Συνέντευξη στον Γιώργη Μπαγκέρη και την ΑΝΩΓΗ

Με αφορμή την έκθεσης ζωγραφικής του Λουδοβίκου των Ανωγείων στη Βικελαία βιβλιοθήκη στο Ηράκλειο ( η οποία θα παραμείνει ανοικτή έως τις 28 Μαρτίου) η ΑΝΩΓΗ συνομίλησε με τον σημαντικό Ανωγειανό καλλιτέχνη σε μια συζήτηση με αρκετή τέχνη, αναφορές στις αξίες του παρελθόντος αλλά και στα πλούσια μελλοντικά του σχέδια. Τα “Σύννεφα και οι κατσιφάρες” του Λουδοβίκου ακολουθεί πάντα η ξαστεριά, η ελπίδα, η ανατολή του λαμπερού ήλιου. Ο ίδιος μας μίλησε για την πρώτη φορά που ζωγράφισε στην ηλικία των εννέα ετών όταν ο πατέρας του ο Λιαμοβασίλης τον μάλωσε. Μας διηγείται πως το 1979 ο Μάνος Χατζιδάκις τον οδήγησε στον κόσμο της μουσικής, αργότερα ο Νίκος Στεφανίδης από τη Θεσσαλονίκη τον κατηύθυνε στον χώρο της συγγραφής βιβλίων και τέλος πως ο Βαγγέλης Παπαθανασίου τον επανέφερε στα χρώματα και τον καμβά!

Ο δικός μας Γιώργος Δραμουντάνης,  μιλάει και για τα Ανώγεια, τις “κατσιφάρες” του χθες και του σήμερα, τα Υακίνθεια του καλοκαιριού και την καθιέρωση της γιορτής της Μάνας στο χωριό, όπως και για την σπουδαία βραδιά της Μεγάλης Τρίτης όπου στο Μέγαρο Μουσικής στην Αθήνα θα παρουσιάσει μια παράσταση με θέμα τα μοιρολόγια. Τέλος γίνεται αναφορά στο νέο δίσκο που θα κυκλοφορήσει σύντομα με μουσική και στίχους δικούς του και τη φωνή του Σωκράτη Μάλαμα.

 H ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΕΧΕΙ ΩΣ ΕΞΗΣ:

-Πες μας λίγα λόγια για την έκθεση σου “Σύννεφα και Κατσιφάρες”

Η έκθεση φιλοξενεί περίπου 50 έργα. “Σύννεφα και κατσιφάρες” μεν, αλλά επειδή με βρήκε η Άνοιξη, τα τελευταία έργα είναι μέσα στην άνοιξη. Οι πρώτες αχτίδες ώστε μετά τα σύννεφα και τις κατσιφάρες να μπούμε στην ελπίδα, στον ήλιο.

-Ποια τοπία ήταν οι πηγές της έμπνευσης σου; Μόνο των Ανωγείων ή και άλλων περιοχών;

Τα τοπία είναι από όλη τη Κρήτη κυρίως βέβαια από τα Ανώγεια. Τα Ανώγεια που έχουμε να κάνουμε με αυτό που βλέπουμε από τα παιδικά μας χρόνια. Και σήμερα που κατέβηκα  από Ανώγεια, μέσα σε ένα “σύννεφο” κατέβηκα! Η κατσιφάρα ήταν τόσο πυκνή που είναι αυτό που ζωγραφίζω και πραγματικά εδώ στην έκθεση μου. Το σύννεφο δε σου ποζάρει για να το ζωγραφίσεις. Ο ουρανός κάνει την πόζα! Ο ουρανός καταστρέφει τα σύννεφα του, αλλάζει συνεχώς την πρόταση του, όμως αν έχεις το βλέμμα σταθερό στην παρατήρηση σου, ώστε να παρατηρήσεις τι γεγονότα συμβαίνουν από πάνω μας, άηχα γεγονότα, τόσο γλυκά και όμορφα τότε μπορείς να το αποτυπώσεις στον καμβά.Έτσι σκέφτηκα όλη την ιστορία με τα σύννεφα και τις κατσιφάρες, όπου είναι κάτι που κρύβει και φανερώνει. Το ζητούμενο όμως είναι το φως. Το φως είναι αυτό που πάντα θα βρίσκει το δρόμο να σχίζει ένα σύννεφο και να περνά. Είναι το αιώνιο παιχνίδι της νύχτας με τη μέρα, της ζωής και του θανάτου. Στο τέλος θα βγει ο ήλιος και θα είναι από πάνω. Πάντα θα κερδίζει το παιχνίδι ο ήλιος. Εμείς οφείλουμε να παλεύουμε το παιχνίδι μέσα από τις αγωνίες μας, μέσα από τα σύννεφα, μέσα από τα κρυφά, μέσα από το θάνατο, μέσα από το φόβο.

