Του Κώστα Χαρ. Νεονάκη (από την εφημερίδα «Πατρίς» του Ηρακλείου)
Την ημέρα των Βαΐων, αρχή της Μ. Εβδομάδας, δολοφονήθηκε στ’ Ανωγειανά όρη το 23χρονο παλικάρι για κτηματικές διαφορές στα βοσκοτόπια. Το τραγικό γεγονός συγκλόνισε την Κρήτη και το Πανελλήνιο. Τελευταία στην πατρίδα μας είναι σ’ έξαρση η βαρβαρότητα, οι ληστείες και δολοφονίες κι έχομε συνηθίσει, δυστυχώς, στις εγκληματικές πράξεις. Κανείς όμως δεν περίμενε αυτό το άγριο έγκλημα στ’ Ανώγεια Ρεθύμνου και μάλιστα μεταξύ συγγενών. Τ’ Ανώγεια έχουν ένα δικό τους ξεχωριστό πολιτισμό που στηρίζεται σ’ αιώνιους άγραφους νόμους. Οι Ανωγειανοί, όσες διαφορές κι αν έχουν μεταξύ τους τις επιλύουν και ομαλοποιούν σιωπηρά με τους λεγόμενους “Σασμούς”.

Σ’ όλα τα δύσκολα προβλήματά τους, σημαίνει “εσωτερικός συναγερμός” κι οι άνθρωποι που σηκώνουν το σταυρό της ανωγειανής τιμής, δίνουν τις λύσεις. Η ανωγειανή κοινωνία εμπνέεται και πορεύεται με αλληλεγγύη μεγάλη. Ολοι για τον ένα κι ο ένας για όλους. Η προκοπή ενός Ανωγειανού στις τέχνες, τα γράμματα, στην οικονομία και πολιτική είναι χαρά για όλους. Δεν υπάρχει φθόνος εναντίον του. Είναι υπερήφανοι γι αυτόν.

Οι Ανωγειανοί ξεχωρίζουν στα θέματα φιλοξενίας. Όσοι υπηρέτησαν αυτό τον τόπο έχουν πολλά να διηγηθούν γι αυτό το θέμα. Στη φιλοξενία των Ανωγειανών και το σεβασμό τους στον κάθε άνθρωπο που έρχεται στον τόπο τους οφείλεται η δημιουργία, η εδραίωση και προσφορά των οικοτροφείων Ανωγείων στους ξένους μαθητές. Παιδιά φτωχά, ορφανά κι επιμελή απ’ όλους τους νομούς της Κρήτης, που ξεπερνούσαν τα διακόσια, έβρισκαν προστασία στα οικοτροφεία αρρένων και θηλέων. Η επιμέλειά τους κι η ευγενής τους άμιλλα με τους Ανωγειανούς μαθητές και μαθήτριες ανέδειξαν τότε το ενιαίο Γυμνάσιο Ανωγείων, ένα από τα καλύτερα επαρχιακά της πατρίδας μας. Οι απόφοιτοί του, χωρίς φροντιστήρια, έμπαιναν στις πανεπιστημιακές σχολές. Ήταν συγκινητικές οι παρακλήσεις των γονιών να προσληφθούν τα παιδιά τους στα οικοτροφεία, που μετονομάστηκαν αργότερα “Μαθητική Εστία” υπό κρατικό έλεγχο. Ήξεραν οι γονείς πως τα παιδιά τους στα οικοτροφεία ήταν ασφαλή, υπό το άγρυπνο βλέμμα της ανωγειανής φιλοξενίας και η επιτυχία τους στις σπουδές δεδομένη.

Η κατάργηση της Μαθητικής Εστίας Ανωγείων ήταν λάθος. Στέρησε θέσεις εργασίας από τ’ Ανώγεια, αλλά προπαντός την ευκαιρία των Ανωγείων να φιλοξενούν και να προστατεύουν παιδιά φτωχά και ορφανά για να μπορούν να σπουδάζουν.

Οι Ανωγειανοί είναι υπερήφανοι για τον τόπο τους και την πατρίδα. Διατηρούν τη γλωσσική προφορά τους και τις παραδόσεις της κωμόπολής τους με θρησκευτική ευλάβεια.

Η αγάπη τους για την πατρίδα φαίνεται στους αγώνες θυσίες και τα ολοκαυτώματά τους.

Στ’ Ανώγεια υπηρέτησα δεκάξι χρόνια, ως θεολόγος καθηγητής και δ/ντής του ενιαίου Γυμνασίου και αργότερα του Λυκείου και υπεύθυνος των οικοτροφείων. Είχα αμέριστη τη συμπαράσταση των δημάρχων: Λευτέρη Σκουλά, Γιώργου Κλάδου και Βασίλη Σπαχή, πρωταγωνιστών και στους ανωγειανούς σασμούς.

Αμέριστη και η συμπαράσταση των Ανωγειανών που με υπερηφάνεια έβλεπαν να προκόβουν οι ξένοι μαθητές στον τόπο τους.

Εκεί, στ’ Ανώγεια, έζησα με την οικογένειά μου μια ξεχωριστή κι αξέχαστη χρονική περίοδο. Εκεί με τους σύντεκνους και βαπτιστήρια μου, τους κουμπάρους κι αγαπημένους μου Ανωγειανούς, έγινα ένα μ’ αυτούς. Θα μπορούσα να διηγούμαι ώρες πολλές για τους άγραφους νόμους του ανωγειανού πολιτισμού και τα προτερήματα της ανωγειανής κοινωνίας. Πληγώθηκα και πόνεσα με το έγκλημα στ’ Ανωγειανά όρη.

Ήταν αναπάντεχο και είναι αναπάντητο. Παρακαλώ τους φίλους μου Ανωγειανούς να ξαναβρούν τον ιστορικό τους δρόμο. Να εμπιστευτούν τη Δικαιοσύνη για να περιορίσουν το κακό και να δώσουν χαρά σ’ αυτούς που τους αγαπούν.

Ας μην ξεχνούν οι αγαπημένοι μου φίλοι πως οι ιστορικές δόξες και τιμές των Ανωγείων γράφτηκαν στην ανηφόρα και όχι στην καταστροφική κατηφόρα.

Ελπίζω η γενναιότητα των Ανωγειανών στα δύσκολα να βρει τρόπους να επουλώσει τις αιμορραγούσες πληγές, που είναι μαύρη σελίδα στην ιστορία των Ανωγείων και πρέπει να σβήσει. Τότε θάρθει ο πανηγυρισμός με το αναστάσιμο μήνυμα: “Χριστός Ανέστη”.

(ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ «ΠΑΤΡΙΣ» ΤΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ)

Ημερομηνία δημοσίευσης:
22/4/2017