Στην υπό Οθωμανική κατοχή Μακεδονία μας 13 του Οκτώβρη μέρα σαν τη σημερινή το 1904 ένας λοχαγός νέος άνδρας 34 μόλις ετών, αξιωματικός ενός τάγματος πυροβολικού σκοτώνεται, σε ένα χωριό της Καστοριάς.

Πολεμούσε την αδικία της οθωμανικής κατοχής, πολεμούσε για την Ελλάδα της γης, της σημαίας, των ανθρώπων. Πολεμούσε όλους εκείνους ανάμεσα τους και Βουλγάρους οι οποίοι επιδίωκαν να κλέψουν την ψυχή της Μακεδονίας, των Ελλήνων της Μακεδονικής γης με βία και τρομοκρατία.

Μακεδονομάχος, άξιος στρατιωτικός, ετοιμοπόλεμος χωρίς καμία επίσημη και ανοικτή βοήθεια από την ελληνική πολιτεία προσπαθεί να οργανώσει την υπεράσπιση της Μακεδονικής γης με μερικούς μόνο κουρασμένους αλλά πεισμωμένους άνδρες που στέκονται μέχρι τελευταίας ρανίδος του αίματος τους, στο πλάι του.

Ήταν πλούσιος από εύπορη οικογένεια όμως δεν αναπαύτηκε και δεν αλληγόρησε στα καλέσματα για τους αγώνες της Μακεδονίας. Μπορούσε να αδρανήσει, να αδιαφορήσει. Όμως επέλεξε τον τίτλο του Μακεδονομάχου και όχι του πλούσιου και απαθή. Επέλεξε να σταθεί απέναντι στις κάνες και τις ξιφολόγχες των Τούρκων και των Βουλγάρων με αποτέλεσμα να γίνει σύμβολο και εμπνευστής. Να γίνει παράδειγμα και να μείνει στην ιστορία το όνομα του που μαζί με Κρήτες Μακεδονομάχους, οπλαρχηγούς του τόπου μας δε σκύψανε το κεφάλι δεν υπέστειλαν τη σημαία μα πάνω από όλα δεν έπαψαν να έχουν θεό.
παπά Ανδρέας Κεφαλογιάννης

 ** Μίκης Ζέζας, το επιχειρησιακό όνομα του Παύλου Μελά