-Πότε μπήκε η ζωγραφική στη ζωή σου, ποιο ήταν το πρώτο σου ερέθισμα ώστε να ασχοληθείς ενεργά;

Η πρώτη μου ζωγραφική απόπειρα, με απόδοση, ήταν όταν ήμουν 9 χρονών στα Ανώγεια, που με μάλωσε ο πατέρας μου και όπως ήμουν μουτρωμένος στον μπουφέ και έβλεπα τον εαυτό μου μέσα στο τζάμι, τον ζωγράφισα μέσα σε ένα χάρτινο πιάτο! Έμοιαζε πολύ η ζωγραφιά στο πρόσωπο μου και όλοι είπαν πόσο ωραίο ήταν και πως το έκανα έτσι να μοιάζει. Αυτή είναι η πρώτη μου ανάμνηση από την ζωγραφική. Μετά από αυτό, πάντα ζωγράφιζα στους τοίχους, στους δρόμους και αλλού. Επίσης ζωγράφιζα σχέδια και τα κεντούσαν οι γυναίκες, πολλά σπίτια στα Ανώγεια έχουν κεντήματα από δικά μου σχέδια.

Ανέκαθεν η ζωγραφική ήταν το πάθος μου. Σπούδασα στην Ανωτάτη Εμπορική και ήθελα μετά να μπω στην σχολή Καλών τεχνών. Δεν τα κατάφερα να μπω, ωστόσο έκανα δυο χρόνια μέσα στην καλών τεχνών στο εργαστήριο του Κοκκινίδη και πήρα μαθήματα ουσιαστικά εκεί για τη ζωγραφική. Αλλά το ποιο σημαντικό μάθημα που παίρνεις μέσα στην Καλών τεχνών, είναι να κατεδαφίσεις τον εγωισμό σου. Να καταλάβεις ότι είναι μια τέχνη η οποία δε χρειάζεται ευκολίες, πρέπει να “βυθιστείς”, να ανακαλύψεις ένα νέο δρόμο, να ανακαλύψεις μια νέα πραγματικότητα που να μπορείς να την αποδώσεις.

 -Από ζωγράφος μουσικός. Πες μας πως προήλθε αυτή η αλλαγή;

Μετά με βρήκε ο Μάνος Χατζιδάκις το 1979. Με κατευθύνει προς τη μουσική, γνωρίζοντας ότι ζωγράφιζα, μάλιστα είχε και ένα πίνακα δικό μου στο σπίτι του. Άρπαξα την ευκαιρία τότε το 1979. Μάνος Χατζιδάκις ήταν αυτός, δεν μπορείς να αφήσεις μια τέτοια ευκαιρία να περάσει και τον άφησα να με πάει στη μουσική εκεί που με πήγε! Πάντα όμως ζωγράφιζα, πάντα σχεδίαζα. Μπορώ να σου πω Γιώργο, ότι γνωρίζω περισσότερα πράγματα για τη ζωγραφική παρά για τη μουσική.Πήγαινα ταξίδια στην Ευρώπη για να δω μουσεία, για να δω μια έκθεση. Προχωρώντας λοιπόν με αυτό το βηματισμό, φτάνω περίπου 3 χρόνια πριν που ξαναμπαίνω μέσα στη ζωγραφική με τον Βαγγέλη Παπαθανασίου που είναι πολύ φίλος μου, ο οποίος με παροτρύνει ξανά προς αυτό το δρόμο.

