μέτρα μακρύτερα, από δυο άλλους Γερμανούς φρουρούς που ήταν εκεί κοντά ως ασφάλεια.

Αναλυτικά η αφήγηση του 92χρόνου Βασίλη Κονιό “Κονιδοβασίλη” έχει ως εξής:

“Το ’44 ήταν μια βραδιά απού εχαλούσε ο θεός τον κόσμο, από τσι βροχές, τους ανέμους, τσι βροντές, τσι αστραπές και ήσανε όλοι οι Ανωγειανοί στα σπίτια τονε. Εκοιμόμασταν όλοι ‘κείνο το βράδυ δεν επήγε κανείς έξω , μείναμε όλοι μέσα. Το πρωί, λοιπόν, στις 5-6 η ώρα αρχίσαν τα πολυβόλα και «βάνανε» από τσι τέσσερις μεριές του χωριού και μας ειδοποιήσαν ότι οι Γερμανοί, ήρθανε.

Μετά από μία ώρα που ξημέρωσε, εβγάλανε τον ντελάλη και μας λένε:

 «Όλοι οι Ανωγειανοί, γυναίκες, παιδιά και άντρες, να συγκεντρωθείτε στο σχολείο. Όποιος βρεθεί χωσμένος στα σπίτια, θα τον εκτελούμε επί τόπου!».

Σηκωθήκαμε όλοι άντρες, γυναίκες και παιδιά και τρέχαμε στα σπίθια μέσα. Ήντα να κάμομε; Σε μία ώρα μας είπαν πως πρέπει να είμαστε όλοι κατεβασμένοι στο σχολειό . Αναγκαστήκαμε. Οι άντρες βέβαια χωστήκανε στα σπίθια ‘πό πάνω, όπου εμπορούσανε. Δεν επαρουσιάστηκε κιανείς.

Επήρενε η μάνα μου, εμένα και την αδελφή μου και γύραμε κάτω και πήγαμε στο κάτω σχολειό. Ήσανε συγκεντρωμένοι εκεί και εκεί εσυνάντησα και το γιό του “Στεφανογιάννη” , το Ζαχαρία, που εκαθότανε δίπλα με τ’ αδέλφια του.  Από πάνω Ήσανε δυό Γερμανοί αξιωματικοί εκεί που έκανε το μετεωρολογικό σταθμό ο παπά Γιώργης,  για τον καιρό και στέκανε από πάνω κι ήταν πεσμένοι εκεί κάποιοι , ποιοί δεν κατέχω. 

Επήγα, εγώ, έκατσα με τον συγχωρεμένο το Ζαχάρη και τονέ παρηγορούσα με δυό – τρεις φίλους, που ήμαστανε μαζί. Μετά από ένα τέταρτο περίπου, εκατεβαίνανε από πάνω, από τσι σκάλες του δημαρχείου πέντε-έξι Γερμανοί και έσερναν  κι έναν άνθρωπο. Τον είχαν δεμένο από πίσω και φορούσε κι έναν γαμπά. Τον κατεβάζουν και τονέ φέρνουνε δίπλα στους δυο Γερμανούς. Αυτός δεν εστράφηκε καθόλου προς το πλήθος, γιατί από κάτω ήταν η οικογένειά του και δεν ήθελε να τσι προδώσει. Τον πιάνει, λοιπόν, ο Γερμανός αξιωματικός, από το γαμπά, από την κεφαλή και τονέ σφεντουρά χάμε και βγάνει από την τσέπη του, μία φωτογραφία, πολύ μεγάλή και του λέει:

«Εσύ είσαι ο Γιάννης ο Δραμουντάνης ή Στεφανογιάννης;»

 Και του λέει:

 «Εγώ είμαι!»

Και τον αφήνει εκεί.

Κουβεντιάσανε τότε οι δυο αξιωματικοί  και τονέ δίδουν σε δυό Γερμανούς στρατιώτες . Τονέ πιάνει ο καθένας από την κάθε χέρα και τονέ γύρανε πέρα,  καμιά διακοσαριά – τριακόσια μέτρα και επογύρανε να πάνε να τον εκτελέσουνε. 

Αυτός δεν εσταμάτησε στο απόσπασμα, μονό… έχει δυό πήδους σηκωμένους. Πετά και πηδά από κάτω και περνά το δρόμο και φαίνεται πως δεν τονέ βρήκαν οι σφαίρες των εκτελεστών, μονό τονέ βρήκανε είκοσι μέτρα παρακάτω, οι σφαίρες δυο Γερμανών φρουρών, που ήταν  εκεί. Κατέβηκαν, λοιπόν, κι οι άλλοι ύστερα και του ‘καμαν την εκτελεστική βολή.

Μετά εξαφανίστηκαν οι Γερμανοί. Ήντα εγενήκανε; Δε γατέχω. Φύγανε τα γυναικόπαιδα και γύρανε κάτω. Πήγα τότε, με το συγχωρεμένο το Ζάχαρη, εγώ κι οι φίλοι του, ακριβώς εκεί που τον είχαν… Ήσαν εκεί τα παιδιά του. Έκλαιγαν. Κι όλοι οι Ανωγεινοί εμονιάσανε εκεί. Αυτή ήταν η θυσία του “Στεφανογιάννη” ολοκλήρωσε.

Να αναφέρουμε ότι παρά τις προσπάθειες των ενήλικων ανδρών να κρυφτούν και να γλιτώσουν την οργή των Ναζί, έντεκα παλικάρια δεν τα κατάφεραν και συνελήφθησαν εντός του χωριού όπου προσπάθησαν τελευταία στιγμή να κρυφτούν. Έκτοτε η τύχη τους αγνοείται καθώς οι Ναζί τους πήραν μαζί τους με ένα καμιόνι προς το Ηράκλειο. Όλες τις επόμενες μέρες οι συγγενείς τους προσπάθησαν να μάθουν την τύχη τους, αλλά δεν τα κατάφεραν. Πιθανότερη εκδοχή σύμφωνα με όλους τους ιστορικούς, είναι να εκτελέστηκαν την ίδια μέρα (13 Φεβρουαρίου 1944) ή το αργότερο την επομένη και να τάφηκαν σε ομαδικό τάφο κάπου κοντά στο Ηράκλειο. Μια μαύρη μέρα η 13η Φεβρουαρίου για τα Ανώγεια με τον χαμό 12 αυθεντικών πατριωτών που πολέμησαν και πέθαναν για την Ελευθερία.

Οι 11 σύντροφοι στην Αθανασία του “Στεφανογιάννη” ήταν οι εξής:

1.Σμπώκος Κωνσταντίνος του Βασιλείου

2.Δραμουντάνης Γεώργιος του Βασιλείου

3.Κονιός Ιωάννης του Γεωργίου

4.Κοκοσάλης Ανδρέας του Σαρακηνού

5.Κοκοσάλης Εμμανουήλ του Νικολάου

6.Μανουράς Νικόλαος του Γεωργίου

7.Μανουράς Βασίλειος του Σταύρου

8.Σαλούστρος Αλκιβιάδη του Ιωάννη

9.Σαλούστρος Βασίλειος του Δημητρίου

10.Αεράκης Ανδρέας του Ιωάννη

11.Σταυρακάκης Ιωάννης του Ιωσήφ

Αθάνατοι!

Δείτε σε βίντεο την αφήγηση του Βασίλη Κονιό εδώ:

https://www.youtube.com/watch?v=dxlmPvVxwKU&ab_channel=nakiskonios