Ρεπορτάζ  Γιώργης Μπαγκέρης

Με αισθήματα απογοήτευσης και πικρίας, υποδέχτηκε ο πρώην δήμαρχος Ανωγείων Γεώργιος Σμπώκος, την κατάργηση με Νόμο της Κυβέρνησης, των Νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, στα οποία υπαγόταν ο “Πολιτιστικός Οργανισμός του δήμου Ανωγείων” με την επωνυμία “Γεώργιος και Αμαλία Σμπώκου” και αφορούσε στην δημιουργία ενός μουσείου στο παλιό Περαχωριανό σχολείο, μέσα στο οποίο θα υπήρχε όλος ο λαογραφικός πλούτος που έχει συλλέξει εδώ και έξι και πλέον δεκαετίες. Ένας πλούτος από συγγράμματα, αντικείμενα που αφορούν το Ανωγειανό σπίτι του περασμένου αιώνα, υφαντά, σκεύη, φωτογραφίες και τόσα άλλα που με τόσο κόπο και μεράκι συγκέντρωσε ο Γεώργιος Σμπώκος και με τη δωρεά του προς τον δήμο Ανωγείων ήθελε να τα αφήσει παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές, μένουν ξανά μετέωρα, με μια δουλειά δέκα ετών να ξεκινάει ουσιαστικά σήμερα από την αρχή, με άγνωστη ακόμα την λύση και τον χρόνο που θα απαιτηθεί ώστε αυτή να γίνει πραγματικότητα.

Ο δήμαρχος Ανωγείων Σωκράτης Κεφαλογιάννης, υποχρεωμένος από το νέο Νόμο για τα Νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, υπέγραψε την 11η Ιανουαρίου την σχετική απόφαση για κατάργηση του Πολιτιστικού φορέα που θα υλοποιούσε το όραμα του Γιώργη Σμπώκου και θα έφερνε σύντομα στα Ανώγεια ένα πολυχώρο πολιτισμού και λαογραφίας, με το αδιαμφισβήτητα τεράστιο έργο που έχει να επιδείξει στο διάβα της ζωής του, ο πρώην δήμαρχος, συγγραφέας και λαογράφος, ως ένας από τους σημαντικότερους εν ζωή ανθρώπους που καταγράφουν την ιστορία μας.

Με επιστολή του στην ΑΝΩΓΗ μάλιστα ο Γεώργιος Σμπώκος εκφράζει αυτή την απογοήτευση για μια απόφαση που γυρίζει πίσω τα πράγματα στο 2013, με όλα να πρέπει πάλι να ξεκινήσουν από την αρχή, τονίζοντας ότι αν δεν υπάρξουν άμεσα αποτελέσματα εντός του 2024, έχει την πρόθεση να πάρει πίσω τη δωρεά του προς τον δήμο Ανωγείων και να αναζητήσει μόνος του άλλους τρόπους διάσωσης αυτού του πολιτιστικού “θησαυρού”.

Σε επικοινωνία μας με τον δήμαρχο Ανωγείων Σωκράτη Κεφαλογιάννη, ο ίδιος μας ανέφερε ότι ήταν υποχρέωση να ακολουθηθεί ο Νόμος όπως πάντα πράττει ο δήμος και ότι παρά την επιστολή που έστειλε προς το Υπουργείο ώστε να εξαιρεθεί αυτός ο Πολιτιστικός Οργανισμός από το νόμο, αυτή δεν έγινε αποδεκτή. “Ο δήμος θα αναζητήσει άμεσα νέα εργαλεία έκφρασης αυτού του πολιτιστικού φορέα ώστε το έργο ζωής του Γιώργη Σμπώκου να αναδειχθεί και να μείνει για τις επόμενες γενιές” μας ανέφερε χαρακτηριστικά ο Σωκράτης Κεφαλογιάννης. Μάλιστα οι δυο άνδρες είχαν συνάντηση προ ολίγων ημερών, στην οποία ο κ. Σμπώκος ενημερώθηκε για τις αρνητικές εξελίξεις και στο ότι θα υπάρξει προσπάθεια το λαογραφικό αυτό μουσείο να γίνει με άλλο τρόπο.

Ένας τρόπος που έπεσε στο τραπέζι της συζήτησης, θα ήταν να γίνει ως Ίδρυμα, πρόταση που είχε ξεκινήσει και στο παρελθόν, αλλά δεν είχε προκριθεί λόγω του χρόνου που χρειαζόταν και άλλων νομικών δυσκολιών, αλλά φαίνεται αυτή τη στιγμή ως η ιδανικότερη λύση. Ο ίδιος ο Γεώργιος Σμπώκος πάντως ανησυχεί για τον χρόνο που θα χρειαστεί, καθώς πεποίθηση του είναι ότι όταν “στηθεί” αυτό το λαογραφικό μουσείο θα πρέπει να είναι παρών ως συντονιστής και γνώστης του υλικού του, ώστε αυτό να εκτεθεί όπως πρέπει και όχι με προχειρότητα. Όπως και να έχει ο δήμος Ανωγείων οφείλει να μην παρατήσει το θέμα και να βρει την ιδανικότερη λύση για ένα τόσο σημαντικό έργο ανάδειξης και προώθησης του πολιτισμού των Ανωγείων.