-Με ποιο τρόπο σε παροτρύνει ο Βαγγέλης Παπαθανασίου;

Μου αγοράζει τα χρώματα, μου αγοράζει πίνακες και με πιέζει και μου λέει “ζωγραφική οπωσδήποτε, οπωσδήποτε, οπωσδήποτε!!” Μέχρι και σήμερα εξακολουθεί να μου στέλνει χρώματα και λευκούς πίνακες. Ζωγραφίζω και του στέλνω σε φωτογραφίες τα έργα για να τα κρίνει γιατί και ο ίδιος πέρα από σπουδαίος μουσικός είναι και ζωγράφος! 

-Είχατε και μια συνάντηση στο Παρίσι πριν δυο μήνες για μια έκθεση ζωγραφικής στην Πόλη του Φωτός. Υπάρχει κάποια εξέλιξη;

Πήγα τότε και είδα μια γκαλερί την οποία διευθύνει μια Ελληνίδα. Της άρεσαν τα έργα και βρισκόμαστε σε διαδικασίες ώστε να γίνει έκθεση των έργων μου στο Παρίσι. Είναι και η ίδια προσωπική φίλη του Παπαθανασίου και πιστεύω ότι σύντομα μέσα στο 2020 θα γίνει η έκθεση.Πάντως μέσα στο 2020 θα πραγματοποιήσω και μια μουσική συναυλία με τους συνεργάτες μου στο Παρίσι. Ο Χατζιδάκις λοιπόν με παίρνει από τη ζωγραφική και με πάει στη μουσική και ο Παπαθανασίου με παίρνει από τη μουσική και με πάει πάλι πίσω στη ζωγραφική!

 -Και στην συγγραφή των βιβλίων ποιος σε πήρε από το χέρι?

Στη συγγραφή; Έχω ένα φίλο στη Θεσσαλονίκη, το Νίκο το Στεφανίδη, ένας άνθρωπος που διαμόρφωσε τον πολιτισμό της πόλης με το πολιτιστικό κέντρο “Μύλος”. Αυτός έκανε πρόταση στον εκδότη Νίκο Καρατζά πριν από περίπου 10 χρόνια. Του είχε πει τότε: “Ο Λουδοβίκος αυτά που κουβεντιάζει και λέει, είναι όλα έτοιμα να μπουν σε βιβλίο”. Έτσι ξεκίνησε και μου έγινε η πρόταση. Τότε έκανε μια σειρά βιβλίων αυτός που λεγόταν “Μικρός Ιανός” και γράφω εγώ μια σειρά από σκέψεις, σαν αποφθέγματα και κάνω το βιβλίο “Το πηγάδι του κρίνου” από αυτό ξεκινήσαμε και ακολούθησαν μια σειρά άλλα. Ακολούθησαν και παραμύθια στις εκδόσεις “Σαββάλας” όπου είναι διευθυντής εκεί ο Νίκος Δραμουντάνης του Μίχαλου και μου έκανε πρόταση. Έκανα ήδη τρεις εκδόσεις εκεί σε παραμύθια. Παραμύθια όχι για παιδιά, αλλά παραμύθια για μεγάλους που τα διαβάζουν και τα εξηγούν στα παιδιά!

 -Δύσκολες εποχές, προβλήματα με τον κορονοιό, το μεταναστευτικό. Τι ζητάει πλέον ο κόσμος από τον κάθε καλλιτέχνη για να ελαφρύνει την ψυχή του;

