Του Γιώργη Μπαγκέρη

Έτος 1947. Μόλις τρία χρόνια μετά το Ολοκαύτωμα των Ανωγείων, τον Αύγουστο του ’44 από τους Ναζί, οι Ανωγειανοί έχουν επιστρέψει στις εστίες τους και λιθαράκι, λιθαράκι, με κόπο, δάκρυα και αίμα χτίζουν ξανά τα σπίτια τους. 940 οικίες ισοπέδωσαν εκ θεμελίων οι Ναζί εγκληματίες, αλλά υπολόγισαν χωρίς τους ανίκητους στην ψυχή Ανωγειανούς, που έχτισαν ξανά με τα χέρια τους τα σπίτια τους, για τρίτη φορά μέσα σε διάστημα μόλις 125 ετών, μετά και τα δυο Ολοκαυτώματα που είχαν προηγηθεί από τους Τούρκους, το 1822 και το 1867.

Την ημέρα εργασία και αναστήλωση του τόπου για την επιστροφή στις πατρογονικές εστίες, αλλά με τη δύση του ηλίου, οι Ανωγειανοί έβρισκαν αποκούμπι στην φτώχεια τους,  στον ήχο της λύρας και στην δημιουργία της μαντινάδας με την οποία θα τραγουδούσαν και θα εξέφραζαν τον καημό, την χαρά και τη λύπη τους, την αγάπη και την πίστη για καλύτερες μέρες. Η φωτογραφία είναι από εκείνο τον χειμώνα του 1947, όπου μια μεγάλη παρέα δεκατριών Ανωγειανών αντρών περιστοιχίζουν με αγάπη και σεβασμό στην πλατεία στο Περαχώρι, τον τυφλό λυράρη, τον θρυλικό Μανόλη Πασπαράκη ή Στραβό, έναν  από τους πρωτομάστορες της Κρητικής μουσικής, αλλά και ένας από τους σημαντικότερους λυράρηδες, μέσω του οποίου στις παρέες και στις καντάδες τους, οι Ανωγειανοί ξεχνούσαν τις πίκρες και τραγουδούσαν την αγάπη.

Ένα μάθημα, μέσα μόνο από μια φωτογραφία, για εμάς τους νεότερους, ότι ακόμα και στις δυσκολότερες εποχές, υπάρχει φως και αυτό αντανακλά μόνο μέσα από τη συλλογικότητα, την φιλία, την ανοιχτή καρδιά, τον σεβασμό. Σχεδόν όλοι  από τους δεκατέσσερις άντρες της φωτογραφίας έχουν φύγει από τη ζωή. Ή μάλλον το αντίθετο. Κανείς δεν έφυγε ποτέ. Αθάνατοι!

-Την φωτογραφία αντλήσαμε από το τεράστιο προσωπικό αρχείο της πολύτιμης φίλης μας  Αγγέλας Σκουλά που βρίσκεται πάντα κοντά και στην “Α”, με το πλούσιο υλικό που καθημερινά συγκεντρώνει από τα δρώμενα των Ανωγείων. Την ευχαριστούμε θερμά για την προσφορά της φωτογραφίας αλλά και της συνεισφοράς της στο να αναγνωρίσουμε ένα προς ένα τα πρόσωπα της φωτογραφίας που βρέθηκαν εκείνη την ημέρα του 1947 στο Περαχώρι.

-Τον λυράρη Μανόλη Πασπαράκη που βρίσκεται στο μέσον της φωτογραφίας περιστοιχίζουν οι εξής:

-Προσφύρης Μανουράς

-Γιάννης Χαιρέτης (Χαιρετοβασίλη)

-Επαμεινώνδας Ξυλούρης (Παμίκα)

-Διονύσης Χαιρέτης (Στελομανώλη)

-Σάββας Δραμουντάνης

-Μενέλης Ξυλούρης

-Γιάννης Σουλτάτος (Αλισαβογιάννης)

-Αεράκης Μπάμπης(Νταροχαραλάμπης)

-Γιάγκος Σκουλάς (Μάνωλας)

-Βασίλης Μπαγκέρης (Τζαβολιός)

-Διονύσης Βρέντζος(Φουντούλης)

-Αεράκης Γιάννης (Πολογιάννης)

-Γεώργιος Δραμουντάνης (Μαβριγιάς)