Στην τελική ευθεία μπαίνουν οι εντατικές προετοιμασίες για να ξεκινήσουν και φέτος οι ανασκαφές της Ζωμίνθου από την Αρχαιολόγο κα Έφη Σακελλαράκη Σαπουνά και την πολυμελή ομάδα της. Η ίδια θα βρίσκεται στα Ανώγεια το Σάββατο 2 Ιουλίου το απόγευμα και οι εργασίες στο Μινωικό ανάκτορο της Ζωμίνθου θα ξεκινήσουν το πρωί της Δευτέρας 4 Ιουλίου. Η κα Σακελλαράκη-Σαπουνά θα πλαισιώνεται όπως κάθε χρόνο από μια έμπειρη ομάδα Ελλήνων Αρχαιολόγων και μια επίσης δυνατή ομάδα Ανωγειανών κατά το πλείστον εργατών, που θα δουλέψουν στην Ζώμινθο για τέσσερις συνολικά εβδομάδες, μέχρι δηλαδή τις πρώτες ημέρες του Αυγούστου.

Η μινωική εγκατάσταση της Ζωμίνθου, σε υψόμετρο 1.187 μέτρων, ανακαλύφθηκε το 1982, έπειτα από μία τυχαία συνομιλία που είχε με ένα Ανωγειανό βοσκό, ο αρχαιολόγος Γιάννης Σακελλαράκης. Μετά τον θάνατο του σπουδαίου αρχαιολόγου το 2010, την ανασκαφή συνεχίζει με επιτυχία η αγαπημένη του σύζυγος Έφη Σαπουνά Σακελλαρακη. Σύμφωνα με την ίδια:”τη Μινωική Ζώμινθο διάλεξαν για να μείνουν γόνοι της δυναστείας της Κνωσού προκειμένου να ελέγχουν το Ιδαίο ‘Αντρο, αλλά και να συγκεντρώνουν τα προϊόντα του βουνού, δηλαδή τα ιαματικά βότανα και το μαλλί που, όπως γνωρίζουμε από τις πινακίδες της Κνωσού και από αιγυπτιακές πηγές, έστελναν στις αγορές της Ανατολής και της Αιγύπτου..”.

Μετά το πέρας των ανασκαφών για το 2015 το Υπουργείο Πολιτισμού είχε εκδώσει ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία:”Η αρχιτεκτονική του συγκροτήματος, το οποίο διατηρείται σε ύψος σχεδόν τριών μέτρων, έργο ενός ευφυούς αρχιτέκτονα που δεν ακολούθησε πάντα τους κανόνες των μινωικών ανακτόρων, αλλά έλαβε υπ’ όψιν του τις κλιματολογικές συνθήκες της περιοχής, είναι ένα είναι από αυτά τα στοιχεία» τονίζει το ΥΠΠΟ. Πολυτελείς χώροι κατασκευασμένοι από λαμπερούς λευκούς ασβεστόλιθους, δεξαμενή καθαρμών, πολύθυρα και φωταγωγοί που αφήνουν άπλετο φως, δημόσιες αίθουσες με θρανία και εστίες, μία εκ των οποίων με περίτεχνο περιχείλωμα, κλιμακοστάσια που οδηγούν σε άνω ορόφους, μαζί με πλήθος αντικειμένων, δηλώνουν το σημαντικό χαρακτήρα του συγκροτήματος και ιδιαίτερα τον πολιτικό και οικονομικό ρόλο του..”.

Η Ζώμινθος Ιδρύθηκε αρχικά περί το 1900 π.Χ., μαζί με τα πρώτα μεγάλα ανάκτορα και είχε μια συνεχή κατοίκηση. Εκτός από οικιστικό κέντρο πρέπει να αποτέλεσε «παράρτημα» του Ιδαίου ‘Αντρου σε εποχές του χρόνου όπου το ιερό σπήλαιο δεν ήταν προσβάσιμο.Με τις ως τώρα ενδείξεις στο κτίριο της Ζωμίνθου έχουν εντοπιστεί τρεις χρονικές φάσεις. Η πρώτη συμπίπτει με την ίδρυση του περίπου το 1900 π.Χ., η δεύτερη περίπου το 1600 π.Χ. με την ακμή του και αργότερα με την καταστροφή του από το σεισμό της Θήρας και τέλος κατά το 1400 π.Χ. με ένα άλλο οικοδόμημα σε μικρή απόσταση κτισμένο από τους μυκηναίους. Μετά το σεισμό, ακολούθησε πυρκαγιά κι έτσι προκλήθηκε η κατάρρευση των ορόφων του κτίσματος.

Σύμφωνα με τον Ομηρο, ο Μίνωας ανέβαινε κάθε εννέα χρόνια στο ιερό Ιδαίον Άντρον του Ψηλορείτη (όπου είχε γεννηθεί ο Δίας) προκειμένου να πάρει από το θεό τους νόμους για να κυβερνήσει. Μαζί του ανέβαιναν και οι Μινωίτες ως προσκυνητές. Ο συντομότερος δρόμος προς το ιερό σπήλαιο του Ιδαίου Δία είναι αυτός της Κνωσσού, ο οποίος περνάει από τη Ζώμινθο. Ο αρχαιολόγος Σακελλαράκης πιστεύε ότι το κτίριο της Ζωμίνθου ήταν ένας σταθμός προς το Ιδαίον Αντρον και ότι εάν όντως ισχύει ο μύθος για τον Μίνωα, το ερώτημα είναι αν ο μεγάλος σεισμός που κατέστρεψε τη Ζώμινθο έγινε τον πρώτο χρόνο ή τον τελευταίο. Με άλλα λόγια αν στη Ζώμινθο προετοίμαζαν την υποδοχή του βασιλιά έχοντας γεμάτες τις αποθήκες τους ή αν είχε ήδη περάσει και φύγει, παίρνοντας μαζί του όλα τα αγαθά.