Κοίταξε. Ο καλλιτέχνης έχει ένα έργο να κάνει. Να παράγει την ομορφιά. Την ομορφιά που εισπράττει ο άνθρωπος και του δίνει τη δυνατότητα να πολεμήσει τα άγρια και τα άσχημα. Δεν είναι ο καλλιτέχνης αυτός που θα βγει να κάνει ένα σύνθημα για τον κορονοιό. Εγώ αντί για τον κορονοιό θα σου ζωγραφίσω μια ανθισμένη αμυγδαλιά και θα σου δείξω ότι η φύση ξέρει να μας οδηγεί στο ωραίο και στην εξέλιξη της ζωής. Κατ’ εμέ ο πραγματικός καλλιτέχνης πρέπει να κάνει τη δουλειά του την οποία να την προτείνει στον κόσμο για να τον κάνει καλύτερο. Το θέμα του κορονοιού ή του μεταναστευτικού είναι θέματα που αντιμετωπίζουν οι πολιτικοί και οι επιστήμονες. Η τέχνη οφείλει να εισπράττει τα μηνύματα της από τα προβλήματα τα κοινωνικά. Όπως ξέρεις για παράδειγμα έχω δυο τραγούδια που τραγουδάει ο Σαμίρ. Αυτή είναι η δουλειά μου εμένα. Όχι να λέω αν οι πολιτικοί ή επιστήμονες κάνουν σωστά τη δουλειά τους. Έγραψα την ιστορία του Σαμίρ σε τραγούδι το οποίο τραγούδησε ο ίδιος. Πιστεύω ότι στο θέμα του μεταναστευτικού είναι μια προσφορά όλο αυτό με τον Σαμίρ και το τραγούδι του. Περνάει το μήνυμα του ανθρωπισμού στον κόσμο που θα το ακούσει. Υπάρχει και ένα δεύτερο τραγούδι ανέκδοτο ακόμα που μιλάει για την Αιφέ, ένα κορίτσι που προσπάθησε να περάσει στη Δύση αλλά δεν τα κατάφερε. Μια κοπέλα από το Αφγανιστάν όπως τόσοι άλλοι που δεν τα κατάφεραν. Αυτό θα το τραγουδήσει ξανά ο Σαμίρ.

 -Πες μας και για τα ιστορικά “Υακίνθεια” και τις σκέψεις σου για το τι θα δούμε τον φετινό Ιούλιο στα Ανώγεια

Τα Υακίνθεια και φέτος θα είναι δυο λογιώ. Το Μάιο θα κάνουμε τη “Γιορτή της Μάνας” στα Ανώγεια όπως και πέρσι. Φιλοδοξούμε να το καθιερώσουμε σαν μια γιορτή στα Ανώγεια για τη Μάνα. Μια αναφορά στη Μάνα που κάθε μέρα φεύγει, στη Μάνα που κάθε μέρα έρχεται, στη Μάνα που δεν γέννησε, αναφορές μέσω των έργων της Μάνας, τα υφαντά.Φιλοδοξούμε φέτος όλα τα χωριά της Κρήτης και κυρίως τα ορεινά, αλλά και στην υπόλοιπη Ελλάδα που το κοινοποιούμε μέσω των συλλόγων της κάθε περιοχής, να βγούνε στα μπαλκόνια τα υφαντά. Να κάνουμε σε εισαγωγικά μια επίδειξη της πατρίδας του χθες, την ποιότητα του χθες, το βλέμμα του χθες, από τις μανάδες που μας έφεραν ως εδώ.Όσον αφορά τα Υακίνθεια δουλεύουμε εντατικά για να παρουσιάσουμε το καλύτερο στον κόσμο που θα έρθει.

-Πότε είχαν περισσότερη κατσιφάρα τα Ανώγεια, χθες η σήμερα;

Τα Ανώγεια έχουν περισσότερη “κατσιφάρα” σήμερα με τα γεγονότα που παρακολουθούμε χωρίς να το αναλύσουμε περισσότερο. Το όνομα των Ανωγείων το έφτιαξαν σπουδαίοι άντρες και γυναίκες τα παλιά χρόνια. Και οφείλουμε σε αυτούς σεβασμό. Το όνομα όταν δεν μπορούμε να προσθέσουμε κάτι τουλάχιστον να μην το χαλάμε.Τα Ανώγεια έχουν τεράστια ιστορία, έχουν περάσει πολλά και το dna υπάρχει ώστε να αλλάζουμε αρνητικές καταστάσεις. Στον κάθε τόπο οι λίγοι την κάνουν τη διαφορά δεν την κάνουν οι πολλοί.