Προς το παρόν συστήθηκε μια επιτροπή καταγραφής του υλικού που δεν έχει ακόμα παραδοθεί στο δήμο. Στην επιτροπή συμμετέχει ο ίδιος ο Σωκράτης Κεφαλογιάννης, ο Αντιδήμαρχος Μανόλης Κοντογιάννης, ο πρόεδρος του Δ.Σ Μιχάλης Δραμουντάνης και οι προϊστάμενοι των Οικονομικών υπηρεσιών του δήμου, Χαράλαμπος  Τζαγκαράκης και Ειρήνη Νταγιαντά. Να αναφέρουμε ότι ο Γεώργιος Σμπώκος έχει παραδώσει περίπου το 50% του υλικού στο δήμο το οποίο είχε καταγραφεί το 2013 και παραδόθηκε το 2016. και βρίσκεται σε αποθήκες του δήμου. Τα υπόλοιπα βρίσκονται στο σπίτι του στο Μεϊντάνι και αφορούν συγγράμματα, υφαντά, σκεύη παλιά αγροτικά και κτηνοτροφικά αντικείμενα των Ανωγειανών και πλήθος άλλων που έχουμε αναδείξει και αναφέρει σε πολλά αφιερώματα μας στην έντυπη και ηλεκτρονική ΑΝΩΓΗ τα τελευταία 20 χρόνια.. Ανάμεσα τους και τα 23 βιβλία που έχει εκδώσει, όλα ένα κι ένα “διαμάντια” του πολιτισμού, των ηθών και εθίμων των Ανωγείων, ιστορικά και καταγραφής του τρόπου ζωής των παλαιών Ανωγειανών. Σε αυτά θα προστεθεί και άλλο ένα, το τελευταίο του βιβλίο που ολοκληρώνει αυτή τη περίοδο με τίτλο “Αναμνήσεις μιας ζωής” και αναφέρεται στον αγώνα της Κατοχής και αργότερα στην ανασυγκρότηση του χωριού μετά το ολοκαύτωμα μέχρι και σήμερα.

Η ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΥ ΣΜΠΩΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΩΓΗ

Η ΑΝΩΓΗ συνομιλεί όλες αυτές τις ημέρες με τον πρώην δήμαρχο Ανωγείων Γεώργιο Σμπώκο, κατανοώντας την απογοήτευση του για την εξέλιξη που πήρε το θέμα. Είμαστε και εμείς υπέρμαχοι της εξεύρεσης μιας άμεσης λύσης καθώς το λαογραφικό αυτό μουσείο θεωρούμαι ότι θα συμβάλλει αποφασιστικά στην πρόοδο του τόπου μας. Λείπουν τα λαογραφικά μουσεία από ένα τόπο με τόσο μεγάλη παράδοση, με ήθη και έθιμα που χάνονται στους αιώνες, όπως λείπει και ένα Μουσείο Ολοκαυτώματος που θα αναδείξει και τον αγώνα των Ανωγείων και την αντίσταση σε κάθε κατακτητή. Στην ιδιόχειρη επιστολή που μας παρέδωσε αναφέρει αυτολεξεί τα εξής:

“Με την παρούσα δήλωση μου σας καθιστώ γνωστό ότι ανακαλώ οριστικά  τη δωρεά των 20 συγγραμμάτων μου προς τον αναγνωρισμένο από την Ελληνική Πολιτεία, Πολιτιστικό Οργανισμό “Γεώργιος και Αμαλία Σμπώκου” μετά την κατάργηση του από την Ελληνική Κυβέρνηση και τη δεκαετή κωλυσιεργία επί του θέματος του Δήμου Ανωγείων.

Επί του παρόντος δεν ανακαλώ τη δωρεά των αντικειμένων για τη συγκρότηση του Παλιού Ανωγειανού σπιτιού, του Λαογραφικού μουσείου και του προσωπικού μου αρχείου. Τούτο θα πράξω αν εντός του 2024 δεν έχουν κατασκευαστεί ή και μπει σε λειτουργία οι τρεις προαναφερθέντες εκθεσιακοί χώροι: 1)Παλιό Ανωγειανό Σπίτι, 2) Λαογραφικό μουσείο και 3)Προσωπικό αρχείο”.

Η επιστολή υπογράφεται με αποδέκτες  τον δήμαρχο και το δημοτικό συμβούλιο Ανωγείων.

Ως ΑΝΩΓΗ θα παρακολουθούμε το θέμα ευελπιστώντας στην εξεύρεση μιας άμεσης λύσης, είτε αυτή είναι του Ιδρύματος είτε οποιαδήποτε άλλη με νομική υπόσταση. Το θέμα ίσως θα πρέπει να δει και η Περιφέρεια Κρήτης και ο ίδιος ο Σταύρος Αρναουτάκης καθώς και οι Ανωγειανοί Αντιπεριφερειάρχες Νίκος Ξυλούρης και Νίκος Σκουλάς που γνωρίζουν από πρώτο χέρι το πλούσιο λαογραφικό έργο του Γεωργίου Σμπώκου που δεν πρέπει να χαθεί για τα Ανώγεια αλλά και εν γένει για την Κρήτη γενικότερα. Επίσης όλοι οι σύλλογοι των Ανωγείων, θα πρέπει ο καθένας από το δικό του μετερίζι και με τις δυνάμεις του να πιέσουν ώστε να μη χαθεί κάτι τόσο σημαντικό για την ανάδειξη του πολιτισμού, των ηθών και των εθίμων μας.