-Τα μελλοντικά σου σχέδια, στη δισκογραφία. Υπάρχει και μια σημαντική βραδιά το Πάσχα στο Μέγαρο Μουσικής. Πες μας για αυτά

Βρίσκομαι αυτή τη περίοδο σε μια συνεργασία με τον σπουδαίο Σωκράτη Μάλαμα. Θα κάνω ένα δίσκο και θα τραγουδήσει ο Σωκράτης τα τραγούδια μου.Είμαστε στην προεργασία τώρα πιστεύω θα είναι σύντομα έτοιμος ο δίσκος.

Επίσης την Μεγάλη Τρίτη θα παίξω στο Μέγαρο Μουσικής με θέμα τα μοιρολόγια και τίτλο “Ένα κεράκι αυτούμενο, εκράτου και έσβησε μου” από το Ερωτόκριτο. Θεωρώ ότι είναι σπουδαία εμφάνιση, εκεί θέλω να παρουσιάσω τη Κρήτη που δεν φαίνεται, την βαθιά ψυχή και την αγάπη της μάνας μέσα από το μοιρολόι της σε προέκταση με τον Μεσογειακό θρήνο που τον βλέπουμε καθημερινά με τα ναυάγια των ανθρώπων. Οι αδερφές Βουγιουκλή θα τραγουδήσουν εκεί κάποια τραγούδια τον “Θρήνο της Μεσογείου”. Είναι μια πολύ σπουδαία παράσταση, την περιμένω πως και πως. Καλούμε μετά από 35 χρόνια να πω σε αυτό τον χώρο μέσα αυτό που είδε ο Μάνος Χατζιδάκις με πολύ ευκολία. Είδε ότι τα μοιρολόγια είναι ένα πολύ βαθύ και ουσιώδες πράγμα το οποίο οφείλουμε να το δούμε σαν ένα πολιτισμό και μια πολύ βαθιά Ελληνική ρίζα που προέρχεται από τον Όμηρο.Η Εκάβη γυναίκα του Πρίαμου, λέει στον Όμηρο “Ελάτε γυναίκες να ευχαριστηθούμε τα δάκρυα” και αυτό εμένα με παραπέμπει στην Ανωγειανή γυναίκα την Καραμπίνενα (σ.σ Μαρίκα Καραμπίνη) που μου είχε πει το εξής:”Ο βαθύς πόνος δεν έχει πόνο. Εγώ μοιρολογούσα, οι άλλοι κλάιγανε και ένιωθα ένα είδος ηδονής. Δεν πονούσα το παιδί μου;Εγώ νομίζω ότι πέρασα μέσα από τον πόνο και με έβγαλε αλλού”. Αυτά μου είχε πει, η γυναίκα που είχε χάσει το γιο της στο ναυάγιο τότε του πλοίου “Ηράκλειο”.Συγκλονιστικά λόγια πραγματικά.

 -Διάλεξε εσύ ένα δικό σου επίλογο για τη σημερινή μας συζήτηση

Πρώτα από όλα θέλω να σου πω και το λέω αληθινά, ότι είναι ευτύχημα ένα χωριό σαν τα Ανώγεια να έχει μια εφημερίδα σαν την ΑΝΩΓΗ και να πηγαίνει σε όλο τον κόσμο, όπου ο κάθε Ανωγειανός με ένα κλικ έχει μια άμεση πρόσβαση στην είδηση και στο τι συμβαίνει στον τόπο που αγαπάει.Αξίζουν συγχαρητήρια σε όλους εσάς τους ανθρώπους της εφημερίδας. Ταξιδεύω και εγώ συχνά αλλά πάντα θα μπω για να δω τι γίνεται στα Ανώγεια.

Κλείνοντας θέλω να πω σαν άνθρωπος που κάνει μια τέχνη, ότι η ομορφιά μας χρεώνει την ανακάλυψη της. Και μας ξεχρεώνει όταν την διηγηθούμε. Όταν λοιπόν διηγούμαστε το ωραίο, την ομορφιά της καθημερινότητας, από τα συναισθήματα και τις εικόνες που βλέπουμε τότε και μόνο μπορεί να περάσει η κρίση και η ασχήμια.Σε ευχαριστώ θερμά.